«Το δρόμο της ελευθερίας…να φανερώσει ο Άγιος Φανούριος» (Eικόνες)

Προσκύνημα στο παρεκκλήσι και στη σπηλιά με το εικόνισμά του, στη βραχώδη ακρογιαλιά του κατεχόμενου Αγίου Γεωργίου Κερύνειας

Του Μάριου Δημητρίου

«Είθε ο Άγιος Φανούριος να φανερώσει το δρόμο της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας στον κυπριακό λαό», είπε ο βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων-Συνεργασίας Πολιτών Γιώργος Περδίκης απευθυνόμενος το απόγευμα της Κυριακής 27ης Αυγούστου 2017 σε εκατοντάδες Ελληνοκύπριους πρόσφυγες από την Κερύνεια και τα γύρω κατεχόμενα χωριά της περιοχής, αλλά και σε μη πρόσφυγες, που συνέρρευσαν ανήμερα της γιορτής του Αγίου Φανουρίου, στην σπηλιά με το εικόνισμά του, όπου βρίσκεται και το παρεκκλήσι του, στην απόκρημνη και βραχώδη ακρογιαλιά του χωριού Άγιος Γεώργιος Κερύνειας.

Φέτος είναι η όγδοη φορά τα τελευταία χρόνια που πραγματοποιείται προσκύνημα στη σπηλιά και παράκληση από ιερείς, έξω από το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου, που μετατράπηκε από τους Τούρκους σε γκαλερί – φέτος όμως, αντίθετα από τις προηγούμενες χρονιές, επιτράπηκε από το κατοχικό καθεστώς, η είσοδος των προσκυνητών στο εκκλησάκι. Στη διάρκεια της εκδήλωσης, οι πιστοί προσευχήθηκαν, άναψαν κεριά και μοιράστηκαν φανουρόπιτες Έντονη ήταν η παρουσία αστυνομικών του καθεστώτος, τόσο ένστολων, όσο και με πολιτική περιβολή, έξω από το εκκλησάκι, σε όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης.

Η Κερύνεια κοινός προορισμός

Το προσκύνημα οργάνωσε, όπως στις προηγούμενες περιπτώσεις, η Ιστορική και Θρησκευτική Κίνηση «Άγιος Φανούριος Κερύνειας», «με στόχο τη διατήρηση της ιστορικής και θρησκευτικής παράδοσης της Κύπρου». Η Κίνηση με επιστολή της, απαιτεί όπως «η σπηλιά και το εκκλησάκι, τεθούν άμεσα υπό την προστασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως συμβαίνει σε άλλα κατεχόμενα θρησκευτικά μνημεία μας». Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την εταιρεία λεωφορείων Λάμπουσας, με επιβάτες που αναχώρησαν από τη Λευκωσία, τη Λεμεσό και τη Λάρνακα. Με ανακοίνωσή της, η Κίνηση «ευχαριστεί τη «Λάμπουσα» «για την άψογη συνεργασία και για τα δωρεάν εισιτήρια που προσφέρθηκαν σε άπορους νέους. Ευχαριστεί επίσης για τη δωρεάν παραχώρηση λεωφορείου που μετέφερε την προηγούμενη μέρα, εθελοντές για τη φροντίδα του χώρου γύρω από το εκκλησάκι». Μετά την παράκληση, τη δέηση και την προσευχή έξω από το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου, πραγματοποιήθηκαν από διαφορετικές ομάδες προσκυνητών, σύντομες επισκέψεις στα γειτονικά χωριά Άγιος Γεώργιος, Πέλλαπαϊς, Κάρμι, Τριμίθι, Λάπηθο και Καραβά. Το λιμανάκι της Κερύνειας ήταν ο τελευταίος κοινός προορισμός και ο χώρος συνάντησης όλων, για την επιστροφή στις ελεύθερες περιοχές. Σε νέους που συμμετείχαν στο προσκύνημα, δόθηκε αναμνηστική εικόνα του Αγίου Φανουρίου και παραχωρήθηκε δωρεάν εισιτήριο.

