Κώδικας Παρενόχλησης στη Δημόσια Υπηρεσία

Ένα καθοδηγητικό «εργαλείο» για τον  εργοδότη, δηλαδή το κράτος, από το Γραφείο της Επιτρόπου Διοικήσεως

Του Μάριου Δημητρίου

Τον Κώδικα Πρακτικής για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση της Σεξουαλικής Παρενόχλησης και της Παρενόχλησης στη Δημόσια Υπηρεσία, που ετοίμασε το Γραφείο της και που αφορά όλους τους/τις εργαζόμενους/ες στη Δημόσια Υπηρεσία, περιλαμβανομένων των μόνιμων δημόσιων υπαλλήλων, των εργοδοτουμένων ορισμένου και αορίστου χρόνου, των ωρομίσθιων και εργαζόμενων με συμβόλαια/συμβάσεις, παρουσίασε στα ΜΜΕ την Τετάρτη 11 Ιουλίου 2018, η Επίτροπος Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Μαρία Στυλιανού Λοττίδη. Στον Κώδικα τονίζεται ότι οποιαδήποτε πράξη σεξουαλικής παρενόχλησης, παρενόχλησης ή άλλης δυσμενούς μεταχείρισης (σ. σ. με θύματα γυναίκες, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων), λόγω απόκρουσης τέτοιας πράξης ή λόγω υποβολής σχετικής καταγγελίας (θυματοποίηση), συνιστά ποινικό αδίκημα και απαγορεύεται διά Νόμου. Επιπρόσθετα, ο Κώδικας θα παρέχει τη δυνατότητα εξέτασης του περιστατικού και στα πλαίσια πειθαρχικού αδικήματος στη Δημόσια Υπηρεσία, «έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών και ο σεβασμός της εμπέδωσης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Η Υπουργός Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Ζέτα Αιμιλιανίδου, που πλαισίωνε στη δημοσιογραφική διάσκεψη την Επίτροπο Διοίκησης, μαζί με την Πρόεδρο της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων στην Απασχόληση και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση Λουϊζα Χριστοδουλίδου Ζαννέτου, υπογράμμισε σε σύντομο χαιρετισμό της, ότι πλέον η σεξουαλική παρενόχληση στη Δημόσια Υπηρεσία, αποτελεί και πειθαρχικό αδίκημα και ανακοίνωσε ότι θα προωθήσει τον Κώδικα, για συζήτηση στο Υπουργικό Συμβούλιο, «ώστε να καλέσει όλες τις αρμόδιες αρχές, να εφαρμόσουν τον Κώδικα». Πρόσθεσε ότι «καταβάλλεται και η αντίστοιχη προσπάθεια για τον ιδιωτικό τομέα, με στόχο και εκεί να εφαρμοστεί ένας αντίστοιχος Κώδικας, που να είναι μέρος των συλλογικών συμβάσεων». Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρθηκε, «ο Κώδικας αποτελεί ένα καθοδηγητικό εργαλείο για τον  εργοδότη, δηλαδή το κράτος, ώστε να λαμβάνει, ως οφείλει, άμεσα, κάθε πρόσφορο μέτρο για να αποτρέπει οποιαδήποτε τέτοια πράξη παρενόχλησης, μεμονωμένη ή επαναλαμβανόμενη».

