Νίκο Ράγκο, Κωστή Αχνιώτη, καλημέρα!

Του ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης (2 Μαρτίου 2017), κτύπησα απροειδοποίητα την πόρτα του διαμερίσματος του παλιού καθηγητή μου των Γαλλικών, Νίκου Ράγκου, στη Λευκωσία. Ήθελα να του μιλήσω, όχι σε σχέση με την παρούσα ιδιότητα του ως Προέδρου της Κυπριακής Φιλοτελικής Εταιρείας, αλλά για την αξέχαστη δουλειά που έκανε την τριετία 1999-2002 ως Διευθυντής στο τότε «προβληματικό» Γυμνάσιο Γερίου, διασώζοντας δεκάδες μαθητές «υψηλού κινδύνου», από βέβαιη αποτυχία και εκδίωξη από το σχολείο – μια δουλειά που επεξέτεινε το 2004-2007, όταν είχε ήδη αφυπηρετήσει, ως Σύμβουλος του τότε Υπουργού Παιδείας Πεύκιου Γεωργιάδη, για θέματα πρόληψης της βίας και παραβατικότητας στη Μέση Εκπαίδευση. Το πρόγραμμα Νίκου Ράγκου εφαρμόστηκε πιλοτικά, εκείνα τα τρία χρόνια, σε 12 Γυμνάσια και Λύκεια σε όλη την Κύπρο, αλλά μετά το θάνατο του Πεύκιου Γεωργιάδη, εγκαταλείφθηκε. Επρόκειτο για ένα «επαναστατικό» σχέδιο βιωματικής μάθησης, με στόχο να ενταχθούν στο σχολείο, ακόμα και τρεις μαθητές της Γ΄ τάξης που εθεωρούντο ανεπίδεκτοι βελτίωσης, είχαν γνωρίσει τη στασιμότητα και την απόρριψη, μισούσαν το σχολείο και ήταν ύποπτοι για διάπραξη αξιόποινων πράξεων – είχαν ήδη διαπράξει κάποια ποινικά αδικήματα, είχαν συλληφθεί από την Αστυνομία και ο ένας είχε βρεθεί στα αστυνομικά κρατητήρια στο χώρο των Φυλακών! Ουσιαστικά το πρόγραμμα, έδινε μια δεύτερη και τρίτη ευκαιρία στα παιδιά της στασιμότητας, των απουσιών, των χαμηλών βαθμών και της παραβατικότητας και τα βοηθούσε να βγάζουν τα καλύτερα στοιχεία από τη ψυχή και το μυαλό τους.

Οι όροι για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα, ήταν να σηκώνονται νωρίς όπως τα άλλα παιδιά, να φορούν τη στολή τους και να πηγαίνουν με τον υπεύθυνο καθηγητή Κωστή Αχνιώτη, να κάνουν μάθημα και την κατ’ οίκον εργασία… έξω από το σχολείο! Παρέμειναν συνδεδεμένοι με το σχολείο μέχρι το τέλος της χρονιάς, που πήραν απολυτήριο!

Για το πώς επιλέγηκε από τον Ράγκο, ο Αχνιώτης, το έμαθα την περασμένη Πέμπτη. «Ρώτησα τους μαθητές», μου είπε ο Ράγκος, ποιος καθηγητής, τους αγαπά στο σχολείο. Απάντησαν και οι τρεις, «κανένας, κύριε». «Τους ρώτησα μετά, ποιος καθηγητής, τους λέει καλημέρα…Σκέφτηκαν για λίγο και οι τρεις… «ο κύριος Αχνιώτης, κύριε». Φώναξα λοιπόν τον καθηγητή Χημείας Κωστή Αχνιώτη και τον…παρέδωσα στους τρεις παραπτωματίες, αφού ενημέρωσα όλους τους γονείς και τους καθηγητές και αφού φέραμε στη θέση του, μια νεαρή, αδιόριστη αντικαταστάτρια, που έκανε το μάθημα στην τάξη και πληρωνόταν από τους γονείς».

