Αγνοούμενοι – καιρός για νέα ατζέντα και για αναστοχασμό

«Να πούμε στους συγγενείς αγνοουμένων, όχι τι δεν κάναμε, αλλά τι θα κάνουμε, πριν όλοι αποδημήσουμε εις Κύριον»…

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Την άκαρπη συζήτηση και την έλλειψη νέων ιδεών των τελευταίων χρόνων στην υπόθεση των αγνοουμένων της Κύπρου, φαίνεται ότι  διέκοψε η ημερίδα με τίτλο «Ανθρώπινα Δικαιώματα και Αγνοούμενοι της Κύπρου», που πραγματοποιήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2019 στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Μέσα από τις παρεμβάσεις των βασικών εισηγητών και τον διάλογο με το κοινό που ακολούθησε, άγγιξε την καίρια ανάγκη για αναστοχασμό, για μια νέα ατζέντα και για μια πιο δυναμική διεθνή προώθηση του ζητήματος της εξακρίβωσης της τύχης των αγνοουμένων, «πριν όλοι αποδημήσουμε εις Κύριον», όπως εύστοχα το έθεσε ο γνωστός Νομικός Αχιλλέας Δημητριάδης, που στη διάρκεια του διαλόγου με το κοινό, έριξε στο τραπέζι και την ιδέα της «Μεταβατικής Δικαιοσύνης». Η ημερίδα, με συντονιστή τον Καθηγητή και τέως Πρύτανη του Πανεπιστημίου Κύπρου Κωνσταντίνο Χριστοφίδη, συνδιοργανώθηκε από τον Επίτροπο Προεδρίας, την Παγκύπρια Οργάνωση Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων και την Πανελλήνια Επιτροπή Γονέων και Συγγενών Αγνοουμένων της Κυπριακής Τραγωδίας. Καταλυτική ήταν η παρέμβαση του Επιτρόπου Προεδρίας Φώτη Φωτίου, που αναγνώρισε «λάθη και παραλείψεις» της Ελληνοκυπριακής πλευράς στον χειρισμό του θέματος των αγνοουμένων στο παρελθόν, όπως και οι επισημάνσεις του Έλληνα Μόνιμου Αντιπροσώπου στο Συμβούλιο της Ευρώπης Στέλιου Περράκη που μεταξύ άλλων αναγνώρισε ότι υπάρχουν θεσμικές αδυναμίες στον τρόπο λειτουργίας της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, αλλά και οι παρατηρήσεις του Γενικού Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη ότι είναι αναγκαίο να αναδειχθεί εκ νέου στην Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης η υποχρέωση της Τουρκίας για αποτελεσματική διερεύνηση της τύχης των αγνοουμένων, με παραχώρηση απρόσκοπτης και όχι αποσπασματικής πρόσβασης της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων σε στρατιωτικές ζώνες, καθώς και στα αρχεία της, περιλαμβανομένων και των στρατιωτικών αρχείων, αλλά και να σταματήσει η Τουρκία τη μετακίνηση οστών, που έχει διαπιστωθεί από τη ΔΕΑ και να προστατεύσει τους πιθανούς χώρους ταφής. Σημειώνουμε την επισήμανση του Καθηγητή Κωνσταντίνου Χριστοφίδη ότι «η χρονική απόσταση από τα γεγονότα, βεβαίως δημιουργεί ένα πρόβλημα, αλλά από την άλλη φέρει κι ένα πλεονέκτημα, ότι φεύγουν πλέον άνθρωποι που ήταν πραγματικά ένοχοι και απελευθερώνονται δυνάμεις που φέρνουν την αλήθεια στην επιφάνεια».

