Ο αποχαιρετισμός του Matthew Kidd

«Θα ήθελα η Κύπρος να είναι πιο πολύ προσανατολισμένη προς το μέλλον, αφού, δυστυχώς, η μη επίλυση του κυπριακού, ελκύει την πολιτική ενέργεια, μάλλον προς το παρελθόν – προσοχή να μη γίνει αυτό, μια παγίδα»

Του Μάριου Δημητρίου

Με ένα…ποιητικό και ειδικότερα… καβαφικό τρόπο, επέλεξε να αποχαιρετίσει την Κύπρο, αλλά και γενικότερα τη διπλωματική του καριέρα, ο Ύπατος Αρμοστής της Βρετανίας στην Κύπρο, Matthew Kidd, σε ανοικτή συζήτηση στο Πανεπιστήμιο Κύπρου τη Δευτέρα 16 Απριλίου 2018, αναπτύσσοντας  – στα ελληνικά – το θέμα «Απολείπειν – Farewell to diplomacy», που ήταν κυρίως, «μια προσωπική ενδοσκόπηση από τα βιώματα του στην Κύπρο», όπως ο ίδιος χαρακτήρισε αυτή την αξιομνημόνευτη ομιλία-κατάθεση ψυχής, για το νησί και τους ανθρώπους του. Έχοντας δίπλα του τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Κύπρου, Καθηγητή Κωνσταντίνο Χριστοφίδη και μιλώντας ενώπιον δεκάδων παρευρισκόμενων, στην πλειοψηφία τους φοιτητών και καθηγητών του Ιδρύματος, ο Βρετανός διπλωμάτης αναφέρθηκε στη φύση και τη δυναμική της διπλωματίας, μέσα από τις προσωπικές του εμπειρίες, στο σύστημα διεθνούς δικαίου, στη σημασία και την επιδεξιότητα της διαπραγμάτευσης, στις αρετές αλλά και τις αδυναμίες των Κυπρίων, λόγω του μεγέθους και άλλων δεδομένων στο νησί, στην πελατειακή σχέση πολιτών με τους πολιτικούς, στον «λαϊκό κυνισμό», όπως είπε, προς το πολιτικό σύστημα και κατέληξε προειδοποιώντας για τη «βαθιά και επικίνδυνη στασιμότητα, όπου βρίσκεται σήμερα η Κύπρος και για τον προσανατολισμό της προς το παρελθόν, αντί προς το μέλλον». Μετά το τέλος της ομιλίας του, δέχτηκε ερωτήσεις. Να αναφέρουμε ότι ο Matthew Kidd, εργάζεται σχεδόν σαράντα χρόνια ως διπλωμάτης, δέκα από τα οποία, υπηρέτησε κατά διαστήματα, στην Κύπρο. Ξεκίνησε την καριέρα του στο Υπουργείο Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας το 1978 και ανέλαβε την πρώτη του αποστολή στην Κύπρο το 1980.  Αργότερα τοποθετήθηκε σε διπλωματικές αποστολές του Ηνωμένου Βασιλείου στη Νέα Υόρκη, το Παρίσι, την Αιθιοπία, τη Γερμανία και το ΝΑΤΟ.  Τον Μάιο του 2010 μέχρι τον Αύγουστο του 2014, διετέλεσε Ύπατος Αρμοστής της Βρετανίας στην Κύπρο. Τον Ιούνιο του 2016 επέστρεψε πάλι στην Κύπρο ως  Ύπατος Αρμοστής, όπου υπηρετεί μέχρι σήμερα. Στο βιογραφικό του, αναφέρεται η εντυπωσιακή πληροφορία ότι στη διάρκεια της φοίτησής του στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, σπούδασε μεταξύ άλλων Αρχαία Ελληνικά, όπως επίσης, Λατινικά, Ιταλικά και Γερμανικά. Είναι παντρεμένος με την Carine και έχουν τέσσερα παιδιά.

