Οι βουλευτικές αναμετρήσεις από το 1960 μέχρι σήμερα

 

Το Κοινοβούλιο στην Κύπρο είναι ένας σχετικά πρόσφατα δημοκρατικός θεσμός για τη χώρα μας, ιδίως αν λάβουμε υπόψη την κοινοβουλευτική παράδοση των υπολοίπων χωρών της Ευρώπης. Μόλις 56 χρόνια -όσα υπάρχει και νεοπαγής Κυπριακή Δημοκρατία-  μετρά το Κυπριακό Κοινοβούλιο, η Βουλή των Αντιπροσώπων.

Παρά τα λίγα χρόνια που αριθμεί ως θεσμός, η ιστορία του Κοινοβουλίου στην Κύπρο είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Μέχρι και σήμερα έχουν λάβει χώρα 10 εκλογικές αναμετρήσεις, ενώ η επόμενη εκλογική μάχη σε βουλευτικό επίπεδο θα διεξαχθεί τον Μάιο του 2016.

Με την πάροδο των χρόνων πολλά έχουν αλλάξει στο Κυπριακό Κοινοβούλιο. Νέα κόμματα συστάθηκαν ή μετεξελίχθηκαν, νέοι πολιτικοί μπήκαν στο προσκήνιο, νέα δεδομένα (όπως η πολύ πρόσφατη αλλαγή του εκλογικού μέτρου) ήρθαν στην επιφάνεια. Με αφορμή την επικείμενη εκλογική μάχη του ερχόμενου Μαΐου, η «24» σας παρουσιάζει την ιστορία των βουλευτικών αναμετρήσεων από το 1960 έως και σήμερα.

Βουλευτικές εκλογές 1960

Οι βουλευτικές εκλογές του 1960 ήταν οι πρώτες βουλευτικές εκλογές στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πραγματοποιήθηκαν στις 31 Ιουλίου 1960. Ήταν οι μοναδικές βουλευτικές εκλογές στις οποίες ψήφισαν και οι Τουρκοκύπριοι. Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν λίγες μέρες πριν επικυρωθεί από τη βρετανική βουλή το νομοσχέδιο για την ανεξαρτησία της Κύπρου. Οι θέσεις των βουλευτών ήταν 50. Βάσει του συντάγματος η αναλογία Ελλήνων-Τούρκων βουλευτών πρέπει να είναι 70%-30%. Έτσι, οι Έλληνες (Ελληνοκύπριοι) βουλευτές που εκλέγονταν από την ελληνική κοινότητα ήταν 35 και οι Τούρκοι (Τουρκοκύπριοι) βουλευτές που εκλέγονταν από την τουρκική κοινότητα ήταν 15. Οι εκλογές έγιναν για τυπικούς λόγους. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος μοίρασε τις έδρες μεταξύ Πατριωτικού Μετώπου και του ΑΚΕΛ, με το Πατριωτικό Μέτωπο να παίρνει 30 έδρες και το ΑΚΕΛ 5 έδρες. Η συμφωνία πραγματοποιήθηκε μεταξύ του Αρχιεπισκόπου και των δύο κομμάτων. Το ΑΚΕΛ αναγκάστηκε να συμφωνήσει στο διαχωρισμό των εδρών αφού, λόγω του ότι το εκλογικό σύστημα ήταν πλειοψηφικό, το Πατριωτικό Μέτωπο που έλεγχε πέραν του 60% των ψήφων, θα μπορούσε να εκλέξει και τους 35 βουλευτές. Λόγω του προκαθορισμένου αποτελέσματος από τα δύο κόμματα που συμμετείχαν στις εκλογές, η αποχή έφτασε στο 39,1%. Τις περισσότερες ψήφους έλαβε ο Γλαύκος Kληρίδης στην περιφέρεια Λευκωσία (31831 ψήφους). Από πλευράς τουρκοκυπρίων εξελέγησαν 15 βουλευτές, ανάμεσα στους οποίους ήταν οι Ριζά Χαλίτ Αλή, Σελτσιούκ Σιακίρ Σομέκ και Ουμίτ Σουλεϊμάν Ονάν. Οι θρησκευτικές ομάδες των Αρμενίων, των Λατίνων και των Μαρωνιτών εκπροσωπούνταν με εκλεγμένους αντιπροσώπους τους στην Ελληνική Κοινοτική Συνέλευση μέχρι τη μεταβίβαση των νομοθετικών αρμοδιοτήτων της στη Βουλή το Μάρτιο του 1965. Από το 1965 μέχρι το 1970 οι τρεις αντιπρόσωποι εκπροσωπούσαν την ομάδα τους στη Βουλή με ετήσια παράταση της θητείας τους. Το 1960 οι εκλεγμένοι υποψήφιοι των θρησκευτικών ομάδων ήταν οι Ιωάννης Μαυρίδης (Μαρωνίτες), Μπερτζ Τιλπιάν (Αρμένιοι) και Άντονυ Πιετρώνη (Λατίνοι). Καθήκοντα προέδρου ασκούσε ο γηραιότερος των Ελλήνων βουλευτών, Χαρίδημος Χατζηχάρος, ενώ αντιπρόεδρος ήταν ο γηραιότερος των Τούρκων βουλευτών, Νιαζί Μανιέρα.