Θυμήθηκα ότι τον Απρίλη 2007, σε ημερίδα που διοργάνωσε η Νεολαία του Κινήματος Οικολόγων, με θέμα «Νέες προσεγγίσεις για τη νεανική παραβατικότητα και τη σχολική αποτυχία», με κύριο ομιλητή τον Νίκο Ράγκο, ο Κωστής Αχνιώτης παρατήρησε σε σύντομη παρέμβασή του, ότι «ο κάθε μαθητής έχει ανάγκη να αντιμετωπίζεται από το σχολείο του ως μοναδικότητα και σε προσωπικό επίπεδο». Περιγράφοντας τη χωρίς προηγούμενο εμπειρία του, ως υπεύθυνος καθηγητής του προγράμματος Ράγκου στο Γυμνάσιο Γερίου, τους μήνες Μάρτη, Απρίλη και Μάη 2002, είπε μεταξύ άλλων: «Μια από τις δουλειές μου, ήταν να πηγαίνω κάθε πρωί, να κτυπώ την πόρτα και να ξυπνώ κάποιους μαθητές που δεν ξυπνούσαν από μόνοι τους για να πάνε στο σχολείο. Κάποιοι γονείς, μου άφηναν το κλειδί στην πόρτα, πριν φύγουν νωρίτερα για τη δουλειά τους. Μερικούς μαθητές, τους έβρισκα ακόμα και το πουκάμισό τους και τους έντυνα. Κάποτε δεν έβρισκα πουκάμισο καθαρό να τους φορέσω, γιατί η μητέρα τους δούλευε για πολλές ώρες σε δυο-τρεις δουλειές και δεν προλάβαινε να τους πλύνει τα ρούχα τους. Έτσι μερικές φορές στο σχολείο, είχαμε να αντιμετωπίσουμε προβλήματα, γιατί έπρεπε να αποβληθούν ή να τιμωρηθούν, επειδή δεν φορούσαν άσπρο πουκάμισο».

unnamed 68

Ο Κωστής Αχνιώτης.

Ο Κωστής Αχνιώτης, μου είπε ότι στο πλαίσιο του προγράμματος Ράγκου, το μάθημα γινόταν…επιτόπου. «Για παράδειγμα, το μάθημα της Χημείας που αφορούσε τα μεταλλεία της Κύπρου και τα μεταλλεύματα, όπως τον σιδηροπυρίτη και τον χαλκοπυρίτη, το κάναμε μέσα σε ένα κενό μεταλλείο, που το εξερευνήσαμε και είδαμε τα χρωματιστά πετρώματα. Για το μάθημα σχετικά με τη δορυφορική επικοινωνία, πήγαμε μια μέρα στον δορυφορικό σταθμό της Χοιροκοιτίας. Έπρεπε να βρω κάτι που θα κέντριζε το ενδιαφέρον των παιδιών, αλλιώς θα έφευγαν από το σχολείο. Δημιούργησα μαζί τους μια σχέση αγάπης, που έμεινε. Είμαι σίγουρος ότι κάτι μου άφησαν μετά από αυτή την ιστορία, νομίζω όμως πως κάτι τους άφησα κι εγώ». Πρόσθεσε ότι «αυτό που ονομάζουμε «παραβατικότητα», είναι σε μεγάλο βαθμό η αδυναμία του συστήματος να δώσει τρόπο μάθησης στον καθένα. Ένας αριθμός μαθητών εγκαταλείπουν το σχολείο. Ένας άλλος αριθμός αρκετά σημαντικός, περιφέρονται μέσα στο σχολείο. Ακόμα και οι μαθητές που καθυστερούν και μένουν στην ίδια τάξη μέχρι να τελειώσουν το σχολείο, δεν είναι αδιάφοροι, είναι πικραμένοι και το σχολείο δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Πρέπει να τους δώσουμε ένα σχολείο που να ταιριάζει με τις δυνατότητές τους και τις επιθυμίες τους, όπου θα χαμογελούν και θα ευχαριστούνται. Πρέπει να αναδείξουμε την προσωπικότητα του μαθητή και του καθηγητή και όχι να την υποβαθμίσουμε μέσα σε ένα πλέγμα κανονισμών που περιορίζουν, μιζεριάζουν και σκοτώνουν».

