Δείπνο χαμηλών προσδοκιών

Για πρώτη φορά από τον Ιούλιο, Αναστασιάδης και Ακιντζί θα τα πουν από κοντά, σε ένα γεύμα που είτε θα γλυκάνει ή θα πικράνει τις δυο πλευρές

Του Μιχάλη Παναγιώτου

Μετά από μια πολύμηνη απραξία στο κυπριακό, το περιβόητο πλέον δείπνο μεταξύ των δύο ηγετών είναι προ των πυλών. Την προσεχή Δευτέρα 16/4 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Ν.Αναστασιάδης και ο κατοχικός ηγέτης Μ.Ακιντζί, θα έχουν την πρώτη τους κοινή παρουσία μετά από εννέα ολόκληρους μήνες, και όλοι πλέον αναμένουν τι προοπτικές αναμένεται να προκύψουν.

Τα ερωτήματα που υπάρχουν επί του παρόντος είναι πάρα πολλά, με κυριότερο το ποια ακριβώς θα είναι η γραμμή της τ/κ πλευράς, ποιες συγκλίσεις θεωρητικά δύναται να εντοπιστούν, και βεβαίως, αν θα αποτελέσει την απαρχή μιας νέας προσπάθειας για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Το χρονικό:

Το κλίμα μετά το Κράνς Μοντανά ήταν ιδιαιτέρως βαρύ στη δική μας πλευρά. Η τουρκική αδιαλλαξία στα θέματα ασφάλειας και εγγυήσεων, αποτέλεσαν ουσιαστικά την ταφόπλακα στις όποιες ελπίδες υπήρχαν για συνολική συμφωνία στο ελβετικό θέρετρο. Μεγαλύτερη απογοήτευση υπήρχε και από την σκιώδη παρουσία του Μ.Ακιντζί στην όλη διαδικασία. Παρόντες των γεγονότων, έκαναν λόγο για έναν υποτονικό, λιγομίλητο και εν γένει αφανή τ/κ ηγέτη, ο οποίο κρυβόταν πίσω από την επιβλητική φυσιογνωμία του Τούρκου Υπ.Εξωτερικών Μ.Τσαβούσογλου.

Είχε αρχίσει να διαφαίνεται έκτοτε πως οι ελπίδες που είχαν γεννηθεί σε κύκλους της ελληνοκυπριακής διπλωματίας για έναν «ρεαλιστή» Ακιντζί ήταν στην ουσία χείμαιρες. Την ίδια χρονικά περίοδο (Ιούλιος 2017) η κοινωνία της Κύπρου είχε ουσιαστικά περιέλθει σε κατάσταση προεκλογικής περιόδου, κάτι που σήμαινε πως καμία νέα πρωτοβουλία δεν μπορούσε να επαναρχίσει, αν δεν εκλεγόταν νέος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Με αυτά τα δεδομένα το κυπριακό περιήλθε σε κατάσταση χειμερίας νάρκης μέχρι και τις εκλογές του Φεβρουαρίου του τρέχοντος έτους, όπου και πάλι ο κ.Αναστασιάδης επανεκλέχθη στη θέση του Προέδρου. Δυστυχώς όμως ξανά τα γεγονότα προέτρεξαν της όποιας δικής μας επιθυμίας. Η Τουρκία στα πλαίσια της επεκτατικής της πολιτικής των τελευταίων μηνών, λειτουργεί πειρατικά εντός της ΑΟΖ της Κύπρου, συγκεκριμένα στο τεμάχιο 3, και ουσιαστικά δένει τα χέρια στον κ.Αναστασιάδη σχετικά με την ανάληψη νέας πρωτοβουλίας.

Παρόλα αυτά, η βούληση για επανέναρξη του διαλόγου αποτελεί σταθερή θέση για την κυβέρνηση Ν.Αναστασιάδη. Μάλιστα ο τελευταίος σε δημόσιες τοποθετήσεις του, δεν κουραζόταν να διαμηνύει προς πάσα κατεύθυνση πως παραμένει έτοιμος ανά πάσα στιγμή να επιστρέψει στο τραπέζι του διαλόγου, αρκεί προηγουμένως η Τουρκία να σεβαστεί τους κανόνες του διεθνούς δικαίου. Αυτό που κατά τον ίδιο θα μπορούσε να βγάλει από το πολύμηνο τέλμα τις όποιες διαδικασίες, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα γεύμα καθαρά κοινωνικού χαρακτήρα με τον Μ.Ακιντζί, στο οποίο θα μπορούσαν να διαφανούν  τα θέλω και οι στοχεύσεις της άλλης πλευράς. Στο κάλεσμα αυτό ο τ/κ ηγέτης για δύο μήνες παρέμενε απαθής και αινιγματικός, αναμένοντας κατά κύριο λόγο το πράσινο φώς της Άγκυρας.