 

Βουλευτικές εκλογές 1970

Οι εκλογές έγιναν στις 5 Ιουλίου 1970 και ήταν οι δεύτερες εκλογές της Κύπρου σαν ανεξάρτητο κράτος. Το 1965 δεν έγιναν εκλογές λόγω της έκρυθμης κατάστασης. Οι εκλογές θα γίνονταν πριν από τον Ιούλη του 1969, αλλά επειδή το μόνο οργανωμένο κόμμα την εποχή εκείνη ήταν το ΑΚΕΛ χρειάστηκε οι εκλογές να αναβληθούν για έναν ακόμα χρόνο. Πρώτο κόμμα αναδείχθηκε το Eνιαίο Kόμμα της Eθνικόφρονος Παρατάξεως με 15 έδρες, ακολούθησε το ΑΚΕΛ με 9 έδρες, η Προοδευτική Παράταξη με 9 έδρες, η ΕΔΕΚ με 2 έδρες, ενώ το Δημοκρατικό Εθνικό Κόμμα του Τάκη Ευδόκα δεν κατάφερε να εισέλθει στη Βουλή. Να αναφέρουμε επίσης ότι δε διεξήχθησαν εκλογές για πλήρωση των δεκαπέντε εδρών της τουρκικής κοινότητας, οι οποίες παρέμειναν κενές.

Βουλευτικές εκλογές 1976

Οι εκλογές έγιναν στις 5 Σεπτεμβρίου 1976. Τις 35 έδρες των ελληνοκυπρίων διεκδίκησαν δύο συνδυασμοί κομμάτων και έντεκα ανεξάρτητοι υποψήφιοι. Τον πρώτο αποτελούσαν η Δημοκρατική Παράταξη, το AKEΛ και η ΕΔΕΚ και τον δεύτερο ο συνασπισμός Δημοκρατικού Συναγερμού – ΔEK. Βάσει του πλειοψηφικού εκλογικού συστήματος, ο δεύτερος συνδυασμός (Δημοκρατικός Συναγερμός και Δημοκρατικό Εθνικό Κόμμα) έμεινε εκτός Βουλής παρά το γεγονός ότι εξασφάλισε ποσοστό 27.6%. Από τον πρώτο συνασπισμό που επικράτησε στις εκλογές συγκεντρώνοντας το 71,2% των ψήφων, η Δημοκρατική Παράταξη του Σπύρου Κυπριανού έλαβε 21 έδρες, το ΑΚΕΛ του Εζεκία Παπαϊωάννου 9 έδρες και η ΕΔΕΚ του Βάσου Λυσσαρίδη 4. Έδρα κατέλαβε επίσης, στην εκλογική περιφέρεια Λευκωσίας, ο ανεξάρτητος υποψήφιος Τάσσος Παπαδόπουλος, μετέπειτα Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Βουλευτικές εκλογές 1981

Οι εκλογές της 24ης Μαΐου 1981 για την ανάδειξη μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου διεξήχθησαν για πρώτη φορά με το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής. Αυτό σήμαινε ότι ένα κόμμα για να περάσει στη δεύτερη κατανομή έπρεπε να πάρει τουλάχιστον 10% παγκύπρια ή 8% και να εξασφαλίσει έναν βουλευτή από την πρώτη κατανομή. Από τις 35 συνολικά έδρες, από 12 έλαβαν το ΑΚΕΛ και το ΔΗΣΥ, ενώ 8 και 3 έδρες έλαβαν αντίστοιχα το ΔΗΚΟ και η ΕΔΕΚ. Εκτός Βουλής έμειναν το Παγκύπριο Αγωνιστικό Μέτωπο, η Ένωση Κέντρου και η Νέα Δημοκρατική Παράταξη. Στις εκλογές αυτές εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης. Αυτή τη χρονιά εξελέγη και η πρώτη Ελληνοκύπρια βουλευτής, η Ρήνα Κατσελλή, μέλος του ΔΗΚΟ.

