«Δεν υπάρχει αστυνομικό δαιμόνιο στην Αστυνομία;»

Μια θυελλώδης συνεδρία των κοινοβουλευτικών Επιτροπών Νομικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

«Δεν υπάρχει αυτό που λέμε αστυνομικό δαιμόνιο στην Αστυνομία;», ήταν μια από τις δεκάδες ερωτήσεις που τέθηκαν με κατακλυσμικό ρυθμό από βουλευτές προς τον νέο Αρχηγό Αστυνομίας Κύπρο Μιχαηλίδη και τον απερχόμενο Υπουργό Δικαιοσύνης Ιωνά Νικολάου στη χθεσινή (9 Μαϊου 2019) πολύωρη κοινή συνεδρία των κοινοβουλευτικών Επιτροπών Νομικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, μαζί με καταγγελίες για κρούσματα ρατσισμού και για σεξισμό στο αστυνομικό Σώμα. Τις καταγγελίες αυτές απέρριψαν τόσο ο κ. Νικολάου, όσο και ο κ. Μιχαηλίδης. Θέμα συζήτησης ήταν η ενημέρωση από την Αστυνομία Κύπρου για τη διαδικασία που ακολουθείται στην εξέταση καταγγελιών για ελλείποντα πρόσωπα, στο φόντο της συγκλονιστικής υπόθεσης των δολοφονιών πέντε μεταναστριών γυναικών και δύο μικρών κοριτσιών από τον καθ’ ομολογία κατά συρροή δολοφόνο ίλαρχο της Εθνικής Φρουράς Νίκο Μεταξά.

Όπως είναι γνωστό η υπόθεση βρίσκεται σε εξέλιξη από τις 14 Απριλίου 2019 όταν βρέθηκε τυχαία το πτώμα της 38χρονης Φιλιππινέζας οικιακής εργαζόμενης Marry Rose Tiburcio σε φρεάτιο στο εγκαταλειμμένο μεταλλείο Μιτσερού. Η συγκεκριμένη ερώτηση τέθηκε από τη βουλευτίνα του ΑΚΕΛ Ευανθία Σάββα, αλλά της έδωσε…συνέχεια και ο Πρόεδρος της Επιτροπής Νομικών βουλευτής του ΔΗΣΥ Γιώργος Γεωργίου, υποβάλλοντας ότι «το αστυνομικό δαιμόνιο θα έπρεπε να δώσει το παρόν του στις περιπτώσεις υποθέσεων «βίαιης» εξαφάνισης προσώπων, μετά τις καταθέσεις των φιλικών προσώπων και του εργοδότη, την αυτοψία στον χώρο και τα σχετικά τεκμήρια». Η Ευανθία Σάββα πρόσθεσε τις εξής διευκρινιστικές ερωτήσεις και υποβολές: «Το γεγονός ότι οι περισσότερες καταγγελίες για εξαφανίσεις γυναικών καταγράφηκαν στη Λευκωσία, δεν κίνησε την περιέργεια κάποιου στην Αστυνομία μπροστά σε αυτή τη συνεχόμενη εξαφάνιση γυναικών από συγκεκριμένη ομάδα; Υπήρξε επιστολή του Πρόξενου των Φιλιππινών προς την Αστυνομία, για ένα από τα 7 θύματα, τη Maricar Valtez. Πώς η Αστυνομία φτάνει στην απόφαση να καταχωρήσει μια υπόθεση ως μη αστυνομικής φύσης;». Να σημειώσουμε ότι η συζήτηση για το θέμα αυτό, που θα συνεχιστεί την Τετάρτη 15 Μαϊου 2019, με τις απαντήσεις του Αρχηγού Αστυνομίας, έγινε μετά από πρόταση των βουλευτών Σκεύης Κουκουμά, Γεώργιου Κ. Γεωργίου και Δημήτρη Δημητρίου. Η συνεδρία άρχισε υπό την προεδρία του Προέδρου της Βουλής Δημήτρη Συλλούρη και συνεχίστηκε με τη συμπροεδρία των Προέδρων των δύο Επιτροπών Γιώργου Γεωργίου και Στέλλας Κυριακίδου αντίστοιχα. Σε αυτήν παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων, η Επίτροπος Διοικήσεως Μαρία Λοττίδη, η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων Ιωσηφίνα Αντωνίου και τρεις εκπρόσωποι της κοινότητας των Φιλιππινέζων εργαζομένων στην Κύπρο – η Ester Beatty, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας των Οργανώσεων Φιλιππινέζων στην Κύπρο, η Lissa Jataas Πρόεδρος της Ομάδας Οικιακών Εργαζομένων Γυναικών Κύπρου «Obreras Empowered» και η Emma Valido Pedroso εκπρόσωπος του Προξενείου των Φιλιππινών στη Λευκωσία και της Ομάδας Overseas Filipino Volunnteers in Cyprus. Τις τρεις εκπροσώπους συνόδευε και βοηθούσε στη μετάφραση, ο Εκτελεστικός Διευθυντής της Κίνησης για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό (ΚΙΣΑ) Δώρος Πολυκάρπου.