Πολυπρόσωπο πάνελ, ενδιαφέρουσα συζήτηση

Η ημερίδα άρχισε με χαιρετισμούς από τον Πρόεδρο Αναστασιάδη – που διάβασε ο Επίτροπος Φώτης Φωτίου – από τον Υφυπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας Τέρενς Κουίκ, από τον Πρόεδρο της Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων  και Αγνοουμένων Νίκο Σεργίδη και από την Πρόεδρο της Πανελλήνιας Επιτροπής Γονέων και Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων Κυπριακής Τραγωδίας Μαρία Καλμπουρτζή. Η Πρώτη Ενότητα περιλάμβανε προβολή 5λεπτων συνεντεύξεων συγγενών αγνοουμένων και «Ιστορική αναδρομή του θέματος των Αγνοουμένων της Κύπρου», από τον Ιστορικό Δρα Πέτρο Παπαπολυβίου, Αναπληρωτή Καθηγητή Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Η Δεύτερη Ενότητα περιλάμβανε τη Νομική πτυχή του θέματος των Αγνοουμένων της Κύπρου με ομιλία του Γενικού Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη με θέμα «Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Αγνοούμενοι της Κύπρου». Η Τρίτη Ενότητα περιλάμβανε την «Πολιτική διάσταση του θέματος των αγνοουμένων της Κύπρου, την παρούσα κατάσταση και προοπτικές επίλυσής του». Ομιλίες έκαναν ο Δρ. Στέλιος Περράκης, Καθηγητής Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεσμών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, με τίτλο «Το Δικαίωμα στην Αλήθεια και οι Αγνοούμενοι της Κύπρου. Ματιές στο κανονιστικό πλαίσιο και την πρακτική στη Διεθνή/Ευρωπαϊκή Δικαιοταξία. Προκλήσεις και Προοπτικές», ο Ιωάννης Κασουλίδης, πρώην Υπουργός Εξωτερικών και Ευρωβουλευτής, με τίτλο «Ανθρώπινα Δικαιώματα και Ευρωπαϊκή Ένωση» και ο Φώτης Φωτίου Επίτροπος Προεδρίας, με τίτλο «Παρούσα κατάσταση και προοπτικές επίλυσης του θέματος των Αγνοουμένων της Κύπρου».  Η ημερίδα έκλεισε με μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με το κοινό.

Τα ερωτήματα για τη ζωή και το θάνατο

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης εξέφρασε την ελπίδα πως «επιτέλους η Τουρκία θα συνεργαστεί με την απαιτούμενη καλή θέληση και ειλικρίνεια στο ζήτημα αυτό, χωρίς η προσπάθεια να είναι πώς και με ποιο τρόπο θα εξυπηρετήσει πολιτικές ή άλλες σκοπιμότητες και να αποκρύψει είτε ευθύνες, οι οποίες βασίζονται σε γεγονότα, είτε  αλήθειες που βοούν». Στον δικό του χαιρετισμό ο Υφυπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας Τέρενς Κουίκ, μεταξύ άλλων παρατήρησε ότι «Κύπρος και Ελλάδα ενώνουν τις δυνάμεις τους, πράττοντας ό,τι είναι δυνατόν για τη διαλεύκανση των υποθέσεων των αγνοουμένων». Ο Πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων, Νίκος Σεργίδης ανέφερε πως «οι εξελίξεις εξανεμίζουν κάθε ελπίδα για σύντομη επίλυση του θέματος των αγνοουμένων και αυξάνουν τους φόβους για τον κίνδυνο εκατοντάδες αγνοούμενοι μας να παραμείνουν εσαεί αγνοούμενοι». Είπε ενδεικτικά ότι κατά το 2018 η Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοoυμένους εντόπισε τα οστά μόλις 10 αγνοουμένων και από τις δυο κοινότητες και ότι «αυτό επετεύχθη σε μεγάλο βαθμό με τις επίμονες και επίπονες προσπάθειες της δικής μας πλευράς και του εκπροσώπου της Ελληνοκυπριακής κοινότητας στη ΔΕΑ Νέστορα Νέστορος και των συνεργατών του», χαρακτηρίζοντας τα αποτελέσματα «απογοητευτικά και ανησυχητικά». Στη δική της παρέμβαση η Πρόεδρος της Πανελλήνιας Επιτροπής Γονέων και Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων της Κυπριακής Τραγωδίας Μαρία Καλμπουρτζή αναφερόμενη μεταξύ άλλων στην υποχρέωση για αποτελεσματική διερεύνηση των συνθηκών θανάτου των αγνοουμένων που έχουν ταυτοποιηθεί, τόνισε πως «δεν είναι και δεν υπήρξε ποτέ για κανέναν από τους συγγενείς των αγνοουμένων αυτοσκοπός η επιστροφή και παραλαβή των λειψάνων των αγνοουμένων – όχι μόνον, τουλάχιστον». Πρόσθεσε πως «η απαίτηση των συγγενών για τη δίκαιη ικανοποίηση των ερωτημάτων για τη ζωή, τον θάνατο ή την εκτέλεση των αγαπημένων μας, παραμένει πάντα επίκαιρη». Ακόμα επεσήμανε ότι «η δικαστική διεκδίκηση των δικαιωμάτων των συγγενών με τα εσωτερικά ένδικα μέσα εναντίον των δικών μας κρατών, της Ελλάδας και της Κύπρου, δημιουργεί ηθικές επιφυλάξεις πατριωτικής αντιφατικότητας και έντονα τα διλήμματα της αντιπαράθεσης, της αντιδικίας με τη δική μας χώρα».

