Εφικτή, μια ειρηνική Κύπρος

«Να συνεχίσουμε τους αγώνες, για να κτίσουμε την επανένωση από τα κάτω»

Του Μάριου Δημητρίου

Πολιτική γιορτή για την 10η επέτειο της διάνοιξης του οδοφράγματος Λήδρας –Λοκματζί, με μουσική και πολιτικές παρεμβάσεις, οργάνωσαν την περασμένη Τρίτη 3 Απριλίου 2018, η Unite Cyprus Now, η Πλατφόρμα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων Εκπαιδευτικών και άλλες ακτιβιστικές οργανώσεις, στη νεκρή ζώνη, ανάμεσα στο ελληνοκυπριακό και το τουρκοκυπριακό οδόφραγμα της περιοχής.

Αναφέρουν τα εξής, σε σχετική ανακοίνωσή τους, οι οργανωτές: «Για όλους και όλες εμάς, που αγωνιζόμαστε για την επανένωση της Κύπρου, η διάνοιξη του πρώτου οδοφράγματος στο Λήδρα Πάλας τον Απρίλη του 2003, αποτελεί αδιαμφισβήτητα το σημαντικότερο γεγονός στη σύγχρονη κυπριακή ιστορία. Αποτελεί το πιο δυνατό χτύπημα στους εθνικισμούς, που για χρόνια καλλιεργούσαν εκ του ασφαλούς, πίσω από τις βαρέλες του διαχωρισμού, οι πολιτικές και στρατιωτικές ελίτ της ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής κοινότητας. Τότε, δεν αποκαλύφθηκε – για κάποιους ενδεχομένως για πρώτη φορά – απλώς η άλλη Κύπρος, αυτή του βορρά ή του νότου αντίστοιχα, αλλά, σημαντικότερα, αποκαλύφθηκε πως μια άλλη Κύπρος, επανενωμένη και ειρηνική, είναι εφικτή. Ωστόσο, είναι πέντε χρόνια αργότερα -και παρά το πισωγύρισμα του 2004 – με τη διάνοιξη του οδοφράγματος Λήδρας-Λοκματζί, στις 3 Απριλίου 2008, μετά από κινητοποιήσεις ακτιβιστών και από τις δύο πλευρές της πράσινης γραμμής, που το κίνημα της επανένωσης σημειώνει την πρώτη του ουσιαστική νίκη. Η ενοποίηση της Λευκωσίας, δεν έχει μόνο συμβολική, αλλά και ουσιαστική σημασία, αφού επέτρεψε και επιτρέπει σε όσες/ους το επιθυμούν, να πολλαπλασιάσουν τις επαφές τους με την άλλη πλευρά και τους ανθρώπους της, να συνευρεθούν, να διασκεδάσουν, να οργανωθούν και να οργανώσουν κοινωνικές, πολιτικές και άλλες δράσεις, δημιουργώντας ένα είδος συμβολικού αλλά και πραγματικού, κοινού/δια-κοινοτικού «συνεχούς», υπερβαίνοντας στην πράξη τον διαχωρισμό. Ταυτόχρονα όμως, την παρούσα στιγμή, βιώνουμε την απαρχή μιας καινούργιας εποχής στο Κυπριακό. Η κατάρρευση των συνομιλιών και το παιχνίδι εξουσίας που παρακολουθούμε στη θάλασσα, δημιουργούν ένα πολεμικό πλαίσιο, το οποίο επιτρέπει στις εθνικιστικές δυνάμεις να ξαναδείξουν τα δόντια τους. Η ιδέα της επισημοποίησης της διχοτόμησης, αντί μιας συμφωνίας για λύση επανένωσης, άρχισε ήδη να διαρρέεται και από τις δυο πλευρές. Η ελληνοκυπριακή ηγεσία, νομίζει ότι μπορεί να επεκτείνει το μοντέλο του Κυπριακού, ως κατάστασης εξαίρεσης και στη θάλασσα – να έχει αυτή ως το κράτος, τον αποκλειστικό έλεγχο και να μοιραστεί η θάλασσα οριζόντια, όπως το έδαφος μεταξύ της «ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας» και της «ΑΟΖ της ΤΔΒΚ», όπως είπε δήθεν σχηματικά και καθόλου τυχαία, ο Αναστασιάδης πριν μερικούς μήνες. Η