Στη ριζοσπαστικοποίηση εστιάζουν οι Φυλακές

Υπ. Δικαιοσύνης – Συνέντευξη Τύπου Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Λάρνακα, Κύπρος Ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως κ. Ιωνάς Νικολάου παραθέτει συνέντευξη Τύπου για το ερευνητικό πρόγραμμα στις Φυλακές “Empowering Learning Models in Prison”. // Min. Justice – Press conference European University of Cyprus, Lefkosia, Cyprus The Minister of Justice and Public Order, Mr Ionas Nicolaou, holds a Press conference on “Empowering Learning Models in Prison” project.

Ενδυναμώνοντας νεαρούς φυλακισμένους, εναντίον ακραίων συμπεριφορών κι επιμορφώνοντας το προσωπικό, μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος ELMIP  

Του Μάριου Δημητρίου

Το πρόγραμμα ELMIPEmpowering Learning Models in Prison – που άρχισε να υλοποιείται στις Φυλακές, από τις αρχές του χρόνου, φιλοδοξώντας  να προσφέρει σημαντικά εκπαιδευτικά εφόδια στους κρατουμένους και στο προσωπικό του σωφρονιστικού ιδρύματος, παρουσίασε σε δημοσιογραφική διάσκεψη στις 3 Μαϊου 2018, το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Τμήμα Φυλακών.

Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης Ιωνάς Νικολάου και η Διευθύντρια του Τμήματος Φυλακών Άννα Αριστοτέλους. «Ένα καλύτερο βήμα για την Κύπρο μας», το χαρακτήρισε ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου, Καθηγητής Κώστας Γουλιάμος, ενώ σύμφωνα με τον συντονιστή του προγράμματος Καθηγητή Κοινωνιολογίας του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, Μάριο Βρυωνίδη, σε αυτό θα συμμετέχουν περίπου 40 κρατούμενοι (16 – 35 χρόνων) και όλοι οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι, αλλά πιο εξειδικευμένα, μια ομάδα 20 υπαλλήλων, που θα τύχουν πιο εντατικής επιμόρφωσης. Όπως αναφέρθηκε, «το πρόγραμμα στοχεύει στη θωράκιση των νεαρών κρατουμένων, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας, συναισθηματικών και διαπροσωπικών δεξιοτήτων και τη δημιουργία ευκαιριών για εργοδότησή τους μετά την αποφυλάκιση, καθώς και την επίτευξη μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων στην επανένταξή τους στην κοινωνία, με σκοπό την απόκλισή τους από ενδεχόμενη διαδικασία ριζοσπαστικοποίησης και την εξάλειψη πιθανότητας τους από συμμετοχή σε ακραία (εξτρεμιστικά) επεισόδια ή ανάπτυξη ακραίων (εξτρεμιστικών) συμπεριφορών.

Περαιτέρω, το πρόγραμμα στοχεύει στην ανάπτυξη και υλοποίηση προγραμμάτων κατάρτισης του προσωπικού των Φυλακών στην αναγνώριση, αξιολόγηση και αντιμετώπιση ακραίων και ριζοσπαστικών συμπεριφορών». Το ELMIP συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα «Δικαιοσύνη» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που υλοποιείται με εταίρους την Enoros Consulting Ltd (Κύπρος) και την Ergoplan A.E. (Ελλάδα), και δικαιούχο οργανισμό, το Τμήμα Φυλακών Κύπρου. Το πρόγραμμα υλοποιείται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής πολιτικής, μέσα από την Ευρωπαϊκή Ατζέντα για την Ασφάλεια και τα Συμπεράσματα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, (2015), για την ενίσχυση της αντιμετώπισης, από την Ποινική Δικαιοσύνη, της ριζοσπαστικοποίησης.

«Για ν’ αποφύγουμε τη στοχοποίηση»

