«Φυλακισμένοι» στο περιθώριο Ιρανοί πρόσφυγες στην Κύπρο

Η περίπτωση της Βehjat και της οικογένειάς της

Του Μάριου Δημητρίου

Το όνομά της, Βehjat, στα Περσικά σημαίνει «ευτυχία» και πραγματικά η 44χρονη αιτήτρια ασύλου, από το Ιράν, κάτοικος Λεμεσού, είναι μια χαρούμενη κι αισιόδοξη νέα γυναίκα – όμως η ευτυχία της, σκιάζεται μόνιμα από την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια του καθεστώτος παραμονής της ίδιας και της οικογένειάς της στην Κύπρο, όπου ζει για 24 ολόκληρα χρόνια, μαζί με τον σύζυγό της Ahmad Rahim Tayahori και όπου γέννησε και μεγάλωσε τους δύο γιους της, 23 και 12 χρόνων σήμερα. Περιλαμβάνεται στους εκατοντάδες υπηκόους τρίτων χωρών με μακρόχρονη παραμονή στην Κύπρο, που μάταια περιμένουν θετική απάντηση στις εκκρεμούσες για πολλά χρόνια, αιτήσεις τους, για πολιτικό άσυλο ή για πολιτογράφηση και κυπριακή ιθαγένεια και στερούνται έτσι, βασικών πολιτικών και ανθρωπίνων  δικαιωμάτων τους. Τη συναντήσαμε την περασμένη βδομάδα (27 Απριλίου 2018) στη Λεμεσό, μετά από δική της επιθυμία να δημοσιοποιήσει τις δύσκολες συνθήκες αποκλεισμού και περιθωριοποίησης της οικογένειάς της και κυρίως των δύο παιδιών της, ιδιαίτερα του μεγαλύτερου, που ενώ γεννήθηκε στο νησί, φοίτησε σε δημόσια κυπριακά σχολεία, αποφοίτησε από την Τεχνική Σχολή (στον Κλάδο Ηλεκτρολογίας), μιλά άπταιστα την Ελληνική και είναι πλήρως ενταγμένος στην κυπριακή κοινωνία, εντούτοις δεν έχει κυπριακή υπηκοότητα και ταυτότητα – με συνέπεια να μη μπορεί να σπουδάσει στο εξωτερικό, ή να ταξιδέψει, ή να εργαστεί όπως οποιοσδήποτε άλλος συνομήλικός του και είναι ουσιαστικά ανιθαγενής, όπως και ο μικρός αδελφός του, που φοιτά στην έκτη τάξη του 6ου δημοτικού σχολείου Λεμεσού.

