Δυο ιδεολογίες για την πορνεία και μια…μαρξιστική προέκταση

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Διαχωρισμό αυτής που αποκάλεσε «εθελοντική πορνεία», από την εμπορία προσώπων, γνωστή διεθνώς ως trafficking in persons, έκανε η βουλευτίνα του ΔΗΚΟ Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, στη συνεδρία της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής, της περασμένης Δευτέρας 27 Μαρτίου 2017, στη διάρκεια συζήτησης της δικής της πρότασης νόμου που τροποποιεί το άρθρο 17 του Νόμου του 2014 περί της Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Εμπορίας και Εκμετάλλευσης Προσώπων και της Προστασίας των Θυμάτων. Θέτοντας το ζήτημα πάνω σε μια ιδεολογική βάση, ανεπαρκή και ξεπερασμένη, για τους φορείς που αντιμετωπίζουν την πορνεία ως μια μορφή έμφυλης βίας σε βάρος των γυναικών, άμεσα συνδεδεμένης με το trafficking, η κυρία Ερωτοκρίτου υποστήριξε ότι «η εμπορία προσώπων είναι ένα οργανωμένο έγκλημα και δεν αφορά την ελεύθερη επιλογή οποιασδήποτε γυναίκας να επιλέγει να ζει και να κάνει τη ζωή της, όπως η ίδια θέλει. Είναι διαφορετικό να της το επιβάλλει κάποιος και να έχει όφελος κάποιος άλλος».

Αντέδρασε άμεσα η Πρόεδρος της Επιτροπής, βουλευτίνα του ΔΗΣΥ Στέλλα Κυριακίδου, που έχει προφανώς μια πιο προχωρημένη ιδεολογική θέση στο συγκεκριμένο ζήτημα. «Θεωρώ», είπε, «ότι δεν υπάρχει ελεύθερη επιλογή μιας γυναίκας όταν επιδίδεται στην πορνεία και είμαι σίγουρη κυρία Ερωτοκρίτου, ότι δεν είναι έτσι που το εννοούσατε. Μια γυναίκα βρίσκεται σε αυτή τη θέση, λόγω άλλων συνθηκών».

Η ανταπάντηση της Χριστιάνας Ερωτοκρίτου, επιβεβαίωσε απλώς τη διαφορά αντίληψης των δύο βουλευτίνων. «Είναι διαφορετικό» είπε, «να σπρώξει μια γυναίκα στην πορνεία η δική της προσωπική επιλογή και διαφορετικό να υπάρχει ένας μεσάζοντας, ώστε αυτή η γυναίκα να καταστεί θύμα εμπορίας μιας μεγαλύτερης οργάνωσης με σκοπό την αποκόμιση κέρδους».
Σε μια όχι και τόσο…παράδοξη, όσο φαίνεται, εξέλιξη, τη θέση της…δεξιάς Στέλλας Κυριακίδου, απέναντι στην…ενδιάμεση Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, ήρθε να ενισχύσει μια παρέμβαση, από…αριστερά. Παίρνοντας το λόγο η βουλευτίνα του ΑΚΕΛ και Γενική Γραμματέας του Γυναικείου Κινήματος της ΠΟΓΟ Σκεύη Κουκουμά, υπενθύμισε ότι «από το 2014 έχουμε διατυπωμένη θέση για το θέμα της πορνείας και σίγουρα δεν τη θεωρούμε ως ελεύθερη επιλογή μιας γυναίκας»…

Να θυμίσω ότι τον ίδιο χρόνο, σε μια πολύ σημαντική Τοποθέτηση της Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ελίζας Σαββίδου, περιέχεται, ανάμεσα στις θέσεις και άλλων εμπλεκόμενων φορέων, η προσωπική άποψη της Υπαστυνόμου Ρίτας Σούπερμαν, Επικεφαλής του Γραφείου της Αστυνομίας για Καταπολέμηση της Εμπορίας Προσώπων, όπως υποβλήθηκε γραπτώς στην Επίτροπο. Σύμφωνα με την κυρία Σούπερμαν, «και αν ακόμα μια γυναίκα αρχίσει την πορνεία από μόνη της, δεν υπάρχει σήμερα περίπτωση να μην εντοπιστεί από τα κυκλώματα και να μην καταλήξει ως θύμα εμπορίας. Δεν υπάρχει σήμερα η πολυτέλεια να αποδίδονται περιπτώσεις σε θεωρίες και δικαιώματα «αυτοδιάθεσης του γυναικείου σώματος».

