Κανναβιδιόλη, το φιλικό φάρμακο του Παναγιώτη

Το CBD σταμάτησε τα επιληπτικά επεισόδια του ασθενούς με την πάθηση CLN6

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Στις δύο περίπου ώρες που διήρκεσε η επίσκεψή μας στο σπίτι του Κίκη και της Ροζάνας Ηροδότου στον Ποταμό Γερμασόγειας στη Λεμεσό το Σάββατο 9 Μαρτίου 2019, δεν ακούσαμε ούτε λέξη από τον 25χρονο γιο τους τον Παναγιώτη, ασθενή καθηλωμένο για χρόνια σε αναπηρικό κάθισμα, με τη σπάνια πάθηση CLN6, μια χρόνια, κληρονομική δυσλειτουργία του νευρικού συστήματος – ο Παναγιώτης είναι κλινήρης για πολλούς μήνες το τελευταίο διάστημα, καθώς δεν μπορεί να μιλήσει, να εκφραστεί, να περπατήσει, να σταθεί ή να καθίσει, όμως κυριαρχούσε στον χώρο, μέσα από τις αναφορές των γονιών του και των δύο μεγαλύτερων αδελφών του, του 33χρονου Κωνσταντίνου και του 27χρονου Νικόλα και μέσα από τις συνεχείς εκδηλώσεις της αγάπης και της φροντίδας τους γι’ αυτόν.  Στο επίκεντρο της συζήτησης, ήταν η επιδείνωση της κατάστασής του, το περασμένο καλοκαίρι, με συνεχή και ανεξέλεγκτα επιληπτικά επεισόδια, που τον Σεπτέμβρη 2018 τον οδήγησαν στην Εντατική Μονάδα του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, όπου παρέμεινε κλινήρης για 80 μέρες, 60 από τις οποίες ήταν διασωληνωμένος και 49 μέρες σε καταστολή, όπως ανέφερε στην «24» η μητέρα του. Βγήκε από το νοσοκομείο στις 30 Νοεμβρίου 2018 σε πολύ καλύτερη κατάσταση, αφού από το τέλος Οκτωβρίου 2018, του χορηγείται ιατρική κάνναβη (κανναβιδιόλη CBD) που επέφερε άμεση και θεαματική βελτίωση της υγείας του, με άμεσο τερματισμό των επιληπτικών επεισοδίων. Η φαρμακευτική κάνναβη, του χορηγήθηκε μετά από αίτηση της οικογένειας και σχετική έγκριση του Υπουργού Υγείας  – από τα λίγα περιστατικά που ο Υπουργός έδωσε άδεια σε ασθενή που δεν είναι καρκινοπαθής, για ιατρική χρήση κάνναβης – και σε συνεννόηση της οικογένειας με τον Βιολόγο-Φυσικό Θεραπευτή Πέτρο Ευδόκα, συνιδρυτή του Σωματείου Φίλοι της Κάνναβης. «Τώρα, σε συνεργασία με τον Πέτρο Ευδόκα, συνεχίζουμε τη χορήγηση ιατρικής κάνναβης και προσπαθούμε να μειώσουμε στο ελάχιστο τα αντι-επιληπτικά φάρμακα που έχουν παρενέργειες και κυρίως προκαλούν υπνηλία στον Παναγιώτη», μας πληροφόρησε η Ροζάνα Ηροδότου. Να υπενθυμίσουμε ότι μόλις πριν ένα μήνα, στις 15 Φεβρουαρίου 2019, η κυπριακή Βουλή αποφάσισε τη νομιμοποίηση της καλλιέργειας, εισαγωγής, κατοχής και χρήσης της φαρμακευτικής-ιατρικής κάνναβης στην Κύπρο, γεγονός που ο Πέτρος Ευδόκας  χαρακτήρισε  «μια τεράστια νίκη – ηθική και πολιτική – για το κίνημα νομιμοποίησης της ιατρικής κάνναβης, μετά από  σαράντα χρόνια δαιμονοποίησης και αρνητικής προπαγάνδας».

