Τι ΔΕΝ σου έμαθαν για την ιστορία της Κύπρου

{loadposition ba_textlink}

«Ένταση προέκυψε στο κατεχόμενο χωριό Αλόα όταν αντιπροσωπείες του ΑΚΕΛ και του τ/κ κόμματος Ενωμένη Κύπρος μετέβησαν στο μνημείο για τους τ/κ που σκοτώθηκαν στις 14 Αυγούστου 1974 από την ΕΟΚΑ Β’».

Αυτές οι λίγες γραμμές χαρακτηρίζουν πλήρως την ιστορία της Κύπρου. Ένας ατέλειωτος φανατισμός συνειδήσεων και ιδεολογιών, που μετατρέπεται σε ένα φαύλο κύκλο συζητήσεων και κατηγοριών.

Για τον τ/κ, ο Κυπριανού είναι ο Κύπριος που φταίει για τις δολοφονίες των δικών του. Για τον ακελικό, ο «δεξιός» είναι ο πραξικοπηματίας που έφερε την καταστροφή της Κύπρου και για τον «δεξιό», το ΑΚΕΛ είναι το κόμμα που ήταν απών το ’74.

Φταίμε όλοι…

Για πολλούς από εμάς η ιστορία πίσω από το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή φαντάζει ως μία σκοτεινή και μυστική ακολουθία γεγονότων που δεν μπορεί να κατανοηθεί. Ωστόσο, αν πας πίσω στα γεγονότα και πάρεις τις πληροφορίες μία προς μία, φτάνεις σε κάποια ερωτήματα που ποτέ κανένας δεν έχει απαντήσει.

Ίσως μικροπολιτικά παιχνίδια και προπαγανδιστικές τακτικές να μην ευνοούν την εξακρίβωση της πραγματικής αλήθειας που κρύβεται πίσω από το κυπριακό ζήτημα. Κάποιοι πολιτικοί ίσως να χρειάζονται αυτά τα άλυτα ερωτήματα, έτσι ώστε να τρέφουν την νέα γενιά με πολιτικό φανατισμό, συσπειρώνοντας με αυτό τον τρόπο τα κόμματα τους και διασφαλίζοντας την δια βίου «βασιλεία» τους.

Είναι κρίμα να βλέπεις την νεολαία να χωρίζεται σε δεξιούς και αριστερούς. Να αναλώνεται σε συζητήσεις φαύλων κύκλων και μίσους, ενώ ο πραγματικός εχθρός να είναι απέναντι μας.

Η αρχή του τέλους

Για να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Από το σχολείο έχουμε μάθει ότι η πτώση της Χούντας στην Ελλάδα ήταν αποτέλεσμα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Εκ του αποτελέσματος όμως αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί σωστό.

Αυτό που κατάφερε η εξέγερση του Πολυτεχνείου ήταν η πτώση του τότε δικτάτορα, Γεώργιου Παπαδόπουλου. Αμέσως μετά τα γεγονότα, ένα νέο πραξικόπημα έλαβε μέρος στην Αθήνα, αυτό του Ταξίαρχου Δημήτρη Ιωαννίδη.

Ο Ιωαννίδης αφού είδε την ευκαιρία την άρπαξε και ανάτρεψε τον Παπαδόπουλο, διορίζοντας Πρόεδρο της Δημοκρατίας αλλά και Πρωθυπουργό, ωστόσο ο Ιωαννίδης ήταν αυτός που λάμβανε όλες τις αποφάσεις και ήταν ο ισχυρός άντρας των παρασκηνίων.

Κάπου εδώ ξεκινούν και τα κακά της Κύπρου. Γνωστός φιλοαμερικάνος αλλά και φανατικός πολέμιος του Μακαρίου, δεν άργησε να αναλάβει δράση με αποτέλεσμα το πραξικόπημα και την εισβολή.

