Η αποσύνθεση των πολιτειακών θεσμών και η δυσλειτουργία του κρατικού μηχανισμού

Όταν ο Γλαύκος Κληρίδης στη διάρκεια της προεδρίας του αναγκάστηκε να ομολογήσει ότι προεδρεύει ενός κράτους μπανανίας, σίγουρα γνώριζε πολύ περισσότερα από τον μέσο πολίτη που συχνά – πυκνά, επίσης αναγκάζεται, να προβαίνει στην ίδια διαπίστωση.

Του Αντώνη Άσσου

Από τον καιρό του Γλαύκου Κληρίδη πέρασαν ήδη πάνω από δεκαπέντε χρόνια. Το πηδάλιο του κράτους ανέλαβαν άλλοι τρεις πρόεδροι, αλλά τίποτε δεν έχει αλλάξει. Μάλλον σήμερα έχουμε περισσότερους λόγους και αποδείξεις, για να δικαιολογείται η χρήση του όρου μπανανία, για ένα κράτος που κατά τα άλλα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν λοιπόν κάποιος ήθελε να κάνει μια αχτινογραφία του κράτους μας, πάλι θα διαπιστώσει ότι η μπανανία είναι εδώ. Το μαρτυρούν τα γεγονότα που κτυπούν όχι καμπανάκι, αλλά καμπάνα. Δεν πάμε καλά. Δεν πάμε καθόλου καλά.

Οι αποκαλύψεις με τους φόνους των αλλοδαπών γυναικών και τον τρόπο που έδρασαν ή δεν έδρασαν οι αρχές, έρχεται να επιβεβαιώσει ότι το κράτος μας δυσλειτουργεί. Οι θεσμοί βρίσκονται σε αποσύνθεση. Το σύστημα πάσχει. Και επειδή όποτε προκύπτει κάτι
δυσμενές και οδυνηρά απρόοπτο, επικαλούμαστε το σύστημα για να δικαιολογήσουμε εγγενείς αδυναμίες, πρέπει να το κάνουμε ξεκάθαρο. Σύστημα δεν υπάρχει. Σύστημα είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι που επιφορτίζονται με κάποιο έργο, κάποιο καθήκον. Aυτοί είναι το σύστημα και αυτοί το αποτελούν. Αν αυτοί οι άνθρωποι που αναλαμβάνουν να φέρουν σε πέρας κάποιο έργο διακρίνονται από ραθυμία, οκνηρία, αδιαφορία, φυγοπονία, ευθυνοφοβία και όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά ενός ατόμου που είναι ακατάλληλο να
κατέχει μια θέση, από τη χαμηλότερη ως την πιο υπεύθυνη, είναι προφανές ότι έργο δεν θα παραχθεί. Και δυστυχώς ο αριθμός των ατόμων που στελεχώνουν σήμερα τον κρατικό μηχανισμό σε όλο το εύρος και βάθος του, και διακρίνονται με τα πιο πάνω… χαρίσματα,
δεν είναι ευκαταφρόνητος. Το διαπιστώνουμε όταν γίνεται η έκρηξη στο Μαρί, όταν χάνονται ζωές στα νοσοκομεία, όταν χάνεται η υπόθεση του χαλουμιού, όταν έχουμε αυτοκτονίες, θανάτους ή βιασμούς στις φυλακές, όταν καταρρέει η οικονομία, όταν ληστεύονται οι καταθέσεις των πολιτών, όταν αντιδεοντολογικές συμπεριφορές κλονίζουν το οικοδόμημα της Δικαιοσύνης, όταν έρχονται στο φως διαπλοκές και εξυπηρέτηση συμφερόντων πολιτικών προσώπων, όταν αποκαλύπτεται χρηματισμός πολιτικών κομμάτων, όταν αποκαλύπτονται σκάνδαλα, το ένα μετά το άλλο, όταν, όταν, όταν.