Γαστροστομία και επιληπτικά επεισόδια

Αναφέρεται στην ιατρική βιβλιογραφία ότι τα συμπτώματα της ασθένειας CLN6 αρχίζουν να εμφανίζονται στην παιδική ηλικία, αλλά κάποτε και μετά την ενηλικίωση. Τα περισσότερα παιδιά με CLN6 αρχικά παρουσιάζουν αναπτυξιακή καθυστέρηση, επιληπτικά επεισόδια, δυσκολία στον συντονισμό κινήσεων, μυϊκούς σπασμούς, δυσαρθρία και απώλεια όρασης. Τα κινητικά προβλήματα επιδεινώνονται με το χρόνο, μέχρι που τα παιδιά δεν μπορούν να περπατήσουν, να σταθούν ή να καθίσουν χωρίς βοήθεια. Η πνευματική λειτουργία επηρεάζεται προοδευτικά μέσα στο χρόνο. Τα περισσότερα παιδιά με CLN6, πεθαίνουν πριν την ενηλικίωση. Η ιατρική περίπτωση του CLN6 και του Παναγιώτη, είναι η μοναδική στην Κύπρο, όπως μας πληροφόρησαν οι γονείς του. Η μητέρα του μας περίγραψε την εξέλιξη της ασθένειας από την αρχή, όταν ο Παναγιώτης παρουσίασε στα 6 του χρόνια μαθησιακά προβλήματα, στα 10 του είχε τα πρώτα επιληπτικά επεισόδια και στα 16 του αναγκάστηκε να καθίσει σε αναπηρικό τροχοκάθισμα. Πρόσθεσε ότι «είναι παιδί της Ειδικής Εκπαίδευσης» και ότι φοίτησε σε δημόσιο Δημοτικό σχολείο, στο Λανίτειο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Λινόπετρας, πάντα με τη βοήθεια συνοδού. Στα 14 χρόνια του οι γονείς του τον πήραν στο διεθνώς γνωστό Παιδιατρικό Νοσοκομείο Great Ormond Street του Λονδίνου, η διάγνωση του οποίου ήταν «αγνώστου τύπου μυοπάθεια». Την ίδια διάγνωση έκανε Ερευνητικό Κέντρο στη Γερμανία όπου μεταφέρθηκε για εξετάσεις στη συνέχεια. Διαγνώστηκε με CLN6 το 2015 στο Ινστιτούτο Γενετικής και Νευρολογίας Κύπρου, μετά από εξετάσεις DNA. Ενόψει της επιδείνωσης της κατάστασής του το καλοκαίρι 2018, οι γονείς του τον μετέφεραν για εξετάσεις σε Ιατρικά Κέντρα στο Ρότσεστερ της Νέας Υόρκης και στο Κολόμπους του Οχάϊο στις ΗΠΑ, όπου τους πληροφόρησαν ότι ο Παναγιώτης είναι διεθνώς ο μεγαλύτερος σε ηλικία ασθενής με CLN6. «Στο Ρότσεστερ, όπου ταξιδέψαμε με τη ξαδέλφη μου Ανδρούλα Ιακώβου, ο Παναγιώτης παραλίγο να πνιγεί  ένα πρωινό, καθώς του έδινα τα φάρμακα του… ήμουν σίγουρη ότι θα πέθαινε… Οι γιατροί εκεί, πρότειναν τότε γαστροστομία, δηλαδή χορήγηση τροφής και φαρμάκων, μέσω σωλήνα που τοποθετείται χειρουργικά στο στομάχι. Έγινε η γαστροστομία σε ιδιωτικό νοσοκομείο στη Λευκωσία  τον Αύγουστο 2018 και από τότε άρχισαν τα συνεχή επιληπτικά επεισόδια». Να αναφέρουμε ότι η Ροζάνα Ηροδότου είναι καθηγήτρια Μαθηματικών σε σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης. Μας είπε ότι γνώρισε και παντρεύτηκε τον σύζυγό της όταν πήγε για σπουδές στη Νέα Υόρκη. Τα δύο μεγαλύτερα αγόρια γεννήθηκαν  στην Αμερική, ενώ η οικογένεια επέστρεψε στην Κύπρο όταν το μεγαλύτερο παιδί  ο Κωνσταντίνος ήταν 6 χρόνων. Χρονολογικά η κυρία Ηροδότου δίδαξε για 10 χρόνια στο Grammar School και μετά διορίστηκε στα δημόσια σχολεία και εργάστηκε στη Β΄ Τεχνική Σχολή και στα Γυμνάσια  Λευκάρων, Αγίου Αθανασίου, Καλογεροπούλειο, Αγίου Αντωνίου και τώρα στο Τσίρειο. «Στο σχολείο για πολλά χρόνια δεν ήξερε κανένας το ζήτημα με τον Παναγιώτη», μας είπε. «Δεν ήθελα να είμαι μίζερη και δεν ήθελα να με λυπάται κανένας!».  Τη ρωτήσαμε τι ελπίζει και τι προσβλέπει τώρα σε σχέση με την κατάσταση του Παναγιώτη. «Πρέπει», είπε, «σιγά σιγά να είναι σε θέση να ζει χωρίς αντι-επιληπτικά φάρμακα και να συνέλθει…υπήρξαν μέρες που κοιμόταν 23 ώρες το 24ωρο, λόγω των αντι-επιληπτικών. Τώρα που του τα μειώσαμε, είναι ξύπνιος περισσότερες ώρες και απολαμβάνουμε να βγαίνουμε μαζί έξω για περίπατο…».

