Όχι στις ταυτότητες «αγνώστου πατρός»

Για αποφυγή φαινομένων στιγματισμού, εκφοβισμού και δυσμενών διακρίσεων σε βάρος παιδιών

Του Μάριου Δημητρίου

Τερματισμό της αναγραφής του ονόματος των γονιών στις πολιτικές ταυτότητες, για αποφυγή φαινομένων στιγματισμού, εκφοβισμού και δυσμενών διακρίσεων σε βάρος παιδιών αγνώστου πατρός, ζητά από το Υπουργείο Εσωτερικών – Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης – η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού και η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής. Το θέμα συζητήθηκε στην Επιτροπή, τη Δευτέρα 4 Ιουνίου 2018, στην παρουσία της Λήδας Κουρσουμπά, της Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα Ειρήνης Λοϊζίδου Νικολαϊδου, της λειτουργού του Γραφείου της Επιτρόπου Διοικήσεως Γεωργίας Σταυρινίδου και των εκπροσώπων του Υπουργείου Εσωτερικών Ανδρέα Κωνσταντίνου και Χρίστου Χατζηπαύλου, που ανέφεραν ότι «υπάρχει όντως προβληματισμός, κατά πόσο θα συνεχίσουμε να γράφουμε στα δελτία ταυτότητας, αυτές τις πληροφορίες». Η Πρόεδρος της Επιτροπής, βουλευτίνα του ΔΗΣΥ Στέλλα Κυριακίδου, υποστήριξε με θέρμη, την κατάργηση αυτής της πρακτικής, που συμβαίνει μόνο στην Κύπρο, από τις 28 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ανέφερε πως δεν μπορεί να γίνει η αλλαγή στις ταυτότητες, πριν το 2019. Τον χρόνο αυτό, λήγει η σύμβαση με τον ανάδοχο που εκδίδει σήμερα τις ταυτότητες και έτσι αναμένεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, να δοθούν μέσα στο 2019, κάποιες νέες οδηγίες για τα δελτία ταυτότητας.

Η απόφαση για τα απολυτήρια σχολείων

Το ζήτημα περιγράφεται σε όλες τις διαστάσεις του, σε υπόμνημα που κατάθεσε στη συνεδρία της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η Επίτροπος για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Παιδιού. Όπως γράφει η Λήδα Κουρσουμπά, «το

θέμα της συμπερίληψης του ονόματος πατρός, στην πολιτική ταυτότητα των παιδιών, εντάσσεται στο ευρύτερο θέμα της συμπερίληψης σε επίσημα έγγραφα που αφορούν σε παιδιά, ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, που δυνατόν να οδηγήσουν σε δυσμενή διάκρισή τους. Το 2011 – συνεχίζει – κλήθηκα από την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας, να τοποθετηθώ επί του ειδικότερου θέματος, που αφορούσε στην απόφαση του Υπουργείου Παιδείας να ζητήσει, όπως στα απολυτήρια και ενδεικτικά των μαθητών/τριών, να αναγράφονται μόνο το ονοματεπώνυμο του παιδιού, η ημερομηνία γέννησης, ο αριθμός μητρώου και ο αριθμός ταυτότητας. Η εν λόγω απόφαση του Υπουργείου, λήφθηκε μετά από σχετικές παρεμβάσεις της τότε Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και της Αρχής Ισότητας, η οποία υπάγεται στις αρμοδιότητες της Επιτρόπου Διοικήσεως. Στα πλαίσια συζήτησης του θέματος στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας, στις 28 Ιουνίου 2011, υποστήριξα τη συγκεκριμένη απόφαση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, καταθέτοντας γραπτώς τις θέσεις μου. Εκτιμώ ότι το ίδιο νομικό πλαίσιο, ισχύει και στην περίπτωση των πολιτικών ταυτοτήτων».