Βουλευτικές εκλογές 1986

Οι πέμπτες βουλευτικές εκλογές διεξήχθηκαν πρόωρα στις 8 Δεκεμβρίου 1985, ενώ κανονικά έπρεπε να γίνουν το Σεπτέμβριο του 1986. Με νόμο που ενέκρινε η Bουλή ο αριθμός των εδρών που κατανεμήθηκαν στην ελληνική κυπριακή κοινότητα αυξήθηκε από 35 σε 56, ενώ εκείνος της τουρκοκυπριακής κοινότητας από 15 σε 24, ωστόσο δε διεξήχθησαν εκλογές για πλήρωση των είκοσι τεσσάρων εδρών της τουρκικής κοινότητας, οι οποίες παρέμειναν κενές. Την πρωτιά κατέκτησε το ΔΗΣΥ με 19 έδρες, ενώ το ΔΗΚΟ συγκέντρωσε 16 έδρες, το ΑΚΕΛ 15 και η ΕΔΕΚ 6.

 

Βουλευτικές εκλογές 1991

Οι εκλογές της 19ης Μαΐου 1991 για ανάδειξη των μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων διεξήχθησαν με το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής, το οποίο καθιερώθηκε από τις βουλευτικές εκλογές του 1981, αντικαθιστώντας το πλειοψηφικό. Την πρωτιά κατέκτησε και πάλι το ΔΗΣΥ με 20 έδρες.

Βουλευτικές εκλογές 1996

Οι εκλογές της 26ης Μαΐου 1996 για την ανάδειξη μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων διεξήχθησαν με το σύστημα της απλής αναλογικής, το οποίο εισήχθη μετά από τροποποίηση του εκλογικού νόμου. Τις εκλογές για ανάδειξη των πενήντα έξι εδρών διεκδίκησαν επτά κομματικοί συνδυασμοί, ένας συνασπισμός κομμάτων και τέσσερις μεμονωμένοι υποψήφιοι. Ο συνασπισμός ΔΗΣΥ – Κόμμα Φιλελευθέρων αποτελούσε την πρώτη βουλευτική δύναμη με 20 έδρες, ενώ οι υπόλοιπες δυνάμεις που πλαισίωναν τη Βουλή ήταν το ΑΚΕΛ, το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ και το Κίνημα Ελεύθερων Δημοκρατών, το νεοσύστατο κόμμα του Γιώργου Βασιλείου, που κατάφερε να εκπροσωπηθεί με 2 έδρες. Την ίδια τύχη βέβαια δεν είχαν τα υπόλοιπα τρία νεοσύστατα κόμματα, οι Νέοι Ορίζοντες του Νίκου Κουτσού, το Ανανεωτικό Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κίνημα και το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών, που δεν κατάφεραν να συγκεντρώσουν το απαιτούμενο εκλογικό μέτρο του 1,79%, που ήταν το ελάχιστο ποσοστό εισδοχής στη Βουλή.

Βουλευτικές εκλογές 2001

Στις εκλογές του 2001, είχαμε για πρώτη φορά οκτακομματική Βουλή. Μετά από αρκετά χρόνια το ΑΚΕΛ κατάφερε να αποσπάσει με βραχεία κεφαλή την πρώτη θέση στο κοινοβούλιο με 20 έδρες, με το ΔΗΣΥ να συγκεντρώνει 19 έδρες. Τα υπόλοιπα έξι κόμματα που κατάφεραν να εισέλθουν στη Βουλή ήταν το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ, οι Νέοι Ορίζοντες, οι Ενωμένοι Δημοκράτες, το Αγωνιστικό Δημοκρατικό Κόμμα και το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών.