Όταν καταδικάζεται η Κυπριακή Δημοκρατία

Αφού εξέφρασε «τη μεγάλη της ικανοποίηση για την ετοιμασία και παρουσίαση του Κώδικα, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων στην Απασχόληση και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση, υπενθύμισε ότι «η Κυπριακή Δημοκρατία ως εργοδότης, καταδικάστηκε δυστυχώς από το Δικαστήριο, σε κάποιες  περιπτώσεις με υψηλές αποζημιώσεις, για τη μη λήψη μέτρων, διότι απέτυχε να αποδείξει ότι έλαβε οποιαδήποτε μέτρα, για την πρόληψη και αποτροπή των φαινομένων σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, καθώς και των πράξεων δυσμενούς μεταχείρισης, λόγω απόκρουσης, ή καταγγελίας σεξουαλικής παρενόχλησης. Επίσης υπήρξε περίπτωση, που το Δικαστήριο εντόπισε ότι η  Δημοκρατία ως εργοδότης, δεν φαίνεται να πληροφόρησε το προσωπικό της, σε ό,τι αφορά την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών στην εργασία και ειδικότερα για το θέμα της σεξουαλικής παρενόχλησης, παραβαίνοντας έτσι μια από τις σημαντικότερες νομικές της υποχρεώσεις, που προκύπτουν μέσα από τον Ν 205(Ι)2002. Πρωτίστως ως κρατική αρχή, είχε μια ευρύτερη νομική δέσμευση να καταστήσει γνωστές τις διατάξεις του εν λόγω νομοθετήματος. Είναι αυτά τα κενά που ο Κώδικας θα καλύψει και αυτή την υποχρέωση της Δημοκρατίας, ως εργοδότη. Δηλαδή να προστατεύσει την αξιοπρέπεια του ατόμου,  ως έννομο αγαθό που προσβάλλεται πρωτίστως από συμπεριφορές σεξουαλικής παρενόχλησης και να παράσχει στα θύματα το αμερόληπτο και κατάλληλο εργασιακό περιβάλλον, προσφέροντας τους ίσα δικαιώματα και ευκαιρίες με το υπόλοιπο προσωπικό. Η παρουσίαση του Κώδικα πρακτικής σήμερα – είπε καταληκτικά η Λουϊζα Ζαννέτου – και η όσο το δυνατόν άμεση πρακτική εφαρμογή του από τον μεγαλύτερο εργοδότη της Κύπρου, την Κυπριακή Δημοκρατία, ευελπιστούμε ότι θα δώσει το καλό παράδειγμα, λειτουργώντας ως πρότυπο εργοδότη, αλλά και το κίνητρο για εισαγωγή αντίστοιχων κωδίκων σε επιχειρήσεις και οργανισμούς, στον ιδιωτικό και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Η έναρξη δε, σεμιναρίων κατάρτισης και ευαισθητοποίησης των δημοσίων υπαλλήλων, πρέπει να συνοδεύσει την πρακτική εφαρμογή του Κώδικα αυτού».

Ανεπιθύμητη, σεξουαλική συμπεριφορά

Σύμφωνα με τον Κώδικα, «παρενόχληση» είναι η ανεπιθύμητη από τον/την αποδέκτη/τρια, συμπεριφορά, που σχετίζεται με το φύλο του/της, η οποία έχει σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειας του/της, ιδίως όταν δημιουργεί ένα εκφοβιστικό, εχθρικό, εξευτελιστικό, ταπεινωτικό, ή επιθετικό περιβάλλον. «Σεξουαλική παρενόχληση», είναι κάθε ανεπιθύμητη από τον/την αποδέκτη/τρια της, συμπεριφορά σεξουαλικής φύσης, που έχει σκοπό ή αποτέλεσμα, την προσβολή της αξιοπρέπειας του/της, ιδίως όταν δημιουργεί ένα εξευτελιστικό, εκφοβιστικό, εχθρικό,

ταπεινωτικό ή επιθετικό περιβάλλον στην εργασία και εκφράζεται με λόγια ή πράξεις. Συστατικά στοιχεία των όρων «παρενόχληση» και «σεξουαλική παρενόχληση» είναι:

*Η ανεπιθύμητη συμπεριφορά.

*Η συμπεριφορά που βασίζεται στο φύλο και η συμπεριφορά σεξουαλικής φύσης, αντίστοιχα.

*Τέτοια, που μπορεί λογικά να θεωρηθεί, υπό τις περιστάσεις, ως προσβλητική, εκφοβιστική και ταπεινωτική από τον/την αποδέκτη/τρια και η οποία δημιουργεί ένα εχθρικό περιβάλλον εργασίας.