Παρουσιάζοντας το ELMIP ο Καθηγητής Μάριος Βρυωνίδης, ανέφερε ανάμεσα σ’ άλλα, ότι βρίσκεται τώρα στο στάδιο παραγωγής εκπαιδευτικού υλικού κι εξέφρασε την ελπίδα ότι «τους επόμενους δύο μήνες, θα έχουμε ολοκληρώσει όλο το εκπαιδευτικό υλικό». Είπε ότι στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των κρατουμένων, θα παρουσιαστούν 20 θεματικές ενότητες, πάνω σε όλα τα θέματα ενδυνάμωσης που αφορούν το πρόγραμμα και ότι η επιμόρφωση, θα διαρκέσει αρκετούς μήνες. Απαντώντας σε ερώτηση της «24», κατά πόσο το πρόγραμμα απευθύνεται κυρίως σε αλλοδαπούς κρατουμένους, ανέφερε ότι «σε αυτή τη φάση, έχουμε ένα μικρό περιορισμό λόγω γλώσσας, αφού είναι μόνο στα ελληνικά. Όμως το υλικό που παράγεται, μεταφράζεται και στα αγγλικά, για αξιοποίηση». Μας είπε περαιτέρω, ότι «η συμμετοχή είναι εθελοντική, δεν έχουν αρχίσει ακόμα τα μαθήματα και τώρα είμαστε στη φάση που παράγουμε το εκπαιδευτικό υλικό». Συνέχισε διευκρινίζοντας ότι αυτό το διάστημα, «λαμβάνονται αιτήσεις, μέσω ανακοίνωσης στις Φυλακές, που προσκαλεί όσους θέλουν να συμμετέχουν. Μόνος όρος, να μπορούν να επικοινωνούν στα ελληνικά». Ρωτήσαμε τον Καθηγητή Βρυωνίδη, κατά πόσο το ζήτημα της ριζοσπαστικοποίησης, αφορά κυρίως τους νεαρούς μουσουλμάνους. «Η εμπειρία σε άλλες χώρες, αυτό λέει», μας είπε. «Και αναφέρομαι σε χώρες που έχουν αυτόχθονα μουσουλμανικό πληθυσμό, δηλαδή νεαρούς που γεννήθηκαν στις χώρες αυτές. Όμως εμείς στην Κύπρο, δεν έχουμε μια τέτοια ομάδα. Η πρόταση η δική μας, είναι μια γενικότερη ομπρέλα ενδυνάμωσης».

Μ.Δ -Όταν αναφέρεστε στη ριζοσπαστικοποίηση, εννοείτε και την πολιτική, πέρα από τη θρησκευτική;

Μ.Β –«Απευθύνεται παντού ο όρος αυτός. Υπάρχει ριζοσπαστικοποίηση και από την ακροδεξιά και από αλλού. Εμείς θέλουμε να αντιμετωπίσουμε περιφερειακά το ζήτημα, για ν’ αποφύγουμε στοχοποίηση και ταμπελοποίηση».

Η προοπτική της κοινωνικής επανένταξης

«Το αντικείμενο του προγράμματος αυτού», είπε μεταξύ άλλων στον χαιρετισμό του ο Ιωνάς Νικολάου, «αφορά μία σημαντική πτυχή του σωφρονιστικού συστήματος που απασχολεί ιδιαίτερα, τα τελευταία χρόνια, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, αλλά και την Πολιτεία και την κοινωνία στο σύνολό της. Το θέμα της ομαλότερης δυνατής επανένταξης των κρατουμένων στην κοινωνία, αποτελεί ένα πολύπλευρο κοινωνικό ζήτημα, το οποίο εμπίπτει στην τριτογενή πρόληψη, για την οποία η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα. Τα τελευταία χρόνια, λήφθηκαν μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης, για μείωση των δυσμενών συνεπειών της κράτησης, που είναι σταθερά προσανατολισμένα στην προοπτική της επανένταξης των κρατουμένων στην κοινωνία. Συντονισμένα και μεθοδικά επιδιώξαμε, σχεδιάσαμε, υλοποιήσαμε και πετύχαμε ριζικές αλλαγές στο σωφρονιστικό μας σύστημα. Σήμερα μπορούμε επιτέλους να μιλάμε για ένα σύγχρονο, ανθρώπινο σωφρονιστικό σύστημα, προσανατολισμένο στην κοινωνική επανένταξη των κρατουμένων. Στο πλαίσιο της αναθεωρημένης νομοθεσίας, που έχει ετοιμαστεί για τις Φυλακές και βρίσκεται στη Νομική Υπηρεσία για νομοτεχνικό έλεγχο, για πρώτη φορά, γίνεται αναφορά σε συγκεκριμένα δικαιώματα των κρατουμένων. Η ομαλή επανένταξη των κρατουμένων στην κοινωνία, αποτελεί ένα από τα βασικά δικαιώματα που προστατεύονται στο αναθεωρημένο νομοθετικό πλαίσιο των Φυλακών. Ειδικότερα, διασφαλίζεται, για πρώτη φορά, ότι η προετοιμασία της επιστροφής των κρατουμένων στο κοινωνικό, επαγγελματικό και οικογενειακό τους περιβάλλον συνιστά δικαίωμα που θα κατοχυρώνεται πλέον στην νομοθεσία μας, σύμφωνα με τις σύγχρονες αρχές σωφρονιστικής. Δηλαδή η Πολιτεία και ειδικότερα η Διοίκηση, θα έχει πλέον την υποχρέωση να διασφαλίζει ότι το καθεστώς κράτησης θα οργανώνεται και λειτουργεί κατά τρόπο που να διευκολύνει την επανένταξή τους στην ελεύθερη κοινωνία. Ευθύνη των θεσμικών οργάνων, είναι να μεριμνούν ώστε να διασφαλίζεται ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων τους, να ενισχύεται ο αυτοσεβασμός και η συναίσθηση της κοινωνικής τους ευθύνης και να διευκολύνεται η ανάπτυξη στάσεων και δεξιοτήτων που στηρίζουν την κοινωνική επανένταξη. Αφήσαμε πίσω μας την περίοδο της δυσλειτουργίας, των χρόνιων προβληματικών συμπεριφορών εντός των Φυλακών, καθώς και των πάγιων αρνητικών εικόνων που συνόδευαν τις Φυλακές. Συμπεριφορές που δυστυχώς συνέτειναν αρνητικά στην ομαλή επανένταξη των κρατουμένων στην κοινωνία και ενθάρρυναν την υποτροπή. Επιχειρήσαμε τομές που διαμορφώνουν ένα σωφρονιστικό σύστημα αντίστοιχο του πολιτισμού μας και της ανθρωπιάς που διακρίνει τον τόπο μας. Για μας, οι Φυλακές δεν είναι ένας χώρος παραμέλησης ή υποβάθμισης δικαιωμάτων, αλλά ένας χώρος ασφάλειας, εγγύησης και συνεχούς μέριμνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Με την έννοια αυτή, η εκπαίδευση στη Φυλακή είναι ένας σημαντικός μοχλός για την ομαλή και παραγωγική επανένταξη των κρατουμένων, όταν αποφυλακιστούν, στο οικογενειακό, κοινωνικό και επαγγελματικό τους περιβάλλον».