Η Χαρίτα, η Μυροφόρα, η Σεφικά, η Αισέ…

Σε μια ιστορική αναδρομή του θέματος, ο Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Πέτρος Παπαπολυβίου, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων «στις μαυροφορεμένες μάνες που έζησαν περισσότερο από όλους μας την τραγωδία του 1974, την φρίκη και τα δεινά του πολέμου. Αυτές οι γυναίκες – πρόσθεσε – η Χαρίτα, η Μυροφόρα, η Γιαννούλα και οι εκατοντάδες άλλες ανώνυμες Κύπριες και Ελλαδίτισσες που έγιναν συνώνυμο της αξιοπρέπειας, της αγωνιστικότητας, της αέναης διεκδίκησης των όσων δικαιωμάτων δικαιούται ο κάθε άνθρωπος στη γη, είναι ουσιαστικά  η επιβίωση του αντικατοχικού μας αγώνα. Δεν διστάζω ως πολίτης της Κύπρου και ως Ιστορικός, να προσθέσω για τις αντίστοιχες περιπτώσεις και τη Σεφικά και την Αισέ και την Σουλτάνα», πρόσθεσε.

Ένα αναποτελεσματικό σύστημα

«Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το ΕΔΑΔ και το σύστημα επιτήρησης», είπε μεταξύ άλλων στην τοποθέτησή του ο Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης, «αξιοποιήθηκαν από τη δική μας πλευρά μέσω της διακρατικής προσφυγής, αλλά και των ατομικών υποθέσεων και οι καταδικαστικές αποφάσεις που επιτεύχθηκαν αποτελούν σημαντικά νομικά όπλα που καταδεικνύουν τις παραβιάσεις και ενοχοποιούν την Τουρκία. Γίνονται συνεχείς προσπάθειες μέσω του συστήματος επιτήρησης της εκτέλεσης των αποφάσεων, για άσκηση πίεσης προς την Τουρκία και κάμψη της αδιάλλακτης συμπεριφοράς της, ώστε να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα αναφορικά με την αποτελεσματική διερεύνηση της τύχης των αγνοουμένων και να συμμορφωθεί με τις σχετικές αποφάσεις. Θεωρώ ότι είναι παράδοξο, από τη μια σε ένα κορυφαίο Δικαστικό Σώμα όπως είναι το ΕΔΑΔ να επιτυγχάνει κάποιος την έκδοση καταπελτικών και καινοφανών αποφάσεων που καταδικάζουν με τον πιο έντονο και ξεκάθαρο τρόπο μια χώρα, και από την άλλη επειδή η επιτήρηση της εκτέλεσης δίδεται σε πολιτικά σώματα όπως είναι η Επιτροπή Υπουργών, όπου εκεί δυστυχώς υπεισέρχονται πολιτικά κριτήρια και τα γνωστά χαϊδέματα της Τουρκίας κτλ, για να δίδονται συνεχείς αναβολές, καθιστά το όλο σύστημα τελείως αναποτελεσματικό».