Τονίζεται στον Κώδικα, ότι «ανεπιθύμητη συμπεριφορά», είναι κάθε συμπεριφορά που είναι δυσάρεστη και προσβλητική για μια γυναίκα, ή έναν άνδρα. Δεν έχει σημασία αν τέτοια συμπεριφορά, είναι μεμονωμένη ή επαναλαμβανομένη. Δεν έχει επίσης σημασία, πώς αντιλαμβάνεται ο/η δράστης/τρια, τη συμπεριφορά του/της έναντι του/της αποδέκτη/τριας, ούτε χρειάζεται ο/η αποδέκτης/τρια της συμπεριφοράς, να ενημερώσει τον/τη δράστη/τρια, ότι η συμπεριφορά του/της, είναι ανεπιθύμητη. Η πρόθεση του δράστη (άνδρα ή γυναίκα), όποια και αν είναι αυτή, είναι απολύτως αδιάφορη. Μπορεί να αποτελεί σεξουαλική παρενόχληση ή παρενόχληση, ακόμα και μεμονωμένη συμπεριφορά. Διαφορετικοί άνθρωποι, μπορεί να αντιδράσουν με διαφορετικό τρόπο, έναντι μιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς. Όμως αυτό, δεν αποτελεί υπεράσπιση για τον/τη δράστη/τρια της συμπεριφοράς, ή ελαφρυντικό για την αρμόδια αρχή. Σημασία έχει ότι ένας/μια από τους αποδέκτες/κτριες της συμπεριφοράς, εύλογα την εξέλαβε ως δυσάρεστη, ή προσβλητική, ή εκφοβιστική, ή ταπεινωτική, ή επιθετική για το άτομο του/της».

Λεκτική και όχι, οπτική και γραπτή

«Συμπεριφορά σεξουαλικής φύσης», που μπορεί από τον/την αποδέκτη/τρια, να θεωρηθεί δυσάρεστη, προσβλητική, εκφοβιστική ή ταπεινωτική ή επιθετική, μπορεί να είναι, κατά τον Κώδικα:

*Λεκτική/φραστική συμπεριφορά, αχρείαστη οικειότητα, σεξουαλικά σχόλια, αστεία, ανέκδοτα και χειρονομίες, ανήθικα και προσβλητικά σχόλια για το φύλο, ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό, μεθόδευση συζητήσεων σε σεξουαλικά θέματα, περιγραφή σεξουαλικής ζωής μπροστά σε άλλα άτομα, ανεπιθύμητες εισηγήσεις, υποδείξεις και συμβουλές, αδιάκριτες ερωτήσεις για την προσωπική ή σεξουαλική ζωή, σεξουαλικά υπονοούμενα, ύβρεις, προσκλήσεις για ραντεβού ή σεξουαλική επαφή, εξομολόγηση, ερωτόλογα, κομπλιμέντα, φλερτ.

*Μη λεκτική/φραστική συμπεριφορά, ανεπιθύμητα αγγίγματα στα ρούχα, τα μαλλιά ή άλλα μέρη του σώματος, τσιμπήματα, χάδια, φιλιά, σφυρίγματα, αχρείαστη προσέγγιση/πολύ κοντινή σωματική απόσταση όχι τυχαία, σεξουαλικές κινήσεις, χειρονομίες με σεξουαλικό τρόπο.

*Οπτική συμπεριφορά, επίμονα ή λάγνα κοιτάγματα, πονηρά νοήματα, παρακολούθηση προσωπικής ζωής, προσπάθεια διοχέτευσης σεξουαλικού υλικού, όπως εικόνων, περιοδικών, βίντεο.

*Άλλης μορφής συμπεριφορά, γραπτά ερωτόλογα ή επιστολές με ερωτόλογα και σεξουαλικό περιεχόμενο, σχετικές τηλεφωνικές κλήσεις, μηνύματα και ηλεκτρονικά μηνύματα, φαξ, προβολή φωτογραφιών, ανάρτηση εικόνων, πόστερ ή ταινιών σεξουαλικού περιεχομένου».