Το περιβόητο δείπνο:

Τελικά μετά από δύο μήνες η τ/κ πλευρά συναίνεσε στο αίτημα του Ν.Αναστασιάδη και έδωσε τη συγκατάθεση της για ένα δείπνο κοινωνικού χαρακτήρα, ανάμεσα στους δύο ηγέτες και την Ειδική Αντιπρόσωπο του Γ.Γ του Ο.Η.Ε  στην Κύπρο Ελίζαμπεθ Σπέχαρτ. Επί της ουσίας, το δείπνο της 16ης Απριλίου έχει χαρακτηριστεί ως ανεπίσημο, και θα έχει την μορφή μιας κοινωνικής συνεύρεσης όλων των εν Κύπρω εμπλεκομένων μερών, ως μια πρώτη συνάντηση μετά το ναυάγιο των συνομιλιών στο Κρανς Μοντανά.

Αυτό που πραγματικά όμως διακυβεύεται είναι κάτι πολύ πιο σημαντικό. Αρκετοί πολιτικοί αναλυτές τόσο στην Κύπρο ,όσο και στο εξωτερικό υποστηρίζουν πως ένα απλό δείπνο, είναι ικανό να χαράξει την πολιτική του τρέχοντος διαστήματος. Μπορεί όπως αναμένεται να μην συζητηθούν σε βάθος και κατ’ουσίαν οι πτυχές του εθνικού μας ζητήματος, αλλά σαφέστατα αναμένεται να διαφανούν οι προθέσεις κυρίως της τ/κ πλευράς. Η παρουσία εξάλλου της Ε. Σπέχαρτ αποδεικνύει του λόγου το αληθές. Τα ίδια τα Ηνωμένα Έθνη ποντάρουν πολλά σε θετική κατάληξη της επικείμενης συνάντησης , και προσβλέπουν δια μέσου αυτής σε εκ νέου επανέναρξη του διαλόγου.

Η προεργασία του Προεδρικού:

Στο Προεδρικό Μέγαρο παρατηρείται έντονη κινητικότητα για την καλύτερη δυνατή προετοιμασία ενόψει του δείπνου. Στην κυβέρνηση αναγνωρίζουν πως αυτό ίσως αποτελεί και την τελευταία ευκαιρία συνεννόησης με τον Μ.Ακιντζί, και την εν γένει απαρχή ενός νέου γύρου συνομιλιών. Για τον λόγο αυτό εξάλλου πραγματοποιήθηκε χθες Πέμπτη η σύγκληση του συμβουλίου πολιτικών αρχηγών, με σκοπό να ακουστούν όλες οι απόψεις, και να σχηματισθεί μια καλά προετοιμασμένη παρουσία του Ν.Αναστασιάδη την προσεχή Δευτέρα. Πάντως με βάση τα υφιστάμενα δεδομένα, η γενική γραμμή πλεύσης έχει ήδη καθοριστεί.

Πρώτιστος στόχος του Ν.Αναστασιάδη είναι να καταστήσει σαφές στους συνδαιτυμόνες του, πως παραμένει αφοσιωμένος στον στόχο της επίτευξης συνολικής λύσης του κυπριακού ζητήματος, στα πλαίσια της ΔΔΟ. Και αυτό διότι το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν οι φωνές στα κατεχόμενα για την ανάγκη αλλαγής πλεύσης και της ύπαρξης δυο ξεχωριστών κρατών. Ο Πρόεδρος αναμένεται να ξεκαθαρίσει πως η μόνη αποδεκτή λύση για την ε/κ πλευρά αποτελούν τα μέχρι σήμερα συμφωνηθέντα από τις δυο πλευρές, και πάντα με πληροφορίες ίσως επιδιώξει να εκμαιεύσει σαφή αναφορά επί τούτου και από τον Μ.Ακιντζί.

Όσον αφορά δε την επανέναρξη των συζητήσεων, ο κ.Αναστασιάδης θα προβάλει το πλαίσιο Γκουτιέρεζ ως το μόνο αποδεκτό της δικής μας πλευράς, ως βάση επανέναρξης της όποιας προσπάθειας. Με άλλα λόγια, θα καθορίσει το περίγραμμα, βάσει του οποίου θα κινηθεί σε μια μελλοντική νέα προσπάθεια.  Επιπρόσθετα αναμένεται να γίνει μια προσπάθεια συζήτησης για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τα οποία θα υποβοηθήσουν την όλη κατάσταση. Εντός του πλαισίου αυτού αναμένεται να τεθεί το θέμα της διάνοιξης των οδοφραγμάτων Δερύνειας και Απλικίου.