Η γυναικοκτονία και ο σεξισμός

«Η γυναικοκτονία αποτελεί την πιο ακραία μορφή βίας κατά των γυναικών και πρόκειται για δολοφονία εξαιτίας του φύλου τους», είπε μεταξύ άλλων η Επίτροπος Ισότητας Ιωσηφίνα Αντωνίου. «Εύχομαι – συνέχισε – η τραγωδία των εγκλημάτων αυτών να γίνει αφορμή για καλλιέργεια μιας νέας νοοτροπίας και κουλτούρας στην Αστυνομία, χωρίς ρατσισμό και χωρίς σεξισμό. Είμαι σίγουρη ότι υπάρχει σεξισμός στην Αστυνομία, τον ζήσαμε σε περιπτώσεις βίας κατά γυναικών και ελπίζω να μην τον ξαναζήσουμε και να μη θρηνήσουμε περισσότερα θύματα». Στη δική της τοποθέτηση η Επίτροπος Διοικήσεως Μαρία Λοττίδη υπέμνησε ότι το Γραφείο της απέστειλε στην Αστυνομία από τις 25 Απριλίου 2019 σειρά ερωτημάτων σε σχέση με την εξαφάνιση των θυμάτων. Τα ερωτήματα της Επιτρόπου ήταν «κατά πόσο άρχισε διερεύνηση για τυχόν παραλείψεις από την Αστυνομία, κατά πόσο η Αστυνομία έγινε αποδέκτης καταγγελιών για την εξαφάνιση όλων των προσώπων και από ποια πρόσωπα, ποιες πληροφορίες είχαν δώσει οι καταγγέλλοντες και ποιος ο ρόλος των φίλων και συγγενών σε σχέση με τη λήψη πληροφοριών. Τέλος υπήρχε το ερώτημα ποια ήταν η διερεύνηση από μέρους της Αστυνομίας, η έκταση της, το χρονικό διάστημα που έλαβε χώρα και η παρακολούθησή της στα πλαίσια της ιδιάζουσας κατάστασης που επικρατεί στην Κυπριακή Δημοκρατία».

Παραπλανητική η λίστα ελλειπόντων Αστυνομίας

Η Ester Beatty, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας των Οργανώσεων Φιλιππινέζων στην Κύπρο επεσήμανε στην παρέμβαση της ότι «η Αστυνομία δεν έκανε σωστά τη δουλειά της, όχι μόνο σε αυτή την υπόθεση, αλλά και σε άλλες υποθέσεις ελλειπόντων προσώπων. Στη σχετική λίστα των ελλειπόντων προσώπων στην ιστοσελίδα της Αστυνομίας – πρόσθεσε – υπάρχουν αρκετά άτομα από τις Φιλιππίνες που γνωρίζουμε ότι βρίσκονται στην πατρίδα τους. Σε δύο περιπτώσεις, δύο άτομα από τις Φιλιππίνες βρίσκονται στον κατάλογο των ελλειπόντων προσώπων, αλλά ξέρουμε ότι έχουν απελαθεί και θα έπρεπε αυτό να το γνωρίζει η Αστυνομία και να αφαιρέσει τα ονόματά τους από τον κατάλογο! Μπορούμε να δεχτούμε ότι κάποιες Φιλιππινέζες εργαζόμενες φεύγουν στα κατεχόμενα και δεν ενημερώνουν τους εργοδότες τους – σε μια τέτοια περίπτωση, η κοπέλα αυτή επικοινώνησε με τον εργοδότη της και του είπε πού βρισκόταν κι όμως παρέμεινε στον κατάλογο των ελλειπόντων. Πρέπει να λειτουργεί ένα κεντρικό σύστημα, ώστε να υπάρχει συντονισμός όλων των κρατικών τμημάτων ελέγχου για να μπορούν να έχουν ενημέρωση για το κάθε άτομο ξεχωριστά. Ελπίζω ότι από τώρα και στο εξής η Αστυνομία θα λαμβάνει στα σοβαρά υπόψη τις καταγγελίες για ελλείποντα πρόσωπα και θα κάνει σχετική ενημέρωση σε εμάς τους ηγέτες της κοινότητας των Φιλιππινέζων στην Κύπρο για να μπορούμε να τη βοηθήσουμε όσο μπορούμε, στην ανεύρεση ελλειπόντων – πολύ περισσότερο γιατί οι Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, μας γνωρίζουν, αφού π. χ. εγώ εργάστηκα ως μεταφράστρια στην Αστυνομία και τη βοήθησα σε άλλες υποθέσεις».