Τρεις άδειες για ενάμισι εκατομμύριο ευρώ

Να υπενθυμίσουμε ότι με βάση την απόφαση της Βουλής της 15ης Φεβρουαρίου 2019, θα δοθούν τρεις άδειες παραγωγής φαρμακευτικής κάνναβης, ενώ η έκδοση άδειας παραγωγής θα ανέρχεται στις 500 χιλιάδες ευρώ και το ετήσιο τέλος άδειας παραγωγής στις 30 χιλιάδες ευρώ. Όλοι οι γιατροί που θα πάρουν τη σωστή εκπαίδευση, θα μπορούν να συνταγογραφούν την κάνναβη, η οποία θα χορηγείται από γιατρό μόνο με συνταγή, με χάπι ή με σταγόνες, χωρίς να υπάρχει ποσοτικό όριο στη συνταγογράφηση. Μεγαλύτερη ποσότητα θα δίνεται μόνο με έγκριση από την αρμόδια Αρχή, ενώ απαγορεύεται η συνταγογράφηση για κάπνισμα.  «Το κάπνισμα», σχολίασε στην «24» ο Πέτρος Ευδόκας, «είναι η χειρότερη και πιο σπάταλη μορφή χορήγησης της κάνναβης. Είναι ορθή και χρειάζεται να γίνει π. χ. όταν κάποιος έχει αναπνευστικά προβλήματα, εκτεθεί σε σκόνη ή σε χημικές ουσίες και δεν υπάρχει άλλος τρόπος…τότε είναι σωστό να καπνίσει κάνναβη για να εισπνεύσει ό,τι χρειάζεται, αντί να πάρει κάποιο άλλο, πιο δηλητηριώδες φάρμακο. Η κάνναβη  – συνέχισε -χορηγείται νόμιμα, σε μορφή κανναβινέλαιου, με σκευάσματα που χορηγούν τα συστατικά μέσα από το δέρμα, με έμπλαστρα δηλαδή,…μπορεί να την πιούμε ή να τη φάμε σε ταμπλέτες και να την πάρουμε σε εισπνεύσιμα φάρμακα που τοποθετούνται σε ατμιστήρα, ο οποίος με τη θερμότητα εξατμίζει τις φαρμακευτικές ουσίες που εμείς εισπνέουμε».

