Δυνατότητες για αποτεφρωτήρα υπήρχαν, αλλά υπερίσχυσαν τα ιδιωτικά συμφέροντα!

Στο θέμα χειρισμού των ιατρικών αποβλήτων στα νοσοκομεία μας

Έτσι γίνεται το κοντραμπάντο με τις προσφορές για τα ιατρικά απόβλητα – Ο ρόλος των πολιτικών κομμάτων και οι «υπόγειες» συμφωνίες, ενάντια στα συμφέροντα του κράτους και των πολιτών.

Της Αλεξίας Καφετζή

Τα ιατρικά απόβλητα χωρίζονται σε 3 κατηγορίες. Τα αμιγώς μολυσματικά, τα μεικτά (τοξικά και μολυσματικά) και τα τοξικά. Η διαχείριση των ιατρικών αποβλήτων ανατέθηκε για πρώτη φορά το 2003, απευθείας – χωρίς προκήρυξη προσφορών – κατόπιν έγκρισης του αρμόδιου οργάνου που ήταν τότε το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών στην εταιρεία VOUROS. Η ανάθεση έγινε για ένα χρόνο έναντι του ποσού των ₤125.000. Η έγκριση του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών δόθηκε, επειδή αφενός το Υπουργείο Υγείας δεν προχώρησε στην ικανοποίηση των όρων λειτουργίας του αποτεφρωτήρα του υπό ανέγερση τότε Νέου Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, που είχε θέσει το Υπουργείο Εργασίας, και αφετέρου η εν λόγω εταιρεία διέθετε τη μοναδική μονάδα επεξεργασίας στην Κύπρο.

Οι προδιαγραφές του αποτεφρωτήρα πληρούσαν όλες τις απαιτήσεις των σχετικών Ευρωπαϊκών Οδηγιών, και από το 1999 είχε εκδοθεί το Πιστοποιητικό Εγγραφής Διεργασίας και οι όροι λειτουργίας του από το αρμόδιο Υπουργείο (Εργασίας). Εντούτοις, λόγω οικονομικών συμφερόντων που δεν επιθυμούσαν τη λειτουργία του στην
περιοχή του Νέου Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, δεν προχώρησε η διαδικασία για τη λειτουργία του, παρόλο ότι είχε τη δυνατότητα αποτέφρωσης όλων των ιατρικών αποβλήτων των δημόσιων νοσηλευτηρίων της Κύπρου.

Στην εν λόγω εταιρεία ανατίθεντο έκτοτε, είτε απευθείας είτε μέσω διαγωνισμών στους οποίους ήταν ο μοναδικός έγκυρος προσφοροδότης, οι συμβάσεις, και το κόστος αυξανόταν, φθάνοντας το €1,0 εκ. περίπου τον χρόνο. Η σημαντική αυτή αύξηση του κόστους ωστόσο, δεν δικαιολογείται από την αύξηση των ποσοτήτων των ιατρικών αποβλήτων.

Το 2006, τα ιατρικά απόβλητα χωρίστηκαν σε 4 κατηγορίες (τα τοξικά χωρίστηκαν σε υγρά και στερεά) και λόγω της δημιουργίας και δεύτερης μονάδας στη Λεμεσό από τον επιχειρηματία κ. Φαντάρο, η ανάθεση των συμβάσεων έγινε κατόπιν διαπραγμάτευσης με τις δύο εταιρείες:
Την εταιρεία VOUROS και την εταιρεία ADVANCE MEDICAL WASTE MANAGEMENT LTD (του κ. Φαντάρου). Τη μονάδα μάλιστα του κ. Φαντάρου είχε επισκεφθεί – και έκρινε ικανοποιητική – ο τότε Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Υγείας Διονύσης Μαυρονικόλας (της γνωστής οικογένειας του παλαιού βουλευτή του ΑΚΕΛ), ο οποίος ήταν ο προϊστάμενος της Αναθέτουσας Αρχής / Αρμοδίου Οργάνου που ανέθεσε τη σύμβαση. Η επίσκεψη είχε πραγματοποιηθεί λίγο πριν την ανάθεση της σύμβασης. Κατά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης υποβλήθηκε μόνο μια προσφορά για τις 3 κατηγορίες αποβλήτων (από την ADVANCE), ενώ για την τέταρτη κατηγορία που υποβλήθηκαν 2 προσφορές, φθηνότερη ήταν η εταιρεία VOUROS.

