Προγράμματα και εξαγγελίες φανερώνουν συνεργασίες ;

Με ποιό τρόπο τα προγράμματα διακυβέρνησης των 4 βασικών υποψηφίων διαμορφώνουν ενδεχόμενες συμμαχίες την 2η Κυριακή των εκλογών

Του Μιχάλη Παναγιώτου

Οι προεδρικές εκλογές έχουν εισέλθει εσχάτως στην τελική ευθεία. Τα εκλογικά επιτελεία έχουν πάρει κυριολεκτικά φωτιά και τα σενάρια δίνουν και παίρνουν σχετικά με το ζευγάρι που θα συνθέσει τη δεύτερη Κυριακή των εκλογών. Στην παρούσα φάση αυτό είναι το πλέον κρίσιμο ερώτημα που μονοπωλεί την κυπριακή κοινή γνώμη. Το αποτέλεσμα της 28ης Ιανουαρίου αναμένεται να πυροδοτήσει ένα εκτεταμένο κύκλο ανίχνευσης συμμαχιών και συμπράξεων.

Η «24» επιχειρεί να εντοπίσει μέσα από τα επίσημα προγράμματα αλλά και τις επίσημες τοποθετήσεις των τεσσάρων κύριων υποψηφίων, τα σημεία εκείνα που αφήνουν παράθυρα συνεργασίας ανοικτά, αλλά και όσα φαινομενικά αποκλείουν μέχρι και το παραμικρό δίαυλο επικοινωνίας. Από την έρευνα διαφαίνεται ξεκάθαρα πως κάποια προγράμματα σχηματίσθηκαν με αυτό ως γνώμονα. Γιατί στο τέλος της ημέρας, scripta manent  που έλεγαν οι Λατίνοι.

Νίκος Αναστασιάδης:

Στην περίπτωση του Νίκου Αναστασιάδη τα πράγματα παρουσιάζουν μια φυσιολογική και αναμενόμενη διαφοροποίηση από τα προγράμματα των ανθυποψηφίων του. Ο ίδιος ως εν ενεργεία Πρόεδρος του κράτους, αφιέρωσε το μεγαλύτερο μερίδιο της προεκλογικής του εκστρατείας, υπερασπιζόμενος τις πολιτικές της διακυβέρνησης του αλλά και τα αποτελέσματα που ισχυρίζεται οτι αυτή έχει επιτύχει. Το προεκλογικό μανιφέστο του προέδρου χαρακτηρίζεται από μια προσπάθεια ανάδειξης του Ν. Αναστασιάδη ως του πλέον ενδεδειγμένου νέου Προέδρου, λόγω ακριβώς των (κατά τον ίδιο) αναρίθμητων επιτυχιών που ο ίδιος και η κυβέρνηση του επέφεραν στον τόπο από το 2013 μέχρι σήμερα.

Ως εκ τούτου, και με βάση πάντα τις μέχρι σήμερα δημοσκοπήσεις, ο Ν. Αναστασιάδης φέρεται να θέτει εαυτόν μακριά από οποιαδήποτε επιθυμία συμμέτοχη  στη διαδικασία «πάρε-δώσε» στο μεσοδιάστημα πρώτης και δεύτερης Κυριακής. Στους κυριότερους άξονες της προεκλογικής ατζέντας εντούτοις, ο ΠτΔ φαίνεται να παρουσιάζει σημεία συγκλίσεων με κάποιους ανθυποψήφιους του, τα οποία μόνο ο χρόνος θα επιβεβαιώσει ή θα διαψεύσει.

Στο ευαίσθητο θέμα του κυπριακού, ο Ν.Αναστασιάδης δια μέσου του επίσημου του προγράμματος τονίζει πως ‘’οι συνομιλίες έχουν αποδώσει ήδη καρπούς’’, παράλληλα με την πρόθεση του όπως αυτές συνεχίσουν από το σημείο στο οποίο κατέρρευσαν. Στον ίδιο τομέα του προγράμματος του για το κυπριακό συναντάμε και την εξής τοποθέτηση: ‘’Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει ήδη μεταφέρει στον ΓΓ του ΟΗΕ την αποφασιστικότητά του για συνέχιση των διαπραγματεύσεων, προς την επίτευξη λύσης, στο πλαίσιο της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας΄΄. Μια τέτοια τοποθέτηση φέρεται να αποκλείει αυτομάτως τον Νικόλα Παπαδόπουλο από πιθανό «συμπαίκτη» σε περίπτωση αποτυχίας του δευτέρου να εισέλθει στο δεύτερο γύρο, αλλά θα συναντήσει τη σύμφωνη γνώμη του Α.Κ.Ε.Λ. και του Σ. Μαλά οι οποίοι υποστηρίζουν τόσο το πολιτειακό αυτό μόρφωμα, όσο και τη διαδικασία επίλυσης.