«Ένας Κύπριος που αγαπά την Κύπρο»

«Είναι τιμή μας που επιλέξατε το Πανεπιστήμιο Κύπρου για την τελευταία σας παρέμβαση», είπε απευθυνόμενος στον Βρετανό διπλωμάτη, ο Πρύτανης Κ. Χριστοφίδης, προσθέτοντας ότι ο Matthew Kidd, «ζεί στην Κύπρο, συνολικά δέκα χρόνια, άρα είναι ένας πραγματικός Κύπριος που αγαπά την Κύπρο και τους ανθρώπους της. Έίναι  φίλος του Πανεπιστημίου Κύπρου, τον έχουμε δει σε πολλές εκδηλώσεις του Ιδρύματος και τον ευχαριστούμε πολύ». Πρόσθεσε χαριτολογώντας ότι «η εκδήλωση πέφτει χρονικά σε μια σημαντική ιστορική και γεωπολιτική στιγμή, θα έλεγα, για την περιοχή και με βάση την εκδήλωση, οι κύριοι Αναστασιάδης και Ακιντζί, κανόνισαν την αποψινή τους συνάντηση»….

Παίρνοντας το λόγο ο Matthew Kidd, ανέφερε ότι «τον τιμά η πρόσκληση του Πανεπιστημίου και η παρουσία των παρευρισκόμενων και πριν διαβάσει την ομιλία του, παρατήρησε ότι «είναι η πρώτη φορά της θητείας του στην Κύπρο, που διαβάζει ένα κείμενο κι αυτό, δεν του αρέσει πολύ…». Πρόσθεσε τα εξής: «Δεν συνηθίζω να διαβάζω γραπτά κείμενα, αλλά θα πρέπει να οργανώσω τις λέξεις μου… Την επόμενη βδομάδα, τελειώνει η θητεία μου σαν Ύπατος Αρμοστής στην Κύπρο, που όπως ίσως ξέρετε, είναι η δεύτερη θητεία μου. Τελειώνει επίσης σε τρεις βδομάδες, η διπλωματική μου καριέρα και πρόθεσή μου απόψε, είναι να σας προσφέρω μερικούς στοχασμούς, που προέρχονται από όλη την καριέρα μου και όχι μόνο από τα χρόνια που υπηρέτησα στην Κύπρο – είναι μάλλον προσωπικοί, παρά επίσημα εθνικοί. Πριν μερικές βδομάδες, κουβέντιαζα με ένα φίλο και είχα καμαρώσει, για το ότι έχω γνωρίσει όλους τους Προέδρους της Κύπρου, εκτός από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Λαλεί μου ο φίλος μου (σ. σ. γέλια, λόγω της χρήσης της κυπριακής διαλέκτου), «ελπίζω ότι μετά τη σύνταξή σου, θα γράψεις ένα βιβλίο για την Κύπρο, αφού έχεις δει τόσα πολλά». Όχι λοιπόν, δεν θα γράψω την αυτοβιογραφία μου, αλλά εσείς εδώ απόψε, θα έχετε την ευκαιρία να πάρετε μια γεύση, για το πώς θα ήταν».