Παράπονο στην Επίτροπο Διοίκησης

Η Βehjat, περιγράφει ως εξής τις συνθήκες παραμονής της οικογένειάς της στην Κύπρο, σε γραπτή επιστολή-παράπονο της προς την Επίτροπο Διοίκησης και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στις 3 Μαΐου 2017: «Αξιότιμη κυρία, αποτείνομαι κοντά σας και ζητώ τη δική σας βοήθεια, αφού ζω στην Κύπρο από το 1994 με διάφορα status (legal/illegal), αντιμετωπίζοντας σωρεία προβλημάτων, τόσο εγώ όσο και ο σύζυγος και κυρίως τα παιδιά μου που γεννήθηκαν και τα δυο στην Κύπρο. Είμαι από το Ιράν και έφτασα με το σύζυγο μου στην Κύπρο το 1994, ως τουρίστες. Το 1995 γέννησα τον πρώτο μου γιο και το 2006 γέννησα τον δεύτερο μου. Το 1999, επέστρεψα πίσω στη χώρα μου με τον γιό μου και ο σύζυγος μου παρέμεινε στην Κύπρο. Επέστρεψα ξανά στον σύζυγο μου στην Κύπρο, το 2000. Το 2003 αποτάθηκα για το καθεστώς πρόσφυγα και μέχρι το 2007, ήμασταν αιτητές πολιτικού ασύλου. Το 2006 γέννησα το δεύτερο μου γιο στην Κύπρο. Το 2007, απέρριψαν την αίτηση μας και μας έδωσαν το καθεστώς humanitarian grant, μέχρι το 2011. Από το 2011, δεν απαντούσαν σε επιστολές ή τηλεφωνήματά μας και είχαμε μείνει παράνομοι, χωρίς κανένα χαρτί, μέχρι τον Φεβρουάριο 2016, που κάναμε και πάλι αίτηση για πολιτικό άσυλο και ακόμα δεν μας έχουν απαντήσει αν μας εγκρίνουν ή όχι. Ο πρώτος μου γιος είναι 22 χρονών σήμερα. Δεν μπορεί να σπουδάσει (και το θέλει πολύ), δεν μπορεί να εργαστεί ή να ταξιδέψει και ζει σαν φυλακισμένος. Επιρρίπτει ευθύνες σε εμάς του γονείς του για την κατάσταση και ο ίδιος αισθάνεται Κύπριος, αφού εδώ γεννήθηκε, μεγάλωσε, πήγε σχολείο και έκανε φίλους. Δημιουργείται στο σπίτι μια άσχημη ατμόσφαιρα και δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Πλήρωσα 855 εύρω για κάθε μέλος της οικογένειας μου, ως εγγυητική και τον περασμένο μήνα, έμαθα ότι αυτά τα λεφτά τα πήρε η Κυπριακή Δημοκρατία. Δεν είναι πλέον δεσμευμένα στον λογαριασμό μου και δεν γνωρίζω τον λόγο. Δεν έχουμε άδεια οδηγού, ταυτότητα ή άλλα έγγραφα και δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, χωρίς ένα νόμιμο και μόνιμο status. Ζούμε όπως τους φυλακισμένους. Τα παιδιά μου γεννήθηκαν εδώ, αισθάνονται Κύπριοι, όπως κι εμείς μετά από 23 χρόνια, χωρίς να δημιουργούμε οποιοδήποτε πρόβλημα. Αυτό που ζητώ, είναι να σταματήσει αυτή η κατάσταση της αβεβαιότητας, της παρανομίας, του φόβου, του άγχους και τόσων άλλων αρνητικών συναισθημάτων, που μεταξύ άλλων, σε εμποδίζουν από το να ζήσεις ανθρώπινα και με αξιοπρέπεια. Πληρώσαμε πάρα πολλά λεφτά σε δικηγόρους, οι οποίοι μας κορόιδευαν. Ζητούμε να μας δοθεί το status του πολιτικού πρόσφυγα, για να μπορέσουμε επιτέλους να ζήσουμε χωρίς αγωνία και άγχος, για το αύριο. Να μπορέσουν τα παιδιά μου να σπουδάσουν και να προσφέρουν στη χώρα αυτή, που τη νιώθουν και είναι δική τους. Τουλάχιστον να μπορέσει ο μεγάλος μου γιός ν’ αρχίσει σπουδές τον Σεπτέμβριο, να μην χάσει άλλο χρόνο και να νιώσει χρήσιμος στην κοινωνία. Σας παρακαλώ πολύ να βοηθήσετε, ώστε να έχουμε το συντομότερο θετική απάντηση τους και να μην καθυστερούμε κι άλλο, μετά από 23 χρόνια αβεβαιότητας στην Κύπρο. Σας επισυνάπτω πιστοποιητικά γέννησης των παιδιών μου, πιστοποιητικά βάπτισης μας ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί και την επιστολή από την Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων».

Να σημειώσουμε ότι η προαναφερόμενη επιστολή από την Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων, στάληκε στην οικογένεια του Ahmad Rahim Tayahori, στις 13 Δεκεμβρίου 2017, με την οποία την πληροφορεί ότι «πήρε την αίτηση της οικογένειας τον Φεβρουάριο 2016, για παραχώρηση ασύλου, αλλά δεν είναι η αρμόδια αρχή για εξέταση της αίτησης αυτής» και ότι «την παρέπεμψε στην Υπηρεσία Ασύλου». Να σημειώσουμε επίσης ότι στην επιστολή της Βehjat προς την Επίτροπο Διοίκησης, απάντησε εγγράφως, ο – τότε – Πρώτος Λειτουργός του Γραφείου της Επιτρόπου, Άριστος Τσιάρτας στις 23 Μαϊου 2017, ότι «η προκαταρκτική εξέταση του παραπόνου, έχει ήδη αρχίσει και θα ενημερωθείτε για το αποτέλεσμα, ευθύς αμέσως αυτή ολοκληρωθεί».

«Χωρίς ταυτότητα, δεν έχουν μέλλον τα παιδιά μας»

