Τα Παράδοξα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Αν. Μεσόγειος…

Ακαδημαϊκοί από Κύπρο, Ελλάδα, Ιταλία και Ισραήλ σε ένα αποκαλυπτικό Συνέδριο στο Πανεπιστήμιο Κύπρου

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ακόμα και τα…Παράδοξα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με θέματα ενέργειας, μετανάστευσης και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, αναφέρθηκαν σε Διεθνές Συνέδριο με τίτλο «Η ΕΕ και η Ανατολική Μεσόγειος, Προοπτικές και Προκλήσεις – The EU and the Eastern Mediterranean: Prospects and Challenges» που έγινε την Παρασκευή 5 Απριλίου 2019 στο Πανεπιστήμιο Κύπρου στο πλαίσιο του Εκπαιδευτικού Προγράμματος EastMed, μιας συνεργασίας του Πανεπιστημίου Κύπρου με το Πανεπιστήμιο Πειραιώς της Ελλάδας, το Πανεπιστήμιο Ca’ Foscari της Ιταλίας και το  Πανεπιστήμιο Ben Gurion of the Negev του Ισραήλ, που χρηματοδοτείται από το Erasmus Plus της ΕΕ. Συμμετείχαν ακαδημαϊκοί προερχόμενοι από την Κύπρο, Ελλάδα, Ιταλία και Ισραήλ, τις χώρες που τον Δεκέμβρη 2017 υπέγραψαν μνημόνιο για την κατασκευή του Αγωγού της Ανατολικής Μεσογείου (EastMed Pipeline) για μεταφορά φυσικού αερίου από το Ισραήλ και την Κύπρο, στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας και Ιταλίας. Το Συνέδριο διεξήχθη εξολοκλήρου στα αγγλικά. Το πρώτο Παράδοξο επεσήμανε ο Δρ Αριστοτέλης Τζιαμπίρης Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Πρόεδρος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, αναφέροντας ότι ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια οντότητα «Ήπιας Ισχύος» στις διεθνείς σχέσεις και «έμπνευση για τους πολίτες της Ευρώπης», την ίδια στιγμή δεν μπορεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες ασφάλειας κρατών μελών όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, αφού δεν έχει επαρκή στρατιωτική δύναμη. Παράδοξα επεσήμανε στην ομιλία της που περιστράφηκε γύρω από το θέμα της μετανάστευσης σε σχέση με τα ανθρώπινα δικαιώματα και η Ιταλίδα Sara De Vido Επίκουρη Καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου του Πανεπιστημίου Ca’ Foscari της Βενετίας, σημειώνοντας ότι ενώ η ΕΕ προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα εντός των συνόρων της, δεν το κάνει έξω από τα σύνορα της. Μίλησε επίσης για το Παράδοξο φαινόμενο, «κάποιες οικογένειες μεταναστών και προσφύγων στο δρόμο προς την Ευρώπη δέχονται να παντρέψουν τις ανήλικες κόρες τους με ενήλικες άντρες ενώ διαμένουν σε προσφυγικούς καταυλισμούς, θεωρώντας ότι αυτοί οι άντρες θα τις προστατεύσουν ως σύζυγοι τους από ενδεχόμενη βία και εκμετάλλευση, ενώ την ίδια στιγμή, οι γάμοι ανήλικων κοριτσιών με ενήλικες άντρες συνιστούν παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μορφή βίας σε βάρος των παιδιών αυτών».

Ο Δρ Ιωσήφ Ιωσήφ Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Κύπρου ήταν ο συντονιστής του Συνεδρίου που το χαρακτήρισε «μια κατά κάποιο τρόπο οικογενειακή επανένωση των τεσσάρων συμβαλλόμενων Πανεπιστημίων για ανταλλαγή απόψεων και αλληλοενημέρωση».