Συνεργασία στην εσωτερική πολιτική

«Ας αρχίσουμε, με την πολιτική», είπε ο Βρετανός διπλωμάτης και συνέχισε: «Στην αρχή της καριέρας μου, δεν είχα ιδέα γι’ αυτήν. Είχα ίσως μια θολή αντίληψη, ότι ήταν ένα είδος παρατηρητηρίου, όπου παρατηρείς από μακριά, τις εξελίξεις σε άλλες χώρες – μήπως και παρουσιάσουν κάποια απειλή, στα δικά σου συμφέροντα. Σε εκείνη τη φάση του Ψυχρού Πολέμου, ίσως θα έπρεπε να επιλέξεις την ομάδα στην οποία ήθελες να ανήκεις και μετά να την υποστηρίξεις από την κερκίδα. Σιγά σιγά, έμαθα ότι δεν είναι έτσι. Τα εξωτερικά θέματα, δεν είναι πέρα από τον ορίζοντα, αλλά αγγίζουν καθημερινά τη ζωή εντός της χώρας σου και απαιτούν καθημερινά δύσκολες επιλογές. Εσύ σαν κυβέρνηση, πόσο θέλεις να ρισκάρεις τα δικά σου συμφέροντα και να υποστηρίξεις το δίκαιο αλλού, ή να διορθώσεις τα άδικα; Πιο δύσκολο ακόμα, πόσο είσαι έτοιμος, να εμπλακείς σε προσπάθειες να λυθούν προβλήματα άλλων χωρών, ή να δημιουργηθούν καλύτερες συνθήκες σε μακρινές περιοχές; Υπάρχουν κάποιες χώρες, όπου είναι φυσικό, μόλις βλέπουν εξελίξεις κάπου, να οργανώσουν αντίδραση – καμιά φορά με λέξεις, καμιά φορά με δράση. Αυτή η δραστηριότητα, αντανακλά στην εικόνα που έχουν, του ρόλου και της ευθύνης τους, ως μέλους της διεθνούς κοινότητας. Το Ηνωμένο Βασίλειο, έχει την τάση να βρίσκεται σε αυτή την κατηγορία χωρών που περιέγραψα  – και εγώ προσωπικά, νιώθω άνετος με αυτό, γιατί ήθελα πάντα να συμμετέχω, έστω και στον ελάχιστο βαθμό, σε κάτι που θα βελτίωνε την κατάσταση, όχι για λογαριασμό της Αγγλίας, αλλά πιο γενικά. Είχα σε μερικές θητείες μου, την ευκαιρία να δουλεύω σε θέματα επανασυγκρότησης και μεταρρύθμισης δημοσίων δομών – στην Αιθιοπία, στη Βοσνία, στη Γερμανία μετά την επανένωση κι εδώ στην Κύπρο. Ένας ξένος διπλωμάτης, μπορεί να έχει μια προνομιούχα θέση, βλέποντας από κοντά και ίσως πιο ξεκάθαρα, από τους ίδιους τους κυβερνώντες, τη λειτουργία μιας κυβέρνησης. Του δίνει επίσης τη δυνατότητα να διακρίνει ευκαιρίες για συνεργασία μεταξύ των ειδικευμένων μερών, των δύο κυβερνήσεων. Πιστεύω ότι όταν υπάρχουν ευκαιρίες για συνεργασία, σε θέματα που δεν αφορούν μόνο την εξωτερική πολιτική, οι σχέσεις μεταξύ δύο χωρών, αναπτύσσουν νέο βάθος και αυξημένη σταθερότητα. Άρα σαν Πρέσβης, δούλευα περισσότερο για θέματα εσωτερικής, παρά εξωτερικής πολιτικής και ως εκ τούτου, άρχισα επιτέλους να καταλαβαίνω καλύτερα και την εσωτερική διακυβέρνηση της δικής μου χώρας».

Πολύ σοβαρό ζήτημα, για ν’ αφεθεί στους δικηγόρους;

