Ε. Πανταζής: Τα άτομα που εκλέγονταν στις Επιτροπείες δεν είχαν ιδιαίτερες γνώσεις

Στην έλλειψη πραγματικής εξουσίας της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας (ΣΚΤ) στα κατά τόπους Συνεργατικά Πιστωτικά Ιδρύματα (ΣΠΙ) πριν από το 2013 και στην μη αξιολόγηση των ικανοτήτων των ατόμων που συμμετείχαν στις Επιτροπείες των κατά τόπους ΣΠΙ, αναφέρθηκε το στέλεχος της Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας Ευθύμιος Πανταζής, κατά την κατάθεσή του ενώπιον της Ερευνητικής Επιτροπής για την κατάρρευση του Συνεργατικού Πιστωτικού Συστήματος.

Εξάλλου για τεράστιες ευθύνες της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου και του πρώην διοικητή Αθανάσιου Ορφανίδη, λόγω ελλιπούς εποπτείας του Συνεργατισμού έκανε λόγο ο Παύλος Θεοδότου ο οποίος διετέλεσε Μη Εκτελεστικό Μέλος της Επιτροπείας της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας από το 2007-2012 ως Γενικός Διευθυντής της Συνεργατικής Συνομοσπονδίας.

Ο κ. Πανταζής, σήμερα Διευθυντής της Διεύθυνσης Έγκρισης Πιστωτικών Διευκολύνσεων της Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας, ανέφερε ότι τα άτομα που εκλέγονταν στις Επιτροπείες δεν είχαν ιδιαίτερες ικανότητες ή γνώσεις στα χρηματοοικονομικά, κάτι που αποτέλεσε τον βασικό λόγο για την ποιότητα των δανειοδοτήσεων που είχαν δοθεί πριν την αναδιάρθρωση της Συνεργατικής.

Αναφέρθηκε επίσης σε βραχυκύκλωση των εξουσιών ελέγχου της ΣΚΤ για λήψη μέτρων όταν δεν υπήρχε συμμόρφωση ΣΠΙ, λόγω και της σύγκρουσης με τις αρμοδιότητες της Υπηρεσίας Εποπτείας και Ανάπτυξης Συνεργατικών Εταιρειών κατά την περίοδο 2008-2013.

Ο κ. Πανταζής ο οποίος προσλήφθηκε στο γενικό λογιστήριο της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας το 1997 και υπηρέτησε σε διάφορες διευθυντικές θέσεις ενώ υπήρξε και εκτελεστικό μέλος στην Επιτροπεία της ΣΚΤ την περίοδο 2012-2014, ανέφερε ότι η εκλογή σε Επιτροπείες ΣΠΙ πριν από το 2013 αντανακλούσε συνήθως τις πολιτικές αποχρώσεις της περιοχής. Σημείωσε ωστόσο ότι για την εκλογή στην Επιτροπεία της ΣΚΤ, αυτό δεν γινόταν σε τόσο έντονο βαθμό γιατί πάντα ελεγχόταν η ικανότητα και η καταλληλότητα από την Κεντρική Τράπεζα Κύπρου (ΚΤΚ).

Είπε επίσης ότι η ΣΚΤ ήταν αποψιλωμένη οποιασδήποτε πραγματικής εξουσίας προ του 2008 και δεν είχε αρμοδιότητα στα ΣΠΙ. Από το 2008, συμπλήρωσε που η τράπεζα είχε τις εξουσίες του Φορέα μπορούσε να εκδώσει κάποιες οδηγίες αλλά όλα βραχυκυκλώνονταν με τις εξουσίες του Εφόρου Εποπτείας και Ανάπτυξης Συνεργατικών Εταιρειών. Όπως είπε, η μη καθαρότητα στο διαχωρισμό των ρόλων μεταξύ ΣΚΤ και Υπηρεσίας Εποπτείας και Ανάπτυξης Συνεργατικών Εταιρειών, έθετε τη ΣΚΤ να έχει υποχρεώσεις έναντι των ΣΠΙ αλλά δεν είχε καμιά πραγματική εξουσία. Πρόσθεσε ότι για παρεκκλίσεις, είχε συσταθεί υποεπιτροπή του Συμβουλίου που καλούσε ΣΠΙ σε δομημένο διάλογο και ως αποτέλεσμα υποβάλλονταν εισηγήσεις προς την Υπηρεσία Εποπτείας και Ανάπτυξης, αλλά δεν υπήρξαν αποτελεσματικά.

