Στον…Κήπο της Λύσης με τον Επίκουρο και τον Δρα Βερεσιέ

«Δεν είναι ουτοπία να φιλοσοφούμε και να αναζητούμε την ευτυχία, μέσα από τη φιλία και την αλληλεγγύη»….

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Τον δικό τους φιλοσοφικό «Κήπο της Λύσης» στο πρότυπο του «Κήπου των Αθηνών» του αρχαίου Έλληνα φιλόσοφου Επίκουρου απέκτησαν οι πρόσφυγες Λυσιώτες και οι φίλοι τους, με την ιδρυτική συνάντηση της Ομάδας των Φίλων της Επικούρειας Φιλοσοφίας που φέρει το όνομα «Κήπος της Λύσης»,  το βράδυ της Τρίτης 19ης Μαρτίου 2019 στο Πολιτιστικό Κέντρο Παύλος Λιασίδης, στον προσφυγικό συνοικισμό Τσιακκιλερό στη Λάρνακα. Πρόκειται για πρωτοβουλία του καταγόμενου από τη Λύση  Νευρολόγου-Ψυχίατρου Δρα Κυριάκου Βερεσιέ και της κόρης του Λουϊζας Βερεσιέ, επίσης Ψυχίατρου. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Δημάρχου Λύσης Ανδρέα Καουρή, ο οποίος και τίμησε με αναμνηστική πλακέτα τον παλιό φίλο της προοδευτικής, προσφυγικής κοινότητας Δρα Κλείτο Ιωαννίδη, Καθηγητή Φιλοσοφίας και Αισθητικής, Ερευνητή, Πρόεδρο της Φιλοσοφικής Εταιρείας Κύπρου, «για την τεράστια προσφορά του στον πολιτισμό, στα γράμματα, στην ιστορία του τόπου, αλλά και για τη μεγάλη φιλία που διατηρεί με την κοινότητα της Λύσης και τους πνευματικούς της ανθρώπους».

Καλωσορίζοντας τους παρευρισκόμενους η Δρ. Λουϊζα Βερεσιέ επεσήμανε μεταξύ άλλων ότι «μπορεί να φαίνεται κάπως ουτοπικό σε μια εποχή όπου στο χρήμα δόθηκε αξία κινητήριας δύναμης της ζωής και των ανθρωπίνων σχέσεων, εμείς εδώ να φιλοσοφούμε και να αναζητούμε μέσα από την φιλία και την αλληλεγγύη να εξασφαλίσουμε ευτυχία ανάμεσα στους ανθρώπους. Εμείς όμως – συνέχισε – λέμε πως αυτό δεν είναι ουτοπία. Εμείς πιστεύουμε πως η ύπαρξη και ανάπτυξη του ανθρώπου, αλλά και των κρατών όπου ζει, δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε χρήματα.Υπάρχουν και άλλες βασικές ανθρώπινες αρχές και αξίες, όπως είναι η ψυχολογική ευημερία, η υγεία, η παιδεία, η ανάπτυξη του πολιτισμού, η αποδοχή της διαφορετικότητας των ανθρώπων, η απουσία διαφθοράς και η χρηστή διακυβέρνηση και αν όλα αυτά  μπορέσουν να εφαρμοστούν σωστά, μπορούν κάλλιστα να οδηγήσουν σε άλλη ποιότητα ζωής, στην ισότητα, στην πρόοδο και στην ευτυχία. Είναι γι’ αυτό που η πρωτοβουλία της ίδρυσης του Κήπου της Λύσης, έχει σκοπό να μελετήσει και να προωθήσει όλες αυτές τις αρχές και αξίες, για να έχουμε εμείς και τα παιδιά μας πιο όμορφες και ευτυχισμένες μέρες».

