Δεν διαπραγματεύομαι υπό όρους

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ήταν ειλικρινής μαζί μας ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, σε σχέση με τον συνεχιζόμενο διάλογό του με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί, στο ραντεβού του την περασμένη Πέμπτη στο γραφείο του, με τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Συντακτών Κύπρου. «Σας εύχομαι το καλύτερο», μας είπε «και ιδιαίτερα στις προσπάθειες που καταβάλλετε για να είναι ο Τύπος, όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικός, ιδιαίτερα για το κυπριακό. Παρακολουθώ κάθε μέρα τις διαστρεβλώσεις και είναι λυπηρό, γιατί δημιουργούν ένα αρνητικό κλίμα – στο οποίο δυστυχώς συμβάλλει και η τουρκοκυπριακή και η τουρκική στάση». Συνέχισε αναφέροντας ότι αυτή την ώρα τα κυριότερα προβλήματα στις συνομιλίες για λύση του κυπριακού, «πέραν των διαφορών που υπάρχουν στο περιουσιακό, είναι τα θέματα εγγυήσεων και αποχώρησης των στρατευμάτων και η νέα αξίωση για την παραχώρηση των τεσσάρων βασικών ελευθεριών στους Τούρκους υπηκόους, μέσα στο πλαίσιο της επίλυσης του Κυπριακού. Μαζί με το effective participation, πλέον εγείρονται ως προϋποθέσεις για να υπάρξει σύγκληση της Συνόδου για την Κύπρο – κι αυτό είναι αδιανόητο. (σ. σ. Οι τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η ελεύθερη διακίνηση προσώπων, η ελεύθερη διακίνηση αγαθών, η ελεύθερη διακίνηση υπηρεσιών και η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων. Για το θέμα έκανε δημόσιες δηλώσεις στις 17 Απριλίου 2017 και ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Νίκος Χριστοδουλίδης, αναφέροντας ότι «είναι ζήτημα ΕΕ – Τουρκίας» και μιλώντας «για κρίσιμη κατάσταση πραγμάτων στις συνομιλίες στο Κυπριακό και διαχείριση δύσκολων και ευαίσθητων θεμάτων». Πρόσθεσε ο Νίκος Χριστοδουλίδης ότι «είναι σημαντικό το γεγονός ότι – κάτι που διαπιστώνεται και από τις μέχρι σήμερα συναντήσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας – οι εταίροι μας στην ΕΕ αντιλαμβάνονται αυτή την ιδιαιτερότητα, ότι δηλαδή το θέμα των τεσσάρων ελευθεριών, αφορά τις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας και ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, μέσα στο πλαίσιο της λύσης του Κυπριακού»).

Μας είπε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, ότι «οι Τουρκοκύπριοι προτάσσουν τώρα το equivalent treatment μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων που υπήρχε ίσχυε το 1960. Όμως έκτοτε άλλαξαν οι συνθήκες, αφού η Ελλάδα είναι μέλος της ΕΕ, ενώ η Τουρκία δεν είναι. Οι Ελλαδίτες ό,τι απολαμβάνουν στην Κύπρο, το απολαμβάνουν λόγω της ευρωπαϊκής τους ταυτότητας, όπως ο κάθε άλλος ευρωπαίος πολίτης. Οι Τούρκοι θέλουν να εξισωθούν με τους Ελλαδίτες και στην ουσία με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και να έχουν τις τέσσερις ελευθερίες. Η άποψή μου είναι ότι αν διανοηθούμε να το παραχωρήσουμε, χωρίς περιορισμούς – όπως ήταν τουλάχιστον η αναλογία πληθυσμού, με απόλυτο έλεγχο – σε ελάχιστο χρόνο, η Κύπρος θα τουρκοποιηθεί. Αυτό είναι κάτι που με ανησυχεί ιδιαίτερα. Όταν όλη η εκστρατεία του Brexit στηρίχθηκε στον κίνδυνο να γίνει η Τουρκία μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να κατακλυστεί η Βρετανία από Τούρκους υπηκόους – και το είπα και στον Μπόρις Τζόνσον όταν συναντηθήκαμε στην Ουάσιγκτον – φανταστείτε τι θα γίνει αν δεχτούμε εμείς τέτοιο πράγμα».