Θα είναι ακόμα στην παρανομία οι ασθενείς;

Σύμφωνα με τον νέο Νόμο, η φαρμακευτική κάνναβη χορηγείται με συνταγή από γιατρό όταν υπάρχει χρόνιος πόνος που συνδέεται με καρκίνο, Aids, παθήσεις κινητικού συστήματος, συστηματική ρευματοπάθεια, ανοσολογικές καταστάσεις, νευροπάθεια και γλαύκωμα και πολλαπλή σκλήρυνση, νόσο Αλτσχάϊμερ, νευρογενή ανορεξία, συμπτώματα ναυτίας, χρόνιο ψυχοσωματικό πόνο, μετατραυματική αγχώδη διαταραχή, νόσο του Crohn και ελκώδη κολίτιδα. Αναμένεται ότι με τη νομική ρύθμιση, θα μπει τέλος στις ελλείψεις που παρατηρούνται, θα εξαλειφθεί το φαινόμενο της παράνομης αγοράς,  θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας  από επενδύσεις στην παραγωγή, θα αυξηθεί η έρευνα στον τομέα της ιατρικής και δυνατότητα εξαγωγής , με έσοδα στην οικονομία».

Όπως παρατήρησε ο Πέτρος Ευδόκας «είναι μεγάλο ερώτημα, κατά πόσο η νομιμοποίηση, που σε κάθε περίπτωση είναι καλοδεχούμενη εξέλιξη, θα έχει σύντομα έμπρακτα οφέλη για τους ασθενείς μας . Εμείς ως Σωματείο πιστεύουμε ότι θα χρειαστούν επιπρόσθετοι αγώνες για να μπορέσουν οι ασθενείς να πάρουν το φάρμακο στα χέρια τους. Ο Νόμος όπως είναι, περιέχει πολλά σημεία που χρειάζονται διευκρίνιση, γιατί όπως είναι δεν μπορεί να εφαρμοστεί. Υπάρχουν αντιφάσεις στους ορισμούς και σημεία που έχουν λειτουργικές ελλείψεις. Η ψήφιση του νόμου είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα, αλλά για μας σημασία έχει οι ασθενείς να έχουν ασφαλή και νόμιμη πρόσβαση στο φάρμακο τους…Η ανησυχία μας είναι ότι θα συνεχίσουν να είναι στην παρανομία οι ασθενείς για αρκετό χρόνο ακόμα, μέχρι να ληφθούν οι  αποφάσεις για την αδειοδότηση. Μπορεί λόγω γραφειοκρατίας και συμφερόντων, να περάσουν χρόνια για να δούμε σκευάσματα στα χέρια των ασθενών, μέσα από τη νόμιμη οδό. Σήμερα δυστυχώς οι ασθενείς μας θεραπεύονται παράνομα και ευτυχώς οι Διωκτικές Αρχές αποφεύγουν να προσαγάγουν στα Δικαστήρια ασθενείς. Η γνώμη μας είναι ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει κατάλογος ασθενειών, όπως δεν υπάρχει για κανένα φάρμακο. Στο εξωτερικό η κάνναβη συνταγογραφείται για εκατοντάδες ασθένειες, ενώ η νομοθεσία στην Πολιτεία Καλιφόρνια των ΗΠΑ αναφέρει ότι εναπόκειται στην απόφαση του γιατρού να χορηγήσει την ιατρική κάνναβη για οποιονδήποτε ιατρικό λόγο κρίνει ο γιατρός. Τώρα που πέρασε ο νέος νόμος θέλουμε να ενθαρρύνουμε όλους τους ασθενείς να συνεχίσουν να κάνουν αιτήσεις στη Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Υγείας που θα αποφασίζει για τα θέματα ιατρικής κάνναβης, αφού ο νέος νόμος δεν αναίρεσε την εξουσία του Υπουργού Υγείας να δώσει άδεια ιατρικής χρήσης της κάνναβης για σκοπούς θεραπείας, έρευνας ή καλλιέργειας». Κατέληξε με τα εξής, ο Πέτρος Ευδόκας: «Όσον αφορά τη νομιμοποίηση της κάνναβης για προσωπική χρήση , το Σωματείο μας θεωρεί ότι αυτή  θα λύσει πολλά κοινωνικά προβλήματα, αλλά για εμάς προέχουν τώρα οι ανάγκες των ασθενών μας».