Δηλαδή, προφανώς οι 2 εταιρείες, που ήταν και οι μοναδικές που κλήθηκαν να συμμετάσχουν στη διαδικασία διαπραγμάτευσης, συνεννοήθηκαν να μοιραστούν την πίτα, εφόσον περίπου το ποσό των 2 συμβάσεων θα ήταν το ίδιο (Αμιγώς Μολυσματικά και Μολυσματικά / Τοξικά / Μεικτά). Οι 2 συμβάσεις ανατέθηκαν για τρία (3) χρόνια. Ωστόσο, ενώ η εκτίμηση δαπάνης για τη σύμβαση της εταιρείας ADVANCE ήταν €735.000 για τα 3 χρόνια συνολικά (η πληρωμή θα γινόταν με βάση τις ποσότητες που θα της παραδίδονταν και τις τιμές μονάδος ανά κατηγορία αποβλήτου), τελικά στην εταιρεία καταβλήθηκε το ποσό των €2.422.698, λόγω του ότι οι ποσότητες ήταν κατά πολύ μεγαλύτερες (τριπλάσιες περίπου) από αυτές που υπολογίστηκαν από το Υπουργείο Υγείας, με βάση τις ποσότητες της προηγούμενης σύμβασης. Η πιο πάνω ήταν η σύμβαση με αρ. Σ.Υ. 30/06.

Η επόμενη σύμβαση που ανατέθηκε στην εταιρεία ADVANCE με αρ. Σ.Υ. 16/09 ήταν για διάρκεια 1+1 έτους και με εκτίμηση δαπάνης (με βάση τις ποσότητες αποβλήτων της προηγούμενης σύμβασης) ύψους €1,4 εκ. Ωστόσο, κατά τους πρώτους 10 μήνες καταβλήθηκε το ποσό των €1,4 εκ. λόγω των σημαντικά – και πάλι – αυξημένων ποσοτήτων.

 

Στο μεταξύ είχε υποβληθεί καταγγελία από υπάλληλο της εταιρείας, για παραποίηση των τιμολογίων (φούσκωναν το βάρος των αποβλήτων που συλλέγονταν από κάθε νοσηλευτήριο) και διατάχθηκε από τον Γενικό Εισαγγελέα η διεξαγωγή ποινικής έρευνας. Με βάση το πόρισμα της έρευνας που διεξήχθη από την Αστυνομία, δεν τεκμηριωνόταν η διάπραξη ποινικού αδικήματος. Σημειώνεται ότι ο υπάλληλος της εταιρείας που είχε προβεί στην καταγγελία, κατά την κατάθεση του υπέπεσε σε αντιφάσεις και δεν έδωσε
οποιαδήποτε στοιχεία για την παραποίηση / πλαστογράφηση των ποσοτήτων.

Προφανώς, τα «βρήκε» με την εταιρεία. Επίσης, διαπιστώθηκε ότι οι διαδικασίες που εφάρμοζε το Υπουργείο ήταν διάτρητες και δεν ήταν δυνατό να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα, πέραν ενός θεωρητικού υπολογισμού που έδειχνε ότι οι ποσότητες που τιμολογήθηκαν από την εταιρεία ήταν κατά πολύ μεγαλύτερες των ποσοτήτων που εκτιμώνται ανά κλίνη νοσηλευτηρίου, σύμφωνα με διεθνείς μελέτες.

Η εν λόγω εταιρεία, ήταν αυτή στην οποία επιβλήθηκε πρόστιμο το 2013 όταν ανευρέθηκε νεκρό βρέφος, που είχε παραλάβει η εταιρεία από συγκεκριμένο δημόσιο νοσηλευτήριο, σε σκουπιδότοπο. Αυτό καταμαρτυρεί και τη διαδικασία που ακολουθούσε η εν λόγω εταιρεία για τη συλλογή καθώς και τη διαχείριση / επεξεργασία που εφάρμοζε στα ιατρικά απόβλητα. Σημειώνεται ότι η άδεια της μονάδας δόθηκε για εφαρμογή της μεθόδου τεμαχισμού και αποστείρωσης των αποβλήτων, και το γεγονός της ανεύρεσης βρέφους και μάλιστα μη τεμαχισμένου, καταδεικνύει ότι ποσότητες ιατρικών αποβλήτων δεν ετύγχαναν οποιασδήποτε επεξεργασίας, με ότι αυτό συνεπάγεται για τη δημόσια υγεία. Το πρόστιμο ωστόσο που της επιβλήθηκε από το Τμήμα Περιβάλλοντος ήταν μόνο €850.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία ζήτησε τότε από το Υπουργείο Υγείας, όπως αποκοπεί επιπρόσθετα ένα ποσό ύψους €10.000 για παραβίαση των όρων της σύμβασης. Τότε, είχε επισκεφθεί την τέως Γενική Ελέγκτρια κα Χρυστάλλα Γιωρκάτζη ο κ. Φαντάρος συνοδευόμενος από τον κ. Κίκη Καζαμία (πρώην Υπουργό και στέλεχος του ΑΚΕΛ) με σκοπό – όπως πληροφορηθήκαμε – αφενός να διασκεδάσει τις εντυπώσεις ώστε να μην ληφθεί υπόψη το σοβαρό αυτό επαγγελματικό του παράπτωμα σε μελλοντικούς διαγωνισμούς, και αφετέρου να του επιστραφεί το ποσό των €10.000 που του είχε αποκοπεί. Το γεγονός ότι ο κ. Φαντάρος συνοδευόταν από τον κ. Κίκη Καζαμία δείχνει και τις σχέσεις του με το ΑΚΕΛ. Τελικά, ο διαμοιρασμός της πίτας μεταξύ των 2 μοναδικών αδειοδοτημένων εταιρειών συνεχίστηκε μέχρι σήμερα, με το κόστος να εκτοξεύεται στο €1,4 εκ. τον χρόνο για την κατηγορία των μολυσματικών αποβλήτων και στα €3,2 εκ. για τις υπόλοιπες κατηγορίες.