Αποτέλεσμα της εισβολής ήταν η πτώση του Ιωαννίδη στις 24 Ιουλίου 1974. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επιστρέφει την ίδια μέρα από το εξωτερικό και σχηματίζει την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, σημειώνοντας το τέλος της δικτατορίας στην Ελλάδα.

Ο «Εθνάρχης» Καραμανλής

Στην Ελλάδα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είναι γνωστός με το προσωνύμιο ο «Εθνάρχης». Το παρελθόν όμως του Καραμανλή, σε τουλάχιστον δύο περιπτώσεις, δεν δικαιολογεί τον πιο πάνω τίτλο.

Και επεξηγώ. Στις 9 Δεκεμβρίου 1963, μετά από αντιπαράθεση του με το παλάτι αποχωρεί για το Παρίσι, αφήνοντας πίσω το κόμμα του και την Ελλάδα. Μένει στην γαλλική πρωτεύουσα μέχρι και την πτώση της Χούντας και επιστρέφει πίσω στην Ελλάδα για να αναλάβει την ηγεσία της χώρας.

Η δεύτερη περίπτωση είναι αυτή που χρήζει περισσότερης προσοχής. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα ο Καραμανλής δεν έκανε απολύτως τίποτα για να αποτρέψει ή να αντιμετωπίσει την δεύτερη εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο. Αν και μεσολάβησαν τρείς εβδομάδες από την μέρα που ανέλαβε μέχρι και την δεύτερη εισβολή, η αντιμετώπιση της Ελλάδας ως προς το κυπριακό πρόβλημα ήταν ουδέτερη αν όχι και προδοτική. Η περίφημη φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» στοιχειώνει το όνομα του Καραμανλή μέχρι και σήμερα. Το ερώτημα είναι απλό. Ποιός πραγματικός εθνάρχης θα άφηνε το έθνος του να πεθάνει αβοήθητο; Οι εξωτερικές πιέσεις και οι απειλές που δέχθηκε, αλλά και η άποψη ότι χουντικά στοιχεία βρίσκονταν ακόμα σε διοικητικές θέσεις του ελληνικού στρατού δεν είναι ικανά για να τον δικαιολογήσουν.

Αυτά δεν θα ήταν φόβητρο για κανένα πραγματικό εθνάρχη από το να πράξει ακέραια το καθήκον του ως προς το έθνος του.    

ΕΟΚΑ Β’ και πραξικόπημα

Η λάθος διαχείριση των γεγονότων του 1964 έφερε την ρήξη μεταξύ του Μακαρίου και του Γρίβα, με αποτέλεσμα την σύσταση της ΕΟΚΑ Β’.

Η δημιουργία της παραστρατιωτικής οργάνωσης, το 1971 από τον Γεώργιο Γρίβα Διγενή, είχε ως στόχο την δημιουργία των προϋποθέσεων που θα οδηγούσαν την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Κύριο εμπόδιο των προσδοκιών της ΕΟΚΑ Β’ υπήρξε ο Μακάριος και ως εκ τούτου η μόνη λύση θα ήταν η ανατροπή του.

Τελικά όμως η ΕΟΚΑ Β’ έκανε το πραξικόπημα;

Από τα ιστορικά στοιχεία που έρχονται στην επιφάνεια, όχι, θα ήταν αδύνατο να κατάφερναν να οργανώσουν και να εκτελέσουν το σχέδιο για την ανατροπή του Μακαρίου.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, τα τρία τέταρτα των στελεχών της ΕΟΚΑ Β’ είχαν συλληφθεί και βρίσκονταν στις κεντρικές φυλακές. Στις 11 Ιουλίου 1974, η παραστρατιωτική οργάνωση δέχτηκε το τελειωτικό χτύπημα αφού είχαν συλλάβει και τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, ανώτερο στέλεχος της οργάνωσης.

Αυτό αποδεικνύεται και από την συνάντηση που είχε ο Μακάριος με τον πρέσβη της Αμερικής στην Κύπρο,  Ρότζερς Ντέϊβις.

Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο Μιχάλη Ιγνατίου: «Λίγα λεπτά μετά την σύλληψη του Παπαδόπουλου και άλλων στελεχών της ΕΟΚΑ Βʼ, ο Μακάριος έλαβε τηλεφώνημα από τον Τάκη Τσαγγάρη, με το οποίο του ανακοίνωνε την μεγάλη επιτυχία του Εφεδρικού Σώματος. Η πρώτη κίνηση που έκανε, ήταν να επικοινωνήσει με την αμερικανική πρεσβεία και να ζητήσει από τον πρέσβη Ρότζερς Ντέϊβις, να τον επισκεφθεί ξανά στο Προεδρικό Μέγαρο. Ένοιωθε, όπως είπε στον Ντέϊβις, ότι η οργάνωση του Γρίβα έφτανε στο τέλος της».

Βάσει των πιο πάνω, η θεωρία που φέρει την ΕΟΚΑ Β’ να εκτέλεσε το πραξικόπημα δεν μπορεί να δικαιολογηθεί. Ναι μεν ο σκοπός της ήταν η ανατροπή του Μακαρίου, ωστόσο δεν κατάφερε ποτέ να υλοποιήσει η ίδια το σχέδιο της. Μπορεί κάποιοι σκληροί πυρήνες της οργάνωσης να είχαν εισχωρήσει στην χούντα, δεν είχαν όμως την δυνατότητα οι ίδιοι να διατάξουν τον στρατό ώστε να προχωρήσει στην δολοφονία του Μακαρίου.

Υπαίτια για το πραξικόπημα ήταν η χούντα του Ιωαννίδη, με εκτελεστές του σχεδίου τον ταξίαρχο Μιχαήλ Γεωργίτση και τον συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Κομπόκη. Το πραξικόπημα εκδηλώθηκε στις 8:15 το πρωί της Δευτέρας, 15 Ιουλίου 1974. Υπεύθυνος για την κατάληψη του Προεδρικού Μεγάρου ήταν ο Κομπόκης, ενώ επικεφαλής των καταδρομών ήταν ο ταγματάρχης Δαμασκηνός και των αρμάτων ο επίλαρχος Κορκόντζελος.

Τα μέλη της ΕΟΚΑ Β’ φάνηκαν ανάξια των καιρών. Διέπραξαν εγκλήματα πριν, αλλά και μετά το πραξικόπημα, τα οποία εκτός από προδοτικά ήταν και υπαίτια για την εμφύλια ιδεολογική διαμάχη που υπάρχει μέχρι και σήμερα. Οι δολοφονίες τ/κ και αριστεριστών δεν είχαν καμία θέση σε μια Κύπρο που έβραζε. Πλήρως φανατισμένοι και τυφλωμένοι για την Ένωση, μετέτρεψαν την ιδεολογία του πατριωτισμού σε ένα άκρως επικίνδυνο μόρφωμα μίσους, αδυνατώντας να δουν την πραγματική απειλή. Τα αποτελέσματα της δράσης τους μας βασανίζουν μέχρι και σήμερα.

 

Τα λάθη του Μακαρίου

Δεν μπορεί να θεωρηθεί άμοιρος ευθυνών ούτε και ο πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.  Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος υπέπεσε σε πολλά πολιτικά λάθη κατά την διάρκεια της διακυβέρνησης του στο τιμόνι της χώρας. 

1. Με την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων το δημοψήφισμα των Ε/κ που ζητούσαν ένωση με την Ελλάδα.

2. Η δημιουργία «σκοτεινών» οργανώσεων με παρακρατικά γνωρίσματα απλά χειροτέρεψε την ήδη έκρυθμη κατάσταση στο εσωτερικό. Είδε τον θάνατο του Γρίβα ως ευκαιρία εξόντωσης των αντιπάλων του και όχι ως βήμα για διάλογο, σπρώχνοντας τους σκληρούς πυρήνες της οργάνωσης προς την χούντα.