Μακρόχρονη υπόθεση και πολιτικές σχέσεις

Μιλώντας για τη Στρατηγική, τις Τάσεις και τις Προοπτικές στην Ανατολική Μεσόγειο ο Δρ Αριστοτέλης Τζιαμπίρης είπε ότι «δεν υπάρχουν εύκολες και άμεσες λύσεις στις προκλήσεις της περιοχής» και τόνισε ότι «οι διαδικασίες εκμετάλλευσης ενεργειακών πηγών είναι μια μακρόχρονη υπόθεση». Πρόσθεσε τα εξής: «Να σας αναφέρω τρία σχετικά σημεία» πρόσθεσε. «Το πρώτο σημείο είναι η Ενέργεια, για το οποίο πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Η Κύπρος άρχισε τις προσπάθειες να εξερευνήσει και αξιοποιήσει τα πιθανά εθνικά αποθέματα φυσικού αερίου, επί Προεδρίας Τάσσου Παπαδόπουλου κάποια χρόνια πριν – και είναι μια διαδικασία που ακόμα συνεχίζεται, με κάποια ευρήματα μόλις πριν λίγες εβδομάδες! Έχουμε το παράδειγμα του  Αδριατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου (Trans Adriatic Pipeline – TAP), η κατασκευή του οποίου τελειώνει τώρα (συμπληρώθηκε κατά 90%), που πήρε περίπου 20 χρόνια και συνεπώς οι εμπλεκόμενες εταιρίες και κράτη θα έχουν έσοδα μετά από 20 χρόνια προσπαθειών. (σ. σ. Ο TAP έχει σκοπό τη μεταφορά φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα του Αζερμπαϊτζάν στην Κασπία Θάλασσα μέσω της Θράκης και της Βόρειας Ελλάδας, της Αλβανίας και στη συνέχεια υποθαλάσσια της Αδριατικής Θάλασσας στην Ιταλία και στις αγορές της Δυτικής Ευρώπης). Το δεύτερο σημείο είναι η ανάγκη βελτίωσης των διμερών ή πολυμερών πολιτικών σχέσεων, εφόσον μιλάμε για έργο μακράς πνοής. Ακούμε συχνά τον όρο οι «αγωγοί της ειρήνης» που είναι ένα ωραίο σύνθημα, αλλά μάλλον δεν είναι αλήθεια και δεν ισχύει. Η κοινή λογική υποδεικνύει ότι αυτό που πιθανόν ισχύει, είναι το αντίθετο, ότι πρέπει πρώτα να έχουμε ειρήνη και βελτιωμένες πολιτικές σχέσεις και μόνο τότε μπορούμε να μιλούμε για μεγάλα έργα υποδομών. Γιατί οι κυβερνήσεις και οι εταιρίες δεν πρόκειται να επενδύσουν πολιτικό κεφάλαιο και δισεκατομμύρια ευρώ, εκτός αν το πολιτικό πλαίσιο είναι θετικό και σταθερό. Έτσι σε ό,τι αφορά τον Αγωγό της Ανατολικής Μεσογείου (EastMed Pipeline) πρέπει να προϋπάρχει μια ουσιαστική, μακρόχρονη και πραγματική βελτίωση των διμερών ή πολυμερών σχέσεων των εμπλεκόμενων χωρών – σε αυτή την περίπτωση της Κύπρου, της Ελλάδας, του Ισραήλ και της Ιταλίας. (σ. σ. Το υπό συζήτηση έργο East Med Pipeline, για το οποίο οι τέσσερις χώρες υπέγραψαν διακήρυξη έναρξης διαπραγματεύσεων, προβλέπει την κατασκευή αγωγού 1.900 χιλιομέτρων κατά μήκος της Ανατολικής Μεσογείου που θα ξεκινά από τις περιοχές εξόρυξης στις Ισραηλινές ακτές και θα οδηγεί μέσω Κύπρου και Κρήτης στην Πελοπόννησο, θα συνεχίζει στην ηπειρωτική Ελλάδα όπου θα συναντά τον σχεδιαζόμενο αγωγό Ποσειδώνα και θα καταλήγει στην Ιταλία απ’ όπου το αέριο θα μπορεί να διοχετεύεται στο ευρωπαϊκό δίκτυο. Ο EastMed εντάχθηκε στον Κατάλογο των Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος – Projects of Common Interest – της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2013).