Με Επίτροπο Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων

«Δεδομένου ότι τα προσωπικά στοιχεία των γονέων στις πολιτικές ταυτότητες – νοουμένου ότι δεν φαίνεται να εξυπηρετούν οποιαδήποτε πρακτική χρησιμότητα – είναι δυνατόν να δημιουργήσουν σε, έστω ελάχιστο αριθμό παιδιών, πρόβλημα δυσμενούς διάκρισης, εκθέτοντας στοιχεία της ταυτότητας ή/ και καταγωγής τους ή της κατάστασης/σύνθεσης της οικογένειάς τους, διαμόρφωσα την άποψη ότι ήταν απαραίτητο να μελετηθεί το ενδεχόμενο αφαίρεσης των συγκεκριμένων πληροφοριών, από τις πολιτικές ταυτότητες», γράφει στο υπόμνημά της η Λήδα Κουρσουμπά και συνεχίζει: «Με βάση την άποψη αυτή, και στα πλαίσια διερεύνησης σχετικών παραπόνων από γονείς, ξεκίνησα σχετική επικοινωνία με τον τότε Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΕΠΔΠΧ), με επιστολή μου ημερομηνίας 22 Μαϊου 2012. Στην πρώτη αυτή επιστολή, διατύπωσα την άποψη ότι, πρέπει να μελετηθεί το ενδεχόμενο αφαίρεσης – νοουμένου ότι δεν φαίνεται να εξυπηρετούν οποιαδήποτε πρακτική χρησιμότητα – του πεδίου με τα στοιχεία των γονέων στις πολιτικές ταυτότητες καθότι, εκθέτουν στοιχεία της ταυτότητας ή/και καταγωγής ή της κατάστασης/σύνθεσης της οικογένειάς τους, τα οποία είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε πρόβλημα δυσμενούς διάκρισης, στην ομάδα των παιδιών αγνώστου πατρός. Δεδομένων των πιο πάνω, ζήτησα όπως έχω τη θέση του ΕΠΔΠΧ, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του. Προέβηκα σε νέα παρέμβαση προς την ΕΠΔΠΧ, με επιστολή ημερομηνίας 8 Μαρτίου 2017, με την οποία ζητούσα, εκ νέου και ανεξάρτητα από τα ενδεχόμενα τεχνικά εμπόδια, τις απόψεις της, σε σχέση με το κατά πόσον η συμπερίληψη, στις πολιτικές ταυτότητες, των πεδίων με τα στοιχεία των γονέων, παραβιάζει, στις συγκεκριμένες περιπτώσεις παιδιών, πρόνοιες του περί Επεξεργασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, Νόμου».

Παρέμβαση προς τον Υπουργό Εσωτερικών

Στο υπόμνημα Λήδας Κουρσουμπά, αναφέρεται ότι «με βάση εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, για προβληματισμό και συζήτηση για τροποποίηση της Νομοθεσίας, και ενόψει του ότι το θέμα επηρεάζει μια διπλά ευάλωτη ομάδα παιδιών, αυτής των παιδιών αγνώστου πατρός, με γραπτή μου παρέμβαση προς τον Υπουργό Εσωτερικών, ημερομηνίας 31 Μαϊου 2017, ζήτησα, ανεξάρτητα από τα ενδεχόμενα τεχνικά εμπόδια, τη θέση του ως προς τα εξής:

*Τους λόγους, για τους οποίους θεωρείται αναγκαία τη συμπερίληψη των ονομάτων των γονιών στο δελτίο πολιτικής ταυτότητας, λαμβάνοντας υπόψη ότι, σε ενδεχόμενο όπου υπάρχει ανάγκη να εξακριβωθούν τα στοιχεία ενός παιδιού, όλα τα απαραίτητα δεδομένα/πληροφορίες είναι καταχωρημένα και προσβάσιμα σε συγκεκριμένο μηχανογραφημένο σύστημα,

*Πώς ρυθμίζεται σε επίπεδο νομοθεσίας/διαδικασιών/πρακτικών άλλων χωρών, το περιεχόμενο των στοιχείων που αναγράφονται στις πολιτικές ταυτότητες, τόσο των ενηλίκων όσο και των ανηλίκων; Ποια είναι η επικρατέστερη ρύθμιση;

*Υπάρχουν ρυθμίσεις στη νομοθεσία/διαδικασίες/πρακτικές άλλων χωρών, μέσα από τις οποίες να προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα παιδιών αγνώστου πατρός στα επίσημα έγγραφα, όπως η πολιτική ταυτότητα;