Βουλευτικές εκλογές 2006

Στις εκλογές κατήλθαν έντεκα κόμματα/κινήματα:  Α.Κ.Ε.Λ.-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις, Δημοκρατικό Κόμμα (ΔΗ.ΚΟ.), Δημοκρατικός Συναγερμός (ΔΗ.ΣΥ.), Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ, Ενωμένοι Δημοκράτες (Ε.ΔΗ.), Ευρωπαϊκή Δημοκρατία (ΕΥΡΩ.ΔΗ.), Ευρωπαϊκό Κόμμα (ΕΥΡΩ.ΚΟ.), Κίνημα Ελεύθεροι Πολίτες, Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών, Λαϊκό Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΛΑ.ΣΟ.Κ.) και Πολιτικό Κίνημα Κυνηγών. Οι 56 έδρες κατανεμήθηκαν ως ακολούθως: Α.Κ.Ε.Λ.-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις 18 έδρες, ΔΗ.ΚΟ. έντεκα έδρες, ΔΗ.ΣΥ. 18 έδρες, ΕΥΡΩ.ΚΟ. 3 έδρες, Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών 1 έδρα και Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ 5 έδρες.

Βουλευτικές εκλογές 2011

Οι τελευταίες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 22 Μαΐου 2011. Στις εκλογές εκείνες πρώτο κόμμα αναδείχθηκε ο Δημοκρατικός Συναγερμός (ΔΗΣΥ). Στις εκλογές κατήλθαν δέκα κόμματα/κινήματα, Α.Κ.Ε.Λ.-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις, Δημοκρατικό Κόμμα (ΔΗ.ΚΟ.), Δημοκρατικός Συναγερμός (ΔΗ.ΣΥ.), Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ, Ευρωπαϊκό Κόμμα (ΕΥΡΩ.ΚΟ.), Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών, Εθνικό Λαϊκό Μέτωπο (Ε.ΛΑ.Μ.), Γραφείο Δικαιωμάτων Πολίτη ΛΑ.ΣΟ.Κ., Ζυγός Κίνημα Ανεξάρτητων Πολιτών και Κυπριακή Προοδευτική Συνεργασία (ΚΥ.ΠΡΟ.Σ). Επίσης κατήλθαν δύο μεμονωμένοι υποψήφιοι στη Λευκωσία, τρεις στη Λεμεσό και ένας στην Πάφο. Οι πενήντα έξι έδρες κατανεμήθηκαν ως ακολούθως: ΔΗ.ΣΥ. είκοσι έδρες, Α.Κ.Ε.Λ.-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις δεκαεννέα έδρες, ΔΗ.ΚΟ. εννέα έδρες , Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ πέντε έδρες, ΕΥΡΩ.ΚΟ. δύο έδρες και Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών μία έδρα.  

 

Οι έδρες που έλαβε κάθε κόμμα που εισήλθε στη Βουλή των Αντιπροσώπων από το 1960 έως και σήμερα

 

ΚΟΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΚΠΡΟΣΩΠΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

1960

1970

1976

1981

1986

1991

1996

2001

2006

2011

ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

30

ΑΚΕΛ

5

9

9

12

15

18

19

20

18

19

ΕΝΙΑΙΟ ΚΟΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟΦΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΤΑΞΕΩΣ

15

ΠΡΟΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ

7

ΕΔΕΚ

2

4

3

6

7

5

4

5

5

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ

21

ΔΗΣΥ

12

19

20

20

19

18

20

ΔΗΚΟ

8

16

11

10

9

11

9

ΚΙΝΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΩΝ

2

ΝΕΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ

1

ΕΝΩΜΕΝΟΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ

1

ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ

1

ΚΙΝΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΣΤΩΝ

1

1

1

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΜΜΑ

3

2

         

ΚΟΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΚΠΡΟΣΩΠΗΘΗΚΑΝ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

1960

1970

1976

1981

1986

1991

1996

2001

2006

2011

ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

30

ΑΚΕΛ

5

9

9

12

15

18

19

20

18

19

ΕΝΙΑΙΟ ΚΟΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟΦΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΤΑΞΕΩΣ

15

ΠΡΟΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ

7

ΕΔΕΚ

2

4

3

6

7

5

4

5

5

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΞΗ

21

ΔΗΣΥ

12

19

20

20

19

18

20

ΔΗΚΟ

8

16

11

10

9

11

9

ΚΙΝΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΩΝ

2

ΝΕΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ

1

ΕΝΩΜΕΝΟΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ

1

ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ

1

ΚΙΝΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΣΤΩΝ

1

1

1

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΜΜΑ

3

2