Οδηγίες για την πρόληψη

*Επιδιώκετε την ολοκληρωμένη και αντικειμενική ενημέρωση για τη νομοθεσία που αφορά στην παρενόχληση και σεξουαλική παρενόχληση και τους μηχανισμούς προστασίας.

*Συμμετέχετε σε δράσεις και προγράμματα καταπολέμησης των αιτιών των έμφυλων διακρίσεων, των στερεότυπων και των προκαταλήψεων, που συντηρούν την παρενόχληση και τη σεξουαλική παρενόχληση.

*Αποφεύγετε συζητήσεις, σχόλια, υπαινιγμούς, χειρονομίες, εκφράσεις, που στοχοποιούν ή έχουν σημείο αναφοράς, το ένα ή το άλλο φύλο ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό, ή την ταυτότητα φύλου οποιουδήποτε/οποιασδήποτε συνάδελφου σας.

*Διορθώνετε τη συμπεριφορά σας, όταν αντιλαμβάνεστε ότι ενοχλεί ή προσβάλλει

συνάδελφο σας και μη διστάζετε να απολογηθείτε.

*Καθορίζετε τα ατομικά όρια σας στους/στις συναδέλφους σας, όταν έχετε ενδείξεις συμπεριφοράς που σας ενοχλεί ή σας προσβάλλει.

*Συνεργάζεστε με τους/τις Λειτουργούς που ορίζονται ως Επιτροπή Ισότητας, όπου είναι δυνατό να συσταθεί, ή Λειτουργούς Ισότητας στο οικείο Υπουργείο/Τμήμα/Υπηρεσία (συμπεριλαμβανομένου και των επαρχιακών τους γραφείων) ή Ανεξάρτητη Αρχή, για τη βελτίωση του εργασιακού περιβάλλοντος και την εφαρμογή του Kώδικα.

Οδηγίες για την αντιμετώπιση

«Οι αποδέκτες παρενόχλησης ή σεξουαλικής παρενόχλησης, επιδιώκουν να την αγνοούν ή να την αποκρύπτουν», αναφέρεται στον Κώδικα και προστίθεται: «Αποφύγετε αυτή την αμυντική, ανεκτική, βλαπτική και αδιέξοδη πρακτική και μην αγνοήσετε ή υποτιμήσετε τα δυσάρεστα συναισθήματα, που σας προκαλεί.

*Εμπιστευτείτε την εκτίμηση σας για τη συμπεριφορά του ατόμου που σας παρενοχλεί.

*Μην αισθάνεστε άβολα, ντρέπεστε ή κατηγορείτε τον εαυτό σας, για τη συμπεριφορά του δράστη (ανδρός ή γυναικός).

*Μην επιλέγετε την απομόνωση από τους/τις συναδέλφους σας.

*Μη δικαιολογείτε τη συμπεριφορά του δράστη (ανδρός ή γυναικός).

Αναλάβετε την ευθύνη να ενεργήσετε σωστά:

*Καθορίστε τα όρια σας στον δράστη (άνδρα ή γυναίκα).

*Αποκρούστε ή αντιμετωπίστε ψύχραιμα και αποφασιστικά, τη συμπεριφορά του/της.·

*Αν το συγκεκριμένο πρόσωπο, παρά τις προσπάθειες σας, συνεχίσει την παρενόχληση ή σεξουαλική παρενόχληση, ενημερώστε έμπιστο/η συνάδελφο σας και μιλήστε επίσης με την οικογένεια σας.

*Τηρείτε ημερολόγιο με στοιχεία των περιστατικών παρενόχλησης ή σεξουαλικής παρενόχλησης.

*Ενημερώστε την αρμόδια αρχή.

*Υποβάλετε γραπτή καταγγελία ή παράπονο στην αρμόδια αρχή, αναφέροντας συγκεκριμένα και αντικειμενικά τι έχει γίνει, πότε και πού.

