Οι λέξεις μας ενάντια στην κλειτοριδεκτομή

Ένα πρωτοποριακό διαδικτυακό σεμινάριο για επαγγελματίες των ΜΜΕ, σε σχέση με τον Ακρωτηριασμό Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων

Του Μάριου Δημητρίου

Ένα πρωτοποριακό διαδικτυακό σεμινάριο για επαγγελματίες των ΜΜΕ, με στόχο «μια ειδησεογραφία ευαίσθητη προς το φύλο και τις πολιτισμικές διαφορές που συνδέονται με τη μορφή βίας κατά των γυναικών και κοριτσιών» και ειδικότερα με τον Ακρωτηριασμό Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων (ΑΓΓΟ), πραγματοποιήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2018. Το σεμινάριο οργάνωσε η μη κυβερνητική οργάνωση υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκωσία, Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου (MIGS), σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο End FGM και την Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Μάθησης United to End FGM (UEFGM), με υπεύθυνη τη Συντονίστρια Προγραμμάτων του MIGS, Χριστίνα Καϊλή. Όπως ανέφερε στην «24» η κυρία Καϊλή, «ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην κατανόηση της δύναμης που μπορεί να έχει η γλώσσα (όπως και η εικόνα), στη διαμόρφωση αντιλήψεων όσον αφορά τον ΑΓΓΟ και με ποιους τρόπους, μια πιο προσεκτική χρήση λέξεων και εκφράσεων, μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη και καταπολέμηση του ΑΓΓΟ. Επίσης οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να μάθουν για την Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Μάθησης  (www.uefgm.eu) και τον οδηγό επικοινωνίας «Μιλώντας για τον ΑΓΓΟ», που αποτελεί μια πολύ περιεκτική δουλειά από εμπειρογνώμονες του Ευρωπαϊκού Δικτύου End FGM- Female Genital Mutilation». Υπογράμμισε παραιτέρω, ότι η uefgm.org, «έχει σχεδιαστεί για να χρησιμοποιηθεί από δημοσιογράφους, κινηματογραφιστές/κινηματογραφίστριες ντοκιμαντέρ, επαγγελματίες των μέσων επικοινωνίας και κάθε πρόσωπο που επιθυμεί να γνωρίζει πώς να μεταδίδει θετικά και με ακρίβεια, πληροφορίες για τον ΑΓΓΟ, χωρίς να στιγματίζει τις επιζήσασες του ΑΓΓΟ, τις κοινότητες που πλήττονται και τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο».

Προσέγγιση σύμφωνα με τα ανθρώπινα δικαιώματα

«Ο Ακρωτηριασμός Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων, αποτελεί μέρος ευρύτερων πατριαρχικών πρακτικών που έχουν τις ρίζες τους στην ανισότητα μεταξύ φύλων και αποσκοπούν στον έλεγχο των σωμάτων, της σεξουαλικότητας και των σεξουαλικών και αναπαραγωγικών δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών», μας είπε η Χριστίνα Καϊλή. «Ο ΑΓΓΟ», συνέχισε,  «στερεί από τις γυναίκες και τα κορίτσια, το δικαίωμά τους στη σωματική και ψυχική ακεραιότητα, στην απαλλαγή από τη βία, στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας, στην απαλλαγή από τις διακρίσεις λόγω φύλου, στην απαλλαγή από τα βασανιστήρια και από σκληρή, απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση. Ο ΑΓΓΟ έχει αναγνωριστεί διεθνώς, ως παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών και ως ακραία μορφή διάκρισης και βίας, που στρέφεται αποκλειστικά κατά των κοριτσιών και των γυναικών, λόγω του φύλου τους. Η πρακτική αυτή αποτελεί έγκλημα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, δυνάμει ειδικής ή γενικότερης νομοθεσίας. Ωστόσο, κάθε κορίτσι που γεννιέται σε κάποια κοινότητα που ασκεί τον ΑΓΓΟ, ενδέχεται να εκτεθεί σε κίνδυνο να υποστεί τη διαδικασία».

Όροι προς αποφυγή, στην ειδησεογραφία

Ζητήσαμε από τη Χριστίνα Καϊλή να μας αναφέρει βασικούς όρους που χρησιμοποιούν οι δημοσιογράφοι για τον Ακρωτηριασμό Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων και που πρέπει να αποφεύγονται και να τι μας είπε: «Ο όρος «βάρβαρος», υποδηλώνει έλλειψη κουλτούρας ή εκπαίδευσης, όταν οι πληγείσες οικογένειες προέρχονται από ποικίλα εθνοτικά, κοινωνικο-οικονομικά και εκπαιδευτικά υπόβαθρα. Επίσης υπονοείται ότι οι οικογένειες πραγματοποιούν ΑΓΓΟ, προκειμένου να προκαλέσουν βλάβη, γεγονός το οποίο δεν ισχύει πάντα. Ο όρος «αηδιαστικός/άγριος», επισκιάζει τις εννοιολογικές αποχρώσεις και την πολυπλοκότητα του ΑΓΓΟ, ενώ είναι πιθανό να αποξενώσει εκείνα τα πρόσωπα που πιστεύουν ότι κάνουν το καλύτερο για το παιδί τους. Ο όρος  «Μουσουλμανική/ Ισλαμική πρακτική/παράδοση, καλύτερα να αποφεύγεται επίσης, αφού ο ΑΓΓΟ ασκείται από κοινότητες με διαφορετικά υπόβαθρα και δεν αναφέρεται στις γραφές καμίας παγκόσμιας θρησκείας, ούτε στο Κοράνι». Ο όρος «σφαγιασμός», είναι υποτιμητικός, καθώς υποδηλώνει αγριότητα και σκληρότητα. Ο ΑΓΓΟ είναι μία βάναυση παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά δεν πραγματοποιείται πάντα με την επιθυμία βλάβης».