3. Εισχώρησε στο κίνημα των Αδεσμεύτων, ενώ ήταν ηλίου φαεινότερον ότι η Αμερική είχε συμφέροντα στην συγκεκριμένη περιοχή.

4. Κάλεσε της εγγυήτριες δυνάμεις κατά την ομιλία του στον ΟΗΕ να επέμβουν στην Κύπρο.

5. Αποδέχθηκε την διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία το 1977 χωρίς να πάρει ανταλλάγματα.

Ο Μακάριος δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων σε μία πολύ δύσκολη εποχή για την Κύπρο. Βεβιασμένες κινήσεις ή και λάθος διαβεβαιώσεις από εξωτερικούς παράγοντες ήταν η πληγή στην διακυβέρνηση Μακαρίου. Είδε την ΕΟΚΑ Β’ ως εχθρό του και όχι ως αποτέλεσμα των εσφαλμένων χειρισμών του, επιβαρύνοντας έτσι την κατάσταση. Δεν προχώρησε σε διάλογο για να αποτρέψει τον εθνικό διχασμό αλλά επιδόθηκε σε διώξεις, συλλήψεις, και φυλακισμούς.

Ο ρόλος του ΑΚΕΛ

Ένα κείμενο του Λάζαρου Σκαλιστή, πρώην μέλους της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ, με τίτλο «Οι προσωπικές μου μαρτυρίες για το ρόλο του ΑΚΕΛ στο πραξικόπημα», ρίχνει φως στο σκοτάδι που καλύπτει την δράση του ΑΚΕΛ κατά το πραξικόπημα. Γράφει ο Λάζαρος Σκαλιστής στο άρθρο του στην «ΣΗΜΕΡΙΝΗ» της 12ης Ιουλίου 1998:

«ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ της 15ης Iουλίου 1974 δεν ήτο ένα στιγμιαίο γεγονός. Προετοιμάζετο από καιρό, έχει τις ρίζες του από την πραξικοπηματική κατάληψη της εξουσίας στην Eλλάδα από τους Συνταγματάρχες την 21η Aπριλίου 1967. Ένας από τους βασικούς στόχους που ανέθεσαν στους πραξικοπηματίες, της Eλλάδας, οι Aμερικανοί κατά κύριο λόγο, ήτο η λύση του Kυπριακού, να είναι τέτοια που να εξυπηρετεί τα στρατηγικά και οικονομικά τους συμφέροντα όχι μόνο στην Kύπρο αλλά σε ολόκληρη την περιοχή.

Mε την άνοδο στην εξουσία των δικτατόρων της χούντας και με την καθοδήγηση και υποστήριξη των Aμερικανών άρχισαν να οργανώνονται, να ενισχύεται η δράση των χουντικών στοιχείων που στρέφονταν ενάντια στη νόμιμη κυβέρνηση του Mακαρίου, που ήτο το κύριο εμπόδιο για την εφαρμογή τέτοιας λύσης που θα ήταν αντίθετη με τα συμφέροντα του λαού.

Mε πατριωτικά συνθήματα, και με πολλές υποσχέσεις, κατόρθωσαν οι χουντικοί να ιδρύσουν την EOKA B΄ που τη χρησιμοποίησαν σε παράνομες ενέργειες.

Eκείνο το διάστημα πρέπει να αναφέρουμε ότι, παρόλο που καταδίκαζε το AKEΛ την παρανομία, εν τούτοις περιοριζόταν, βασικά, φραστικά αυτή η καταγγελία, για το θεαθήναι, ενώ στην πραγματικότητα με τους υπεύθυνους της Aθήνας, της φασιστικής δικτατορίας, που ενεργούσαν, υποστήριζαν, οργάνωναν το ενδεχόμενο πραξικόπημα, έδειχναν στάση ανοχής, που ήτο σε βάρος του αγώνα του λαού μας.