Η στιγμή για μια διαφορετική δράση

Στη δική του εισήγηση ο Καθηγητής Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεσμών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης Στέλιος Περράκης χαρακτήρισε την ημερίδα «μια ευκαιρία αναστοχασμού στο πιο σημαντικό κομμάτι του κυπριακού προβλήματος που υπάρχει εδώ και δεκαετίες». Ανέφερε ότι «θα έπρεπε ίσως να ξαναδούμε τη δυνατότητα μιας νέας Διακρατικής Προσφυγής. Πιστεύω – πρόσθεσε – ότι πρέπει να το δούμε θετικά, σαν κάτι που μπορεί να ξαναδώσει μια ώθηση». Πρότεινε ακόμα ότι το ζήτημα θα πρέπει να τεθεί και στη νέα Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης Dunja Mijatović. Εξέφρασε την άποψη ότι «έχει έρθει η στιγμή για διαφορετική δράση. Αυτό που θα μπορούσαμε να κάνουμε – πρόσθεσε – είναι να ζητήσουμε να εγκριθεί η διαδικασία του Άρθρου 46(4) δηλαδή η παραπομπή στο Δικαστήριο. Επίσης πρέπει να ξαναγίνει προσπάθεια για έκδοση εκ νέου, ενδιάμεσων ψηφισμάτων όπως παλαιότερα. Επίσης να υπάρξει κινητοποίηση του ζητήματος δια μέσου της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης και σε συντονισμό με τους Ευρωβουλευτές».

Ανθρωπιστική και όχι πολιτική διάσταση

Στην τοποθέτησή του ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών Ιωάννης Κασουλίδης επεσήμανε ότι «δεν πρέπει να υπάρχει πολιτική, αλλά μόνο ανθρωπιστική διάσταση στο θέμα των αγνοουμένων και να προβάλλεται ως ανθρωπιστικό θέμα». Τόνισε ότι «βρισκόμαστε δυστυχώς μπροστά σε κάποια σοβαρά αδιέξοδα, αφού πολλοί μάρτυρες έχουν αποβιώσει ή η μνήμη τους ξεθωριάζει, ενώ ο περιβάλλον χώρος αλλάζει». Είπε ότι «υπάρχει μια μεγάλη πηγή πληροφοριών η οποία είχε υποτιμηθεί, που είναι τα αρχεία του Ερυθρού Σταυρού, του τουρκικού στρατού, της Ειρηνευτικής Δύναμης και τα αρχεία των χωρών που είχαν αποσπάσματα στην Ειρηνευτική Δύναμη. Η ΔΕΑ – πρόσθεσε – πήγε στις περισσότερες από αυτές τις χώρες και ελπίζω να υπάρχουν πληροφορίες στα αρχεία αυτά».