Όσα πρέπει να θυμόμαστε

Όπως επεσήμανε η Χριστίνα Καϊλή, ο ΑΓΓΟ αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μία μορφή βίας με βάση το φύλο και, κατά περίπτωση, παραβίαση των δικαιωμάτων των παιδιών ή/και του δικαιώματος στη ζωή». Συνέχισε με τα εξής: «Μία ολιστική προσέγγιση για τον τερματισμό του ΑΓΓΟ, περιλαμβάνει την πρόληψη (όπως, ενδεικτικά, μέσω της εκπαίδευσης των επαγγελματιών και της στενής συνεργασίας με τις κοινότητες), την παροχή υπηρεσιών,  την προστασία των ατόμων που διατρέχουν τον κίνδυνο του ΑΓΓΟ,  την ποινική δίωξη των δραστών/-στριών και ολοκληρωμένες πολιτικές (συνεργασία μεταξύ των σχετικών υπηρεσιών). Η ειδησεογραφία για το ζήτημα του ΑΓΓΟ απαιτεί μία προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη το φύλο, τις πολιτισμικές διαφορές και τα παιδιά. Πρέπει να καταβάλλεται προσπάθεια για συμπερίληψη, όσο το δυνατό πιο διαφορετικών μεταξύ τους, ιστοριών. Ο ΑΓΓΟ πλήττει γυναίκες και κορίτσια από διάφορα κοινωνικο-οικονομικά, θρησκευτικά και εθνοτικά υπόβαθρα, σε χώρες σε όλο τον κόσμο: η ιστορία μίας επιζήσασας, αντικατοπτρίζει την εμπειρία της, αλλά δεν μπορεί να δείξει τη γενική κατάσταση. Τα πρόσωπα που μιλούν, ενδέχεται να διατρέχουν κίνδυνο βλάβης από την οικογένεια, την κοινότητά τους ή άλλα πρόσωπα που ασκούν ΑΓΓΟ: ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίδεται κατά τη χρήση της εικόνας ενός/μίας ερωτώμενου/-ης ή άλλων χαρακτηριστικών, βάσει των οποίων μπορεί να αναγνωριστεί, και να αποσαφηνίζεται το εάν πρέπει να προστατευτεί η ταυτότητά τους».

Οι αριθμοί που συγκλονίζουν

Σε σχέση με το πλαίσιο πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον Ακρωτηριασμό Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων, η κυρία Καϊλή επεσήμανε ότι σύμφωνα με εκτιμήσεις, 200 εκατομμύρια κορίτσια και γυναίκες, ζουν αυτή τη στιγμή έχοντας υποστεί ΑΓΓΟ, ενώ επιπλέον 8 χιλιάδες κορίτσια διατρέχουν κίνδυνο κάθε ημέρα – περίπου 3 εκατομμύρια κορίτσια ανά έτος (UNICEF, 2016). Έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εκτιμά ότι 500 χιλιάδες γυναίκες και κορίτσια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν υποστεί ΑΓΓΟ. Περίπου 20 χιλιάδες γυναίκες και κορίτσια από χώρες καταγωγής, όπου διατρέχουν τον κίνδυνο υποβολής σε ΑΓΓΟ, υποβάλλουν αίτηση για άσυλο στην ΕΕ – πρόκειται για το 20% επί του συνόλου των αιτήσεων που υποβλήθηκαν από γυναίκες το 2011. Περίπου 8.800 από αυτές – κυρίως από τη Σομαλία, την Ερυθραία και τη Γουινέα – πλήττονται από τον ΑΓΓΟ. «Ωστόσο, στην Ευρώπη εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη ακριβών δεδομένων και περιορισμένη έρευνα, σχετικά με τη διάδοση του ΑΓΓΟ» επεσήμανε η Χριστίνα Καϊλή. «Πολλές χώρες στην Ευρώπη», πρόσθεσε, «έχουν υιοθετήσει εθνικά σχέδια δράσης ή κατευθυντήριες γραμμές για τον ΑΓΓΟ, που περιλαμβάνουν πλαίσια πολιτικής. Ιδανικά, αυτά τα πλαίσια πολιτικής πρέπει να αναδεικνύουν τον ρόλο των κοινοτήτων για την πρόληψη, την προστασία και την ποινική δίωξη, καθώς και την παροχή περίθαλψης».

Ανάληψη δράσης σε πέντε τομείς

Η Χριστίνα Καϊλή, υπέδειξε ότι «η Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Εξάλειψη του Ακρωτηριασμού των Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων» που δημοσιεύθηκε το 2013, αλλά και η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, απαιτούν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την εξάλειψη του ΑΓΓΟ. Προβλέπεται ένα αποτελεσματικό πλαίσιο πολιτικής για την αντιμετώπιση του ΑΓΓΟ, απαιτώντας την ανάληψη δράσης σε πέντε τομείς:

*Προώθηση βιώσιμης κοινωνικής αλλαγής για την πρόληψη του ΑΓΓΟ.

*Στήριξη των κρατών μελών για την αποτελεσματικότερη δίωξη του ΑΓΓΟ.

*Διασφάλιση της προστασίας των γυναικών που κινδυνεύουν στην επικράτεια της ΕΕ.

*Προώθηση της εξάλειψης του ΑΓΓΟ παγκοσμίως.

*Εφαρμογή, εποπτεία και αξιολόγηση των στρατηγικών για την εξάλειψη του ΑΓΓΟ».

Φώτο: Η Χριστίνα Καϊλή μιλά στην «24».