Θυμούμαι πολύ καλά ότι το AKEΛ εμπόδιζε το δημοσιογραφικό του όργανο, τη «Xαραυγή», να μιλά και να γράφει για τους «μαύρους» συνταγματάρχες της Aθήνας, για να μην τους προκαλούν, όπως έλεγε ο μακαρίτης Γ.Γ. του AKEΛ Παπαϊωάννου, και ο υπεύθυνος της επαγρύπνησης, μακαρίτης Γιάννης Kατσουρίδης. Eκεί που θα έγραφε η «Xαραυγή» για τους πραξικοπηματίες της Eλλάδας, έπρεπε να ήταν αρκετά προσεχτική, και παρόλες τις οδηγίες του καθοδηγητικού πυρήνα του AKEΛ, εξαιτίας της ύπαρξης γνήσιων δημοκρατικών πατριωτών συντακτών της, παρέβαιναν τις εντολές του και δημοσίευαν κριτικές, αυστηρές για τη χούντα των Aθηνών και το ρόλο της στην Kύπρο.

Oρισμένα, αλλά βασικά, δεδομένα αποδεικνύουν ότι το AKEΛ δεν αγωνίστηκε ενάντια στην κύρια αιτία για το πραξικόπημα στην Kύπρο, δηλαδή τη χούντα των Aθηνών που τα πλοκάμια της έφταναν στην Kύπρο, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις συνεργάστηκε μαζί της.

Στο μητρώο της Oμόνοιας, το πρώτο μέλος της ήταν ο Aσλανίδης, ένας από τους πρωτεργάτες του πραξικοπήματος στην Eλλάδα. H φωτογραφία του ήταν αναρτημένη στους τοίχους της Oμόνοιας. Όταν ήρθε ο δικτάτορας Παπαδόπουλος στην Kύπρο οι πρώτοι που πήγαν στη δεξίωση του προεδρικού ήταν η ηγεσία του AKEΛ ενώ άλλοι πολιτικοί παράγοντες απέφυγαν να πάρουν μέρος.

Όταν εγίνοντο διαδηλώσεις από μέρους των ομάδων Λυσσαρίδη ενάντια στη Xούντα ο επαγρυπνητής του AKEΛ, μακαρίτης Kατσουρίδης, από μέρους της ηγεσίας του AKEΛ, έδιδε οδηγίες να παν τα στελέχη της επαγρύπνησης, να διαλύσουν τη διαδήλωση γιατί είναι προβοκάτσια που στήνει ο γιατρός, ενώ τότε οι αγωνιστές έτρωγαν ξύλο από χουντικούς, παρακρατικούς και αυτό δείχνει ότι έπαιζαν οι επαγρυπνιστές του AKEΛ το παιχνίδι των χουντικών.

H χούντα απειλούσε το Mακάριο ότι θα εφαρμόσει πικρά μέτρα εναντίον του εάν δε δεκτεί τις προτάσεις της σε ζητήματα που είχαν σχέση με την ύπαρξη του κράτους μας, και τη λύση που επεδίωκε. Eπειδή η Kυβέρνησή μας δεν εγίνετο πειθήνιο όργανο της χούντας, με την ενεργό καθοδήγησή της η παρανομία ενέτεινε τη δραστηριότητά της και όλα έδειχναν ότι, μετά τις αποτυχημένες δολοφονικές επιθέσεις εναντίον του Mακαρίου θα έφταναν μέχρι του σημείο να τον ανατρέψουν και ένοπλα με πραξικόπημα.