 

Μετά τα πιο πάνω γεγονότα ωστόσο και κατόπιν παρέμβασης τόσο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας όσο και του Γενικού Λογιστηρίου, το κόστος των 2 συμβάσεων μειώθηκε στα €0,4 εκ. και €1,4 εκ. τον χρόνο αντίστοιχα. Αυτό δείχνει και τα τεράστια κέρδη που αποκόμιζαν οι 2 εταιρείες όλα τα προηγούμενα χρόνια.

Σημειώνεται ότι το 2012, ανατέθηκε απευθείας η σύμβαση για τη διαχείριση της κατηγορίας των τοξικών και μολυσματικών αποβλήτων στην εταιρεία ADVANCE, επειδή το Τμήμα Περιβάλλοντος είχε ενημερώσει το Υπουργείο Υγείας ότι ήταν η μοναδική αδειοδοτημένη εταιρεία για τη διαχείριση της εν λόγω κατηγορίας αποβλήτων. Η εταιρεία VOUROS προσέφυγε στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών και πέτυχε να κηρυχθεί η σύμβαση ανενεργή. Γι’ αυτό στη συνέχεια οι δύο εταιρείες τα «βρήκαν» και μοιράζονταν
αναγκαστικά την πίτα.

Διάφορες προσπάθειες που έγιναν για αδειοδότηση και άλλων μονάδων απέτυχαν, είτε λόγω της άρνησης του αρμόδιου Τμήματος (Τμήμα Περιβάλλοντος) να τους χορηγήσει την άδεια, είτε λόγω συμφωνίας «κυρίων» για μη παρενόχληση μεταξύ τους στις μονοπωλιακές συμβάσεις που η καθεμιά διαχειριζόταν. Τέτοιες περιπτώσεις αποτελεί η εταιρεία SIGAN MANAGEMENT LTD που έχει το μονοπώλιο διαχείρισης των Κτηνιατρικών
αποβλήτων με κόστος €1,2 εκ. τον χρόνο (είχε φθάσει το 2012 στα €2,8 εκ. αλλά κατόπιν παρεμβάσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας και του Γενικού Λογιστηρίου περιορίστηκε στο €1,2 εκ.). Άλλη περίπτωση, αποτελεί η εταιρεία HELLENIC TZILALIS LTD που ενώ το 2003 είχε καταγγείλει την πρώτη απευθείας ανάθεση στην εταιρεία VOUROS, στη συνέχεια, και ενώ οι όροι (πάλι με παρέμβαση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας) τροποποιήθηκαν για να προκηρυχθεί διαγωνισμός, αποσύρθηκε και δεν έλαβε μέρος στους διαγωνισμούς που ακολούθησαν, χωρίς να δώσει εξηγήσεις. Έκτοτε, περιορίστηκε στη διαχείριση των οικοδομικών αποβλήτων, όπου πρωτοστατούσε.

Η εταιρεία του συζύγου της Γενικής Λογίστριας είναι η CYPRA LTD, η οποία δεν κατόρθωσε να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες άδειες από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, με αποτέλεσμα να της ακυρωθεί η σύμβαση που της είχε ανατεθεί και να κατασχεθεί η εγγυητική της (€25.000) . Στην προκειμένη περίπτωση, η διαχείριση των Κτηνιατρικών αποβλήτων ανατέθηκε στην εταιρεία SIGAN MANAGEMENT LTD που ήταν η μοναδική που κατείχε όλες τις άδειες.