Υπογραμμίζεται ότι το χρόνιο πρόβλημα της περιορισμένης πρόσβασης στο πολιτικό άσυλο και στην κυπριακή υπηκοότητα και της μεγάλης καθυστέρησης στην εξέταση των σχετικών αιτήσεων, απασχολεί τα τελευταία χρόνια, εκατοντάδες οικογένειες Ιρανών, Κούρδων και άλλων μακρόχρονα διαμενόντων αλλοδαπών στην Κύπρο. Πολλοί από αυτούς, κατέφυγαν επανειλημμένα σε δυναμικές κινητοποιήσεις, πολυήμερες απεργίες πείνας, πορείες και άλλες εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, κυρίως έξω από το Προεδρικό Μέγαρο, τη Βουλή και το Υπουργείο Εσωτερικών, διεκδικώντας καθεστώς προστασίας, ή την κυπριακή ιθαγένεια – θυμίζουμε χαρακτηριστικά, τη δράση ομάδας Ιρανών αναγνωρισμένων προσφύγων, κάτοικων Κύπρου για περισσότερα από 15 χρόνια, που διαδήλωσαν έξω από το Υπουργείο Εσωτερικών τον Οκτώβρη 2014, διεκδικώντας την κυπριακή ιθαγένεια. Μας  είχαν πει, ότι τόσο οι ίδιοι, όσο και πολλοί άλλοι συμπατριώτες τους, έφυγαν από την πατρίδα τους, αντιτιθέμενοι στο καθεστώς και ότι το αίτημά τους για πολιτογράφηση, χρονολογείται τα τελευταία 6-7 χρόνια. Είπαν στον υπογράφοντα και τα ακόλουθα: «Δεν έχουμε ούτε ιρανικό, ούτε κυπριακό διαβατήριο – μόνο ένα πρόχειρο ταξιδιωτικό έγγραφο. Χάνουμε συνεχώς ευκαιρίες για καλύτερη εργασία, για καλύτερη ζωή και προοπτική και εμείς και κυρίως τα παιδιά μας – τα γεννήσαμε, τα μεγαλώσαμε και τα μορφώσαμε στην Κύπρο, αλλά χωρίς μια ταυτότητα και μια ιθαγένεια, δεν έχουν μέλλον».

Στον τοίχο των διακρίσεων και της καχυποψίας

Στο πλαίσιο ρεπορτάζ, με θέμα την εκδήλωση διαμαρτυρίας των Ιρανών διαδηλωτών, μου είχε πει, σε πολύ καλά ελληνικά, ο 29χρονος τότε, Ehsan Rocivand, που ήρθε στο νησί, στα 15 του χρόνια: «Όταν κατέληξα με την οικογένειά μου στην Κύπρο, φοίτησα σε Ελληνικό Λύκειο στη Λευκωσία και αν και δυσκολεύτηκα πολύ με τη γλώσσα, κατάφερα να πάρω απολυτήριο. Στη συνέχεια, φοίτησα για τρία χρόνια στο Πανεπιστήμιο Frederick, στον κλάδο Electrical Engineering, δουλεύοντας ταυτόχρονα, 12 ώρες τη μέρα, για να πληρώνω τα δίδακτρα. Όμως, λόγω οικονομικών δυσκολιών και αφού δεν δικαιούμουν φοιτητική χορηγία, αναγκάστηκα να διακόψω τις σπουδές μου ένα χρόνο πριν τελειώσω, χωρίς να πάρω το πτυχίο μου. Τώρα εργάζομαι ως ηλεκτρολόγος, όποτε βρω δουλειά, απλώς για το pocket money μου, αλλά χωρίς την κυπριακή υπηκοότητα, κτυπώ συνεχώς πάνω στον τοίχο των διακρίσεων και της καχυποψίας». Συνομίλησα επίσης με τον Piymannimtaz Asli, τότε 39 χρόνων, πατέρα δύο παιδιών 8 και 6 χρόνων, τεχνικό συστημάτων ασφάλειας στη Λευκωσία, που ζούσε για 14 χρόνια στην Κύπρο. Μου μίλησε περισσότερο για το σκοτεινό μέλλον των παιδιών του, γεννημένων σε μια χώρα που δεν τους παραχωρεί ιθαγένεια και που δεν θα έχουν καμιά προοπτική, σε μια ζωή με αξιοπρέπεια. «Είμαι εδώ», μου είπε, «γιατί με διαβεβαίωσαν τα Ηνωμένα Έθνη, ότι η Κύπρος τιμά την υποχρέωσή της να παρέχει άσυλο στους πρόσφυγες. Όμως, δεν υπάρχει κανένας σεβασμός στη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Γιατί η Κύπρος δεν λέει ξεκάθαρα στην ΕΕ, ότι δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτές τις υποχρεώσεις της, με αποτέλεσμα να παγιδεύει εδώ έντιμους ανθρώπους που διψούν για ελευθερία, δημοκρατία και την ευκαιρία να εργαστούν και να προσφέρουν σύμφωνα με τις ικανότητές τους;».

Οι Ιρανοί διαδηλωτές έξω από το Υπουργείο Εσωτερικών, διεκδικώντας την κυπριακή υπηκοότητα.

Φωτό: Η Βehjat μιλά στην «24» και δίπλα της η Άννα Πηλαβάκη, Πρόεδρος  του Ιδρύματος Προώθησης Ισότητας «Υπατία».