Εκεί όπου μια πιθανή συμμαχία με τον κ.Μαλά φαίνεται να μην βρίσκει πρόσφορο έδαφος, είναι όλοι οι υπόλοιποι τομείς του προγράμματος Αναστασιάδη. Μεγαλύτερο αγκάθι αποτελεί η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης αλλά και η ανάγνωση που δίνει στο σύνολο της. Συγκεκριμένα, στο προγραμματικό σκέλος για την οικονομία, όπως αυτή υπάρχει αυτούσια στο πρόγραμμα του Ν. Αναστασιάδη, συναντάμε αναφορές περί του πολυδαφημιζόμενου success story. ΄΄Πετυχαίνουμε ρυθμούς ανάπτυξης της τάξης του 4%, από τους υψηλότερους στην Ευρώπη΄΄, αλλά και ΄΄έχουμε ήδη πετύχει τη ραγδαία μείωση της ανεργίας που από το 16% έχει πλέον κατέβει στο 10%΄΄. Είναι γνωστό σε όλους πως τέτοιες απόψεις δεν μπορούν να υιοθετηθούν από το Α.Κ.Ε.Λ, πόσω δε μάλλον από τη βάση του κόμματος. Από την άλλη, η κοινοβουλευτική εμπειρία επί προεδρίας Αναστασιάδη καταδεικνύει περιθώρια συνεργασίας μεταξύ ΔΗ.ΣΥ. και ΔΗ.ΚΟ. σε τομείς της οικονομίας και της εσωτερικής πολιτικής, παρόλο που σε αυτή τη φάση, το επιτελείο Παπαδόπουλου βάλλει κατά ριπάς εναντίον της κυβέρνησης.

Νικόλας Παπαδόπουλος:

Για τον υποψήφιο του ενδιάμεσου χώρου, οι επερχόμενες εκλογές αποτελούν ένα τεράστιο στοίχημα. Αυτό της κατάρριψης του παραδοσιακού διπολισμού που ο ίδιος μέμφεται ως γενεσιουργό αιτία όλων των δεινών που υπέστη η Κύπρος μέχρι σήμερα. Στην προεκλογική του εκστρατεία, έχει μέχρι στιγμής ανεβάσει τους τόνους όσο κανένας άλλος ανθυποψήφιος του, με τα πυρά του να στρέφονται σχεδόν εξ’ολοκλήρου εναντίον του Ν.Αναστασίαδη με ο,τι και αν αυτό συνεπάγεται. Μια πιθανή ερμηνεία που συζητιέται ολοένα και περισσότερο όσο πλησιάζουμε πρός την κάλπη, είναι η πιθανότητα προσσέγισης πρός τον Σ.Μαλά και τον Γ.Λιλλήκα σε όλα τα πιθανά σενάρια της πρώτης Κυριακής.