Κι ένα επί πλέον παράδειγμα. Μόλις πριν λίγες μέρες ο Δήμαρχος Πάφου Φαίδων Φαίδωνος, με ανάρτησή του σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης για δικούς του λόγους που δεν αναφέρει, έσπευσε να γράψει τα εξής: «Το Τμήμα Δημοσίων Έργων έχει μαζέψει πολλούς ανεύθυνους και τεμπέληδες και πολλά έργα καθυστερούν εξαιτίας τους». Αυτά από ένα αιρετό αξιωματούχο, προερχόμενο μάλιστα από τις τάξεις του κυβερνώντος κόμματος και που δεν έχει ελατήριο την πρόκληση φθοράς στην Κυβέρνηση.

Αλλά το διαπιστώνει και ο πολίτης καθημερινά στην επαφή μου με την κρατική μηχανή. Ο καθένας βλέπει τον μηχανισμό αυτόν να δυσλειτουργεί. Να αποτελεί τροχοπέδη στην πρόοδο και την ανάπτυξη. Προσφέρει στον πολίτη υποβαθμισμένες υπηρεσίες στην
υγεία, στην παιδεία, στην ασφάλεια.

Όχι για πρώτη φορά

Τα τραγικά γεγονότα των τελευταίων ημερών δεν είναι ασφαλώς το πρώτο περιστατικό που συγκλονίζει την κυπριακή κοινή γνώμη. Και σίγουρα δεν θα είναι το τελευταίο αν κρίνουμε από τη νοοτροπία που διακατέχει όσους διαχειρίζονται τις τύχες του τόπου και των κατοίκων του. Όταν είχε συμβεί η τραγωδία στο Μαρί ακούσαμε διαβεβαιώσεις
και όρκους ότι θα γίνουν όσα πρέπει και δεν θα παραληφθεί τίποτε από όσα χρειάζονται, για να μη ξαναζήσουμε τέτοια γεγονότα. Κι όμως η ζωή τους διαψεύδει. Απλώς γιατί, τίποτε επί της ουσίας δεν έχει γίνει. Δεν βρέθηκε ακόμα εκείνος που θα ταράξει τα νερά. Θα υποχρεώσει, θα αναγκάσει ακόμα, όσους έχουν υπεύθυνες θέσεις να πάρουν σοβαρά τον ρόλο τους. Να έχουν απαιτήσεις πρώτα και κύρια από τον εαυτό τους και ακολούθως από τους υφιστάμενους και ελεγχόμενούς τους. Μόνο έτσι θα πάει μπροστά ο τόπος.
Δυστυχώς όμως αυτό που παρατηρείται είναι η αδιαφορία και η απόκρυψη των προβλημάτων κάτω από το χαλί. Αφήνονται να χρονίζουν και να γεννούν και άλλα. Στην καλύτερη περίπτωση οι αρμόδιοι, που δεν είναι άλλοι από όσους αποτελούν τη νομοθετική και εκτελεστική εξουσία, αναλίσκονται σε ατελείωτες διαβουλεύσεις και
διαλόγους όταν τα προβλήματα κακοφορμίζουν. Οι θεσμοί του κράτους έχουν τάση αποσύνθεσης. Οι υπηρεσίες του διακρίνονται από χαλαρότητα και ελαφρότητα. Οι κάθε λογής αρμόδιοι, υπεύθυνοι και προϊστάμενοι κάθε άλλο παρά διακρίνονται από το υψηλό αίσθημα ευθύνης που πρέπει να χαρακτηρίζονται. Κι ας μη πει κάποιος ότι γενικεύουμε. Δυστυχώς οι εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα και όλοι το γνωρίζουν αλλά σιωπούν
εφαρμόζοντας την κυπριακή τακτική «κρύψε να περάσουμε».

Μηχανισμός στο ρελαντί

Το τεράστιο ζήτημα που προέκυψε με την τυχαία ανακάλυψη του πρώτου πτώματος στο μεταλλείο Μιτσερού και τα όσα έχουν αποκαλυφθεί δεν είναι παρά ενδεικτικά της νοοτροπίας και προσέγγισης που διακατέχει πολλούς κρατικούς λειτουργούς.