Συγκεχυμένη κατάσταση, ανάμικτες παρατηρήσεις

Κύλισε αρκετό νερό στο αυλάκι από τον Νοέμβρη 2016 που ο Πέτρος Ευδόκας συμμετείχε σε διεθνές συνέδριο στο Ευρωκοινοβούλιο στις Βρυξέλλες, για την ιατρική κάνναβη, που έγινε με πρωτοβουλία του Ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Στέλιου Κούλογλου και της Ομάδας GUE/NGL /Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς – Βόρειας Πράσινης Αριστεράς. Στο συνέδριο παρουσιάστηκε το τρέχον νομικό καθεστώς της ιατρικής κάνναβης στην Ευρώπη και διεθνώς και εξετάστηκαν οι δυσκολίες και οι προοπτικές για την καλλιέργεια και την χρήση της ιατρικής κάνναβης στην αντιμετώπιση ενός μεγάλου φάσματος ασθενειών και στην οικονομική ανάπτυξη.

Είπε μεταξύ άλλων τα εξής ο Πέτρος Ευδόκας, στην παρέμβασή του: «Έχω στη φροντίδα μου αρκετά άτομα που χρησιμοποιούν την κάνναβη για τη θεραπεία τους και παρέχω θεραπευτική φροντίδα σε άτομα με ένα μεγάλο φάσμα ασθενειών και παθήσεων – ανάμεσά τους περιλαμβάνονται άτομα με νευρολογικές παθήσεις, αυτοάνοσες παθήσεις, διάφορα σύνδρομα πόνου, κάποιες ψυχιατρικές παθήσεις και καρκίνους. Επίσης προσφέρω συμβουλευτική βοήθεια στο Υπουργείο Υγείας, για θέματα που αφορούν την κάνναβη και στους λίγους γιατρούς στη χώρα μας, οι οποίοι έχουν το θάρρος να γράφουν συνταγές για τη χρήση της κάνναβης. Η κατάσταση στην Κύπρο, μετά από μερικά χρόνια αγώνων, είναι πολύπλοκη και συγκεχυμένη και αυτά που θα σας πω είναι ανάμικτα – θετικά και αρνητικά. Αφετηρία του Σωματείου μας, είναι ο Ευρωπαϊκός Χάρτης των Δικαιωμάτων των Ασθενών, ο οποίος προνοεί ότι οι ασθενείς έχουν δικαίωμα να ενημερώνονται για τις παθήσεις τους και για τις πιθανές θεραπείες, πράγμα που γνωρίζουμε ότι συνήθως δεν γίνεται, όταν η πιθανή θεραπεία αφορά την κάνναβη. Προνοεί επίσης το δικαίωμα των ασθενών να απορρίπτουν όποια θεραπεία δεν θέλουν και το δικαίωμα των ασθενών να επιλέγουν τη θεραπεία τους. Όλα αυτά περιλαμβάνονται στο Σύνταγμα της κάθε χώρας μέλους της ΕΕ. Άλλη αφετηρία του Σωματείου μας, είναι ότι κάθε χρήση της κάνναβης είναι ιατρική χρήση, ασχέτως αν αυτό τώρα αναγνωρίζεται ή όχι».