Από τον πρώτο κιόλας καιρό της προεκλογικής του εκστρατείας, ο κ.Παπαδόπουλος εκπόνησε την επονομαζόμενη  Νέα Στρατηγική. Εντός αυτής αναπτύσσεται στην ολότητα της η πολιτική που θα ακολουθήσει στο εθνικό μας θέμα σε περίπτωση εκλογής του στο ύπατο πολιτειακό αξίωμα του τόπου. Για τη μεθοδολογία της λύσης ο Ν.Παπαδόπουλος αναφέρει ρητά πως ΄΄είναι ομόφωνη απόφαση του Εθνικού Συμβουλίου ότι δεν αποδεχόμαστε Πενταμερή Διάσκεψη χωρίς τη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και όμως, ο κ. Αναστασιάδης έχει αποδεχθεί και αποδέχεται την Πενταμερή Διάσκεψη΄΄. Στο επίμαχο θέμα της ΔΔΟ εντοπίζεται η εξής τοποθέτηση, η οποία κατ’ουσίαν φανερώνει και τις όποιες πιθανότητες συγκλίσεων τόσο με τον Ν.Αναστασιάδη, όσο και με τον Σ.Μαλά: ΄΄δεν μπορούμε να επιτρέψουμε το ψευδοδίλημμα περί Ομοσπονδίας να αλλοιώσει τη Νέα Στρατηγική για την Κυπριακή Δημοκρατία και τη διεκδίκηση λύσης του Κυπριακού΄΄. Παρόλο που ο ίδιος προσωπικά δεν έχει αποκηρύξει ρητώς την Ομοσπονδία, μια θέση του καθιστά αυτή την εικασία, ως την πλέον επικρατέστερη:΄΄ ….λύσης που δεν θα παραβιάζει την αρχή «Ένας άνθρωπος-Μία ψήφος».

Όπως γράφτηκε ανωτέρω για τον κ.Αναστασίαδη, στους τομείς της εσωτερικής πολιτικής, ΔΗ.ΚΟ και ΔΗ.ΣΥ συχνά πυκνά συνεργάστηκαν εντός κοινοβουλίου. Η ρητορική όμως του κ.Παπαδόπουλου, όσο και οι συχνές του επικρισείς, τόσο με τη γνωστή κόντρα με τον κ.Παμπορίδη, όσο και για τους χειρισμούς του Προέδρου την περίοδο Μαρτίου 2013, δεν φάινεται να επιτρέπουν περιθώρια αισιοδοξίας σε όσους θα επιθυμούσαν μια τέτοια προσέγγιση. Στο επίσημο του πρόγραμμα για την εσωτερική διακυβέρνηση όπως αυτό έχει επισήμως δημοσιοποιηθεί, ο Ν.Παπαδόπουλος ασκεί ολομέτωπη επίθεση στην παρούσα κυβέρνηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η θέση του περί του λεγόμενου success story της κυβέρνησης. ΄΄Η μυθοπλασία του «success story» έρχεται σε αντίθεση τόσο με τους δείκτες και τα στοιχεία, όσο και με την πραγματικότητα.΄΄  Για τις κυβερνητικές πολιτικές στον τομέα της οικονομίας, προτιμά την παράθεση οικονομικών στοιχείων που καταρίπτουν τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς.΄΄ Συνολικά το 27,7% του πληθυσμού βρίσκεται υπό τον κίνδυνο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Ένας στους 4 συμπατριώτες μας. 10.000 περισσότεροι από το 2012.΄΄ Στο σύνολο του το πρόγραμμα εσωτερικής διακυβέρνησης του Ν.Παπαδόπουλου δεν στρέφεται ευθέως έναντι άλλου ανθυποψηφίου, επιτρέποντας έτσι τη δημιουργία των συνθηκών εκείνων που θα επέτρεπαν προσεγγίσεις στη δεύτερη Κυριακή.

Σταύρος Μαλάς:

Για τον Σταύρο Μαλά, οι τελευταίες αυτές μέρες που απομένουν μέχρι την 28η Ιανουαρίου, είναι πραγματικά κρίσιμες. Όλες οι ενδείξεις δείχνουν ένα θρίλερ, πάρομιο του 2013 όπου και πάλι ο ίδιος ήταν υποψήφιος. Η συσπείρωση του Α.Κ.Ε.Λ και η δημιουργία κλίματος διπολισμού αποτελούν τις προτεραιότητες του κόμματος στην τελική ευθεία, παρόλα αυτά τα πιθανά σενάρια της επόμενης μέρας δεν μπορούν να αφήσουν ασυγκίνητους τους ιθύνοντες του εκλογικού επιτελείου.