*Συμβουλευθείτε τον/την Επίτροπο Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ως Φορέα Ισότητας και Καταπολέμησης των Διακρίσεων, ή την Επιτροπή Ισότητας των Φύλων στην Απασχόληση και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση, ή τους/τις Επιθεωρητές/τριες του Τμήματος Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Καθήκοντα-ευθύνες της αρμόδιας αρχής

Η κάθε αρμόδια αρχή, σύμφωνα με τον Κώδικα:

*Αναγνωρίζει ότι η παρενόχληση και η σεξουαλική παρενόχληση, είναι μορφές έμφυλης βίας και συνιστούν απαγορευμένη διάκριση, λόγω φύλου, στην εργασία.

*Έχει νομική ευθύνη να διασφαλίζει ασφαλές, αξιοπρεπές, υγιές και φιλικό εργασιακό περιβάλλον. Έχει την ευθύνη πρόληψης και αντιμετώπισης της παρενόχλησης και σεξουαλικής παρενόχλησης. Πιο ειδικά, η κάθε αρμόδια αρχή:

*Προστατεύει τους/τις εργαζόμενους/ες στη δημόσια υπηρεσία, από κάθε πράξη που συνιστά διάκριση λόγω φύλου και ιδίως από κάθε συμπεριφορά που συνιστά παρενόχληση, ή σεξουαλική παρενόχληση, καθώς και από κάθε πράξη που αποτελεί άμεση ή έμμεση δυσμενή μεταχείριση, λόγω της απόκρουσης παρενόχλησης ή σεξουαλικής παρενόχλησης ή λόγω υποβολής σχετικής καταγγελίας/μαρτυρίας.

*Έχει υποχρέωση απέναντι στον/στην εργαζόμενο/η που υπέστη σεξουαλική παρενόχληση, ή παρενόχληση, ή/και άμεση ή έμμεση δυσμενή μεταχείριση, λόγω απόκρουσης τέτοιας συμπεριφοράς ή υποβολής σχετικής καταγγελίας, αμέσως μόλις περιέλθει σε γνώση της η συγκεκριμένη συμπεριφορά ή οι συνέπειες της, να λάβει κάθε πρόσφορο μέτρο για την παύση και μη επανάληψη της, καθώς και για την άρση των συνεπειών της. Σε αντίθετη περίπτωση, η αρμόδια αρχή είναι συνυπεύθυνη με το πρόσωπο που διέπραξε τις υπό αναφορά απαγορευμένες πράξεις».

Αλληλοσεβασμός, ευγένεια, ειλικρίνεια

Μέτρα της αρμόδιας αρχής, για πρόληψη της παρενόχλησης και της σεξουαλικής παρενόχλησης:

*Η κάθε αρμόδια αρχή, γνωστοποιεί τον Κώδικα, γραπτώς ή άλλως πως, στο προσωπικό της και μεριμνά ώστε η σεξουαλική παρενόχληση στο περιβάλλον εργασίας, μην είναι αποδεκτή, λαμβάνοντας μέτρα, σε κάθε περίπτωση εργαζομένου που δεν συμμορφώνεται.

*Διασφάλιση εργασιακού περιβάλλοντος, προσιτού, ασφαλούς και φιλικού, όπου οι σχέσεις μεταξύ των εργαζόμενων, θα διακρίνονται για τον αλληλοσεβασμό, την ευγένεια, την ειλικρίνεια, την κατανόηση, την εμπιστοσύνη, τη συνεργασία και τη συμπαράσταση.

*Προγράμματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης των εργαζομένων, ανεξάρτητα της θέσης που κατέχουν στη Δημόσια Υπηρεσία, αναφορικά με τις απαγορευμένες διακρίσεις, τη σημασία της καταπολέμησης και εξάλειψης τους, καθώς και των στερεότυπων που συντηρούν και αναπαράγουν τις διακρίσεις, την έμφυλη βία, τη σεξουαλική παρενόχληση, την ανισότητα στην εργασία, τις σχετικές νομοθετικές διατάξεις και τα οφέλη από τη τήρηση/εφαρμογή τους.