Στην ίδια ημερίδα, η καθηγήτρια Μαρία Κίττου, είπε: «Απουσίαζα από το Γυμνάσιο Γερίου στην αρχή της εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος, γιατί ήμουν με άδεια μητρότητας και επανήλθα στο σχολείο τρεις μήνες μετά. Εκείνο που είδα, ήταν εντελώς διαφορετικό από εκείνο που είχα αφήσει όταν έφυγα με άδεια. Δηλαδή οι συνάδελφοι είχαν ζήλο να εργαστούν, ήταν χαρούμενοι και στα πρόσωπα των παιδιών έβλεπες τέτοια χαρά που νόμιζες ότι έγινε μια μεταμόρφωση, ότι κάποιος είχε ξαφνικά αλλάξει τα πράγματα. Είμαι 20 χρόνια εκπαιδευτικός και θέλω να καταθέσω μια αλήθεια: Στο σημερινό σχολείο λείπει πάρα πολύ η χαρά. Δεν υπάρχει χαρά ούτε στους εκπαιδευτικούς ούτε στα παιδιά. Οι περισσότεροι μισούν το σχολείο και δεν θέλουν να έρχονται στο σχολείο. Αυτό δεν υπήρχε στο Γέρι. Σε όλους τους εκπαιδευτικούς, δινόταν η ευκαιρία να κάνουν κάτι για να νιώσουν τη χαρά της προσφοράς και της δημιουργίας. Επίσης τα παιδιά γίνονταν αποδεκτά, δεν υπήρχε δυνατός και αδύνατος μαθητής, υπήρχε μαθητής ο οποίος μας χρειαζόταν να τον φροντίσουμε, λίγο ή πολύ. Αυτό μας έκανε να πηγαίνουμε κάθε μέρα ανανεωμένοι στο σχολείο. Νιώθαμε ότι είμαστε άνθρωποι που προσφέρουμε. Δεν ήμαστε οι εκπαιδευτικοί που θα μπαίναμε στην τάξη, θα κάναμε το μάθημα, θα παίρναμε μετά τη βαλίτσα μας και θα φεύγαμε».

Η καθηγήτρια Νίτσα Χατζηγεωργίου, κατέθεσε τη δική της μαρτυρία: «Ήμασταν αλλιώς συνηθισμένοι και δεν ήταν εύκολο να μπούμε στο πρόγραμμα αυτό. Δεν θα μπορούσαμε, αν δεν είχαμε την έμπνευση του κ. Ράγκου. Είναι πολύ δύσκολο να πείσεις όλα τα μέλη του προσωπικού να συνεργαστούν – χωρίς τη συνεργασία τους δεν πετυχαίνεις πολλά πράγματα. Μπορεί ο ένας να κτίζει και ο άλλος να χαλά. Ήταν για όλους μας, μεγάλη τύχη να έχουμε μαζί μας αυτό τον άνθρωπο, γιατί η εμπειρία αυτή μάς βοήθησε τα επόμενα χρόνια να μείνουμε στην εκπαίδευση και να συνεχίσουμε. Είχαμε ένα ιδανικό διευθυντή, που κατάφερε αρχικά να βγάλει από τον κάθε καθηγητή, το καλύτερο που είχε μέσα του – και έχουν όλοι οι καθηγητές πολλά καλά, όπως όλοι οι άνθρωποι».

Αυτό που περίγραψαν οι δύο καθηγήτριες, στο πρόσωπο του Νίκου Ράγκου, είναι ένα δυναμικό και διαφορετικό δάσκαλο – ένα δάσκαλο με την ευρύτερη έννοια του όρου – αποφασισμένο να αναποδογυρίσει καθιερωμένες εντυπώσεις, ότι τα παραβατικά παιδιά είναι χαμένη υπόθεση.

Η φιλοδοξία του Νίκου Ράγκου, ήταν να ενσωματωθεί η ευαισθησία και η ενσυναίσθηση, σε συστατικό μέρος της εκπαίδευσης, για αξιοποίηση ενός πολύτιμου δυναμικού – νέων παιδιών που σκαρτάρονται βιαστικά και πετιούνται στα σκουπίδια του κοινωνικού περιθωρίου, ενώ έχουν τόσα πολλά να δώσουν στους ίδιους και στον κόσμο. Φτάνει βέβαια να βρεθεί ο τρόπος να ξεκλειδωθεί ο φυλακισμένος, καλός τους εαυτός. Έχω την εντύπωση ότι αυτό το δύσκολο ξεκλείδωμα, ξεκινά ουσιαστικά από μια «καλημέρα» το πρωί!

Φωτό: Ο Νίκος Ράγκος.