Μακριά από ό,τι μας διχάζει

«Είμαστε οι μοναδικοί Ευρωπαίοι πολίτες που δεν μπορούμε να εκτελέσουμε τα θρησκευτικά μας καθήκοντα στους ναούς μας, ενώ άλλοι κτίζουν τζαμιά σε ολόκληρη την Ευρώπη και στον κόσμο», ανέφερε στους συγκεντρωμένους προσκυνητές, λίγο πριν την έναρξη της δέησης και της προσευχής, ο επικεφαλής της οργανωτικής ομάδας που συντονίζει από τις ελεύθερες περιοχές, τις επισκέψεις στην περιοχή, Κλεάνθης Ερωτοκρίτου, από τον Άγιο Γεώργιο Κερύνειας. Σύντομες παρεμβάσεις έκαναν και οι δύο πολιτικοί που συμμετείχαν στο προσκύνημα. Ο ευρωβουλευτής Κώστας Μαυρίδης, που όπως ανέφερε, κατάγεται από την επαρχία της Κερύνειας, είπε: «Τέτοιες ώρες, καλύτερα είναι να σιωπήσουμε και ν’ ακροαστούμε τις φωνές που προέρχονται από τα έγκατα της γης – τις φωνές δικών μας ανθρώπων που εδώ τριγύρω είναι διάσπαρτα τα κόκκαλά τους από το 1974. Κι αυτή η γη είναι δική μας και μας ανήκει. Ήρθαμε εδώ, όχι για να κάνουμε κάποια φασαρία – ήρθαμε με αξιοπρέπεια, ως προσκυνητές στη μνήμη και στη γιορτή του Αγίου Φανουρίου. Οι μεγαλύτεροι, φροντίστε να στείλουμε τα σωστά μηνύματα στους νεότερους ότι θ’ αντέξουμε. Άλλοι πριν από εμάς, που κάποιοι τους κοροϊδεύουν – οι γιαγιάδες μας με τις κουρούκλες και οι παππούδες μας με τα ροζιασμένα χέρια – άντεξαν σε πολύ χειρότερους καιρούς. Θ’ αντέξουμε κι εμείς, αυτό να το χωνέψουν όλοι. Αυτή η γη θα ξεράσει τους σπόρους των ξένων, όπως κάνει εδώ και αιώνες. Χρόνια πολλά, ιδιαίτερα στις εορτάζουσες και στους εορτάζοντες. Κρατηθείτε γερά, μακριά από ό,τι μας διχάζει, κρατηθείτε σε αυτά που μας ενώνουν – την πίστη μας και την καταγωγή μας».

Μια φωτεινή πρωτοπορία

Στον δικό του σύντομο λόγο, είπε ο βουλευτής Γιώργος Περδίκης: «Αντιλαμβάνεστε όλοι πόσο συγκινημένοι είμαστε γι’ αυτό το προσκύνημα που έχουμε αξιωθεί σήμερα. Είναι μεγάλη μας τιμή που είμαστε μαζί σας, είστε πραγματικά μια φωτεινή πρωτοπορία και πρέπει να σας συγχαρώ για την παρουσία σας σε αυτό τον Ελληνικό και ορθόδοξο τόπο, είθε ο Άγιος Φανούριος να φανερώσει το δρόμο της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας στον κυπριακό λαό. Εμείς θα είμαστε οι προσκυνητές του και οι αρωγοί αυτής της θείας χάρης. Θα επιστρέψουμε στους τόπους μας, θα ξαναδούμε την πατρίδα μας ελεύθερη. Καλή λευτεριά!».