Ερωτηματικό ο Ακιντζί:

Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται έντονη κινητικότητα ανάμεσα σε μέλη της ψευδοκυβέρνησης και της Άγκυρας σε θέματα επισκέψεων. Με τον τρόπο αυτό η Τουρκία εκπληρώνει ένα διττό στόχο. Από τη μια την εμπέδωση τη κυριαρχίας της στου τουρκοκύπριους, και από την άλλη την κατά μεγάλο βαθμό αποτελεσματικότερη προετοιμασία του Μ.Ακιντζί για το δείπνο της 16ης Απριλίου.

Μάλιστα την περασμένη Τετάρτη 11 Απριλίου, ο κατοχικός ηγέτης αναχωρώντας για την Κωνσταντινούπολη, στην ουσία έθεσε το στίγμα των δικών του θέσεων εν’οψει της συνάντησης. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του που επέφερε σχετικό αναβρασμό στη δική μας πλευρά, ότι δηλαδή «η παλιά διαδικασία έχει κλείσει. Ανήκει στο παρελθόν. Πέρασαν πενήντα χρόνια από το 1968 με αυτό το πλαίσιο». Εμμέσως πλην σαφώς εκβιάζει πως η επανεξέταση του καθεστώτος των συνομιλιών είναι πιο πιθανή από ποτέ.

Αυτό που επιπρόσθετα αναμένεται να θίξει ο τ/κ ηγέτης τη Δευτέρα, είναι το θέμα της συνεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, αλλά και της από κοινού χάραξης ενεργειακής πολιτικής πριν από τη λύση του Κυπριακού. Μια θέση η οποία απορρίπτεται με σαφήνεια από τη δική μας πλευρά, αλλά αποτελεί βεβαίως διαπραγματευτικό χαρτί της κατοχικής δύναμης, στη προσπάθεια αναβάθμισης του status της, η οποία σαφώς και επιχειρείται τους τελευταίους δύο μήνες. Πέραν αυτών, και ο ίδιος ο Μ.Ακιντζί ξεκαθάρισε δημόσια πως το προσεχές δείπνο δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως επανέναρξη του διαλόγου.

Για την τ/κ πλευρά, σημαντικό ρόλο παίζει βεβαίως και η εμπλοκή της Τουρκίας στο Συριακό ζήτημα, και η εν γένει εμπλοκή της σε επιχειρήσεις στη Συρία και το Ιράκ, κάτι που ερμηνεύεται ως απροθυμία της Άγκυρας να εμπλακεί σθεναρά στα του κυπριακού. Ως εκ τούτου αναμένεται μια νωθρή στάση του Μ.Ακιντζί, μια στάση κωλυσιεργίας.

Οι όποιες ελπίδες:

Σε γενικό πλαίσιο, το δείπνο της προσεχούς Δευτέρας, μπορεί να χαρακτηρισθεί και ως συνάντηση χαμηλών προσδοκιών. Η τ/κ πλευρά φέρεται να συνταυτίζεται με την επιθετική ρητορική της Άγκυρας των τελευταίων μηνών, και να καθιστά τις όποιες ελπίδες συνεννόησης ελάχιστες.

Το κέρδος το οποίο η δική μας πλευρά αναμένει, είναι να διατηρήσει έστω και στον αναπνευστήρα τις προοπτικές επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, καθώς σε αντίθετη περίπτωση, υπάρχει η ανησυχία τις περαιτέρω προσκόλλησης των τ/κ στο «άρμα» της Τουρκίας. Και από τις δυο πλευρές πάντως, υπάρχει η αναμονή για διορισμό ενός νέου Ειδικού Αντιπροσώπου του Γ.Γ. του Ο.Η.Ε προς αντικατάσταση του Αίντε. Ένα βήμα που θα δείχνει και την προσοχή του Οργανισμού στο κυπριακό ζήτημα μετά από πολύ καιρό.

Ως κατάληξη, η Δευτέρα είναι πολύ πιο σημαντική από ότι παρουσιάζεται. Η παρασκηνιακή διπλωματία είναι στο απόγειο της, και οι όποιες ελπίδες υπάρχουν για μια νέα αρχή, στηρίζονται στις  «ορέξεις» των καλεσμένων.