Ο κ. Πανταζής, ο οποίος υπέβαλε την παραίτησή του από την Επιτροπεία της ΣΚΤ τον Νοέμβριο του 2014, ανέφερε ότι το έκανε κυρίως επειδή ανέλαβε επικεφαλής της Ανώτερης Διεύθυνσης Διαχείρισης των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων που βρισκόταν τότε υπό σύσταση. Στην παραίτησή του, πρόσθεσε, συνέτεινε και ένα προβληματισμός που υπήρχε στα μη εκτελεστικά μέλη της Επιτροπείας, για το κατά πόσο η συμμετοχή του στο Συμβούλιο θα επηρέαζε τον βαθμό της εποπτείας επί της διεύθυνσής μου.

Ανέφερε επίσης ότι ο πρώτος χρόνος λειτουργίας της Επιτροπεία μετά το σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν πολύ δύσκολος γιατί η Επιτροπεία συνεδρίαζε αρκετά συχνά. Εκείνη την περίοδο, ανέφερε χαρακτηριστικά, κάποιες φορές μπορούσε κάποιος να περνούσε τις γραμμές του άλλου, ωστόσο απαντώντας σε σχετική ερώτησε ανέφερε ότι ο ίδιος δεν ένιωσε υπέρμετρο βαθμό πίεσης από οποιοδήποτε για τα καθήκοντά του.

Ερωτηθείς κατά πόσο τόσο στο ίδιο όσο και στον τότε Γενικό Διευθυντή Μάριο Κληρίδη δόθηκαν γραπτώς τα καθήκοντά τους, απάντησε μονολεκτικά «όχι».

Πολύ δύσκολες οι λύσεις για τα ΜΕΔ του Συνεργατισμού

Για το πρόβλημα των ΜΕΔ στο Συνεργατισμό, ο κ. Πανταζής είπε ότι πολλά από αυτά κακώς είχαν δοθεί εξ υπαρχής και οι λύσεις ήταν πολύ δύσκολες. Πρόσθεσε ότι περίπου των 45% των δανείων που είχαν μεταφερθεί τότε στην υπό σύσταση Διεύθυνση για τα ΜΕΔ της οποία προΐστατο, ήταν τερματισμένα δάνεια. Η μόνη λύση που μπορούσε να δουλέψει για ΜΕΔ, είπε, ήταν η ρευστοποίηση της εξασφάλισής τους, ωστόσο τότε δεν υπήρχε ακόμα η σχετική νομοθεσία.

Σημείωσε επίσης ότι δεν υπήρχε το σωστό πλαίσιο διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου το 2013 και οι οδηγίες δεν έδιναν έμφαση στην τεκμηρίωση ικανότητα αποπληρωμής, βασίζονταν περισσότερο στην εξασφάλιση. Με την πτώση των τιμών των ακινήτων, συμπλήρωσε, αναδείχθηκε το πρόβλημα.

Ερωτηθείς για την ανησυχία που υπήρχε ότι η διαχείριση των ΜΕΔ δεν προχωρούσε με τους ρυθμούς που έπρεπε, ο κ. Πανταζής είπε πως όταν ο ίδιος ήταν επικεφαλής της διεύθυνσης διαχείρισης ΜΕΔ, την περίοδο 2014-2015 επρόκειτο για μια διεύθυνση που συστάθηκε από το μηδέν.