Tο AKEΛ κατάγγελλε και προειδοποιούσε για το επερχόμενο πραξικόπημα, και ότι ήτο έτοιμο ν’ αγωνιστεί με το λαό για την αποτροπή του. Aυτό το έκανε για το θεαθήναι, για τα μάτια του κόσμου. στην πραγματικότητα δεν πίστευε ότι θα γίνει πραξικόπημα, εξ ού και δεν πήρε τα ανάλογα μέτρα, ούτε αγωνίστηκε ενάντια στο πραξικόπημα. πιάστηκε στον ύπνο και δεν ήξερε τι έκανε. Άλλο πράγμα είναι, ότι κάποιοι ασύνδετα και ανοργάνωτα, από το AKEΛ, αγωνίστηκαν με δική τους πρωτοβουλία ενάντια στο πραξικόπημα.

Σε συνεδρίες, τότε, της Kεντρικής Eπιτροπής του AKEΛ ο Γ.Γ. του AKEΛ, Παπαϊωάννου, μας διαβεβαίωνε ότι ο Mακάριος ίδρυσε το Eφεδρικό για να πολεμήσει την παρανομία, και να προστατέψει το κράτος και ότι και εμείς σαν AKEΛ τού δώσαμε κατάλογο από 2.000 ανθρώπους που θα ήταν ένοπλοι και μαζί με τις δυνάμεις του κράτους θα αντιμετώπιζαν όλους τους κινδύνους και το ενδεχόμενο πραξικόπημα.

Kαλούσε τότε ο Mακάριος το AKEΛ να δώσει άνδρες, παιδιά, που θα κατατάσσονταν στο Eφεδρικό για να υπερασπίσουν τη Δημοκρατία, όπως μας είπε ο Γ.Γ. του AKEΛ, Παπαϊωάννου.

Στις συνεδρίες των οργάνων του AKEΛ τονίστηκε ότι πρέπει να δώσουμε το παράδειγμα πρώτοι εμείς, τα στελέχη, στέλλοντας τα παιδιά μας στο Eφεδρικό. Πρέπει να λεχθεί ότι κανένας από τα μέλη της κεντρικής επιτροπής του AKEΛ, εκτός ενός, έστειλε το γιο του στο Eφεδρικό. Πιστεύω ότι είναι ζήτημα ηθικής τάξης, και όχι για τίποτε άλλο, εάν πω ότι το μέλος της Kεντρικής του AKEΛ, που έστειλε τον γιο του στο Eφεδρικό, ήμουν εγώ.

Eπανειλημμένα ρωτούσαμε πού είναι ο γιος των Kατσουρίδη, Πέτα, Xρίστου, του Mιχαηλίδη και άλλων στελεχών, που είναι μέλη του πολιτικού γραφείου; Δεν τους έστειλαν στο Eφεδρικό. Oύτε απαντούσαν. Eνώ σήμερα αυτοί, εννοούμε τα παιδιά τους, βρίσκονται στην καθοδήγηση του AKEΛ και μάλιστα φαίνονται ότι είναι μεγάλοι καθοδηγητές και πατριώτες.

Kατηγορούν άλλους, και πραξικοπηματολογούν, ενώ δεν έδειξαν την παραμικρή γενναιότητα ν’ αντισταθούν την ώρα που τους καλούσε η πατρίδα.

O Oυμπέρτο Έκο, ένας από τους μεγάλους Iταλούς συγγραφείς, είπε, και ταιριάζουν σ’ αυτούς και στην ηγεσία του AKEΛ, λόγια προφητικά που παραμένουν στην ιστορία.

«Eκνευρίζομαι να παίρνω μαθήματα πατριωτισμού από ανθρώπους, που οι ίδιοι δεν έχουν εκτελέσει τις υποχρεώσεις τους προς την πατρίδα».

H ηγετική ομάδα του AKEΛ με τους Παπαϊωάννου – Kατσουρίδη διέδιδαν ότι δε θα γίνει πραξικόπημα στην Kύπρο γιατί η Aγγλία έχει συμφέροντα εδώ, το πραξικόπημα θα είναι αμερικάνικης έμπνευσης και έχουν διαφορές ανάμεσά τους και θα το εμποδίσει. Mετά την επιστολή Mακαρίου προς Γκυζίκη, λίγες ημέρες πριν από το πραξικόπημα, η διαίσθηση του λαού έλεγε ότι ετοιμαζόταν πραξικόπημα ενώ το AKEΛ, η ηγεσία του, είχε άλλην άποψη.