Να ξεπεραστούν οι όποιες τεχνικές δυσκολίες

Η Επίτροπος για το Παιδί, αναφέρει στο υπόμνημά της, ότι στις 29 Μαρτίου 2018, επανήλθε στο θέμα, με επιστολή της στον Υπουργό Εσωτερικών, όπου «εξέφρασε ικανοποίηση, για το ότι το εν λόγω θέμα, τυγχάνει σοβαρής μελέτης από το Υπουργείο του». Προσθέτει τα εξής: «Περαιτέρω συμπλήρωνα ότι, από την πληροφόρηση αυτή, αντιλήφθηκα ότι δεν υπάρχει ουσιαστική ανάγκη για τη συμπερίληψη των στοιχείων των γονιών στις πολιτικές ταυτότητες και ότι αυτή η πρακτική, δεν υποστηρίζεται από άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως εκ τούτου, και δεδομένου ότι η αφαίρεση των στοιχείων των γονιών από τις πολιτικές ταυτότητες, θα προστατεύσει από την περιθωριοποίηση και το στιγματισμό μια ευάλωτη ομάδα παιδιών, ότι ευελπιστώ ότι θα εξευρεθούν, από μέρους των συναρμόδιων Υπηρεσιών, οι τρόποι με τους οποίους να ξεπεραστούν οι όποιες τεχνικές δυσκολίες, για να καλυφθεί το προβλεπόμενο κόστος που θα απαιτηθεί».

Επιβεβαίωση, σε περιπτώσεις συνωνυμίας

Αναφέρει στην απάντησή του, ημερομηνίας 4 Μαϊου 2018, στην επιστολή της Λήδας Κουρσουμπά, της 29ης Μαρτίου 2018, ο Αναπληρωτής Διευθυντής του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, Μάκης Πολυδώρου: «Ανέκαθεν, στα δελτία ταυτότητας συμπεριλαμβάνονταν τα ονόματα των γονέων του κατόχου, σε συγκεκριμένα πεδία. Η αναγραφή αυτή, δεν εξυπηρετεί άλλο σκοπό, πέραν της επιβεβαίωσης της πραγματικής ταυτότητας του κατόχου του δελτίου, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις συνωνυμίας. Τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν αναγράφουν τα στοιχεία των γονέων του κατόχου στο δελτίο ταυτότητας. Δεδομένης της σοβαρότητας του ζητήματος που εγείρετε και το οποίο αφορά πιθανότητα στιγματισμού της ευάλωτης ομάδας παιδιών αγνώστου πατρός, έχει ήδη ληφθεί απόφαση για μελέτη των επιλογών που υπάρχουν, προς την κατεύθυνση αφαίρεσης των συγκεκριμένων στοιχείων από τα δελτία ταυτότητα. Σε αυτό το πλαίσιο και με σκοπό τον καθορισμό του τρόπου και του χρόνου επίτευξης του αναφερόμενου στόχου, διερευνώνται σοβαρά οι τεχνικοί, οικονομικοί και άλλοι παράμετροι του θέματος, όπως είναι για παράδειγμα οι συμβατικές υποχρεώσεις της Δημοκρατίας, που αναμένεται να προκύψουν από την πρόσφατη πρόταση Κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της ασφάλειας των ταυτοτήτων. Ο εν λόγω Κανονισμός, αναμένεται να καθορίσει δεσμευτικές για τη Δημοκρατία υποχρεώσεις, που αφορούν μεταξύ άλλων, τον τύπο, τη μορφή, τα στοιχεία ασφαλείας και τον σχεδιασμό των ταυτοτήτων».

Στιγμιότυπο από τη συζήτηση στη Βουλή, στις 4 Ιουνίου 2018.

Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Εσωτερικών, Ανδρέας Κωνσταντίνου (αριστερά) και Χρίστος Χατζηπαύλου, στη διάρκεια της συνεδρίας.

Φωτό: Από αριστερά Λήδα Κουρσουμπά, Τώνια Σιαμπτάνη, Ειρήνη Λοϊζίδου Νικολαϊδου και Γεωργία Σταυρινίδου, στη συζήτηση για τα ονόματα στις πολιτικές ταυτότητες.