Για τα λάθη και τα ψεκασμένα οστά

Ο Επίτροπος Προεδρίας Φώτης Φωτίου χαρακτήρισε τραγική την κατάσταση στο θέμα των αγνοουμένων, με τον εντοπισμό ολοένα και λιγότερων οστών για ταυτοποίηση. «Εάν συνεχίσει η κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια, η ΔΕΑ, πολύ φοβάμαι, θα έχει πρόβλημα λειτουργικότητας. Όταν δεν θα υπάρχουν οστά, πώς θα μπορέσει η ΔΕΑ να προχωρήσει στο σημαντικό έργο που επιτελεί;», αναρωτήθηκε. Πρόσθεσε ότι «σαν κυβέρνηση και σαν πολιτεία, θα συνεχίσουμε τον ιερό αυτό αγώνα, το χρωστάμε στους συγγενείς και στους ήρωες μας». Αναφερόμενος σε επικείμενες δράσεις, είπε ότι «σημαντικό ρόλο πρέπει να έχει η Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί είναι ο κύριος χορηγός του προγράμματος, ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το Ευρωκοινοβούλιο, που πρόσφατα είχε και ψήφισμα για τις μετακινήσεις των οστών των Ασσιωτών και γενικότερα για το θέμα των αγνοουμένων, τα πέντε μόνιμα μέλη του Σ.Α του ΟΗΕ. Θα πρέπει ξανά και ξανά να υπενθυμίζουμε όλα αυτά τα κέντρα λήψης αποφάσεων, για  την υποχρέωσή τους να πείσουν την κατοχική δύναμη να συνεργαστεί. Είμαστε σε επαφή και με την ομογένεια στις ΗΠΑ, για να γίνουν συγκεκριμένες ενέργειες και στο Κογκρέσο και στην Κυβέρνηση των ΗΠΑ». Μιλώντας για «λάθη και παραλείψεις, που έγιναν από την ελληνοκυπριακή πλευρά, όχι εσκεμμένα όμως, ειδικά μετά την εισβολή όταν υπήρχε ένα χάος στο θέμα», αναφέρθηκε «στα ψεκασμένα οστά, τα λανθασμένα οστά που δώσαμε στην Ελλάδα. Τα ψεκασμένα οστά – είπε – βρίσκονται σε δύο εργαστήρια αυτή τη στιγμή στις ΗΠΑ και την Αγγλία και από τις ΗΠΑ έρχονται θετικά μηνύματα ότι είναι κοντά στο να βρουν γενετικό υλικό». Μίλησε ακόμα για άλλα τραγικά λάθη, όπως στην περίπτωση του ΝΟΡΑΤΛΑΣ και των Ελλήνων στρατιωτών που ήταν θαμμένοι στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας και στην περίπτωση της ακταιωρού ΦΑΕΘΩΝ, με πεσόντες έξι Ελλαδίτες και ένα Ελληνοκύπριο που έχασαν τη ζωή τους τον Αύγουστο 1964 στον κόλπο του Ξερού, κατά τους βομβαρδισμούς της Τηλλυρίας από την τουρκική αεροπορία. Ο κ. Φωτίου είπε ακόμη ότι «έχουμε υποχρέωση και απέναντι στις τουρκοκυπριακές οικογένειες» και ότι «ο  πόνος του συγγενή των αγνοουμένων είναι ο ίδιος, είτε είναι Ελληνοκύπριος, ή Ελλαδίτης, είτε είναι Τουρκοκύπριος».

Η έννοια της Μεταβατικής Δικαιοσύνης

Στη συζήτηση που ακολούθησε τις βασικές τοποθετήσεις των ομιλητών του πάνελ, σημειώνουμε μεταξύ άλλων την παρέμβαση του Νομικού Αχιλλέα Δημητριάδη. «Θέλω να συζητήσουμε το θέμα του αναστοχασμού», είπε και συνέχισε: «Θα ήθελα να σας πω ότι ασχολούμενος για 29 χρόνια με την υπόθεση «Βαρνάβας και Άλλοι εναντίον Τουρκίας», ήμουν απογοητευμένος μέχρι σήμερα. Σήμερα είδα τον φίλο μου τον Φώτη Φωτίου να παραδέχεται και να λέει τα λάθη μας. Είδα τον πρώην Υπουργό Εξωτερικών κύριο Κασουλίδη να λέει πράγματα που έπρεπε να λεχθούν. Αυτά μου έδωσαν ελπίδες, διότι βλέπω ότι πλέον το θέμα των αγνοουμένων μπαίνει μέσα στην έννοια της Μεταβατικής Δικαιοσύνης (Transitional Justice). Και ο όρος αυτός μπορεί να είναι άγνωστος σε αυτή την αίθουσα, αλλά δεν είναι άγνωστος στον κόσμο, είναι υπαρκτή μεθοδολογία. Μέσα στα πλαίσια του αναστοχασμού, νομίζω πρέπει να σκεφτούμε τα θέματα αυτά. Η ερώτηση μου προς τον Επίτροπο Προεδρίας και τους υπόλοιπους, είναι πότε θα γίνει η επόμενη συνεδρία για να βάλουμε τον αναστοχασμό σε μια διαδικασία σκέψης που να έχει αποτέλεσμα, πριν την επόμενη επέτειο του 74, για να μπορέσουμε επιτέλους να πούμε στους ανθρώπους πίσω μας (σ. σ. τους συγγενείς αγνοουμένων), όχι τι δεν κάναμε, αλλά τι θα κάνουμε πριν όλοι αποδημήσουμε εις Κύριον;»…