Μια όαση στην έρημο της αποξένωσης

«Ο Επίκουρος είναι πιο κοντά σε οτιδήποτε εγώ πιστεύω», είπε στην «24» ο Δρ. Βερεσιές, αναφερόμενος στον καταγόμενο από τη Σάμο Αθηναίο Φιλόσοφο  που έζησε τον 3ο π. Χ. αιώνα και προωθούσε τη φιλία και την ισότητα ανάμεσα στους ανθρώπους, καθώς και την επίγεια ευτυχία. Ο Δρ. Βερεσιές εξέφρασε τη χαρά του γιατί τέσσερις από τους δώδεκα μαθητές του στη «Σχολή Ευτυχίας» που λειτουργεί στα Κέντρα Πρόληψης Μεσόγειος στην Πύλα, παρευρέθηκαν στην εκδήλωση. Σε ομιλία του με θέμα «Η φιλοσοφία του Επίκουρου και η  ζωή στη Λύση», είπε μεταξύ άλλων ότι «παρόλο που η πρωτοβουλία αυτή γίνεται σε μια εποχή όπου το χρήμα και η διαφθορά κατάλυσαν τις βασικές αρχές της ανθρώπινης μας ύπαρξης και παρόλο που τέτοιες πρωτοβουλίες δεν προσφέρουν υλικό κέρδος, πιστεύω πως μπορούν να παίξουν τον ρόλο μιας όασης στη σύγχρονη έρημο της αποξένωσης των ανθρωπίνων σχέσεων – να προωθήσουν την ανταλλαγή σκέψεων και ιδεών, να εξυψώσουν την ανιδιοτελή φιλία και την αλληλεγγύη  ανάμεσα στους ανθρώπους, να μειώσουν τις περιττές μας συνήθειες και να νιώσουμε στα λίγα χρόνια της ζωής μας την αταραξία και την ευτυχία που μας αξίζει». Ο Δρ. Βερεσιές έκανε και μια προσωπική αποκάλυψη: «Εντελώς τυχαία», είπε, «η 19η Μαρτίου του 1960 είναι η ημέρα που πέθανε ο παππούς μου ο Κυριάκος, από όπου πήρα και το όνομα μου. Σε αυτόν και στον πατέρα μου Λοϊζο αφιερώνω αυτή την πρωτοβουλία για την ίδρυση του Κήπου της Λύσης». Επίσης ευχαρίστησε την οικογένεια του, τη σύζυγο του Ιόνκα και τα παιδιά του Λουίζα και Ιβάν, «που για μια ακόμη μια φορά τον ακολουθούν σιωπηλά και τον στηρίζουν σε αυτή την πρωτοβουλία».

«Θα ήθελα να ήμουν συγχωριανός σας»

Από τη δική του πλευρά ο Δρ. Κλείτος Ιωαννίδης μιλώντας – χωρίς γραπτό κείμενο – με θέμα «Η Λύση στη ζωή μου» αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στην παλιά γνωριμία του με σημαντικές μορφές Λυσιωτών, όπως ο διαλεκτικός ποιητής Παύλος Λιασίδης, ο «άγιος γέροντας» Παναής Χατζηϊωνά και ο πατήρ Γαβριήλ (Γιωρκής του Ζαχαρκά), υπεύθυνος της Μονής Αγίου Παντελεήμονα Αχερά. Είπε ότι πρωτογνώρισε τη Λύση στα 17 του χρόνια, όταν φοιτούσε στην πέμπτη τάξη Γυμνασίου στον Πεδουλά και παρέστη στο μνημόσυνο του ήρωα Γρηγόρη Αυξεντίου. Ανέφερε ότι δημιούργησε φιλική σχέση με τον αγωνιστή της ΕΟΚΑ Γρηγόρη Γρηγορά και με άλλους Λυσιώτες και τους χαρακτήρισε όλους, «γλυκύτατους, σπάνιους και εκλεκτούς ανθρώπους». Εξομολογήθηκε ότι «αν δεν ήμουν γεννημένος στη Μαραθάσα, θα ήθελα να ήμουν συγχωριανός σας». Σε ό,τι αφορά τον Κήπο της Λύσης και την πρωτοβουλία του Κυριάκου και της Λουϊζας Βερεσιέ, είπε μεταξύ άλλων ότι ο ίδιος «πιστεύει στην αιωνιότητα και στην αθανασία της ψυχής, σε αντίθεση με τον Επίκουρο. Όμως – πρόσθεσε – αναγνωρίζει την αξία της Επικούρειας Φιλοσοφίας, η οποία βοηθά να διάγουμε τον βίο μας με ελευθερία, ησυχία και αταραξία. Η φιλία και η ευδαιμονία που είναι το μεγάλο ζητούμενο στη Σχολή της Ευτυχίας που οργανώνει ο αγαπητός Κυριάκος, ασφαλώς προσφέρει τεράστιες υπηρεσίες στον ανθρώπινο κόσμο» τόνισε ο Δρ. Ιωαννίδης.

