Η αγορά ακινήτων, τα «κόκκινα» δάνεια και η πραγματική ανάπτυξη

Ο κύκλος στον οποίο βρίσκεται η κυπριακή οικονομία είναι δύσκολο να κλείσει χωρίς να αναπτυχθούν κι άλλοι βιώσιμοι τομείς όπως ο τουρισμός

Της Αλεξίας Καφετζή

Με τις Προεδρικές Εκλογές να πλησιάζουν, κάθε θετική είδηση για την οικονομία γίνεται αποδεκτή με πανηγυρισμούς από την κυβέρνηση και αμφισβείται από την αντιπολίτευση, αλλά η αλήθεια είναι κάπου στη μέση. Η κυβέρνηση από το 2013 μέχρι και σήμερα έχει βελτιώσει σε δραματικό βαθμό τα δημοσιονομικά σε σημείο που να μπορεί να ανακοινώνει επιδόματα και «δωράκια» σε διάφορες ομάδες του πληθυσμού από ποδοσφαιρικά σωματεία μέχρι χήρες, αλλά το γεγονός παραμένει ότι η πραγματική οικονομία υποφέρει.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στο περιθώριο του Συνεδρίου του Economist δεν δίστασε να το παραδεχθεί και του αξίζουν πολλά μπράβο για το γεγονός ότι παρόλο που είναι σε προεκλογική περίοδο παραδέχτηκε ότι η πραγματική οικονομία εξακολουθεί να υποφέρει και να αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της κυπριακής οικονομίας από την εποχή της κατάρρευσης δεν ήταν τα δημοσιονομικά, παρόλο που επί διακυβέρνησης Χριστόφια, οι δαπάνες ξέφυγαν και δημιούργησαν πολλά και μεγάλα ελλείμματα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν οι τράπεζες και εξακολουθούν να δημιουργούν προβλήματα στην κυπριακή οικονομία, καθώς το «βουνό» των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων δεν μειώνεται με τους ίδιους ρυθμούς και επηρεάζει σοβαρά την ρευστότητα που υπάρχει διαθέσιμη στην αγορά.

Ο κύκλος στον οποίο βρίσκεται η κυπριακή οικονομία είναι δύσκολο να κλείσει, καθώς όσο δεν υπάρχει χρήμα στην αγορά, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να αναπτυχθούν, οι μισθοί και οι αμοιβές δεν μπορούν να φτάσουν στα επίπεδα που ήταν προ κρίσης και ως εκ τούτου οι δανειολήπτες δεν είναι σε θέση να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους προς τις τράπεζες με αποτέλεσμα τα κόκκινα δάνεια να μην ρυθμίζονται.

Η ανάκαμψη της κυπριακής οικονομίας στηρίχτηκε μέχρι τώρα στον τουρισμό, που αυξήθηκε, και από συγκυριακές εξελίξεις όπως η κρίση στις άλλες χώρες της περιοχής, αλλά ο τουρισμός έχει «ταβάνι», ειδικά αν δεν επιλεχθεί μια πιο «υγιής» ανάπτυξη, επεκτείνοντας την τουριστική περίοδο αλλά και τις συνοδευτικές υπηρεσίες και την τουριστική υποδομή.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το 2016, το ύψος του ιδιωτικού χρέους της Κύπρου ανέρχεται στο 243% του ΑΕΠ της χώρας έναντι 93% που είναι στο σύνολο της Ευρωζώνης.

Οι ξένοι αγοραστές οδηγούν την αγορά ακινήτων

Σημαντική αύξηση καταγράφει η εξωγενής ζήτηση για πολυτελή ακίνητα κυρίως στη Λεμεσό, όπως διαφαίνεται από την έκθεση της PwC, «Cyprus Real Estate Market» για το πρώτο εξάμηνο του 2017.

Σύμφωνα με τα στοιχεία στα οποία αναφέρεται η PwC, το πρώτο εξάμηνο του έτους σημειώνεται σημαντική αύξηση της ζήτησης για οικιστικά ακίνητα ψηλών προδιαγραφών που φθάνει το 59% σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2016. Ο αριθμός των συναλλαγών ανήλθε στα 121 από 76 το αντίστοιχο εξάμηνο του 2016.

Η αξία των κατοικιών ψηλών προδιαγραφών ξεπερνά το €1,5 εκ. Οι αγοραστές κατοικιών ψηλού επιπέδου προτιμούν οικιστικά ακίνητα στο εύρος των €2 εκ. μέχρι €3 εκ. Οι συναλλαγές εντός αυτού του εύρους τιμών υπερδιπλασιάστηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2017 σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2016.

Η Λεμεσός εξακολουθεί να είναι η προτιμώμενη πόλη όσον αφορά τις συναλλαγές κατοικιών ψηλού επιπέδου (59% των συνολικών συναλλαγών για το πρώτο εξάμηνο του 2007), ακολουθούμενη από την Πάφο (32%).

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2017, το 81% των συναλλαγών κατοικιών ψηλού επιπέδου στη Λεμεσό αφορούσε διαμερίσματα, ενώ το υπόλοιπο 19% αφορούσε βίλες. Η Λευκωσία, η Λάρνακα και η Αμμόχωστος αντιπροσωπεύουν τις λιγότερο ενεργές περιφέρειες σε αυτόν τον τομέα, με συναλλαγές που κυμαίνονται από 1 μέχρι 6 ετησίως συνολικά.

Οι πωλήσεις ακινήτων σε ξένους σημειώνουν αύξηση 106% το εξάμηνο του 2017 φθάνοντας στις 1413 από 685 το εξάμηνο του 2016.

Σύμφωνα με τη PwC, η αγορά ακινήτων, και ειδικότερα ο τομέας κατοικιών, επηρεάζεται άμεσα από τις συνολικές οικονομικές επιδόσεις της χώρας.

Σημειώνεται ότι τα κυβερνητικά σχέδια που ενθαρρύνουν τις ξένες άμεσες επενδύσεις, έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον των ξένων αγοραστών, που αποτελούν κινητήρια δύναμη της αγοράς.

Τα φορολογικά κίνητρα, όπως η μείωση των τελών μεταφοράς ακινήτων και η κατάργηση του φόρου ακίνητης περιουσίας, συνέβαλαν επίσης στην αύξηση της συναλλακτικής δραστηριότητας.

Επιπλέον, βοηθούν οι συναλλαγές με ακίνητα από τις τράπεζες στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η αυξημένη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης με σχετικά χαμηλό κόστος.

Με πληροφορίες από ΚΥΠΕ, Stockwatch.com.cy, PwC