Ενδοκανναβινοειδή, οι κλειδαριές του σώματος

Είπε στο συνέδριο, ο πολύ γνωστός στην Ελλάδα, Νευρολόγος-Ψυχίατρος Γιώργης Οικονομόπουλος, Πρόεδρος του Ελευθεριακού Συνδέσμου Απεξάρτησης (ΕΛΕΥ.ΣΥΝ.Α): «Είμαι γιατρός και ασχολούμαι 35 χρόνια με τις απεξαρτήσεις και τα τελευταία 3 χρόνια με τη θεραπευτική κάνναβη. Για χιλιάδες χρόνια, η κάνναβη είναι ένα αποτελεσματικό φάρμακο για ένα πλήθος διαφορετικών διαταραχών. Είναι εντυπωσιακό πώς ένα φυτό, μπορεί να έχει τόσες πολλές θεραπευτικές επιδράσεις, για διαφορετικές ασθένειες. Αυτή η απορία λύθηκε τη δεκαετία 1990, όταν ανακαλύφθηκε το ενδοκανναβιδοειδές σύστημα, ότι δηλαδή το κορμί μας παράγει κανναβινοειδή, τα οποία ονόμασαν ενδοκανναβινοειδή, τα οποία ξεκλειδώνουν εκατομμύρια υποδοχέων, κλειδαριών δηλαδή, που υπάρχουν σε όλο μας το σώμα. Αυτό το σύστημα είναι πρωταρχικό για την αποκατάσταση της υγείας, γιατί είναι ο ρυθμιστής της ομοιόστασης, δηλαδή της ισορροπίας εσωτερικού κι εξωτερικού περιβάλλοντος. Έτσι λοιπόν η κάνναβη δεν κάνει τίποτε άλλο, από το να μιμείται και ενισχύει το ενδοκανναβινοειδές σύστημα, το οποίο είναι παράγοντας της ισορροπίας της υγείας».

Η Αντιγόνη, μετά το CBD

Ο Δρ. Οικονομόπουλος, αναφέρθηκε στη συνέχεια, σε ένα περιστατικό θεραπείας με κάνναβη, «με κανναβόλαδο», όπως είπε, «το οποίο μας φαίνεται σαν θαύμα». Και συνέχισε: «Πρόκειται για την Αντιγόνη, παιδί γονιών χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα υγείας, που εμφάνισε κρίσεις επιληψίας από ηλικίας 3 ετών, με πτώσεις και αντιστεκόμενες στη φαρμακευτική, αντι-επιληπτική αγωγή. Διαγνώστηκε με σύνδρομο Lennox-Gastau, μια σπάνια μορφή παιδικής επιληψίας, με χαρακτηριστικό της, την αντίσταση στη φαρμακευτική θεραπεία και με προβλήματα διανοητικά και συμπεριφοράς. Ακολούθησε φαρμακευτική, αντι-επιληπτική και αντι-ψυχωσική αγωγή, χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα και καθώς μεγάλωνε, διαγνώστηκε στην εφηβεία, με οριακή νοητική στέρηση και δυσλεξία. Είχε καθημερινές πτώσεις και πολλές φορές την ημέρα, χωρίς ανταπόκριση στα φάρμακα. Διάβαζε συλλαβιστά και είχε επιθετικότητα και εκδηλώσεις βίας, όταν δεν γινόταν το δικό της. Οι επιληπτικές κρίσεις και οι πτώσεις, μπορούσαν να προκληθούν με οποιοδήποτε ξαφνικό ερέθισμα, ακουστικό ή συναισθηματικό. Έπαιρνε πλήθος αντι-επιληπτικά και αντι-ψυχωσικά φάρμακα, πήγαινε σε σχολείο για ΑΜΕΑ, ενώ την παρακολουθούσε κοινωνικός λειτουργός και ειδικός αγωγής. Από τέλος Ιανουαρίου 2016, ξεκίνησε αγωγή με κανναβόλαδο CBD (Κανναβιδιόλη – Cannabidiol hemp oil). Μέσα στο πρώτο τρίμηνο χρήσης του CBD, έγιναν εντυπωσιακές αλλαγές. Στον πρώτο μήνα χόρεψε μόνη της για πρώτη φορά, ενώ δεν μπορούσε καν, να περπατήσει. Οι κρίσεις, από πολλές καθημερινά, έγιναν 1-2 τη βδομάδα ή αραιότερες και μικρότερης διάρκειας. Τώρα μπαίνει στο ντους χωρίς να πέφτει και έχει αποκτήσει λεκτική ικανότητα, χωρίς να συλλαβίζει. Η ροή της σκέψης, είναι κανονική. Η συγκέντρωσή της, ενώ παλιά δεν ξεπερνούσε το ενάμισι λεπτό, τώρα είναι περισσότερο από δέκα λεπτά. Έχει σταματήσει τις βίαιες εκδηλώσεις. Φαρμακευτικά, έχει διακόψει την αντι-επιληπτική και τη μισή αντι-ψυχωσική αγωγή και τη μειώνει ακόμα σταδιακά, χωρίς πτώσεις, έχοντας ισορροπήσει και το σωματικό της βάρος – από περισσότερα από 130 κιλά, τώρα είναι 67 κιλά. Όπως λέει η ίδια, για την απρόσμενη, μετά από τόσα χρόνια, αλλαγή της, «φοβάμαι που αλλάζω, μήπως και δεν τα καταφέρω» και σε ερώτηση πώς βλέπει την αλλαγή της, λέει «τώρα είμαι θεά»!!.