Απαντώντας στο ερώτημα, «τι είναι ακριβώς η διπλωματία;», που ο ίδιος έθεσε, ο Matthew Kidd παρατήρησε ότι η διπλωματία «έχει μάλλον κακή φήμη και θεωρείται ότι ασκείται από «πονηρούς», «αναξιόπιστους» ανθρώπους, επικεντρωμένους στις λέξεις και πεπεισμένους ότι βρίσκονται μερικά βήματα πάνω από τον λαό. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν καμιά φορά, τεράστιες προσδοκίες, για το τι μπορεί να επιτευχθεί. «Only diplomacy can turn a meeting into an agreement», διάβασα κάπου αυτές τις μέρες. Πιστεύω ότι πρέπει οι διπλωμάτες, να είναι πολύ προσεκτικοί, να μην παρεξηγήσουν τη δουλειά τους. Πολύ συχνά, τα παιγνίδια με τις λέξεις, αποτελούν μια παγίδα, ένα άλλοθι για να μην αντιμετωπισθεί η ουσία. Το ίδιο ισχύει για τους πολιτικούς, όταν προτιμούν να χρησιμοποιήσουν τα παλιά συνθήματα, αντί να εξετάσουν πώς εξελίσσεται ενώπιον τους, η πραγματικότητα. Ένα μεγάλο μέρος της δουλειάς ενός Υπουργείου Εξωτερικών, μπορεί να αφιερωθεί στην ανάπτυξη κειμένων, περιγραφή καταστάσεων, παρουσίαση αιτημάτων. Τα κείμενα αυτά, μπορεί να είναι εύγλωττα και συγκινητικά, έχω γράψει κι εγώ πολλά. Όμως αυτό δεν είναι διπλωματία, είναι συνηγορία. Στην καλύτερη περίπτωση, μπορείς να δημιουργήσεις με τέτοια δραστηριότητα, τις συνθήκες όπου μπορεί μετά, να αρχίσει η διπλωματία, δηλαδή η εποικοδομητική προσπάθεια να επιτευχθεί η διευθέτηση των διαφορών. Στη χειρότερη, κάθε φορά που καταδικάζεις κάτι ως απαράδεκτο, χωρίς να έχεις τα μέσα να το σταματήσεις, αποδείχνεις τα όρια των δυνάμεων σου. Ας δοκιμάσω ένα σχόλιο, σε ένα ευαίσθητο θέμα: Όταν είχα μικρά παιδιά, έμαθα ότι ήταν κακή στρατηγική να απειλήσω να κάνω κάτι σαν κύρωση, αν δεν είχα θέληση ή δυνατότητα, να το εκτελέσω. Βεβαίως οι χώρες δεν είναι παιδιά, αλλά έχουν κάποια ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Αξιώνουν σεβασμό, νιώθουν πόνο, έχουν παράπονα και αντιδρούν στο σοκ, ακριβώς σαν άτομα, με την ίδια σειρά συγκινήσεων, σε τέτοιο βαθμό που καμιά φορά οι φίλοι, νιώθουν την ανάγκη να συμβουλεύουν τον αγαπητό φίλο τους, να γυρίσει σελίδα…Μια τελική παρατήρηση, για τη διπλωματία. Νομίζω ήταν ο Κλεμανσό, ο Γάλλος Πρωθυπουργός στο τέλος του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου, που είπε ότι «ο πόλεμος είναι ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, για να αφεθεί στους στρατηγούς». Αναρωτιέμαι καμιά φορά, μήπως η διπλωματία, είναι πολύ σοβαρό ζήτημα, για να αφεθεί στους δικηγόρους – ίσως γιατί εγώ δεν σπούδασα νομικά… Να ένα παράδειγμα: Πριν 20 χρόνια, άρχισε ένας πόλεμος μεταξύ Αιθιοπίας και Ερυθραίας, για τον έλεγχο ενός φιλέτου εδάφους, μιας πάμπτωχης περιοχής, χωρίς φυσικούς πόρους, με πληθυσμό σε κατάσταση απελπισίας. Νεκροί και στις δύο πλευρές, θύματα, μιζέρια. Στις δύο πρωτεύουσες όμως, οι δικηγόροι των Υπουργείων Εξωτερικών, ήταν εκατέρωθεν πεπεισμένοι, ότι είχαν το διεθνές δίκαιο στο πλευρό τους και αρνούνταν να υποχωρήσουν, έστω μια σπιθαμή. Η θέση τους ήταν αμυντική και μονόπλευρη και 20 χρόνια μετά, συνεχίζεται η μιζέρια. Το σύστημα διεθνούς δικαίου, δεν περιέχει δυνατές μεθόδους για να παρθούν και να επιβληθούν δικαστικές αποφάσεις, σε τέτοια θέματα. Η επικέντρωση στα δικαιώματα δηλαδή, μπορεί να καθυστερήσει την επίτευξη ενός αποτελέσματος, για τους ανθρώπους επιτόπου. Μη με παρερμηνεύσετε, δεν είμαι αναρχικός. Βεβαίως όλοι έχουμε ανάγκη ένα ισχυρό σύστημα διεθνών κανονισμών και πρέπει να το υποστηρίζουμε. Αλλά, καλύτερα να μην είναι το μόνο εργαλείο, στο κιβώτιο. Το δίκαιο, δεν προστατεύεται μόνο με το δίκαιο, χρειάζεται και θετική συνεργασία. Αλληλένδετη με τη διπλωματία, είναι η επιδεξιότητα της διαπραγμάτευσης. Συμμετείχα προσωπικά και σε διμερείς και σε πολυμερείς διαπραγματεύσεις και πήρα τρία μαθήματα. Πριν από μια διαπραγμάτευση, κάνεις προετοιμασία, αποφασίζεις ίσως με δυσκολία για τις κινήσεις και τις υποχωρήσεις που είσαι έτοιμος να προσφέρεις και σχεδιάζεις μια στρατηγική, για να πάρεις όσο το δυνατό πιο πολλά, από την άλλη πλευρά. Αλλά το σημαντικό, δεν είναι να παίξεις εσύ εντυπωσιακά το δικό σου ρόλο, αλλά το σημαντικό είναι ν’ ακούσεις προσεκτικά, τι λέει ο άλλος, πώς αντιδρά. Η διαπραγμάτευση, είναι πρώτ’ απ’ όλα, ζήτημα ακοής. Στη φάση προετοιμασίας, είναι φυσικό να θέλεις να συζητήσεις τους στόχους, με φίλους και συμμάχους σου. Θα σε ενθαρρύνουν, θα πουν ότι έχεις δίκιο, όμως το σημαντικό είναι να καταλάβεις τον αντίπαλο, τις ευαισθησίες του, τις πιθανές προτάσεις του, αλλιώς ρισκάρεις να βρεθείς στη θέση ενός σκακιστή, που αναπτύσσει τη δική του στρατηγική, μέχρι τη στιγμή που παρατηρεί ότι ο αντίπαλος, πρόλαβε μια κίνηση τσεκ-ματ. Όμως αντίθετα με το σκάκι, η διαπραγμάτευση δεν έχει νικητή και ηττημένο, αλλά οδηγεί σε συμφωνία ή σε αποτυχία. Συμφωνία, σημαίνει ότι ο καθένας έχει κερδίσει αρκετά, για να αποδεχθεί τα σημεία που έχασε. Δηλαδή η συμφωνία, είναι μια διευθέτηση και με μια διευθέτηση, ένα πρόβλημα μπορεί σιγά σιγά να λυθεί, ή μάλλον να διαλυθεί. Αλλά η λύση, χρειάζεται καλή θέληση και στην υλοποίηση της συμφωνίας, όχι μόνο στη διαπραγμάτευση – καλή θέληση από όλους που έχουν ρόλο στην υλοποίηση».