Ενδεχόμενη νομιμοποίηση της πορνείας, θα αυξήσει σε ανεξέλεγκτο βαθμό την πορνεία και κατ’ επέκταση την εμπορία». Επίσης η Ρίτα Σούπερμαν, αντεξεταζόμενη στις 14 Ιουνίου 2016 στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας, από τον δικηγόρο ιδιοκτήτη καμπαρέ, σε υπόθεση αστικής αγωγής εναντίον του, από αλλοδαπή γυναίκα αναγνωρισμένο θύμα σωματεμπορίου, είχε πει ότι «καμιά γυναίκα δεν έχει όνειρο ζωής να κάνει καριέρα πόρνης. Πάντα κάτι κρύβεται πίσω και δεν υπάρχει ελεύθερη βούληση καμιάς κοπέλας, να γίνει πόρνη».

Επανέρχομαι στην προαναφερόμενη θέση του Γυναικείου Κινήματος της ΠΟΓΟ, που είναι ένα εκπληκτικό ντοκουμέντο κοινωνικής διορατικότητας, όπου το Κίνημα τονίζει ότι «από θέση αρχής, απορρίπτουμε το παραδοσιακό πλαίσιο αντιλήψεων που θεωρούν την πορνεία, πρόβλημα «ανήθικων» γυναικών και τα άτομα αυτά, άξια απαξίωσης και χλευασμού. Δεν δεχόμαστε ότι η πορνεία είναι απελευθέρωση της γυναικείας σεξουαλικότητας και της αυτοδιάθεσης της, γιατί η έννοια της απελευθέρωσης μπορεί να υφίσταται μόνο σε συνδυασμό με έννοιες όπως η ισότητα, η αμοιβαιότητα στην απόλαυση, ο σεβασμός. Επίσης η έννοια της γυναικείας απελευθέρωσης δεν μπορεί να συνοδεύεται από την αγοραπωλησία του γυναικείου σώματος, ούτε από την εξ’ ορισμού σχέση εξουσίας του πελάτη πάνω στην πόρνη. Η πορνεία συνδέεται άμεσα ή έμμεσα, με όλων των ειδών τα κοινωνικά προβλήματα, όπως η φτώχεια, η οικονομική/κοινωνική εξαθλίωση, η περιθωριοποίηση, ο ρατσισμός. Επίσης φαίνεται ότι οι χειρότερες μορφές εκπόρνευσης, σχετίζονται με μετανάστριες γιατί γίνεται ακόμα πιο εύκολη η τρομοκράτηση και ο έλεγχος αυτών των ατόμων. Ταυτόχρονα είναι συνδεδεμένη με τη βία κατά των γυναικών, ενώ οι αιτίες της είναι συνυφασμένες με την πατριαρχία και την ανισότητα των φύλων, εξ’ ου και η πρωτοκαθεδρία του γυναικείου φύλου στο «επάγγελμα».