Η Στρατηγική σε μια ασταθή περιοχή

«Το λέω ξανά ότι δεν υπάρχουν γρήγορες λύσεις και ότι μια επίσκεψη ή μια καλή σχέση ενός ή δύο χρόνων, δεν είναι αρκετή», συνέχισε ο Δρ  Τζιαμπίρης και πρόσθεσε: «Αυτή η διαπίστωση, μας οδηγεί σε αυτήν που εγώ αποκαλώ Στρατηγική απέναντι στην Τακτική. Οι χώρες της περιοχής χρειάζονται μακρόχρονες στρατηγικές. Όταν αλλάζει η κυβέρνηση μιας χώρας δεν σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξει και η στρατηγική της και δεν αλλάζει το εθνικό συμφέρον. Στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου βλέπω μια εντυπωσιακή, σχεδόν χωρίς προηγούμενο εξέλιξη σε μεγάλες πολιτικές επιλογές. Η Ελλάδα αποφάσισε γύρω στο 2010 να βελτιώσει τις σχέσεις της με το Ισραήλ μετά από 60 χρόνια κακών διμερών σχέσεων. Πρωθυπουργός ήταν ο Γιώργος Παπανδρέου της κεντροαριστεράς, ακολούθησε μια κυβέρνηση τεχνοκρατών υπό τον Παπαδήμο, μια κεντροδεξιά υπό τον Αντώνη Σαμαρά και μετά μια αριστερή κυβέρνηση υπό τον Αλέξη Τσίπρα. Οι ηγέτες αυτοί είναι πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους σε ταμπεραμέντο, γνώση, ηλικία, ιδεολογία. Όμως η Στρατηγική σε σχέση με το Ισραήλ, παραμένει η ίδια χωρίς αλλαγές. Η μόνη αλλαγή είναι ότι βελτιώνεται περισσότερο. Το ίδιο συμβαίνει και στη σχέση του Ισραήλ με την Κύπρο που άλλαξαν ηγέτες, αλλά η στρατηγική παρέμεινε η ίδια. Το τρίτο σημείο είναι ότι η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου βιώνει μια σημαντική παγκόσμια πρόκληση μπροστά στην τρομερή αστάθεια λόγω του συνεχιζόμενου εμφύλιου «πολέμου δι’ αντιπροσώπων» (proxy war) στη Συρία, μεταξύ περιφερειακών δυνάμεων όπως η Τουρκία, η Ρωσία, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία. Αστάθεια προκαλεί επίσης η τεράστια μετακίνηση προσφύγων, η ισλαμιστική τρομοκρατία και η συμπεριφορά μιας όλο και περισσότερο αυταρχικής και απρόβλεπτης Τουρκίας. Την ίδια στιγμή έχουμε μεγάλα παγκόσμια προβλήματα όπως την κλιματική αλλαγή που επηρεάζει και την Ανατολική Μεσόγειο, από την άποψη ότι αν συνεχιστεί, κάποιες χώρες δεν θα μπορούν να θρέψουν τον πληθυσμό τους λόγω της καταστροφής της γεωργίας και οι πολίτες τους θα αναγκαστούν να τις εγκαταλείψουν και να προσφυγοποιηθούν. Υπάρχουν επίσης οι τεράστιες τεχνολογικές αλλαγές όπως η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και η τρισδιάστατη εκτύπωση  (3D printing) κι αυτό σημαίνει λιγότερες θέσεις εργασίας».

Όταν η «Σύγκρουση των Πολιτισμών»…δεν συμβαίνει!