«Ένας Εγγλέζος σχολιάζει την κατάσταση»

«Μερικοί ίσως θα παραπονεθούν ότι είναι απαράδεκτο, ένας Εγγλέζος να σχολιάζει την κατάσταση στην Κύπρο», είπε ο Matthew Kidd και πρόσθεσε: «Ελπίζω όμως, ότι έχω περάσει αρκετό καιρό εδώ, δέκα χρόνια, για ν’ αποδείξω πόσο μεριμνώ για το νησί. Όχι σαν πρέσβης, αλλά σαν μάρτυρας, κάποιος που έχει δώσει προσωπική ενέργεια, στην προσπάθεια για ένα καλύτερο μέλλον. Ιδιαίτερα, όταν έχω τόσα θετικά στοιχεία, να σχολιάσω. Θαυμάζω την επιχειρηματική ενέργεια, τη φιλοξενία, την αίσθηση του χιούμορ, την ανθεκτικότητα, το πώς μαζευτήκατε μετά την οικονομική κρίση. Αυτά είναι τεράστια πλεονεκτήματα, που πρέπει να χρησιμοποιήσετε. Τρία σημεία, που αξίζουν στοχασμό: Πρώτο, το μέγεθος της κοινωνίας, είναι ίσως ένα μειονέκτημα. Λίγο πολύ, όλοι οι πολίτες, είναι δυνατό να γνωρίζουν τους πολιτικούς εκπρόσωπούς τους. Και οι πολιτικοί, είναι δυνατό να κρατήσουν στο μυαλό τους, όλα τα προσωπικά συμφέροντα των ψηφοφόρων τους. Δεν μπορεί να υπάρξει απόσταση μεταξύ τους, άρα οι αποφάσεις των πολιτικών, επηρεάζονται από τη γνώση των ατομικών συμφερόντων των πολιτών. Σε τέτοιο κλίμα, φύεται πολύ εύκολα, η διαφθορά. Δεύτερο, μια ηγεσία σπρώχνεται νυχθημερόν, να διευθετήσει προσωπικά ζητήματα και δεν έχει τον απαραίτητο χρόνο, να μεριμνήσει για το μέλλον της χώρας. Στον σημερινό ανταγωνιστικό κόσμο, χωρίς στρατηγική, δεν μπορούν ν’ αξιοποιηθούν οι πιθανές ευκαιρίες. Ψηφοφόροι, προσέξτε να μη σπαταλήσετε την ενέργεια των ηγετών σας. Τρίτο, παρόλα αυτά, νιώθω ότι η διαφορά στη νοοτροπία των πολιτών και των πολιτικών, είναι πιο μεγάλη εδώ, παρά αλλού. Φαίνεται να υπάρχει ένας μεγάλος λαϊκός κυνισμός, προς το πολιτικό σύστημα. ιδιαίτερα η συμμετοχή της νεολαίας, φαίνεται απρόθυμη και περιορισμένη. Αλλά, ο κυνισμός πνίγει την πρωτοβουλία, πνίγει την καινοτομία, μπορεί να προκαλεί ένα brain drain, από την Κύπρο. Θα ήθελα η Κύπρος, να είναι πιο πολύ προσανατολισμένη προς το μέλλον  – υπάρχουν ιδέες και φιλοδοξίες, τις ακούω και είναι η καλύτερη απάντηση στον κυνισμό. Αλλά υπάρχει και βαθιά στασιμότητα, επικίνδυνη για οποιαδήποτε χώρα, όμως ιδιαίτερα απογοητευτική στην περίπτωση της Κύπρου, όπου οι προσπάθειες, είναι τόσο θετικές. Δυστυχώς, η μη επίλυση του κυπριακού, ελκύει την πολιτική ενέργεια, μάλλον προς το παρελθόν – προσοχή, να μη γίνει μια παγίδα. Καταλήγοντας, θα ήθελα να εισηγηθώ τρεις κανόνες για τη ζωή, που έμαθα προσωπικά στην Κύπρο και κρίμα που δεν τους έμαθα, πιο νωρίς. Είναι νομίζω έγκυροι κανόνες, που ισχύουν και για κράτη: Πρώτο, αρπάξτε τις ευκαιρίες, δεν θα επαναληφθούν. Δεύτερο, προσφέρετε περισσότερο από τον εαυτό σας, αφού οι άλλοι έχουν ανάγκη. Και τρίτο, μη σπαταλήσετε κανένα ταλέντο…Και τώρα ως τελευταία απόλαυση, ν’ ακούσω τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου και να αποχαιρετίσω την Αλεξάνδρεια»….