Πρόσθεσε ότι χρειαζόταν ενίσχυση των τεχνικών δεξιοτήτων του προσωπικού και εξοικείωση του με τα νέα συστήματα, έπρεπε να γίνει χειρισμός οργανωτικών και νομικών ζητημάτων, ενώ υπήρχαν και εξωτερικοί παράγοντες, εκτός του δικού τους ελέγχου, με υπαναχώρηση δανειοληπτών μετά από συγκεκριμένες δηλώσεις. Αναφέρθηκε επίσης στην έλλειψη τότε, της έννοιας την απόκτησης ακινήτου έναντι χρέους, του νομικού πλαισίου και άλλων φορολογικών κινήτρων, καθώς και στην ιδιαιτερότητα του δανειακού χαρτοφυλακίου της Συνεργατικής που αποτελείτο από πολλά μικρά δάνεια. Είπε πως όταν μετακινήθηκε από την συγκεκριμένη διεύθυνση ο δείκτης ΜΕΔ ήταν στο 56,5% ενώ με βάση το πλάνο έπρεπε να βρισκόταν στο 55%.

Σημείωσε ότι εκείνα που έγιναν μέσα στους πρώτους 6 μήνες λειτουργίας της Διεύθυνσης ήταν πάρα πολλά και βοήθησαν στη συνέχεια αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι «πρέπει ένα μωρό πριν να μπορέσει να τρέξει να μάθει να περπατά». Ανέφερε ακόμα ότι πριν από το 2013 δεν υπήρχε συστηματικός χειρισμός των δανείων σε καθυστέρηση.

Όσον αφορά τη Διεύθυνση Έγκρισης Πιστωτικών Διευκολύνσεων στην οποία είναι μέχρι σήμερα επικεφαλής, ο κ. Πανταζής είπε το 2016 εγκρίθηκαν περίπου €300 εκ δάνεια και άλλα τόσα το 2017. Ένα ποσοστό 20% ανέφερε, από τα αιτήματα απορρίπτεται. Σημείωσε επίσης ότι η διεύθυνσή του κάνει ανεξάρτητη έκθεση για όλα τα δάνεια, παρόλο που για μεγαλύτερα δάνεια ή για δάνεια πολιτικά εκτεθειμένων προσώπων πρέπει να γίνει έγκριση σε επίπεδο διεύθυνσης. Απαντώντας σε ερώτηση είπε ότι ο ίδιος δεν είχε έξωθεν παρεμβάσεις για έγκριση δανείων.

Θεοδότου: Τεράστιες ευθύνες ΚΤΚ και Ορφανίδη για το Συνεργατισμό

Ο Παύλος Θεοδότου, ο οποίος διετέλεσε Μη Εκτελεστικό Μέλος της Επιτροπείας της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας από το 2007-2012 ως Γενικός Διευθυντής της Συνεργατικής Συνομοσπονδίας, διερωτήθηκε γιατί η ΚΤΚ που είχε δικαίωμα να εποπτεύσει κάθε ΣΠΙ δεν το έκανε.

Εξέφρασε την άποψη ότι η ΚΤΚ για το κατάντημα του Συνεργατισμού έχει τρομερή ευθύνη. Αναφέρθηκε επίσης σε συνάντηση που είχαν με τον πρώην διοικητή της ΚΤΚ Αθανάσιο Ορφανίδη, ο οποίος τους έκανε παρατήρηση ότι δίνουν πολύ υψηλό καταθετικό επιτόκιο, ωστόσο δεν έκανε το ίδιο με τις εμπορικές τράπεζες, όπως η Τράπεζα Πειραιώς, με αποτέλεσμα να έχουν φύγει πολλές καταθέσεις από το Συνεργατισμό.