Σε παρατήρηση του συνάδελφου Χρίστου Χριστοφίδη ότι «έστω κι αν εμείς δεχτούμε τις τέσσερις ελευθερίες, αυτό πρέπει να εγκριθεί από την ΕΕ», ο Πρόεδρος σχολίασε ότι η θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι θα δεχτεί οτιδήποτε θα προέλθει από κοινή συμφωνία των μερών στην Κύπρο «και ο λόγος είναι ότι είμαστε μια απομονωμένη χώρα, μακριά από την Ευρώπη και δεν έχουμε σύνορα με την υπόλοιπη Ευρώπη». Πρόσθεσε ότι επισημαίνει στους Ευρωπαίους τις δικές τους αρνητικές αντιδράσεις απέναντι στην μαζική τουρκική παρουσία στην Ευρώπη. «Τι θα πούμε εμείς, που ως Κύπρος απέχουμε 60 χιλιόμετρα από την Τουρκία, είμαστε ένας μικρός πληθυσμός 800 χιλιάδων και αν επιτραπούν οι τέσσερις ελευθερίες, την επομένη θα γίνουμε Λίβανος, όπου οι Χριστιανοί από πλειοψηφία, μετατράπηκαν σε μειοψηφία;».

Ο Πρόεδρος αναφέρθηκε σε άλλο ένα δύσκολο ζήτημα στις διαπραγματεύσεις, «την αξίωση των Τούρκων για effective participation», πάνω στο οποίο, όπως είπε, «τους προτείνουμε εκεί και όπου επηρεάζει την τουρκοκυπριακή κοινότητα, να έχουν τη θετική ψήφο των Τουρκοκυπρίων, υπό την αίρεση ότι θα βρούμε ένα μηχανισμό επίλυσης των αδιεξόδων, διαφορετικά από την πρώτη μέρα δεν θα λειτουργήσει το κράτος».

Σε σχέση με το θέμα των εγγυήσεων και των στρατευμάτων, σχολίασε ότι «δυστυχώς στις συναντήσεις της Γενεύης και στο επακολουθήσαν Μοντ Πελεράν των τεχνοκρατών, δεν υπήρξε καμιά αλλαγή» και πρόσθεσε: «Εγώ για να κρατήσω τη διαδικασία ζωντανή, εισηγήθηκα να υπάρξει μια ενδιάμεση Σύνοδος για την Κύπρο, ανεξαρτήτως του Δημοψηφίσματος, σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών και με συμμετοχή των διαπραγματευτών. Η απάντηση του Τσαβούσογλου, ήταν ότι αν δεν ικανοποιηθεί η αξίωσή τους για τις τέσσερις ελευθερίες και για το effective participation, δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει η Σύνοδος».