Ελληνοκύπριοι αγνοούμενοι του 1963-64

Σχόλιο στη διάρκεια της συζήτησης έκανε και ο Χάρης Συμεωνίδης, Πρόεδρος της Επιτροπής Συγγενών Αγνοουμένων 1963-64.  «Πολύ σωστά ο κύριος Φωτίου αναφέρθηκε σε λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος», είπε. «Είναι καλά να είμαστε ειλικρινείς μεταξύ μας. Φτάσαμε αισίως το 2006, για να αναγνωρίσει η πλευρά μας ότι υπάρχουν και Ελληνοκύπριοι αγνοούμενοι του 1963-64. Την ίδια στιγμή η άλλη πλευρά είχε για χρόνια ως αιχμή του δόρατος της προπαγάνδας της, τους Τουρκοκύπριους αγνοούμενους εκείνης της περιόδου. Αν και η πλευρά μας αναγνώριζε έγκαιρα τους αγνοούμενους του 1963-64, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά»…

Στέλιος Περράκης

-«Εδώ έχουμε δύο διαφορετικά θέματα. Το ανθρωπιστικό θέμα των αγνοουμένων φυσικά περιλαμβάνει και το 1964 και τους Τουρκοκύπριους που έχουν χαθεί. Στο Στρασβούργο όμως (σ. σ. Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης), η Κυπριακή Δημοκρατία εγκαλεί την Τουρκία για το τι έγινε μετά την εισβολή του 1974 κι εγώ ως Νομικός στέκομαι εκεί. Βλέπω ότι η άλλη πλευρά πέτυχε να μετατοπίσει σταδιακά τη συζήτηση και στο 1964, που δεν έχει να κάνει με τη Διακρατική Προσφυγή ή με τις άλλες ατομικές προσφυγές. Αυτό χρειάζεται να μας προβληματίσει στο πλαίσιο του αναστοχασμού που εισηγήθηκα από την αρχή και στο ενδεχόμενο να αποφασίσει η Κυπριακή Δημοκρατία να κάνει μια νέα Διακρατική Προσφυγή ή να κινήσει το Άρθρο 46/4. Δεν πρέπει να έχουμε ενοχές εμείς. Όσον αφορά το θέμα της Μεταβατικής Δικαιοσύνης, η άποψη μου είναι ότι αν πάμε σε κάτι τέτοιο, θα βοηθήσει ίσως να λάμψει η αλήθεια όσον αφορά συνολικά το πρόβλημα».

Τα παράπονα εναντίον Κυπριακής Δημοκρατίας

Νατάσα Ιακώβου, από τη μη κυβερνητική οργάνωση Truth Now

Συμφωνώ για την ανάγκη ανασκόπησης, συγχαίρω τον κύριο Φωτίου για την ειλικρινή του ενδοσκόπηση, επισημαίνω την αναφορά Περράκη στην κάθαρση, που είναι μια συλλογική ανάγκη των συγγενών αγνοουμένων και όλης της κοινωνίας. Εισηγούμαι να περιληφθεί στην ατζέντα Φωτίου η συζήτηση μεθόδων στο πλαίσιο της Μεταβατικής Δικαιοσύνης που θα συμπληρώσουν το έργο της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων. Επίσης να κάνουμε ανασκόπηση για περαιτέρω μέτρα που πρέπει να λάβει η Κυπριακή Δημοκρατία για υποθέσεις Ελληνοκυπρίων αγνοουμένων που έχουν υποβάλει παράπονα και εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, πέραν από τα παράπονα τους εναντίον της Τουρκίας και να συζητηθεί και το θέμα της Σύμβασης για τους Εξαφανισθέντες στο οποίο αναφέρθηκε ο κύριος Περράκης, όπου καταγράφεται και κατοχυρώνεται το δικαίωμα για την Αλήθεια, η οποία παρότι υπογράφηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία από το 2007, δεν έχει κυρωθεί μέχρι σήμερα».