Η ιδέα και η υλοποίησή της

«Μέσα από τη φιλοσοφική μου αναζήτηση, από όλους τους φιλόσοφους που μελέτησα, μου έκανε εντύπωση η διδασκαλία του Επίκουρου, η ζωή του και η επίδραση που είχε στην ανθρωπότητα», είπε στην ομιλία του ο Δρ. Βερεσιές και συνέχισε: «Τα πιστεύω του, τα βρήκα να είναι πολύ κοντά στα δικά μου, αφού πριν να τον γνωρίσω, εφάρμοζα εμπειρικά για να προσφέρω γέλιο και ευτυχία σε ανθρώπους και να βοηθήσω κόσμο μέσα από την επαγγελματική και φιλική μου προσωπική μου επαφή, αλλά και από τις ομάδες που λειτουργώ στη Σχολή Ευτυχίας, σε αυτό που ο φιλόσοφος ονομάζει αταραξία – δηλαδή γαλήνη, που έρχεται από την απουσία σωματικού και ψυχικού πόνου. Μόλις το ανάφερα στον Κλείτο, αυτός με ενεθάρρυνε να ασχοληθώ με αυτό και όταν του ανάφερα την ιδέα της ίδρυσης της Ομάδας Φίλοι της Επικούρειας Φιλοσοφίας και του Κήπου της Λύσης, το χαμόγελο του ήταν η επικρότηση της ιδέας αυτής και η δήλωση του πως θα έρθει προσωπικά κατά την εναρκτήρια συνάντηση, η επιβεβαίωση πως αυτό που κάνω είναι σωστό. Η σκέψη αυτή μεταφέρθηκε στον Δήμαρχο Λύσης Ανδρέα Καουρή, που αμέσως την αγκάλιασε με θέρμη και με τη βοήθεια του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Λύσης, που από καρδιάς τους ευχαριστώ, πραγματοποιούμε τη συνάντηση αυτή. Ο Κήπος της Λύσης έχει σαν στόχο την καλύτερη γνωριμία με τις βασικές αρχές της Επικούρειας Φιλοσοφίας μέσα από Συμπόσια, Σεμινάρια και Συναντήσεις και ειδικά μέσα από την προώθηση της φιλίας και ευδαιμονίας ανάμεσα στους ανθρώπους. Για να μην είμαστε φορτικοί, κάθε χρόνο με τη βοήθεια και συμβολή της Φιλοσοφικής Εταιρείας Κύπρου θα πραγματοποιούνται τρεις βασικές συναντήσεις – φιλοσοφικά συμπόσια, όπου κάθε φορά θα μελετούνται και θα παρουσιάζονται διάφορα ενδιαφέροντα θέματα. Σ’ αυτά θα καλούνται διακεκριμένοι Κύπριοι και ξένοι μελετητές και επιστήμονες. Επίσης δεν αποκλείεται η διοργάνωση άλλων μορφών εκδηλώσεων τέχνης, πολιτισμού, εκδρομών, λεωφορείων και βραδιών γέλιου, φιλικών συνάξεων, η χρησιμοποίηση του διαδικτύου και άλλες μέθοδοι που να προωθούν τους σκοπούς του Κήπου. Η συμμετοχή μελών είναι εθελοντική και όποιος θέλει να ενταχθεί στην Ομάδα Φίλων της Επικούρειας Φιλοσοφίας, είναι αρκετό να συμπληρώσει τη σχετική φόρμα μέλους και να υπογράψει τις λεπτομέρειες για τη χρήση των προσωπικών του δεδομένων για να μπορούμε να επικοινωνούμε μαζί σας».