«Υπάρχει ένα Παράδοξο με την Ευρωπαϊκή Ένωση», είπε επίσης ο Δρ Τζιαμπίρης, μεταξύ άλλων. «Είναι», πρόσθεσε, «μια οντότητα «Ήπιας Ισχύος» στις διεθνείς σχέσεις και έμπνευση για τους πολίτες της Ευρώπης. Σε ό,τι αφορά την Ανατολική Μεσόγειο η ΕΕ συνεχίζει να έχει ένα σημαντικό ρόλο, χρηματοδοτώντας έργα όπως τον Αγωγό EastMed, δημιουργώντας κίνητρα σε χώρες για να συνεργαστούν. Όμως την ίδια στιγμή δεν μπορεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες ασφάλειας κρατών μελών όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, αφού δεν έχει επαρκή στρατιωτική δύναμη. Αν ρωτήσω τους φοιτητές μου ποια είναι η ισχυρότερη χώρα στην Ευρώπη, που αντιμετώπισε με επιτυχία την οικονομική κρίση και που έχει το πιο ισχυρό παγκόσμιο οικονομικό αποτύπωμα, θα απαντήσουν «η Γερμανία», αλλά όταν ρωτήσω πόσα τανκς έχει ο Γερμανικός Στρατός θα απαντήσουν…μόνο 182! Σκεφτείτε ότι η πιο σημαντική χώρα στην ΕΕ έχει μόνο τέσσερα υποβρύχια από τα οποία κανένα δεν είναι σε χρήση τώρα και περίπου 200 τανκς. Τι πρέπει να γίνει; Σε μια τέτοια κατάσταση, μια χώρα χρειάζεται φίλους. Οι προκλήσεις είναι τόσο μεγάλες που ακόμα και οι ισχυρότερες δυνάμεις του κόσμου χρειάζονται φίλους. Οι χώρες λοιπόν της Ανατολικής Μεσογείου πρέπει να επιδιώκουν συνεργασίες βασισμένες στα κοινά συμφέροντα σε συγκεκριμένα ζητήματα – όπως η ενέργεια, ο τουρισμός, η ασφάλεια. Κάνοντας αυτό, η Ανατολική Μεσόγειος θα έχει τη μεγάλη ευκαιρία να αποδείξει ότι η «Σύγκρουση των Πολιτισμών» του Samuel Huntington είναι λανθασμένη στην πράξη και όχι σε κάποια ακαδημαϊκή συζήτηση. Γιατί έχουμε μια κατάσταση όπου Έλληνες Ορθόδοξοι στην Κύπρο και την Ελλάδα, Καθολικοί στην Ιταλία, Εβραίοι στο Ισραήλ και Μουσουλμάνοι στην Αίγυπτο συνεργάζονται σε αυτό το μεγάλο έργο της Ανατολικής Μεσογείου, με την ενεργή στήριξη της ΕΕ. Δεν μπορώ να μη σχολιάσω ότι οι ΗΠΑ επέστρεψαν στην περιοχή το 2015 και όσον αφορά την Ελλάδα, έχει την καλύτερη και πιο ευρεία συνεργασία με τις ΗΠΑ από το 1974. Στην Ανατολική Μεσόγειο οι δημοκρατίες της περιοχής σχημάτισαν μια κοινοπραξία για να συνεργαστούν, για να συμβάλουν στη σταθερότητα της περιοχής και την ευημερία. Ενισχύονται από άλλες δυνάμεις που αν δεν είναι δημοκρατικές, θέλουν να ενισχύσουν τη σταθερότητα. Οι δημοκρατικές χώρες της περιοχής είναι σε μια ιστορική προσπάθεια να μεταμορφώσουν μαζί αυτό το μέρος του κόσμου που ακόμα και σήμερα έχει αρνητική προσοχή, προσφέροντας ένα πραγματικό έργο με ένα πραγματικό σχεδιασμό που προσφέρει σταθερότητα στην περιοχή και με την προοπτική να προσφέρουν ενεργειακή ασφάλεια. Είναι γι’ αυτό που είναι σχεδόν μαγικό, σε μια εποχή υπαρξιακών απειλών και οικονομικής και πολιτικής κρίσης, η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία και μια ενεργό, θετική δύναμη για το Καλό. Το δικό μας Πρόγραμμα, είναι μια μικρή συνεισφορά προς αυτή την κατεύθυνση».