Φώτης Φωτίου

-«Για την ανασκόπηση-αναστοχασμό που αναφέρθηκε η εκπρόσωπος του Truth Now, πρέπει περισσότερο να δούμε τι θα κάνουμε απ’ εδώ και πέρα. Το τι κάναμε ή τι δεν κάναμε – και υπάρχουν πράγματα που δεν κάναμε διαχρονικά – ανήκει στο παρελθόν και δεν πρέπει να επαναλάβουμε εκείνο το κομμάτι του κακού μας εαυτού».

Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή

-«Θεωρώ κλειδί μια συστηματική ενημέρωση όλων των κρατών και ιδιαίτερα αυτών του Συμβουλίου της Ευρώπης, εκ των οποίων τα 27 βρίσκονται σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί από το 1983 δεν έχουμε οποιαδήποτε προσφυγή στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών – ούτε και οποιοδήποτε ψήφισμα. Πιστεύω ότι στη μόνιμη ατζέντα του Υπουργού Εξωτερικών και του Προέδρου της Δημοκρατίας πρέπει να βρίσκεται αυτό το θέμα για να υπενθυμίζουν κάθε συνομιλητή τους. Επίσης ο συντονισμός για το θέμα αγνοουμένων είναι απαραίτητος και εσωτερικά, δηλαδή μεταξύ της Νομικής Υπηρεσίας και του Υπουργείου Εξωτερικών γιατί έχουμε μια ανοικτή πληγή που δεν θα κλείσει αν δεν υπάρξουν πληροφορίες για τον κάθε αγνοούμενο».

Περί ευαισθητοποίησης των νέων

Μάριος Δημητρίου δημοσιογράφος

-«Βλέπω στην αίθουσα μόνο άσπρα μαλλιά και αναρωτιέμαι, πού είναι οι νέοι σήμερα για να παρακολουθήσουν την ημερίδα;».

Φώτης Φωτίου

-«Μπορεί να μην έχει νέους εδώ, αλλά θα εκπλαγείς πόσο ευαισθητοποιημένοι είναι οι νέοι μας για το θέμα των αγνοουμένων και των εγκλωβισμένων. Σε πολλά σχολεία, μου ζητούν να μιλήσω παιδιά που δεν έζησαν τα γεγονότα. Θα έπρεπε, ναι, να υπήρχαν και νέα παιδιά εδώ, όμως να μη τους αδικούμε –  πρέπει να τους ενημερώνουμε γιατί ο αγώνας δεν σταματά εδώ»…

Από την ομιλία του Υφυπουργού Εξωτερικών Ελλάδας Τέρενς Κουίκ και τις σύντομες παρεμβάσεις του Επισκόπου Μεσαορίας Γρηγόριου που παρατήρησε ότι «ακούστηκαν αλήθειες και σημαντικά πράγματα στην ημερίδα» και της πρώην Υπουργού Εξωτερικών Ερατώς Κοζάκου Μαρκουλλή.

Στιγμιότυπο από την ημερίδα στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας.

Φώτο: Από αριστερά Ιωάννης Κασουλίδης, Κώστας Κληρίδης, Κωνσταντίνος Χριστοφίδης, Φώτης Φωτίου, Στέλιος Περράκης, Πέτρος Παπαπολυβίου, Μαρία Καλμπουρτζή και Νίκος Σεργίδης στην ημερίδα της 1ης Φεβρουαρίου 2019.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ Γιώργος Χριστοφόρου