Το πρώτο «Λεωφορείο του Γέλιου»

«Στην Κύπρο κατά τα τελευταία χρόνια μέσα από τη φιλοσοφική Εταιρεία Κύπρου και προσωπικά από τον Πρόεδρο της  Δρα Κλείτο Ιωαννίδη, γίνεται συγκεκριμένη προσπάθεια όπως κρατηθεί ζωντανή η φιλοσοφική αναζήτηση απαντήσεων για καίρια θέματα της ανθρώπινης προσωπικότητας, αλλά και της σύγχρονης κοινωνίας όπου ζούμε», επεσήμανε ο Δρ. Βερεσιές. «Μέσα στην επαγγελματική μου αναζήτηση μεθόδων για ενίσχυση της ψυχικής υγείας των συνανθρώπων μας», συνέχισε, «και τηρώντας το σύνθημα πως η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική από τη θεραπεία, πριν οκτώ χρόνια το 2011 με την ενίσχυση του τότε Δημοτικού Συμβούλου και μετέπειτα Δημάρχου Ιδαλίου Λεόντιου Καλλένου, κάναμε το πρώτο σεμινάριο για τη σημασία του γέλιου και του χιούμορ στη ζωή μας και ακολούθησε και το πρώτο στην Κύπρο «Λεωφορείο του Γέλιου», όπου κάναμε τη διαδρομή Δάλι- Γαλάτα- Δάλι, γελώντας – γιατί σε όλη την πορεία λέγαμε ανέκδοτα. Τα επόμενα χρόνια έγιναν και άλλα λεωφορεία και βραδιές γέλιου. Σε αυτή την πρώτη συνάντηση για το γέλιο, γνωρίστηκα από κοντά με τον άνθρωπο που θαύμαζα για χρόνια, διαβάζοντας τα γραπτά του και ακούγοντας τον από το ραδιόφωνο. Τον Δρα Κλείτο Ιωαννίδη.  Εκεί ο Δρ. Ιωαννίδης ανάπτυξε πολύ εμπεριστατωμένα το θέμα της ειρωνείας στην αρχαία Ελλάδα και ανέβασε ψηλά το επίπεδο της ενασχόλησης μου με το θέμα του γέλιου και το μετάτρεψε σε πολύ σοβαρή υπόθεση. Τον Δρα Ιωαννίδη τον θαύμαζα και τον θαυμάζω ακόμη για την ποίηση του, για τις γνώσεις του σε θέματα ιστορίας του κόσμου και του τόπου, φιλοσοφίας, μεταφυσικής, των θρησκειών, για τις ηθικές αξίες και τις αρετές που πιστεύει και  προωθεί. Από την πρώτη μέρα της γνωριμίας μας αναπτύξαμε πολύ δυνατό δεσμό φιλίας και σύντομα τον θεώρησα σαν δάσκαλο μου και στις δικές μου φιλοσοφικές  αναζητήσεις. Ένα άλλο στοιχείο που έδεσε τη φιλία μας, είναι η σχέση που είχε ο Κλείτος με την κοινότητα της Λύσης και τους πνευματικούς της ανθρώπους, για τους οποίους μου μιλά συχνά, αλλά και η εμπιστοσύνη που μου έδειξε από την αρχή και γιατί είμαι Λυσιώτης».