Μια μορφή πορνείας που συνδυάζει όλα τα πιο πάνω, είναι αυτή που προέρχεται από το φαινόμενο της εμπορίας και εκμετάλλευσης προσώπων. Σε αυτή την περίπτωση η υπέρμετρη και ακραία βία, γίνεται απαραίτητο συστατικό για τη στρατολόγηση και την υπακοή των θυμάτων. Πιστεύουμε λοιπόν ότι σε κάθε σχετική συζήτηση, πρέπει να τονίζεται ότι η βασική μορφή πορνείας σήμερα στην Κύπρο, προέρχεται από το φαινόμενο της εμπορίας και εκμετάλλευσης προσώπων. Θεωρούμε απαράδεκτο να υπάρχουν άνθρωποι θύματα τέτοιων κυκλωμάτων στη χώρα μας και ένα μεγάλο μέρος της πολιτείας να κάνει τα στραβά μάτια. Την ίδια στιγμή υπάρχουν διάφοροι μύθοι που λειτουργούν νομιμοποιώντας την πορνεία στα μάτια της κοινωνίας, όπως ότι οι πόρνες επιθυμούν να είναι πόρνες, αν ήθελαν θα έφευγαν, αν θέλουν μπορούν να κάνουν καταγγελία στην Αστυνομία κλπ. Οι μύθοι αυτοί είναι εντελώς απλουστευτικοί, ακόμα και όταν αφορούν την ανεξάρτητη πορνεία. Όσον αφορά την ανεξάρτητη πορνεία, πρέπει και εδώ να βγούμε από τα πλαίσια της στενής έννοιας του εξαναγκασμού. Εξαναγκασμός δεν είναι μόνο όταν σε κλειδώνουν και όταν βάζουν πελάτες να σε βιάζουν. Εξαναγκασμός υπάρχει και όταν η φτώχεια ή η ανάγκη επιβίωσης σπρώξουν κάποιον να κάνει κάτι που σε άλλες συνθήκες δε θα περνούσε από το νου του. Εξαναγκασμός μπορεί να υπάρχει σε εκβιαστικά διλήμματα, στη ψυχολογική βία και άλλα. Είναι πιθανόν για παράδειγμα για μια γυναίκα που ζει στη σημερινή κυπριακή πραγματικότητα, με την αυξανόμενη ανεργία, τη φτώχεια, την υποβάθμιση και την κατάλυση της έστω βασικής πρόνοιας που πρόσφερε το κυπριακό κράτος, η πορνεία να αποτελέσει μια «διέξοδο». Αυτή η προοπτική μπορεί να οδηγήσει τη γυναίκα στην υποτίμηση των κινδύνων που ελλοχεύουν στη συγκεκριμένη «δουλειά». Το αποτέλεσμα και εδώ, είναι ότι γίνεται έρμαιο σε πολύ σοβαρούς κινδύνους, με σημαντικότερους την πιθανή κακομεταχείριση και κακοποίηση από βίαιους πελάτες, την εκμετάλλευση από κυκλώματα, μέχρι το απλό γιουχάϊσμα και την εξευτελιστική συμπεριφορά των γύρω».

Πρέπει να πω ότι με βρίσκει διαφωνούντα, μόνο ένα σημείο του κειμένου της ΠΟΓΟ, εκεί όπου εισχωρεί μια…μαρξιστική προέκταση της σκέψης της, με βάση την…πάλη των τάξεων. «Για το Κίνημά μας», αναφέρεται, «η εξέλιξη της πορνείας και της εμπορίας σε κερδοφόρα βιομηχανία, είναι απόλυτα συνυφασμένη με το υφιστάμενο κοινωνικοοικονομικό σύστημα, όπου «όλα πουλιούνται και όλα αγοράζονται». Δεν έχουμε αυταπάτες ότι μπορεί να υπάρξει ουσιαστική απελευθέρωση της γυναίκας από όποια μορφή εκμετάλλευσης και καταπίεσης, στο υπάρχον σύστημα. Παρόλα αυτά πιστεύουμε ότι υπάρχει χώρος για να γίνουν αρκετές αλλαγές. Στη δική μας αντίληψη, η απελευθέρωση της γυναίκας και η πραγματική ισοτιμία, θα πραγματοποιηθεί μόνο μέσα από την κατάργηση της ταξικής εκμετάλλευσης».

Καταλήγω λοιπόν με ένα ερώτημα, που αναφέρεται στο γεγονός ότι στα πρώην σοβιετικά καθεστώτα της Ευρώπης, όπου είχε καταργηθεί η ταξική εκμετάλλευση, (που είχε προφανώς αντικατασταθεί από την κρατική εκμετάλλευση), άνθιζε η πορνεία. Αναρωτιέμαι, τι θα έλεγε άραγε ο Μαρξ για το συγκεκριμένο ζήτημα;