Μια πολυεθνική Σύνθεση και Αντίθεση…

Μιλώντας στο πρώτο μέρος του Συνεδρίου για τα ευρήματα από το Πρόγραμμα Συνεργασίας EastMed των τεσσάρων συμβαλλόμενων Πανεπιστημίων η Δρ Φωτεινή Ασδεράκη Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς επικεντρώθηκε στο μέλλον των νέων γενεών και στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, που όπως είπε «επηρεάζουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τις τέσσερις χώρες μας Ιταλία, Ισραήλ Ελλάδα και Κύπρο». Επεσήμανε ότι «η Ανατολική Μεσόγειος χαρακτηρίζεται από στοιχεία Σύνθεσης και Αντίθεσης καθώς είναι μια πολυεθνική και πολυπολιτισμική περιοχή μεγάλων πολιτισμών, αλλά και εντάσεων και μεγάλου βαθμού μεταβλητότητας». Τόνισε ιδιαίτερα ότι «η ΕΕ και ιδιαίτερα τα κράτη μέλη του νότου εργάζονται για να φέρουν σταθερότητα και ελαστικότητα, επικεντρωνόμενα ιδιαίτερα στην οικονομική ανάπτυξη, ενώ υποστηρίζουν τη δημοκρατία, την έννομη τάξη και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Στη δική του τοποθέση ο Παύλος Κοκτσίδης Ειδικός Επιστήμονας στο Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου μίλησε για το Έργο EastMed και ανέδειξε κάποιες σημαντικές παραμέτρους και εκτιμήσεις για την πορεία του, λέγοντας ότι «η συμμετοχή σε αυτό το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα έδωσε μια καλή ευκαιρία στους συμμετέχοντες να επανεξετάσουν και επικαιροποιήσουν το πρόβλημα των εντάσεων στην περιοχή και τις προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο». Έκανε επίσης μια σύντομη ενημέρωση για το θέμα της ενεργειακής ασφάλειας στην περιοχή, με τη συμμετοχή του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. «Διαπιστώσαμε ότι πολλοί φοιτητές έχουν μικρή ή ανεπαρκή γνώση της περιοχής και τις εξελίξεις στη Μεσόγειο, ενώ έχουν μια θολή εικόνα για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη και η ΕΕ στην περιοχή» παρατήρησε. Ανέφερε ότι το Πρόγραμμα «ήταν πολύ ωφέλιμο, ενίσχυσε τις γνώσεις μας π. χ. για τη ψηφιακή εκπαίδευση και έθεσε τη βάση για υλοποίηση καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας στους φοιτητές και την ακαδημαϊκή κοινότητα. Ταυτόχρονα το Έργο δυνάμωσε τους δεσμούς ανάμεσα στην ακαδημαϊκή και την πολιτική σφαίρα και ανάμεσα στα συμμετέχοντα Πανεπιστήμια και τους ερευνητές».

Τέσσερις νέοι πυλώνες στη μετανάστευση

Για τη μετανάστευση σε σχέση με τα ανθρώπινα δικαιώματα μίλησε στο Συνέδριο η Sara De Vido Επίκουρη Καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου στο Τμήμα Οικονομικών του Πανεπιστημίου Ca’ Foscari της Βενετίας, σημειώνοντας ότι «φοιτητές μας επέδειξαν ζωηρό ενδιαφέρον για ζητήματα προσφύγων και μετανάστευσης και για τον ρόλο της ΕΕ ενόψει της ανόδου του φαινομένου της ξενοφοβίας στην Ιταλία». Είπε και τα ακόλουθα, μεταξύ άλλων: «Τι σημαίνει η προσέγγιση με βάση τα ανθρώπινα δικαιώματα; Οι Ευρωπαίοι ηγέτες και πολιτικοί πρέπει να συνεργαστούν για να πετύχουν τέσσερις νέους πυλώνες στη μεταναστευτική πολιτική. Κι αυτοί οι πυλώνες είναι η μείωση της παράνομης μετανάστευσης, η καλύτερη διαχείριση των συνόρων για να σωθούν ζωές και να διασφαλιστούν τα σύνορα, η υλοποίηση μιας ισχυρής κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής ασύλου και η τροποποίηση του Συστήματος του Δουβλίνου (σ. σ. το οποίο αποτελείται από τον Κανονισμό του Δουβλίνου για το μεταναστευτικό που είναι μια νομοθεσία της ΕΕ που καθορίζει το κράτος μέλος της ΕΕ αρμόδιο για την εξέταση της αίτησης για τους αιτούντες άσυλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Κανονισμό EURODAC, που θεσπίζει μια πανευρωπαϊκή βάση δεδομένων δακτυλικών αποτυπωμάτων για τους παράνομα νεοεισερχόμενους στην ΕΕ). Η Sara De Vido είπε ότι «η αναθεώρηση του Κανονισμού του Δουβλίνου πρέπει να προχωρήσει ώστε εκεί που χρειάζεται η ανακατανομή και επανεγκατάσταση των αιτούντων άσυλο στην ΕΕ να είναι υποχρεωτική». Επίσης μίλησε για το θέμα Φύλου και Μετανάστευσης, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι «οι διακρίσεις σε βάρος των γυναικών αυξάνονται σε καταστάσεις όπως οι συγκρούσεις και η μετανάστευση». Πρόσθεσε ότι «οι γυναίκες είναι θύματα βίας στις χώρες καταγωγής – τη Συρία και το Ιράκ – και επίσης θύματα βίας στη διάρκεια της πορείας τους προς την Ευρώπη με τη μορφή της εμπορίας για σεξουαλική εκμετάλλευση, αλλά και όταν φτάνουν στις χώρες μας. Θύματα εκμετάλλευσης σε αυτό το πλαίσιο είναι και παιδιά».