Όπως έχει πολλάκις αναφερθεί, τον Σ.Μαλά δεσμεύουν εν πολλοίς οι πολιτικές του Α.Κ.Ε.Λ την τελευταία πενταετία. Το κόμμα ως το κατ’εξοχήν αντίπαλο δέος του ΔΗ.ΣΥ δεν κατάφερε επ’ουδενί να δικαιολογήσει τον τίτλο του, κυρίως εξαιτίας της πίστωσης που συστηματικά παρείχε στον ΠτΔ σε οτι αφορα το κυπριακό. Επιπλέον, η ξεκάθαρη ταύτιση του Ν.Αναστασιάδη με όσα διαχρονικά πρεσβεύει το Α.Κ.Ε.Λ περι Ομοσπονδίας, εγκλωβίζει άθελα τόσο το κόμμα όσο και τον κ.Μαλά σε μια στάση αντιπολίτευσης επί σημείων και όχι ουσίας.Κατά την παρουσίαση της υποψηφιότητας του όμως ο κ.Μαλάς είχε τονίσει πως ΄΄ Δυστυχώς, για πέντε χρόνια είχαμε ένα Πρόεδρο που υπήρξε σταθερός σε ένα και μόνο πράγμα: στην αναξιοπιστία του.΄΄

Στο πρόγραμμα διακυβέρνσης του κ.Μαλά με τίτλο ΄΄Συμβόλαιο ελπίδας και προοπτικής΄΄, στις σελίδες 14-16 αναπτύσσεται η πολιτική του πρόταση για το κυπριακό. Συγκεκριμένα αναφέρεται πως ΄΄στόχος μας θα πρέπει να είναι η επανένωση της χώρας μας στα πλαίσια λύσης ΔΔΟ΄΄΄, ενώ συγκεκριμένα στη σελίδα 15 αναφέρει τη βούληση του για άμεση επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο που αυτές τερματίστηκαν στο Κρανς Μοντανά. Οι θέσεις αυτές αντανακλούν πλήρως τις στοχεύσεις και του Ν.Αναστασιάδη, κάτι που ίσως φανεί επιζήμιο σε περίπτωση αναμέτρησης των δυο στς 4 Φεβρουαρίου, μιας και οι υπόλοιποι ανθυποψήφιοι απέχουν κατά παρασάγγας από αυτήν  τη λογική.

Στα της εσωτερικής διακυβέρνσης ο κ.Μαλάς υπόσχεται μια πιο φιλολαϊκή πολιτική  από αυτή του Ν.Αναστασιάδη και στρέφει τα πύρα του και πρός τον Ν.Παπαδόπουλο για την υποστήριξη αντιλαικών μέτρων  στη βουλή. Για τον ίδιο, το φλέγον θέμα της ανεργίας κατέχει περίοπτη θέση στην προεκλογική περίοδο, αναφέροντας μάλιστα πως ΄΄ Η ανεργία και η προσωρινή απασχόληση των νέων με αναξιοπρεπείς απολαβές αποτελεί μια ωρολογιακή βόμβα η οποία απειλεί την κοινωνική συνοχή και το βιοτικό επίπεδο της χώρας μας.΄΄ Σε γενικό πλαίσιο όμως δεν μοιράζει την ευθύνη ισόποσα πρός τους κύριους ανθυποψηφίους του, δείγμα πιθανόν της στόχευσης που ίσως ακολουθηθεί από τον ίδιο στη δεύτερη Κυριακή, εκεί που οι συμμαχίες θα καθορίσουν τον τελικό νικητή των εκλογών.

Γιώργος Λιλλήκας:

Για τον πρόεδρο της Συμμαχίας Πολιτών, έχει αναφερθεί πολλές φορές πως αποτελεί ένα από τα κεντρικά πρόσωπα της εκλογικής διαδικασίας. Όχι μόνο για την απόφαση του να μην συνταχθεί με τις δυνάμεις του κεντρώου και εθνικού χώρου,αλλά και για την τάση που (σκοπίμως) ακολουθεί να αντιτίθεται σε όλους ανεξαιρέτως τους ανθυποψηφίους του ισόποσα. Δεν θα αποτελέσει υπερβολή αν η υποψηφιότητα Λιλλήκα χαρακτηριστεί καταλυτική ως πρός το τελικό αποτέλεσμα, μιας και το ποσοστό που ο τελευταίος εξασφαλίσει, θα αποτελεί δέλεαρ για τους τελικούς μονομάχους αυτής της μάχης.