Αποκαλυπτικές μαρτυρίες ασθενών

Στο πλαίσιο μαρτυριών ασθενών για τη χρήση της ιατρικής κάνναβης, ο Bertrand Rambaud, Πρόεδρος της Γαλλόφωνης Ένωσης Κανναβινοειδών στην Ιατρική, που είναι οροθετικός, είπε ότι «είναι φορέας από το 1984. «Μόνο η κάνναβη, μου επιτρέπει να μην έχω παρενέργειες από τα φάρμακα», είπε χαρακτηριστικά. Για την κόρη της, που έχει κρίσεις επιληψίας και την βοήθησε η κάνναβη, μίλησε η Jaqueline Poitras από την ελληνική ένωση ΜΑΜΑΚΑ (ΜαΜάδες για την Κάνναβη), ενώ τους τρομερούς πόνους που είχε ο Κωνσταντίνος Σύρος μετά από τροχαίο ατύχημα, σχεδόν τους εξάλειψε η χρήση της κάνναβης. Η Carola Perez, ακτιβίστρια υπέρ της χρήσης της κάνναβης για ιατρικούς σκοπούς και Πρόεδρος του Ισπανικού Παρατηρητηρίου για την Ιατρική Κάνναβη, είπε ότι είχε σπάσει στην ηλικία των 11 ετών τον κόκκυγά της, έκανε 12 εγχειρήσεις και στη συνέχεια, οι γιατροί, της τον αφαίρεσαν. «Η κάνναβη μου έσωσε την ζωή. Δεν την καπνίζω, την παίρνω σε φάρμακο, είναι θεραπευτική η χρήση της», σημείωσε, κάνοντας έκκληση για την υιοθέτηση χρήσης της κάνναβης για ιατρικούς σκοπούς».

Η Ανδρούλα Ιακώβου, ξαδέλφη της μητέρας του Παναγιώτη, χορηγεί στον ασθενή  κανναβινέλαιο με γαστροστομία.

Ο Παναγιώτης με τη μητέρα του και τον Μάριο Δημητρίου.

Αριστερά ο Μάριος Δημητρίου με τον Πέτρο Ευδόκα.

Φώτο: Από αριστερά ο Κωνσταντίνος, η Ροζάνα, ο Παναγιώτης, ο Νικόλας, η Ανδρούλα και ο Κίκης Ηροδότου φωτογραφίζονται για την «24» στο σπίτι τους στις 9 Μαρτίου 2019.