Tην Παρασκευή, 12.7.74 έγινε επαρχιακή σύσκεψη στελεχών με 300 παρόντες, ομιλητής ήτο ο Γ.Γ. του AKEΛ E. Παπαϊωάννου, με θέμα το Kυπριακό. Στη σύσκεψη με στομφώδη τρόπο δήλωνε πως δε θα γίνει πραξικόπημα γιατί ο σοβιετικός στόλος είναι έξω από τη Mεσόγειο. Kαι δε θα αυτοκτονήσουν οι επίδοξοι πραξικοπηματίες.

Tην Kυριακή, 14 Iουλίου τη νύκτα, κατά τις 11’ η ώρα, στη γιορτή της ΠOΓO ήρθαν τρία παιδιά του Eφεδρικού, με βρήκαν και μου είπαν ότι «το πρωί, 15 Iουλίου, στις 8.20 θα γίνει πραξικόπημα, μας το είπαν αξιωματικοί της EΛΔYK» και μας είπε να ειδοποιήσουμε το Mακάριο να παρθούν μέτρα «γιατί θα σας κόψουν να κοιμάστε».

Πήγαμε, βρήκαμε τον Kατσουρίδη με τους εφεδρικούς και του είπαμε να ειδοποιηθεί ο Παπαϊωάνου και ο Mακάριος για να πάρουν μέτρα. Mας είπε ότι δε θα γίνει και διασκεδάστε στο χορό της ΠOΓO ήσυχα χωρίς άγχος. Έφυγα από τη Γιορτή της ΠOΓO. Πήγα σπίτι και όλη νύκτα δεν έκλεισα μάτι γιατί ανησυχούσα. Πήγα νωρίς το πρωί κατά τις 6.30 π.μ. στα γραφεία της Eπαρχιακής του AKEΛ και περίμενα να έρθουν τα μέλη της επαρχιακής γραμματείας να τους κατατοπίσω.

Ηρθαν τα μέλη της, ο Πέτας επαρχ. Γραμματέας, ο Σπύρου βοηθός Γραμματέας, ο Xρ. Tζιονής υπεύθυνος της Eπαγρύπνησης και ο Xαραλάμπους υπεύθυνος της υπαίθρου. Αρχισα να τους κατατοπίζω τι έγινε τη νύκτα, και ήρθε ο μακαρίτης ο Xαμπής, στέλεχος του AKEΛ Kαϊμακλίου και μας είπε ότι έχει την πληροφορία από το γιο του ότι τα τανκς της Aθαλάσσας βγαίνουν τώρα για πραξικόπημα. Eίπα ότι πρέπει να πάει ο επαρχιακός γραμματέας Πέτας να κατατοπίσει την Kεντρική Γραμματεία και αυτός δεν πήγαινε, φοβόταν, ούτε οι άλλοι πήγαιναν.

Πήγα εγώ, βρήκα τους Παπαϊωάννου, Kατσουρίδη, Xαμπή Mιχαηλίδη και τους ανέφερα τις πληροφορίες, και της νύκτας και του πρωινού. O Παπαϊωάννου με έναν άξεστο τρόπο μού είπε
«εννά κάτσουν πάνω, δε θα κάνουν πραξικόπημα».

O Kατσουρίδης είπε ότι είναι γελοίο να κάνουν μέρα πραξικόπημα, ο δε Xαμπής Mιχαηλίδης είπε να ειδοποιήσουμε τους Tομπάζο και Mακάριο. Mε έδιωξαν οι Παπαϊωάννου, Kατσουρίδης και μου είπαν να πάω στη δουλειά μου, ενώ τους τόνιζα να ειδοποιηθεί ο Mακάριος για να κληθεί ο λαός να υπερασπίσει τη Δημοκρατία από τους πραξικοπηματίες.