Ως Υπ.Εξ του Τάσσου Παπαδόπουλου, ο κ.Λιλλήκας πρωτοστάτησε στη δημιουργία ενός ρεύματος που στόχευε στην απαγκίστρωση από τις παραδοσιακές νόρμες των συζητήσεων για το κυπριακό. Για αυτό το λόγο και το 2013 έτυχε της στήριξης των δυνάμεων του κέντρου. Στο σήμερα, ο κ.Λιλλήκας εμφανίζεται με ακριβώς τις ίδιες θέσεις, παρουσιάζοντας ειδικά στο εθνικό θέμα, μηδενική σύγκλιση με τους κ.Αναστασιάδη και Μαλά, ενώ δεν φαίνεται να τρέφει και ιδιαίτερη «συμπάθεια» προς τον Ν.Παπαδόπουλο. Επι τούτου  στα πλαίσια δημόσιας τοποθέτησης του, ο Γ.Λιλλήκας ανέφερε ΄΄ Ελπίζω και ο κύριος Αναστασιάδης και ο κύριος Μαλάς που επιμένουν σε αυτή την προσέγγιση να συνειδητοποιήσουν ότι δεν σηκώνει η Εθνική μας υπόθεση επανάληψη των ίδιων λαθών. Βέβαια στην κρίσιμη καμπή που βρίσκεται το Κυπριακό δεν σηκώνει και δεν αντέχει ούτε και πειραματισμούς άπειρων πολιτικών.΄΄ Για το θέμα της μορφής λύσης είναι επίσης απροκάλυπτα ενάντιος των κ.Μαλά και Αναστασιάδη, θέτοντας εν αμφιβόλω τα όποια σενάρια επί χάρτου υπάρχουν για στήριξη στο άμεσο μέλλον: ΄΄ Διαπιστώνουμε ότι συνεχίζεται η άγονη και άσκοπη παραπλανητική συζήτηση γιατη ΔΔΟ άνευ όρων και για τη ΔΔΟ με το σωστό περιεχόμενο. Επαναλαμβάνω ότι και οι δύο μορφές οδηγούν ουσιαστικά σε νομιμοποίηση των δεδομένων που δημιούργησε η εισβολή και κατοχή΄΄. Στο εθνικό θέμα είναι φανερό πως δύναται να υπάρξει πεδίο συνεννόησης με τον Ν.Παπαδόπουλο, αλλά με τις πρόσφατες εξελίξεις όλα είναι ρευστά.

Σε ότι αφορά την εσωτερική πολιτική ο κ.Λιλλήκας είναι ιδιαιτέρως καυστικός έναντι της κυβέρνησης Αναστασίαδη, απορρίπτοντας και ο ίδιος τις θεωρίες περί success story, στοχεύοντας κυρίως στο θέμα της ανεργίας και της έλλειψης προοπτικής. Συγκεκριμένα σε άλλη μια δημόσια τοποθέτηση του σχολίασε:΄΄ Μιας οικονομίας, που λανθασμένα βαφτίστηκε ως «success story», που είναι παραπλανητικά τοποθετημένη στη συνείδηση του λαού, αφού βελτιώθηκαν μεν οι οικονομικοί δείκτες, αλλά όχι η αγοραστική δύναμη του λαού και η ποιότητα ζωής του λαού μας. Βελτιώθηκαν οι δείκτες της ανεργίας αλλά όχι η ανάπτυξη, όχι η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, παρά μόνο η εξαγωγή πολύτιμου και νεανικού ανθρώπινου δυναμικού προς το εξωτερικό΄΄.

Με βάση πάντα τις επίσημες τοποθετήσεις και αναφορές, ο Γ. Λιλλήκας παρουσιάζεται ιδιαίτερα προσεκτικός στο δημόσιο διάλογο. Ως έμπειρος πολιτικός καταφέρνει μέχρι στιγμής να καλύψει άριστα τις προθέσεις του, παρόλο που ο οξύς του λόγος ενδεχομένως να επιτρέπει την οποιαδήποτε εξαγωγή συμπερασμάτων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση πλέον όλα τα σενάρια είναι πιθανά και ουδείς μπορεί να πει με βεβαιότητα προς τα που συγκλίνει ο κ. Λιλλήκας. Το μόνο δεδομένο είναι ο χρόνος είναι αμείλικτος, και η πολιτική ιδιαιτέρως απρόβλεπτη.