«Ο κ. Ορφανίδης έχει μεγάλη ευθύνη για το θέμα του Συνεργατισμού και της οικονομίας γενικότερα», είπε, προσθέτοντας ότι η ΚΤΚ είχε τη δυνατότητα να ενημερώσει τον Έφορο για προβλήματα σε συγκεκριμένο πιστωτικό ίδρυμα, ενώ η υλοποίηση ήταν θέμα αποτελεσματικότητας του Εφόρου.

Ανέφερε ότι ήταν λάθος η Κυβέρνηση, μετά την κρατικοποίηση του Συνεργατισμού να παραχωρήσει μόνο το 1% στο Συνεργατικό Κίνημα, αφού υπήρχε τεράστια ακίνητη περιουσία του Συνεργατισμού.

Έκανε επίσης λόγο για μεγάλες σπατάλες από το ΔΣ του Συνεργατισμού μετά το 2013 και προσπάθεια να μετατραπεί ο Συνεργατισμός, σε Λαϊκή Τράπεζα, με την πρόσληψη μετά το 2013 πολλών στελεχών της πρώην Λαϊκής που ήταν «τα παιδιά της παρέας αυτών που είχαν διοριστεί για να αναλάβουν την ηγεσία της ΣΚΤ».

Ανέφερε επίσης ότι υπήρξαν σημαντικές βελτιώσεις στην κατάσταση με τα ΜΕΔ την περίοδο από το 2008 μέχρι το 2013 και ότι αν δινόταν περισσότερος χρόνος στην Συνεργατική θα ήταν σήμερα καλύτερη η κατάσταση.

Ο κ. Θεοδότου υπήρξε Μη Εκτελεστικό Μέλος της Επιτροπείας της ΣΚΤ από το 2007 μέχρι το 2013, αφού παραιτήθηκε όταν ο Υπουργός Οικονομικών ζήτησε τις παραιτήσεις των μελών του ΔΣ, με στόχο την κρατικοποίηση του Συνεργατισμού.

Ο κ. Θεοδότου, ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του όλα τα μέλη του ΔΣ του Συνεργατισμού έθεταν πάνω από όλα το συμφέρον του Συνεργατικού Κινήματος και ετοποθετούντο με αντικειμενικότητα και σεβασμό. Πρόσθεσε ότι σε περιπτώσεις που παρουσιαζόταν οποιοδήποτε πρόβλημα σε ΣΠΙ, η νομοθεσία προέβλεπε εποπτεία από τον Έφορο Συνεργατικών Εταιρειών και υπήρχε επαφή μαζί του για να λυθεί το πρόβλημα. Υπήρχαν και περιπτώσεις, είπε, που είχαμε απομακρύνει και γραμματέα ΣΠΙ. Σημείωσε ωστόσο ότι υπήρξαν ορισμένες αδυναμίες και αυτές επέτειναν την καθυστέρηση για να λήξει το πρόβλημα.

Όσον αφορά την παραχώρηση δανείων από τα ΣΠΙ, είπε ότι τα δάνεια που παραχωρούντο από όλα τα ΣΠΙ ήταν πλήρως εξασφαλισμένα, ωστόσο όπως είπε, η αδυναμία ήταν ότι κοίταζαν μόνο την εξασφάλιση και όχι τόσο τη δυνατότητα αποπληρωμής αυτού που το έδινε.

Ερωτηθείς σχετικά ανέφερε ότι ο ίδιος δεν ξέρει να παραχωρούνταν χαριστικά δάνεια.

Ανέφερε επίσης ότι από το 2008 και μετά με τη σύσταση του Κεντρικού Φορέα γίνονταν περισσότερες συστάσεις στα ΣΠΙ για τα δάνεια που έπρεπε να δοθούν και ιδιαίτερα για τις καθυστερήσεις.