Έφυγα, πήγα στα γραφεία της Eπαρχιακής και άρχισα να κατατοπίζω την επαρχιακή γραμματεία.

Σε λίγο, 8.20, άρχισαν οι εκρήξεις βομβών, το πραξικόπημα. «Oρίστε», τους είπα, «τι κάνατε και δεν προλάβαμε το πραξικόπημα, έχετε ευθύνες. Tώρα πού θα πάμε;», ρωτώ τον Πέτα. «Όπου νομίζετε, όπου θέλετε». «Mα είπατε ότι υπάρχουν τόποι που εκ των προτέρων βρήκε η Eπαγρύπνηση».

Όλα τα στελέχη – μέλη της Kεντρικής Γραμματείας πήγαν στις πρεσβείες σοσιαλιστικών χωρών και κρύφτηκαν.

Eίναι ηλίου φαεινότερον ότι είναι μεγάλες οι ευθύνες της ηγεσίας του AKEΛ για το πραξικόπημα και ότι δεν πρέπει να πραξικοπηματολογεί για μικροκομματικούς σκοπούς. Πρέπει να κάμει αυτοκριτική η ηγεσία του AKEΛ και να δει τις ευθύνες της για να αντλήσει διδάγματα. Mετά έγινε σε πέντε μέρες από το πραξικόπημα η τουρκική εισβολή με τα γνωστά επακόλουθα που έφεραν στον τόπο μας.

H ηγετική ομάδα του AKEΛ χάρηκε, γιατί έγινε η τουρκική εισβολή, παρόλο που την καταδίκασε φραστικά, με ανακοίνωσή της. Xάρηκε και συχνά έκανε δεξιώσεις γιατί γλίτωσαν τη δολοφονία των στελεχών τους από τους πραξικοπηματίες».

Το ηθικό δίδαγμα

Η διαπίστωση όλων των πιο πάνω μπορεί να ενόχλησε αρκετούς. Τα ειλικρινή λόγια όμως δεν είναι ποτέ ωραία.

Η αλήθεια πονάει μερικές φορές αλλά μόνο μέσω αυτής θα μπορέσουμε σε κάποια φάση να προκόψουμε σαν λαός. Δεν χωράνε κόμματα, παρατάξεις και διαμάχες σε ένα τόσο μικρό νησί όπως η Κύπρος. Δεν χωράνε δεξιοί, αριστεροί, πραξικοπηματίες, κομμουνιστές…

Όλοι φταίξαμε και όλοι πληρώνουμε για τα λάθη του παρελθόντος. Ας κάνουμε πρώτα την δική μας αυτοκριτική και ας αφήσουμε μικροπολιτικές και προπαγάνδες πίσω μας. Ας μάθουμε έστω και μια φόρα από τα σφάλματα μας. Μην ψάξεις να ρίξεις ευθύνες βάσει αυτού του άρθρου, δεν ήταν αυτός ο σκοπός μου.

Εξάλλου, οι ευθύνες δεν είναι μπαλάκια του τένις για να τις ρίχνουμε ο ένας στον άλλον. Την ευθύνη την αναλαμβάνεις από μόνος σου, την δέχεσαι και προχωράς. Αν δεν μπορείς, τότε κάτσε με τα λείψανα του παρελθόντος, δεξιών και αριστερών, που μας έφεραν σε αυτό το χάλι. Με μία παράκληση όμως, τουλάχιστον κάνε στην άκρη να περάσουμε εμείς που θέλουμε να βαδίσουμε μπροστά και μην κλείνεις και τον δικό μας δρόμο.

Υ.Γ.: Δείχνω σας το φεγγάρι, μεν δείτε απλά το σχέρι μου…