*Σύσταση «Επιτροπής Ισότητας», όπου είναι εφικτό, σε κάθε Υπουργείο/Τμήμα/Υπηρεσία και Ανεξάρτητη Αρχή, στην οποία θα συμμετέχουν τρείς τουλάχιστο εργαζόμενοι και των δυο φύλων, ένας/μια εκ των οποίων, να είναι ιεραρχικά ανώτερος/η εργαζόμενος/η, για την υποβολή εισηγήσεων στην κάθε αρμόδια αρχή, για μέτρα που μπορεί να κρίνεται ότι χρειάζονται για τη βελτίωση, τη διοργάνωση των υπό αναφορά προγραμμάτων, την παρακολούθηση της εφαρμογής του Κώδικα, την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας τους και την ποιοτική αναβάθμιση του εργασιακού περιβάλλοντος και των σχέσεων μεταξύ των εργαζομένων.

*Εάν δεν είναι εφικτή η σύσταση «Επιτροπής Ισότητας», ορίζεται ένας/μία ή και περισσότεροι Λειτουργοί Ισότητας, για τον ίδιο σκοπό.

*Θέσπιση εσωτερικών κανονισμών, αναφορικά με τη σύνθεση, τη θητεία και τη λειτουργία της κάθε Επιτροπής Ισότητας.

*Διευκόλυνση της λειτουργίας της Επιτροπής Ισότητας από την κάθε αρμόδια αρχή και εξειδικευμένη εκπαίδευση/επιμόρφωση των μελών της κάθε Επιτροπής Ισότητας, αμέσως μετά τη σύσταση της και οποτεδήποτε ανανεώνεται η σύνθεση της.

*Επιθεώρηση του χώρου εργασίας από την οικεία Επιτροπή Ισότητας, για να επιβεβαιώνεται τακτικά, ότι είναι αξιοπρεπούς επιπέδου και σχετική τακτική προφορική ή και γραπτή ενημέρωση της κάθε αρμόδιας αρχής ή του/της Προϊστάμενου/ης Ανεξάρτητης Αρχής, ανάλογα με την περίπτωση, για τις διαπιστώσεις-εκτιμήσεις της.

*Ενθάρρυνση των εργαζομένων να συνεργάζονται με την οικεία Επιτροπή Ισότητας, να συνεισφέρουν στις δραστηριότητες της και να αναφέρουν τις απόψεις τους, για τα προγράμματα και μέτρα πρόληψης και καταπολέμησης της σεξουαλικής παρενόχλησης και παρενόχλησης και την απόδοση τους, σε σχέση με το εργασιακό περιβάλλον.

Εχεμύθεια, αναφορά και στήριξη

Αναφέρεται στον Κώδικα, ότι στο πλαίσιο λήψης μέτρων της αρμόδιας αρχής για αντιμετώπιση της παρενόχλησης και σεξουαλικής παρενόχλησης, «βασικός κανόνας, είναι η τήρηση εχεμύθειας από την κάθε αρμόδια αρχή, οποτεδήποτε περιέρχεται σε γνώση της, περιστατικό παρενόχλησης ή σεξουαλικής παρενόχλησης, ή λαμβάνει προφορική, ή γραπτή καταγγελία/μαρτυρία για παρενόχληση, ή σεξουαλική παρενόχληση. Αν με οποιοδήποτε τρόπο, η κάθε αρμόδια αρχή ενημερωθεί για τέτοιο περιστατικό, ενθαρρύνει την αναφορά του από εργαζόμενο/η, πριν την κλιμάκωση του περιστατικού, φροντίζει για τη στήριξη του/της εργαζόμενου/της και την παροχή της αναγκαίας, υπό τις περιστάσεις, συνδρομής, για να ανταπεξέλθει στις συνέπειες που ενδεχομένως, ήδη υπέστη ή υφίσταται. Ο σεξουαλικός προσανατολισμός, ή η ταυτότητα φύλου του/της εργαζόμενου/ης, δε δικαιολογεί/επιτρέπει την αντιμετώπιση περιστατικού παρενόχλησης ή σεξουαλικής παρενόχλησης, με τρόπο διαφορετικό εκείνου με τον οποίο αντιμετωπίζεται γενικά, ένα τέτοιο περιστατικό.