Σύμφωνα με ατράνταχτα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιήσει επώνυμα εμπλεκόμενα πρόσωπα, είχε καταγγελθεί στην Αστυνομία η εξαφάνιση αριθμού αλλοδαπών γυναικών. Ποια ήταν η αντιμετώπιση από πλευράς των αρχών οι καταγγελίες; Πλήρης απαξίωση. Καμιά έρευνα. Ούτε τα στοιχειώδη δεν έπραξαν. Στεκόμαστε μόνο στο παράδειγμα
νεαρής Σομαλής που είχε αναφερθεί ως ελλείπουσα από τον περασμένο Δεκέμβριο. Το όνομά της περιλήφθηκε από τότε στον μακρύ κατάλογο με τις ελλείπουσες γυναίκες. Και φθάσαμε στο σήμερα και ύστερα από τον σάλο που δημιουργήθηκε, για να αποκαλυφθεί ότι η νεαρή εγκατέλειψε από τότε την Κύπρο αλλά παρέμενε στον κατάλογο με τις ελλείπουσες γυναίκες. Τέτοια σοβαρότητα.

Ακούσαμε και την αστειότητα ότι οι γυναίκες που εξαφανίζονται από τους χώρους διαμονής τους διαφεύγουν στα κατεχόμενα. Λέχθηκε για να δικαιολογηθεί η αδιαφορία των αρχών να τις αναζητήσει. Να καταφύγουν όμως στα κατεχόμενα για να κάνουν τι; Για να αναχωρήσουν για τις πατρίδες τους; Μα τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα παραμένουν στις ελεύθερες περιοχές και εύκολα διαπιστώνεται αυτό. Εξάλλου τα έγγραφα αυτά τα χρειάζονται για να περάσουν από τα σημεία ελέγχου των διόδων προς τα κατεχόμενα. Εκτός κι αν υπάρχει η παραδοχή ότι ακόμα και τα σημεία αυτά είναι ανεπιτήρητα και χωρίς έλεγχο. Άρα; Από την άλλη για να ισχυριστεί κάποιος ότι καταφεύγουν στα κατεχόμενα λαθραία μέσω της γραμμής αντιπαράταξης, μόνο ως ανέκδοτο μπορεί να ακουστεί και δεν χρειάζεται περισσότερη συζήτηση και ανάλυση.

Ρατσιστικές τάσεις

Με όλα αυτά τα δεδομένα και άλλα που ο χώρος δεν επιτρέπει να παρατεθούν αποδεικνύεται η πλημμελής εξέταση και έρευνα του θέματος. Εξ αρχής επιδείχθηκε αδιαφορία και το γεγονός ότι στην πλειοψηφία τους οι εξαφανισθείσες ήταν ασιάτισσες δεν μπορεί να αφαιρεθεί από την εξίσωση. Άλλωστε οι μαρτυρίες προσώπων που κατέφυγαν στην Αστυνομία είναι ενδεικτικές για τον απαξιωτικό τρόπο που τα μέλη του σώματος μιλούσα «για τούτες» και για τες «μαυρούες».

Για να διορθωθεί η κατάσταση πρέπει να γίνουν πολλά. Αν κανείς μιλήσει για επανίδρυση του κράτους δεν θα είναι υπερβολή. Αλλά για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός χρειάζεται πολιτική βούληση που για την αλήθεια δεν τη βλέπουμε. Όπως επίσης δεν πρέπει να εμφανίζονται, κάθε φορά που παρουσιάζονται τέτοια τραγικά περιστατικά και τάσεις κομματικών κεφαλαιοποιήσεων όπως σωστά, επεσήμανε ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου, που για να το αναφέρει κάτι γνωρίζει.

Όπως γνωρίζει και ο πολίτης ότι τέτοιες τάσεις εμφανίστηκαν στο παρελθόν εμφανίζονται και τώρα.