Οι Ισραηλινοί αγάπησαν το EastMed

«Το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα EastMed ήταν για μας στο Πανεπιστήμιο Ben Gurion of the Negev μια μοναδική εμπειρία από πολλές απόψεις και οι φοιτητές μας το αγάπησαν», είπε στην παρέμβασή του ο Tal Rippa Διδακτορικός φοιτητής και Διαχειριστής Έργων στο Ερευνητικό Κέντρο Σύγχρονων Ευρωπαϊκών Σπουδών (Simone Veil Research Centre) του Πανεπιστημίου αυτού. Πρόσθεσε ότι οι Ισραηλινοί φοιτητές «είχαν την ευκαιρία να αποκτήσουν γνώσεις για ζητήματα ενέργειας, μετανάστευσης και του ρόλου της γεωπολιτικής στο επίπεδο των διεθνών σχέσεων που δεν διδάσκονται στο Τμήμα τους, ενώ άνοιξε γι’ αυτούς ένα νέο παράθυρο δυνατοτήτων στην κατανόηση των διακρατικών σχέσεων σε όλη την περιοχή και της ΕΕ». Ο Tal Rippa μίλησε και για το Ισραηλινό Σύστημα Ανώτερης Εκπαίδευσης που όπως είπε είναι βασισμένο στο Αμερικανικό και όχι στο Ευρωπαϊκό μοντέλο και στο οποίο φοιτούν περίπου 350 χιλιάδες φοιτητές σε δεκάδες Πανεπιστήμια, που στη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι δημόσια.

*Να σημειώσουμε ότι στο δεύτερο μέρος του Συνεδρίου με θέμα τις ενεργειακές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ομιλητές ήσαν ο Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Κώστας Μ. Κωνσταντίνου και ο  Επίκουρος Καθηγητής Γεωπολιτικής και Ενεργειακής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Δρ Θεόδωρος Τσακίρης.

Ο Δρ Ιωσήφ Ιωσήφ Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, συντονιστής του Συνεδρίου.

Η Ιταλίδα Επίκουρη Καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου Sara De Vido του Πανεπιστημίου Ca’ Foscari της Βενετίας.

Ο Παύλος Κοκτσίδης Ειδικός Επιστήμονας στο Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών Πανεπιστημίου Κύπρου.

Ο Ισραηλινός Διδακτορικός φοιτητής Tal Rippa Διαχειριστής Έργων στο Πανεπιστήμιο Ben Gurion of the Negev του Ισραήλ.

Οι Καθηγητές του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς Δρ Αριστοτέλης Τζιαμπίρης και Δρ Φωτεινή Ασδεράκη σε ένα διάλειμμα της εκδήλωσης της 5ης Απριλίου 2019 στο εντυπωσιακό Κέντρο Πληροφόρησης-Βιβλιοθήκη Στέλιος Ιωάννου του Πανεπιστημίου Κύπρου, δίπλα στην αίθουσα όπου διεξήχθη το Συνέδριο.

Αποτύπωση στον χάρτη, του Αγωγού Ανατολικής Μεσογείου.

Φώτο: Από αριστερά ο Yπουργός Ενέργειας της Κύπρου Γιώργος Λακκοτρύπης, της Ελλάδας Γιώργος Σταθάκης, του Ισραήλ Γιουβάλ Στάινιτς και ο Πρέσβης της Ιταλίας στην Κύπρο Αντρέα Καβαλάρι, έχοντας ανά χείρας τη διακήρυξη-μνημόνιο για την κατασκευή του Αγωγού EastMed, που υπέγραψαν στη Λευκωσία τον Δεκέμβρη 2017.