Η αγάπη νικά τα πάντα

Η παράκληση στον χώρο έξω από το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου, μπροστά στο συγκεντρωμένο πλήθος, έγινε από τους ιερείς Παναγιώτη Χριστοδούλου από τη Μητρόπολη Κερύνειας (επικεφαλής), Λοϊζο Πολυκάρπου, ιερέα στο Καλό Χωριό Ορεινής και Πέτρο Ανδρέου, ιερέα στην Επισκοπή Λεμεσού. Πριν προχωρήσει στην παράκληση ο πατήρ Παναγιώτης, αυτοσυστήθηκε στους προσκυνητές. «Είμαι από το Παλαίκυθρο – από τη Μεσαορία, δίπλα από την Κυθραία. Έγινα ιερέας με τη χάρη του Θεού και στη συνέχεια ζήτησα μετάθεση από την Πάνω Λακατάμια, στη Μητρόπολη Κυρηνείας. Εκπροσωπώ τον Πανιερότατο Μητροπολίτη Κυρηνείας, τον πνευματικό μας πατέρα κ.κ. Χρυσόστομο, ο οποίος σας στέλνει τις πατρικές του ευλογίες και εγκάρδια προσεύχεται ο Χριστός μας και ο Άγιος Φανούριος, να χαρίζουν σε εσάς και στις οικογένειές σας και σε όλο το πλήρωμα της Ιεράς Μητροπόλεως Κυρηνείας, άφθονες ουράνιες ευλογίες, αγάπη, χαρά, ειρήνη, πίστη, ελπίδα, υπομονή, πρόοδο, έτη πολλά. Η αγάπη νικά τα πάντα, νικά τα σύνορα, νικά τα σίδερα της φυλακής, νικά τη σκλαβιά, φέρνει την ελευθερία. Ο Θεός είναι αγάπη. Αυτό είναι το πιο μεγάλο μήνυμα και όταν το έχουμε αυτό, να ξέρετε ότι κερδίζουμε όταν αγαπάμε. Σκεφτείτε τις διαπροσωπικές σας σχέσεις μέσα στην οικογένειά σας όταν είστε τσακωμένοι και όταν έρθει η αγάπη μεταξύ σας νικάτε την εχθρότητα. Σκεφτείτε τις μεταξύ σας σχέσεις σαν κόμματα όταν έρθει η αγάπη του Θεού μέσα σας νικούνται τα κόμματα. Να σκεφτούμε την αγάπη όσον αφορά εμάς που είμαστε Κύπριοι. Αν η αγάπη έρθει μεταξύ μας, θα πέσουν τα πάντα τα συρματοπλέγματα και τα οδοφράγματα»..

«Κοιτάμε άφωνοι και ανήμποροι…»

«Το χωριό μας, ο Άγιος Γεώργιος Κερύνειας, ήταν από παλιά ξακουστό για τη σπηλιά του Αγίου Φανουρίου, που δεχόταν και δέχεται ακόμη και σήμερα, προσκυνητές από ολόκληρη την Κύπρο», έγραψε ο Κλεάνθης Ερωτοκρίτου και συνεχίζει: «Βρίσκεται μόλις πέντε χιλιόμετρα στα δυτικά της πόλης της Κερύνειας, κοντά στο πρώην εργοστάσιο Σεβέρη, εκεί που το τοπίο άλλαζε μορφή και γινόταν απρόσιτο στον επισκέπτη, άγριο και απότομο, με χαμηλή βλάστηση από σχινιές και μερσινιές, και απότομους βράχους στη θάλασσα, η οποία άλλοτε λυσσομανούσε αγριεμένη και άλλοτε γαλήνευε σαν λάδι. Το τοπίο έχει υποστεί αλλοίωση που απειλεί τον περιβάλλοντα χώρο, καθώς και την ταπεινή σπηλιά του Αγίου. Θλιβερότερο είναι το γεγονός ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, λόγω της συνεχιζόμενης κατοχής. Μόνο να κοιτάμε άφωνοι και ανήμποροι, προσευχόμενοι με πόνο ψυχής!».