«Τους λέγαμε ότι ο Συνεργατισμός δεν είναι φιλανθρωπικός οργανισμός αλλά πιστωτικό ίδρυμα κάτω από την ΚΤΚ και πρέπει να είμαστε συνεπείς», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι στην προτροπή αυτή υπήρξε αρκετή πρόοδος και ότι το 2013 ήταν σαφώς βελτιωμένη η κατάσταση. Όπως είπε τα ΜΕΔ είχαν κατεβεί γύρω στο 42-43% ενώ ήταν πάνω από 50%.

Ερωτηθείς γιατί τότε το κράτος κατέληξε να κρατικοποιήσει το Συνεργατισμό, εξέφρασε την άποψη ότι σημαντικό ρόλο έπαιξε η προσπάθεια ο πιστωτικός τομέας του Συνεργατισμού να φύγει από τη μέση διότι αποτελούσε ρυθμιστικό παράγοντα στην οικονομία του τόπου, που αφορούσε τη βελτίωση της ζωής της κυπριακής κοινωνίας. Πρόσθεσε ότι δεν έπρεπε να γίνει κρατικοποίηση αλλά να βελτιωθούν οι αδυναμίες το Συνεργατικού Πιστωτικού τομέα.

Αναφέρθηκε επίσης στην αλλαγή του εμβλήματος του Συνεργατισμού αμέσως μετά την κρατικοποίηση και τη δημιουργία ενός εμβλήματος που έμοιαζε με αυτό της πρώην Λαϊκής Τράπεζας. Κι ενώ όπως ανέφερε στην αρχή λεγόταν ότι ο Συνεργατισμός είχε πλεόνασμα προσωπικού, μετά ήλθαν 120 υπάλληλοι της Λαϊκής εκ των οποίων αρκετοί διευθυντικά στελέχη με διαδικασίες εξπρές και με παραχώρηση πολλών ωφελημάτων.

Εξέφρασε επίσης τη βεβαιότητα ότι ο τομέας θα βελτιωνόταν αν του δινόταν χρόνος.

Είπε επίσης ότι ενώ οι ίδιοι αμείβονταν με 75 ευρώ για κάθε συνεδρία, τα νέα μέλη του ΔΣ μετά το 2013 έπαιρναν 12,000 ευρώ ο καθένας και ο Πρόεδρος πέραν των 70 χιλιάδων. Ανέφερε επίσης ότι ενώ τα έξοδα για διαφήμιση ήταν επί της θητείας του 250,000 – 300,000 ευρώ το χρόνο, έχει πληροφορηθεί ότι μετά το 2013 ανήλθαν στα 3 εκατομμύρια και ότι για πρώτη φορά ο Συνεργατισμός είχε τόση έκταση διαφήμισης σε όλα τα μέσα και χορηγούσε επίσης αθλητικές εκπομπές.

Εξέφρασε επίσης την άποψη ότι αν ο Μάριος Κληρίδης παρέμενε στην διεύθυνση της τράπεζα τα πράγματα θα ήταν πολύ διαφορετικά επειδή γνώριζε τον τραπεζικό τομέα και τον Συνεργατισμό.

Αναφέρθηκε επίσης για την περίπτωση μετοχών της ΣΠΕ Λευκονοίκου στη Δήμητρα, που πουλήθηκαν για εξόφληση δανείου, αναφέροντας ότι μετά το 2013 οι μετοχές αυτές παραχωρήθηκαν σε άτομο που δανειοδότησαν χωρίς καμιά εξασφάλιση.

Ερωτηθείς για τις ατασθαλίες σε ΣΠΙ, ο κ. Θεοδότου είπε πως αν υπήρξαν ατασθαλίες δεν ήταν από σκόπιμες ενέργειες, αλλά μπορεί να παρουσιάζονταν σε περιπτώσεις λάθους είτε την επιτροπής του ΣΠΙ είτε από κακή εισήγηση του γραμματέα, αφού οποιαδήποτε αίτηση παραχώρησης δανείου έπρεπε να έρθει με εισήγηση του γραμματέα.

Πηγή: ΚΥΠΕ