Ο μηχανισμός «Child Abduction Alert»

Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδα Κουρσουμπά αναφέρει σε υπόμνημά της που κατέθεσε στη συνεδρία ο λειτουργός του Γραφείου της Κυριάκος Παχουλίδης, ότι «δεν έχει λάβει κανένα παράπονο ούτε πληροφόρηση, σε ό,τι όσον αφορά τον τρόπο που οι αρμόδιες Αρχές είχαν διερευνήσει τα περιστατικά  εξαφάνισης των δύο παιδιών που ελλείπουν μαζί με τη μητέρα τους και για τα οποία υπάρχει ομολογία δολοφονίας τους». Προσθέτει μεταξύ άλλων τα εξής: «Σήμερα στο επίπεδο θεσμικής ρύθμισης η χώρα μας, ως μέλος της ΕΕ, έχει πρόσθετα εργαλεία για τον εντοπισμό ελλειπόντων παιδιών και από τον Ιούνιο του 2015, εγκαταστάθηκε και στην Κύπρο, ο μηχανισμός «Child Abduction Alert». Στόχος η συνδρομή στις προσπάθειες της Αστυνομίας Κύπρου και της Ευρωπαϊκής Γραμμής Βοήθειας για τα Εξαφανισμένα Παιδιά, 116000, για τον εντοπισμό των παιδιών και την ασφαλή επιστροφή τους στις οικογένειές τους, τόσο σε εθνικές όσο και σε διασυνοριακές περιπτώσεις». Η Επίτροπος εισηγήθηκε «την εκπαίδευση των αστυνομικών σε διαδικασίες χειρισμού εξαφάνισης παιδιών και σε αρτιότερη χρήση του Ποινικού Κώδικα σε υποθέσεις που αφορούν παιδιά και την επιμόρφωσή τους σε ό,τι αφορά τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του παιδιού, όπως αυτά κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού».

Κενά στο σύστημα ανταλλαγής στοιχείων

Ο Ιωνάς Νικολάου εξέφρασε συγκλονισμό, ζήτησε συγνώμη από τις οικογένειες των θυμάτων και είπε ότι αναμένει ενδελεχή διερεύνηση των χειρισμών της Αστυνομίας στις καταγγελίες εξαφάνισης και απόδοση ευθυνών. «Όμως», πρόσθεσε, «είναι κρίμα και άδικο να λέμε ότι το αστυνομικό Σώμα είναι ρατσιστές.  Αμέλεια υπήρξε, ναι μπορεί να υπήρξαν συμπεριφορές ανισότητας προς αυτά τα άτομα, ναι κάποιοι μπορεί να είναι ρατσιστές, όχι όμως το Σώμα ολόκληρο». Ο κ. Νικολάου ανέφερε επίσης πως από τον Απρίλη του 2012 έγιναν στο Τμήμα Αλλοδαπών 3.667 καταγγελίες από εργοδότες ότι οι οικιακές βοηθοί τους εγκατέλειψαν για να βρουν νέους εργοδότες και εξέφρασε την άποψη πως υπάρχουν κενά στο σύστημα ανταλλαγής στοιχείων των Υπηρεσιών. Απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις είπε ότι «οι αρμοδιότητες του δεν του επέτρεπαν ανάμειξη στη διερεύνηση υποθέσεων και δεν πρέπει ο Υπουργός να αναμειγνύεται στο χειρισμό των όποιων καταγγελιών, οι οποίες πρέπει να τυγχάνουν χειρισμού από τους ανακριτές σε συνεργασία με τη Νομική Υπηρεσία και μόνο». Υποστήριξε ότι «δεν μπορούμε να έχουμε μια τέλεια Αστυνομία, καθώς σε αυτήν υπάρχουν νοοτροπίες που προέρχονται από το παρελθόν, αλλά χρειάζεται τη στήριξη του Νομοθετικού Σώματος».

Από τη δική του πλευρά ο νέος Αρχηγός Κύπρος Μιχαηλίδης παρέθεσε λεπτομερώς τις διαδικασίες που ακολουθούνται σε περίπτωση καταγγελίας για εξαφάνιση προσώπου και ισχυρίσθηκε ότι «δεν υπάρχουν θέματα ρατσισμού και σεξισμού στην Αστυνομία. Πιθανόν – πρόσθεσε – κάποια μέλη να εκφραστούν λανθασμένα και να αμαυρώνουν την εικόνα του Σώματος, όμως οι υποθέσεις διερευνώνται ανεξάρτητα από φύλο, ηλικία ή εθνότητα και τα όποια λάθη και παραλείψεις, δεν πρέπει να αποδίδονται σε τέτοιου είδους συμπεριφορές».

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Νομικών Γιώργος Γεωργίου και η Πρόεδρος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Στέλλα Κυριακίδου συμπροεδρεύουν στη συζήτηση.

Ο Διευθυντής της ΚΙΣΑ Δώρος Πολυκάρπου ανάμεσα στις εκπροσώπους της Φιλιππινέζικης κοινότητας Ester Beatty, Emma Valido Pedroso και Lissa Jataas στην κοινοβουλευτική συνεδρία της Πέμπτης.

Αριστερά η Επίτροπος Ισότητας Ιωσηφίνα Αντωνίου και η Επίτροπος Διοικήσεως Μαρία Λοττίδη στην κοινοβουλευτική συζήτηση.

Φώτο: Ο απερχόμενος Υπουργός Δικαιοσύνης Ιωνάς Νικολάου και ο νέος Αρχηγός Αστυνομίας Κύπρος Μιχαηλίδης στη συνεδρία των κοινοβουλευτικών Επιτροπών  Νομικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 9 Μαϊου 2019.