Ένας Άγιος…οικείος σε όλους

Προστίθενται τα εξής, στο μικρό ιστορικό του Κλεάνθη Ερωτοκρίτου: «Στη βραχώδη τούτη παραλία, βρίσκεται κρυμμένη η σπηλιά του Αγίου Φανουρίου και λίγο πιο κάτω, μέσα στα απόκρημνα βράχια, διακρίνονται τα απολιθωμένα κόκκαλα του αλόγου του Αγίου, που και αυτά μέρα με τη μέρα λιγοστεύουν από την επέμβαση ιερόσυλων. Η προσπέλαση στο χώρο της σπηλιάς, γίνεται από μια στενή κατηφορική σκάλα, που καταλήγει στην είσοδό της. Ο προσκυνητής αντικρίζει στο εσωτερικό, αναμμένα καντήλια και εικόνες και αριστερά, σε ένα πέτρινο ράφι, τοποθετημένες φανουρόπιτες, οι οποίες αποτελούν το σύνηθες τάμα των πιστών στον Άγιο Φανούριο. Καθώς λέει η παράδοση, καταδιωκόμενος ο Άγιος έφθασε στην Κύπρο από τη Μικρά Ασία και κολυμπώντας πάνω στο άλογό του, βρήκε καταφύγιο σε τούτα τα βράχια της Κερύνειας. Το άλογο μόλις έφθασε ξεψύχησε και τα κόκκαλα του με τα χρόνια, απολιθώθηκαν στα βράχια. Ο Άγιος κρύφτηκε μέσα στη σπηλιά και αργότερα διέφυγε στην Κρήτη ή τη Ρόδο. Από τότε η σπηλιά αγιάστηκε και προσελκύει πιστούς προσκυνητές, που καταφθάνουν από όλο το νησί φέρνοντας τάματα και ζητώντας τη βοήθεια του Αγίου για τους ίδιους και τα προσφιλή τους πρόσωπα. Μαθητές και φοιτητές ζητούν τη βοήθεια του Αγίου στα μαθήματα και τις εξετάσεις τους, ανύπαντρες κοπέλες τάζονται στον Άγιο φέρνοντας φανουρόπιτες, και πολύς κόσμος ζητά από τον Άγιο να φανερώσει αυτό που επιθυμεί».

Οι επιδρομές Σαρακηνών πειρατών

Ο Κλεάνθης Ερωτοκρίτου παραθέτει και την εκδοχή του προπάππου του, «γέρο διδάσκαλου Ιωάννη Γεωργιάδη», σύμφωνα με την οποία, «ο Άγιος Φανούριος ήταν ο προστάτης των κατοίκων της περιοχής, οι οποίοι υπέφεραν από τις επιδρομές Σαρακηνών πειρατών που κατέφθαναν από τα αντικρινά μικρασιατικά παράλια και λυμαίνονταν τις παραλιακές περιοχές της Κερύνειας, αρπάζοντας για σκλάβους τους κατοίκους και τα νεαρά κορίτσια. Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο τα χωριά της περιοχής – Καραβάς, Λάπηθος, Κάρμι, Τριμίθι, Πέλλα Πάϊς και άλλα – βρίσκονταν κτισμένα ψηλά στο βουνό του Πενταδακτύλου, όπου η περιοχή ήταν ασφαλέστερη και έτσι οι κάτοικοι μπορούσαν να προφυλαχθούν, όταν έβλεπαν από ψηλά τα καράβια των πειρατών να πλησιάζουν στο νησί. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή ο Άγιος, ο οποίος καθώς φαίνεται ήταν Ρωμαίος στρατιώτης, κρυβόταν στη σπηλιά και καταδίωκε τους πειρατές κτυπώντας τους με το κοντάρι του. Σε μια συμπλοκή μαζί τους, κατέπεσε με το άλογό του στα απόκρημνα βράχια. Το άλογο σκοτώθηκε και τα οστά του παρέμειναν και απολιθώθηκαν εκεί, ενώ ο Άγιος κατάφερε να κρυφτεί στη σπηλιά. Τα σημάδια από τις αλυσίδες του αλόγου του, παρέμεναν ως πρόσφατα χαραγμένα στους βράχους της περιοχής».