«Βαδίζουμε στην ορθή κατεύθυνση»

«Στο θέμα πρόληψης της ριζοσπαστικοποίησης στις Φυλακές, φαίνεται να βαδίζουμε στην ορθή κατεύθυνση», είπε η Διευθύντρια του σωφρονιστικού ιδρύματος Άννα Αριστοτέλους, προσθέτοντας ότι «σε αυτό συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό, οι πολιτικές μας σχετικά με τους κρατούμενους, όσον αφορά στις συνθήκες διαβίωσης τους, την εκπαίδευση, την επαγγελματική εκπαίδευση και επιμόρφωσή τους, για διεύρυνση των ευκαιριών επαγγελματικής αποκατάστασής τους, τη δια βίου μάθηση, τη συμμετοχή τους σε αυξημένες αθλητικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες, την αυξημένη επαφή τους με τον έξω κόσμο για ανάπτυξη υγιούς κοινωνικού δικτύου, την ανάπτυξη γονεϊκών δεξιοτήτων, τη συμμετοχή τους σε φιλανθρωπικές και άλλες εκδηλώσεις για ενεργοποίηση τους ως υπεύθυνοι πολίτες, και την εφαρμογή της διαδικασίας του αρχικού screening των νεο-εισερχόμενων κρατουμένων, για την αναγνώριση ευάλωτων κρατουμένων και την αποτελεσματικότερη διαχείρισή τους».

Όσον αφορά στην εκπαίδευση του προσωπικού, ανέφερε πως «έχουμε δημιουργήσει και εγκαινιάσει τέλος του 2017, την Ακαδημία Σωφρονιστικού Προσωπικού, επενδύοντας αρκετά στην εκπαίδευση του προσωπικού για διαμόρφωση επαγγελματικών προτύπων, ανάπτυξη επικοινωνιακών δεξιοτήτων, και επιμόρφωση τους, σε αρκετές θεματικές που αφορούν στο περιβάλλον των Φυλακών, για αποτελεσματικότερη εκτέλεση των καθηκόντων τους και διαχείριση των αυξανόμενων προκλήσεων, στο χώρο των Φυλακών».

Κατέληξε αναφέροντας ότι «με την παγκοσμιοποίηση, οι πληθυσμοί των Φυλακών έχουν διαφοροποιηθεί δημογραφικά, και η ανομοιογένεια και διαφορετικότητα, απαιτούν σεβασμό και κατανόηση, για αποτελεσματική διαχείριση των προκλήσεων που ανακύπτουν από αυτές και την ομαλή λειτουργία ενός σύγχρονου σωφρονιστικού συστήματος. Στα πλαίσια της λειτουργίας μιας σύγχρονης σωφρονιστικής υπηρεσίας και στη βάση του μαθησιακού μοντέλου Διοίκησης που εφαρμόζουμε, επενδύουμε και καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης του προσωπικού και των κρατουμένων μας, με την από κοινού συμμετοχή τους σε αρκετές δραστηριότητες και εκπαιδεύσεις, ψυχαγωγικά και ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως είναι το ELMIP».

Ο συντονιστής του προγράμματος ELMIP, Καθηγητής Κοινωνιολογίας Μάριος Βρυωνίδης, στη διάρκεια της παρουσίασης του προγράμματος, στις 3 Μαϊου 2018.

Φωτό: Από αριστερά Μάριος Βρυωνίδης, Ιωνάς Νικολάου, Άννα Αριστοτέλους και Κώστας Γουλιάμου στη διάρκεια της διάσκεψης Τύπου, στην αίθουσα της Συγκλήτου του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.