«Ο/η καταγγέλλων/ουσα, υποβάλλει στον προϊστάμενο του/της, ή στην αρμόδια αρχή, γραπτώς την καταγγελία για παρενόχληση ή σεξουαλική παρενόχληση», όπως υποβάλλεται στον Κώδικα. Προστίθενται τα εξής:

*Εάν απαιτείται, και χωρίς στιγματισμό των εμπλεκομένων, αποφεύγεται η μεταξύ τους επαγγελματική συνεργασία, ή/και απομακρύνονται, εάν βρίσκονται σε κοντινά γραφεία, ή στον ίδιο όροφο·

*Η αρμόδια αρχή, ενημερώνει γραπτώς τον/ην καταγγελλόμενο/η για την καταγγελία, το αργότερο εντός 3 ημερών από την υποβολή της και τον/η καλεί να υποβάλει τα σχόλια του/της, εντός των αμέσως επόμενων 3 ημερών.

*Αν ο/η καταγγελλόμενος/η, παραδεχθεί προφορικά ή γραπτά την καταγγελία στην αρμόδια αρχή, μέσα στην πιο πάνω προθεσμία, καλείται από την αρμόδια αρχή, να απολογηθεί αμέσως στο θύμα.

*Ακολούθως η ανεπίσημη διαδικασία τερματίζεται. Αν ο/η καταγγελλόμενος/η, δεν παραδεχθεί την καταγγελία μέσα στην πιο πάνω προθεσμία, ή αν παραλείψει να απαντήσει αν παραδέχεται ή όχι την καταγγελία, η αρμόδια αρχή ενημερώνει, με την πάροδο της προθεσμίας, τον/την καταγγέλλοντα/ουσα και για το δικαίωμα του/της, να υποβάλει επίσημη καταγγελία. Για να αρχίσει η επίσημη διαδικασία εξέτασης καταγγελίας για σεξουαλική παρενόχληση ή παρενόχληση, πρέπει να υποβληθεί από τον/η εργαζόμενο/η, γραπτώς στην κάθε αρμόδια αρχή και να εξεταστεί, δυνάμει της διαδικασίας που προβλέπουν οι Νόμοι και οι Κανονισμοί, για πειθαρχικά αδικήματα. Νοείται ότι σε κάθε περίπτωση, παρενόχληση ή σεξουαλική παρενόχληση, δύναται να καταγγελθεί στην Αστυνομία, η οποία το εξετάζει στα πλαίσια του Νόμου 205(Ι)/2002, αναφορικά με τη διάπραξη ποινικού αδικήματος».

Μύθοι, στερεότυπα και υπεραπλούστευση

«Η σεξουαλική παρενόχληση», αναφέρεται εμφαντικά στον Κώδικα Πρακτικής, «ενώ είναι ένα πολυσύνθετο κοινωνικό φαινόμενο, πολλές φορές υπεραπλουστεύεται, με αναφορές που εκφράζουν ιδίως τις επικρατούσες αντιλήψεις για το ρόλο των δυο φύλων στην εργασία, στην οικογένεια και ευρύτερα στην κοινωνία, οι οποίες συντηρούν μια εφησυχαστική μυθολογία.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα:

*Η σεξουαλική παρενόχληση, είναι προσπάθεια δημιουργίας ερωτικής σχέσης.

*Είναι πρόβλημα που αντιμετωπίζουν μόνο οι ελκυστικές γυναίκες.

*Οι γυναίκες προκαλούν την σεξουαλική παρενόχληση.

*Υφίστανται σεξουαλική παρενόχληση, οι ιεραρχικά υφιστάμενοι, οι κάτοχοι κατώτερων στην ιεραρχία, θέσεων εργασίας.

*Οι άνδρες δεν παρενοχλούνται σεξουαλικά.

* Όλοι οι άνδρες, παρενοχλούν σεξουαλικά.

*Η σεξουαλική παρενόχληση, δεν αφορά τον εργοδότη.