Ιδιοκτήτης της εταιρείας αυτής είναι ο επιχειρηματίας Σίμος Γαλαταριώτης (της γνωστής οικογένειας) ο οποίος κατέχει ακόμη ένα μονοπώλιο, την παροχή υπηρεσιών Στενοτύπισης στα Δικαστήρια, με κόστος €2,0 εκ. τον χρόνο. Η εταιρεία SIGAN, φαίνεται ότι προχώρησε σε συμφωνία με μια νέα μονάδα που αδειοδοτήθηκε πρόσφατα, την εταιρεία MEDWASTE, που εδρεύει στο Τσέρι ώστε να συμμετάσχει στον νέο διαγωνισμό που θα προκηρυχθεί για τις συμβάσεις που λήγουν τον Απρίλιο 2018. Για την αδειοδότηση της μονάδας αυτής υπήρξαν αντιδράσεις από τους Δημοτικούς Συμβούλους Τσερίου του ΑΚΕΛ, οι οποίοι εισηγήθηκαν τη μη έγκριση της λειτουργίας της στο Τσέρι.

Σαν λόγους προέβαλαν τους κινδύνους στην υγεία των κατοίκων του Δήμου, ενώ προφανώς ήθελαν να προστατεύσουν την εταιρεία ADVANCE του κ.Φαντάρου, για ευνόητους λόγους.

Θα αναμένουμε τις εξελίξεις και τα αποτελέσματα του νέου διαγωνισμού για να δούμε πώς θα αντιδράσουν οι ενδιαφερόμενες εταιρείες. Δηλαδή, είτε θα υπάρξει ανταγωνισμός, οπόταν οι τιμές θα μειωθούν δραστικά, είτε θα συμφωνήσουν στον διαμερισμό της πίτας (στα 3 μέρη τώρα) με αντίστοιχη αύξηση του συνολικού κόστους.

Τα δημοσιεύματα που είδαν τελευταία το φως της δημοσιότητας και παρουσιάζουν τη Γενική Λογίστρια να παρεμβαίνει στην όλη διαδικασία υπέρ των συμφερόντων της εταιρείας του συζύγου της (CYPRA LTD) δεν ευσταθούν. Η εταιρεία του συζύγου της δραστηριοποιείται μόνο στη διαχείριση των ζωικών αποβλήτων και μάλιστα απέτυχε – με σοβαρή οικονομική ζημιά – να της αναταθεί οποιαδήποτε σύμβαση του δημοσίου. Η εν λόγω ιστοσελίδα ανήκει στον δικηγόρο Αντώνη Δημητρίου, μεγαλομέτοχο της τρίτης εταιρείας (MEDWASTE) που αδειοδοτήθηκε για τη διαχείριση ιατρικών αποβλήτων, και σ’ αυτόν τον λόγο οφείλονται προφανώς και τα εν λόγω δημοσιεύματα.

Η τροποποίηση των όρων του διαγωνισμού έγινε πριν μερικά χρόνια, κατόπιν εισηγήσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, με σκοπό τη δυνατότητα συμμετοχής και άλλων εταιρειών και την ανάπτυξη υγιούς ανταγωνισμού. Η βασική τροποποίηση ήταν να επιτρέπεται η συμμετοχή στον διαγωνισμό και μη αδειούχων εταιρειών, υπό τον όρο να εξασφαλίσουν εντός 1 ή 1 ½ έτους από την ημερομηνία ανάθεσης της σύμβασης, τις αναγκαίες άδειες.

Σε περίπτωση μη εξασφάλισης τους, να κατάσχεται η εγγυητική συμμετοχής. Αυτό έγινε και σε άλλους διαγωνισμούς (π.χ. Καζίνο, διαχείριση Κτηνιατρικών αποβλήτων) με ικανοποιητικά αποτελέσματα. Η γνωμάτευση που φέρεται ότι δόθηκε από τη Νομική Υπηρεσία, ότι δηλαδή ο όρος είναι παράνομος, φαίνεται ότι βασίστηκε σε ελλειπή ή/και λανθασμένα στοιχεία που της δόθηκαν.

Καταληκτικά, να συνοψίσουμε ότι μια υπηρεσία που θα παρεχόταν από το Κράτος, με τον αποτεφρωτήρα που είχε εγκατασταθεί στο Νέο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας έναντι συνολικής δαπάνης €1,2 εκ., τελικά παρέχεται από δύο ιδιωτικές εταιρείες, έναντι πολλαπλάσιου κόστους, επειδή δεν κατέστη δυνατή η λειτουργία του. Αυτό καταδεικνύει αφενός την αδυναμία του Κράτους να παράσχει μια υπηρεσία στους πολίτες του με τον πλέον οικονομικό τρόπο, και αφετέρου, τις παρεμβάσεις που γίνονται από ιδιώτες, με τις πλάτες πολιτικών, για να κερδοσκοπούν εις βάρος του δημοσίου.