Η εμπειρική εφαρμογή της Επικούρειας φιλοσοφίας

«Αρχίζοντας τη μελέτη για τον ξεχωριστό αυτό Φιλόσοφο, τον Επίκουρο, αντιλήφθηκα πως μερικές από τις βασικές αρχές της φιλοσοφίας του, εφαρμόζονταν εντελώς εμπειρικά και στην κοινότητα της Λύσης», είπε ο Δρ. Βερεσιές και πρόσθεσε: «Είναι γι’ αυτό που αντικείμενο της Ομάδας Φίλων της Επικούρειας Φιλοσοφίας που ιδρύεται απόψε, είναι και  η προσπάθεια να βρούμε και να διατηρήσουμε αρκετά από τα βιώματα των Λυσιωτών, που τους καθιστούσαν και καθιστούν ξεχωριστούς στην κοινωνία της Κύπρου. Είναι και αυτή μια προσπάθεια όπως αναζητηθούν και μείνουν στη μνήμη τέτοιες πτυχές της κοινότητας μας. Γι’ αυτό και η ομάδα αυτή φέρει το όνομα «Ο Κήπος της Λύσης». Γιατί μπορεί η προσφυγιά να μας σκόρπισε στους τέσσερεις ανέμους, αλλά οι συνήθειες μας, οι παραδόσεις μας, ο τρόπος της σκέψης μας, οι διαπροσωπικές και ανθρώπινες μας σχέσεις παραμένουν οι ίδιες και μεταφέρονται στις επόμενες γενιές. Η αλληλεγγύη, η φιλία και πολλά άλλα χαρακτηρίζουν τους Λυσιώτες – βασικές  αρχές, που βρίσκουμε στην φιλοσοφία του Επίκουρου. Χωρίς να θέλουμε να μειώσουμε την κοινωνική ζωή και τις αρχές διαβίωσης άλλων κοινοτήτων και ομάδων πληθυσμού στην Κύπρο και για να μη φαίνεται και άκρως εγωιστική η παρουσίαση των θετικών στοιχείων της Λύσης και των κατοίκων της, δηλώνουμε από την αρχή πως σεβόμαστε όλες τις παραδόσεις και τον τρόπο ζωής και επικοινωνίας των συμπατριωτών μας. Απλά επειδή αντικείμενο της μελέτης μας είναι η Λύση, αναφερόμαστε γι’ αυτό με περισσότερη έμφαση και λεπτομέρεια. Ένα άλλο πολύ σοβαρό θέμα που μας φέρνει πολύ κοντά στην Φιλοσοφία του Επίκουρου είναι το θέμα των επιθυμιών, τις οποίες οι Λυσιώτες τις έβαζαν πολύ χαμηλά και γι’ αυτό ένιωθαν και ευτυχισμένοι, όταν τις ικανοποιούσαν. Επειδή πέρασαν το πολύ δύσκολο στάδιο της φτώχειας, της πείνας, της τοκογλυφίας και της απώλειας αρκετών περιουσιών, τις οποίες ανέκτησαν ύστερα από πολύ κόπο και με την  ίδρυση του Συνεργατισμού, έμαθαν να είναι οικονόμοι, να ικανοποιούν πρώτα τις βασικές τους ανάγκες και ύστερα τα λούσα και με την οικονομική τους περισυλλογή και την ικανότητα τους να επιβιώσουν και να αποκαταστήσουν επαγγελματικά και κοινωνικά τα παιδιά τους. Με τον τρόπο αυτό αποκτούσαν αγάπη και εκτίμηση από το κοινωνικό σύνολο και μέσα από τη φιλία και τη στήριξη, η κοινότητα εξέφραζε έμπρακτα της αλληλεγγύη της. Ένα από τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της κοινότητας της Λύσης ήταν η συντήρηση της περιουσίας της οικογένειας, σαν εχέγγυο της συνέχισης της ύπαρξης και της ενότητας της οικογένειας. Η Λύση είναι η μοναδική κοινότητα στην Κύπρο, όπου η περιουσία δεν πήγαινε σαν προίκα στις κόρες, αλλά στους γιούς, οι οποίοι είχαν την υποχρέωση και καθήκον να αποκαταστήσουν τις αδελφές και να συντηρούν την υπόλοιπη οικογένεια και τους γονείς μέχρι τον θάνατο τους. Αυτή η ιδιαιτερότητα και πολλά άλλα, έκαναν την Λύση να μην έχει ξενιτεμένα παιδιά και οικογένειες».