Τουρκία περικυκλώνει με πλοία τη νότια Κύπρο, αξιώνοντας πάγωμα των ελληνοκυπριακών γεωτρήσεων, ενώ η τουρκοκυπριακή ηγεσία, θέτει ζήτημα συν-διαχείρισης του ενεργητικού προγράμματος, με ή χωρίς λύση του κυπριακού. Για πρώτη φορά ακούστηκαν τόσο ξεκάθαρα από μεγάλο μέρος της ελληνοκυπριακής πολιτικής ηγεσίας, συμπεριλαμβανομένου και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, «ως πιθανά μέτρα», η απόσυρση των εγγράφων όλων των αξιωματούχων του ψευδοκράτους ή/και το κλείσιμο των οδοφραγμάτων. Είναι φανερό ότι αυτό στο οποίο μας οδηγεί αυτή η πολιτική της έντασης, είναι η παγίωση της διχοτόμησης στο έδαφος και η διεύρυνση της, πλέον και στη θάλασσα. Αυτό δημιουργεί ένα ακόμα πιο αποπνικτικό πλαίσιο, καθώς ενισχύονται οι πιο αντιδραστικές δυνάμεις, μέσα στις δυο κοινότητες. Η εδραίωση της ακροδεξιάς ως αυτόνομης δύναμης και στα δυο κοινοβούλια, η περαιτέρω ενίσχυση της τουρκικής επικυριαρχίας στη βόρεια Κύπρο και η αναβάθμιση της Εκκλησίας στη νότια Κύπρο, που ανοιχτά πλέον λειτουργεί ως κράτος εν κράτει, είναι συνδεδεμένες εξελίξεις. Στον παραλογισμό και στους τυχοδιωκτισμούς, η απάντηση είναι η δέσμευση να μην συμμετέχουμε σε κανενός είδους σύγκρουση και να συνεχίσουμε τους αγώνες, για να κτίσουμε την επανένωση από τα κάτω. Φαντάζει – και στην πραγματικότητα είναι- δύσκολη – η de facto επανένωση, ωστόσο είναι ο μόνος αξιοπρεπής δρόμος, διαθέσιμος για όσους και όσες πιστεύουν στην ειρήνη. Να φτιάξουμε ομοσπονδιακές δομές, σε επίπεδο κοινωνίας, να πυκνώσουμε τις διακοινοτικές επαφές, να ανοίξουμε και άλλα οδοφράγματα, τρύπες στο τείχος του διαχωρισμού. Την Τρίτη, 3 Απριλίου μαζευόμαστε στο οδόφραγμα Λήδρας-Λοκματζί και ζωντανεύουμε ξανά, με μια γιορτή, τη νεκρή ζώνη. Γιατί αυτή τη χρονική στιγμή, θα πρέπει να μαζέψουμε και πάλι τις δυνάμεις μας και να αναζητήσουμε συλλογικούς τρόπους για να αντισταθούμε στο νέο πλαίσιο που μας έχουν επιβάλει. Γιατί ο Απρίλης, είναι ο μήνας που κτυπήθηκε ο παραλογισμός της διαίρεσης. Γιατί, όπως θα έλεγε και ο Κωστής Αχνιώτης, τον οποίο μνημονεύουμε ένα χρόνο μετά που έφυγε, στις 4 Απριλίου 2017, «τις νίκες μας πρέπει να τις γιορτάζουμε», και ιδιαίτερα αυτές τις νίκες που άλλαξαν τη μορφή και το περιεχόμενο του αγώνα μας».

Στο μικρόφωνο η Ανδρούλα Σιάτη, που τραγούδησε μεταξύ άλλων, το θρυλικό τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους Οδυσσέα Ελύτη, «Της αγάπης αίματα» – το αγαπημένο όπως είπε, του πρόωρα χαμένου ακτιβιστή της ειρήνης στην Κύπρο, Κωστή Αχνιώτη.

Μέρος του κοινού, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων που παρευρέθηκαν στην εκδήλωση της 3ης Απριλίου 2018 στο οδόφραγμα της οδού Λήδρας.

Μερικά από τα συνθήματα της εκδήλωσης.

Φωτό: Ο επικεφαλής των Τουρκοκυπρίων δασκάλων Σενέρ Ελτζίλ, απευθύνεται στους συγκεντρωθέντες, λέγοντας ότι «το νησί δεν χρειάζεται ούτε στρατούς, ούτε οδοφράγματα, αλλά μόνο την ειρήνη».