*Αν η σεξουαλική παρενόχληση αγνοηθεί, θα υποχωρήσει.

*Μέτρα πρόληψης της σεξουαλικής παρενόχλησης, παραβιάζουν την ιδιωτική ζωή.

* Το κόστος πρόληψης της σεξουαλικής παρενόχλησης, είναι ψηλό.

Ωστόσο επιστημονικές έρευνες, επιβεβαιώνουν ότι:

*Η σεξουαλική παρενόχληση, δεν προκαλείται εξαιτίας έντονης ερωτικής επιθυμίας. Αποτελεί συνήθως επίδειξη δύναμης του δράστη και κατάχρηση της θέσης εξουσίας του.

* Το ενδεχόμενο σεξουαλικής παρενόχλησης, συνδέεται περισσότερο με την ευάλωτη- ευπαθή θέση του θύματος, παρά με την εμφάνιση του.

*Ο δράστης, μπορεί να είναι και ομοιόβαθμος του θύματος της σεξουαλικής παρενόχλησης.

*Δεν παρενοχλούνται σεξουαλικά, μόνο οι γυναίκες, αλλά και οι άνδρες, παρότι σε μικρότερο βαθμό.

*Η σεξουαλική παρενόχληση, δεν είναι ιδιωτική διαφορά, μεταξύ του δράστη και του θύματος, αλλά αποτέλεσμα των δυνατοτήτων που παρέχει το εργασιακό περιβάλλον και οι σχέσεις εργασίας.

*Οι δράστες σεξουαλικής παρενόχλησης, κατά κανόνα αναγνωρίζουν, πότε η συμπεριφορά τους είναι προσβλητική, ταπεινωτική ή δυσάρεστη για το θύμα.

*Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των εργαζόμενων, συμβάλλει στην άμβλυνση του φαινόμενου της σεξουαλικής παρενόχλησης.

*Το κόστος της σεξουαλικής παρενόχλησης για το θύμα και τον εργοδότη, είναι μεγαλύτερο από το κόστος υιοθέτησης και εφαρμογής, πολιτικής πρόληψης της σεξουαλικής παρενόχλησης».

Συμπτώματα και προβλήματα υγείας

Σε σχέση με τις συνέπειες της σεξουαλικής παρενόχλησης και παρενόχλησης, ο Κώδικας καταλήγει αναφέροντας ότι «προσβάλλουν την αξιοπρέπεια των θυμάτων. Επιπρόσθετα:

*Σε ατομικό επίπεδο, οδηγούν στη μείωση της αυτοεκτίμησης, στο θυμό, στο φόβο, στο άγχος, συμπτώματα που μπορεί να κορυφωθούν με προβλήματα υγείας, σωματικά ή και ψυχικά.

*Στο χώρο εργασίας, διαταράσσουν τις διαπροσωπικές σχέσεις, μειώνουν την απόδοση στην εργασία, επιδρούν στο περιβάλλον εργασίας, πλήττουν την εικόνα της Δημόσιας Υπηρεσίας. Η παρενόχληση και η σεξουαλική παρενόχληση, συντείνουν στη δημιουργία εχθρικού περιβάλλοντος εργασίας, σε αυξημένες απουσίες από την εργασία, επιδρούν στο ηθικό των δημοσίων υπαλλήλων, μειώνουν την αποτελεσματικότητα στην εργασία. Το δικαίωμα στην εργασία, περιλαμβάνει και το δικαίωμα σε φιλικό περιβάλλον εργασίας, καθώς και το δικαίωμα ήρεμης άσκησης των καθηκόντων της θέσης εργασίας στη δημόσια υπηρεσία, χωρίς σεξουαλική παρενόχληση ή παρενόχληση, σωματική, λεκτική, οπτική ή άλλης μορφής».

Στιγμιότυπα από τη δημοσιογραφική διάσκεψη της 11ης Ιουλίου 2018.

Φωτό: Από αριστερά Λουϊζα Ζαννέτου, Μαρία Λοττίδη και Ζέτα Αιμιλιανίδου.