Ο κ. Αναστασιάδης μίλησε και για την «ανοησία» της απόφασης της Βουλής για το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950, που όπως επεσήμανε, «στην κλίμακα του δέκα, ήταν ένα και στην κλίμακα των αντιδράσεων του Ακκιντζί, ήταν δέκα». Συνέχισε λέγοντας ότι είπε στον Τουρκοκύπριο συνομιλητή του ότι από το 1974 μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει πολιτική δύναμη στην ελληνοκυπριακή πλευρά που υποστηρίζει την Ένωση με την Ελλάδα. «Του είπα», πρόσθεσε, «ότι εγώ δεν αντέδρασα, όταν εκείνος παρευρέθηκε στις 20 Ιουλίου 2016 στους πανηγυρισμούς και την στρατιωτική παρέλαση για την εισβολή του 1974, όπου όντως είχε κάνει μια θαρραλέα δήλωση (σ. σ. είχε μιλήσει για τον πόνο που προκάλεσε η εισβολή στην ελληνοκυπριακή κοινότητα). Του είπα, «σηκώθηκες κι έφυγες, ή έβλεπες τα Μεχμετζίκ να παρελαύνουν μπροστά σου;». Επίσης του είπα ότι δεν αντέδρασα, όταν γιορτάζεται η αποσχιστική ενέργεια στις 15 του Νιόβρη 1983, ούτε όταν η Τουρκία επέβαλε ένα Τούρκο Επίτροπο να εποπτεύει τους Τουρκοκύπριους, για θέματα παιδείας, πολιτισμού και θρησκευμάτων, ούτε όταν ο Σερντάρ Ντενκτάς κόμπαζε στη «Βουλή» ότι δόθηκαν «υπηκοότητες» σε 7200 Τούρκους, ούτε για τις σημαίες στον Πενταδάκτυλο. Γιατί και εγώ να μη ρωτήσω, γιατί δεν δέχεστε τον έλεγχο των τραπεζών σας μέχρι σήμερα; Γιατί δεν δίνετε περιουσιακά στοιχεία στην Παγκόσμια Τράπεζα, να ξέρουμε στο κάτω κάτω, το πραγματικό κόστος των αποζημιώσεων; Επέμενε ο κύριος Ακκιντζί, αλλά εν πάση περιπτώσει, αυτά ξεπεράστηκαν».

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προχώρησε και σε εκτίμηση του αποτελέσματος του Δημοψηφίσματος στην Τουρκία, που όπως είπε, «δεν είναι εκείνο που θα επιτρέψει στον Ερντογάν να κάνει υποχωρήσεις, γιατί ξέρει ποιο είναι το πραγματικό αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος. Συνεπώς νιώθει τις αδυναμίες του. Έκανε τροποποίηση του Συντάγματος για να έχει την ευχέρεια, το 2019 να είναι ο απόλυτος άρχοντας. Πώς μπορεί να κάνει υποχωρήσεις, που μπορεί να θεωρηθούν προδοσία από τους ακροδεξιούς του Μπαχτσελί ή από τους Γκρίζους Λύκους, με τους οποίους έκανε συμμαχία, προκειμένου να πετύχει την επανεκλογή του; Εκτιμώ συνεπώς ότι θα σκληρύνει τη στάση του – αλλά βέβαια, ανεξάρτητα από τις εκτιμήσεις που πρέπει σωστά να τις έχουμε κατά νου, εγώ λέω και το εννοώ, ότι είμαι αποφασισμένος να καθίσω με σοβαρότητα να διαπραγματευτώ, αλλά όχι κάτω από όρους. Γιατί τότε θα δημιουργήσουμε κράτος που δεν θα λειτουργεί και που θα καταρρεύσει την επόμενη μέρα. Έχουν δυστυχώς τέτοιες εμμονές, επειδή θέλουν έλεγχο της μειοψηφούσας κοινότητας πάνω στην πλειοψηφούσα κοινότητα – παρά το ότι δεν μιλούμε για μειοψηφίες και πλειοψηφίες, εντούτοις παρερμηνεύεται ο όρος «πολιτική ισότητα».

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης κατέληξε κάνοντας αναφορά στη μετά τη λύση του κυπριακού, λειτουργία της κυβέρνησης σε ομοσπονδιακό επίπεδο, όπου αυτή θα απαρτίζεται από Ελληνοκύπριους στην πλειοψηφία και όπου αν γίνει αποδεκτό το τουρκικό αίτημα, καμιά απόφαση δεν θα μπορεί να εγκριθεί, αν δεν υπάρχει και μια τουλάχιστον Τουρκική, θετική ψήφος. Ο Πρόεδρος είπε χαρακτηριστικά ότι «το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι με τη θετική ψήφο (των Τουρκοκυπρίων), ουσιαστικά θα μετατραπούμε σε προτεκτοράτο της Τουρκίας, που ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα λειτουργεί, ούτε ως κράτος θα λειτουργεί».

Φωτό: Ο Νίκος Αναστασιάδης με τον Μάριο Δημητρίου το μεσημέρι της Πέμπτης 20 Απριλίου 2017, όταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συναντήθηκε στο γραφείο του με τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Συντακτών Κύπρου.