Sharenting και ιδιωτικότητα παιδιών

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

«Η άσκηση του δικαιώματος της διαδικτυακής έκφρασης των γονιών, όταν αφορά τα παιδιά τους, θα πρέπει να ασκείται υπεύθυνα και παιδοκεντρικά, ώστε να μην παραβιάζει το δικαίωμα της διαδικτυακής ιδιωτικότητας των παιδιών», αναφέρει σε άρθρο της η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδα Κουρσουμπά, με θέμα τις αναρτήσεις των γονιών στο διαδίκτυο και το δικαίωμα των παιδιών στη διαδικτυακή ιδιωτικότητα. Το άρθρο βασίζεται στη σχετική Τοποθέτηση της Επιτρόπου, του Απριλίου 2019.

Όπως επισημαίνει μεταξύ άλλων «γονείς, που συνηθίζουν να ανεβάζουν υλικό που αφορά τα παιδιά τους ενεργούν, τις περισσότερες φορές, με καλές προθέσεις. Όμως μέσα από τις αναρτήσεις αυτές, δημοσιοποιείται τεράστια πληροφόρηση για το παιδί, η οποία μπορεί να ξεκινά ακόμη πριν από τη γέννησή του και περιλαμβάνει δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα του παιδιού. Σε αυτά τα δεδομένα, είναι δυνατόν να έχει πρόσβαση ο οποιοσδήποτε και αυτό συνεπάγεται πολλαπλούς κινδύνους για το παιδί [π.χ. την παράνομη χρήση αυτού του υλικού για τη δημιουργία ψεύτικου προφίλ (digital kidnapping), την άντληση πληροφοριών από επιτήδειους που θα ήθελαν να βλάψουν το παιδί αφού κερδίσουν την εμπιστοσύνη του, τη χρήση του υλικού ως μέσο εκφοβισμού ή την αναπαραγωγή του υλικού, είτε ως έχει, είτε μετά από μερική αλλοίωση, σε ιστότοπους που προωθούν την παιδική πορνογραφία.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα που προκύπτει, από τις αναρτήσεις αυτές, σχετίζεται με το ψηφιακό αποτύπωμα και τη διαδικτυακή ιδιωτικότητα των παιδιών.  Οι πληροφορίες και το υλικό που αναρτούν οι γονείς, διαγράφουν ένα διαδικτυακό προφίλ και διηγούνται μια ιστορία του παιδιού. Με τον τρόπο αυτό, τα  δεδομένα των αναρτήσεων για το παιδί,  δυνατόν να έχουν καθοριστική συμβολή στον τρόπο με τον οποίο το ίδιο το παιδί αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και στο πώς οι άλλοι το προσλαμβάνουν και να επηρεάζουν το δικαίωμά του για αυτο-καθορισμό και αυτονομία.  Οι αναρτήσεις δυνατόν να αφορούν ένα κομμάτι της ιστορίας του παιδιού, μέσα από την οπτική των γονιών. Μια ιστορία, την οποία το παιδί δε θα έχει ποτέ την ευκαιρία να επιλέξει να τη διηγηθεί με τους δικούς του όρους, μέσα από τη δική του οπτική, είτε ακόμη να μην τη μοιραστεί καθόλου. Η άσκηση του γονικού ρόλου είναι, ταυτόχρονα, δικαίωμα και ευθύνη. Οι γονείς οφείλουν, με τις επιλογές και συμπεριφορές τους, να εξυπηρετούν πρωτίστως τη διασφάλιση του συμφέροντός του παιδιού τους. Ακόμη και όταν ασκούν δικά τους ατομικά δικαιώματα, όπως είναι το δικαίωμά τους να εκφράζονται ελεύθερα. Οι γονείς μέσα από τις αναρτήσεις τους, ειδικά όταν αυτές περιέχουν υλικό που αφορά τα παιδιά τους, αναμένεται να επιδεικνύουν ιδιαίτερη προσοχή ως προς το περιεχόμενο και την ποσότητα των πληροφοριών που δημοσιοποιούν. Αναμένεται, επίσης, να αξιολογούν το σκοπό της δημοσιοποίησης, να συνυπολογίζουν τις πιθανές επιπτώσεις της ανάρτησης στο παιδί τους και να εξετάζουν θέματα προστασίας από κινδύνους και θέματα ευημερίας και αξιοπρέπειας των παιδιών τους. Πολύ περισσότερο, οφείλουν να σέβονται την άποψη του παιδιού τους, δίνοντας του, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, τη δυνατότητα να διατυπώνει τις απόψεις του για δημοσιοποιήσεις που το αφορούν, παρέχοντας του τη δυνατότητα να καθορίζει το ίδιο το δικό του ηλεκτρονικό αποτύπωμα.

Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι, η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των γονιών και η καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού των δικαιωμάτων του παιδιού, συνιστούν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο είναι δυνατόν να θεμελιωθεί μια υπεύθυνη παιδοκεντρική γονική συμπεριφορά, σε ότι αφορά το sharenting (από το share που σημαίνει μοιράζομαι και το parenting που αναφέρεται στην ενάσκηση του γονικού ρόλου. Πρόκειται για την επιλογή πολλών γονιών να χρησιμοποιούν διάφορες διαδικτυακές πλατφόρμες, για να κοινοποιήσουν ιστορίες και να μοιραστούν πληροφορίες, με τη μορφή ή τη συνοδεία οπτικοακουστικού υλικού, στις οποίες κεντρικοί πρωταγωνιστές είναι τα παιδιά τους).

Γονείς ενημερωμένοι και ευαισθητοποιημένοι, ενεργούν πρωτίστως και, πάνω από όλα, με τρόπο παιδοκεντρικό, ακόμη και όταν ασκούν ένα ατομικό τους δικαίωμα, όπως είναι το δικαίωμά τους στην ελευθερία (διαδικτυακής) έκφρασης».