Ο θάνατος δεν πρέπει να μας απασχολεί…

Ο Δρ. Βερεσιές τέλειωσε με μια μικρή αναφορά για τον Επίκουρο, τη ζωή και τη φιλοσοφία του, η καρδιά της οποίας, όπως είπε, ήταν στην Αθήνα το 306 π. Χ. όπου μετέφερε τη Σχολή του, που ονομαζόταν Κήπος. «Ήταν ο κήπος του σπιτιού του, που βρισκόταν έξω από το τείχος των Αθηνών και που εξελίχθηκε σε Φιλοσοφική Σχολή, ανοικτή σε όλους – ένα είδος κοινοβίου βασισμένου στην αρχή της φιλίας, όπου όλοι είναι ευπρόσδεκτοι, πλούσιοι και φτωχοί, γυναίκες, άντρες, παιδιά ιερόδουλες και δούλοι. Πίστευε ότι όλοι οι άνθρωποι μπορούσαν να γίνουν φιλόσοφοι και να έχουν μερίδιο στην ευτυχία. Το μεγαλύτερο αγαθό στη ζωή για τον Επίκουρο ήταν η ηδονή – δηλαδή να περνούμε καλά – ενώ ο πόνος και ο φόβος είναι το κορυφαίο κακό. Για τον Επίκουρο η απουσία πόνου, ψυχικού ή σωματικού, είναι η ευτυχία. Για να κατακτήσει κάποιος μια ζωή αληθινής ευτυχίας πρέπει να περιορίσει τις επιθυμίες του. Γι’ αυτό οι μαθητές του προσπαθούσαν να μειώσουν τις επιθυμίες τους και έλεγαν ότι εκείνος που δεν μπορεί να ικανοποιηθεί με τα λίγα, δεν μπορεί να ικανοποιηθεί με τίποτε. Το μότο τους, είναι λάθε βιώσας, δηλαδή να ζεις ήσυχα, μακριά από τη φασαρία, τις πιέσεις και τις απαιτήσεις των πολλών. Ο Επίκουρος μπορεί να μην ενδιαφερόταν για την πολιτική, αλλά ενδιαφερόταν για τις ανθρώπινες σχέσεις. Υποστήριζε ότι η φιλία είναι το κλειδί της ευτυχίας κάθε κοινωνίας, μια από τις μεγαλύτερες απολαύσεις, γι’ αυτό και ήταν όλοι ίσοι στον κήπο του. Πώς μπορούμε να καταπολεμήσουμε τον βαθύτερο και πιο αρχέγονο φόβο του θανάτου; Η απάντηση του Επίκουρου ήταν τρομερά καινοτόμα – ο θάνατος δεν πρέπει να μας απασχολεί. Γιατί; Γιατί όσο υπάρχουμε εμείς, δεν υπάρχει ο θάνατος. Όταν έρθει αυτός, δεν υπάρχουμε εμείς! Σύμφωνα με τον Επίκουρο, τον θάνατο δεν τον συναντάμε ποτέ, τον χάνουμε στην πόρτα. Ο θάνατος δεν έχει δυνατότητα να μας κάνει κανένα κακό και η ψυχή δεν είναι αθάνατη, γι’ αυτό να μην ανησυχούμε για τη μετά θάνατο πορεία της. Όλα όσα αφορούν τον άνθρωπο, ξεκινούν με τη γέννηση του και τελειώνουν με το θάνατο του – τίποτα δεν ακολουθεί μετά. Αυτή τη φιλοσοφία καλούμαστε να καλλιεργήσουμε στον Κήπο της Λύσης και όπου μπορούμε να την εφαρμόσουμε για να πετύχουμε την αταραξία της ψυχής και την ευτυχία χωρίς περιττές επιθυμίες και χωρίς σωματικό και ψυχικό πόνο, μέσα από τη φιλία».

Ο Δρ. Κλείτος Ιωαννίδης παραλαμβάνει τιμητική πλακέτα από τον Δήμαρχο Λύσης Ανδρέα Καουρή.

Οι ομιλητές της βραδιάς – Κυριάκος Βερεσιές, Κλείτος Ιωαννίδης, Ανδρέας Καουρής και Λουϊζα Βερεσιέ.

Φώτο:Στιγμιότυπο από την ιδρυτική συνάντηση του «Κήπου της Λύσης» την περασμένη Τρίτη στο Πολιτιστικό Κέντρο Παύλος Λιασίδης, στον προσφυγικό συνοικισμό Τσιακκιλερό στη Λάρνακα.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ Κυριάκος Ανδρέου