(σ. σ. Ο Matthew Kidd, αναφερόταν στο αθάνατο ποίημα «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον», του Κωνσταντίνου Καβάφη, που τελειώνει με τους ακόλουθους στίχους:

«…πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,
κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ’ όχι
με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,
ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,
τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου,
κι αποχαιρέτα την, την
Aλεξάνδρεια που χάνεις»).

Στιγμιότυπο από την ομιλία του Βρετανού Ύπατου Αρμοστή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου στις 16 Απριλίου 2018. Στο τέλος της εκδήλωσης, ο Πρύτανης Κωνσταντίνος Χριστοφίδης, χάρισε στον Matthew Kidd, «ως ένα μικρό συμβολικό δώρο», το τελευταίο βιβλίο «Επί Ανάσσης Βικτωρίας», του Καθηγητή της Ιστορίας των Ιδεών, του Τμήματος Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών Κυριάκου Δημητρίου, που όπως είπε, περιλαμβάνει τα σημαντικότερα άρθρα στον βρετανικό Τύπο, μεταξύ 1878 και 1891, «για το πώς οι Βρετανοί, είδαν την Κύπρο εκείνη την εποχή, ως μια νέα αποικία τους».

Το παρόν του στην εκδήλωση, έδωσε ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου. Δίπλα του η Άννα Μαρία Γιάλλουρου, λειτουργός της Αμερικανικής Πρεσβείας και η συνάδελφος Κατερίνα Νικολάου.

Με τον Ύπατο Αρμοστή, ο πρόσφατα αφυπηρετήσας Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου, Κώστας Μελακοπίδης.

Στιγμιότυπο από τον διάλογο του Ύπατου Αρμοστή με τους παρευρισκόμενους, που ακολούθησε τη βασική ομιλία του.

Ο Μάριος Δημητρίου με τον Matthew Kidd, αμέσως μετά την αποχαιρετιστήρια ομιλία του Βρετανού διπλωμάτη στις 16 Απριλίου 2018.

Φωτό: Στιγμιότυπo από την ομιλία του Βρετανού Ύπατου Αρμοστή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου στις 16 Απριλίου 2018.