Η τελευταία λειτουργία το 1974

«Πριν από την εισβολή του 1974», καταλήγει ο Κλεάνθης Ερωτοκρίτου, «στην σπηλιά ετελείτο λειτουργία δύο φορές το χρόνο – την Πέμπτη της Αναλήψεως και στις 27 Αυγούστου, ανήμερα της γιορτής του Αγίου. Από όλη την Κύπρο κατέφθαναν στη χάρη του προσκυνητές, και οι ψαλμωδίες των ιερέων, οι προσευχές των πιστών και ο φλοίσβος των κυμάτων, έσμιγαν σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα. Η τελευταία λειτουργία στη σπηλιά, τελέστηκε την Πέμπτη της Διακαινησίμου (της Λαμπρής) το 1974. Το 1973 κτίστηκε πάνω από την σπηλιά ένα κάτασπρο εκκλησάκι με καμπαναριό, τάμα του ευσεβούς χριστιανού κύριου Πίττα προς τον Άγιο, ο οποίος τον θεράπευσε από ανίατη ασθένεια. Γίνονται διαβήματα στην Επιτροπή Πολιτιστικής Κληρονομιάς, όπως το εκκλησάκι παραχωρηθεί αμέσως στους πιστούς μέχρι την εξεύρεση λύσης του κυπριακού προβλήματος και την επιστροφή μας στα χωριά μας».

Στιγμιότυπο από το προσκύνημα της 27ης Αυγούστου 2017. Οι πιστοί περπατούν από το παρεκκλήσι, σε μια στενή κατηφορική σκάλα, που καταλήγει στην είσοδό της σπηλιάς του Αγίου Φανουρίου.

Στο εσωτερικό της σπηλιάς, οι πιστοί ανάβουν κερί και προσκυνούν το εικόνισμα του Αγίου Φανουρίου.

Ο ευρωβουλευτής Κώστας Μαυρίδης (δεξιά), μιλά στους συγκεντρωμένους έξω από το παρεκκλήσι.

Τη συγκίνησή του εξέφρασε ο βουλευτής Γιώργος Περδίκης.

Ο 61χρονος πρόσφυγας Νίκος Δημητρίου, έξω από το πατρικό του σπίτι, στο Κάρμι. Κτύπησε την πόρτα, αλλά δεν άνοιξε κανείς. Μας είπε ότι το κατοικεί ένας Τουρκοκύπριος, παντρεμένος με Ευρωπαία. Στη μεγάλη πλειοψηφία τους, τα σπίτια του χωριού, κατοικούνται από Γερμανούς και Βρετανούς, μετά από παράνομες αγοραπωλησίες με το κατοχικό καθεστώς.

Στον περίβολο της εκκλησίας στο Κάρμι. Από αριστερά Κούλης Θεμιστοκλέους Νίκος Δημητρίου, οι αδελφές Μερόπη (Πόπη) και Δέσπω Ερωτοκρίτου και ανάμεσά τους ο αδελφός τους Κλεάνθης και το ζεύγος Άριστος και Τούλα Δράκου. Πίσω, ο Ανδρέας Ερωτοκρίτου.

 

 

Φωτό: «Είμαστε οι μοναδικοί Ευρωπαίοι πολίτες που δεν μπορούμε να εκτελέσουμε τα θρησκευτικά μας καθήκοντα στους ναούς μας», είπε ο Κλεάνθης Ερωτοκρίτου, ανάμεσα στους ιερείς Παναγιώτη Χριστοδούλου και Λοϊζο Πολυκάρπου.