Για ένα σχολείο χωρίς παραβατικότητα!

Η σημασία της πρόληψης και η δύναμη των εκπαιδευτικών, σε ένα σημαντικό σεμινάριο στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Την ελπίδα ότι με την ανάπτυξη Προγραμμάτων όπως το Σχολικό Σύστημα Προώθησης Θετικής Συμπεριφοράς,  ΠροΘεΣυ, θα δημιουργηθεί μελλοντικά ένα σχολικό πλαίσιο με μειωμένη παραβατικότητα εκ μέρους των παιδιών, εξέφρασε η Επιθεωρήτρια Δημοτικής Εκπαίδευσης Ελένη Παπανικόλα, σε σεμινάριο για τη Σχολική Πειθαρχία με θέμα «Δομώντας την Πρωτογενή Πρόληψη στη Σχολική Μονάδα: Τι λένε Έρευνα και Πράξη» που πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης 10ης Απριλίου 2019 στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας με τη συνεργασία του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Κύπρου, της Έδρας ΟΥΝΕΣΚΟ και του Τμήματος Παιδαγωγικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Λευκωσίας. Απευθυνόμενη στους δεκάδες εκπαιδευτικούς που παρακολούθησαν το σεμινάριο, τόνισε ότι «η δύναμη είναι καθαρά στο σχολείο, γι’ αυτό τολμήστε να κάνετε την αλλαγή, αφού μπορείτε, φτάνει να το αποφασίσετε εσείς οι ίδιοι». Το σεμινάριο είχε ως επίκεντρο το Πρόγραμμα ΠροΘεΣυ που άρχισε να εφαρμόζεται πιλοτικά σε κάποια Δημοτικά σχολεία πριν τέσσερα χρόνια. Δόθηκε  έμφαση στην εφαρμογή του στο Δημοτικό σχολείο Καθαρής στη Λάρνακα, για την οποία και βραβεύτηκε πέρσι, ανάμεσα σε άλλα 14 σχολεία Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης που πήραν βραβεία ή έπαινο για καλές πρακτικές πρόληψης της βίας και της νεανικής παραβατικότητας, κατά τη σχολική χρονιά 2017 – 2018. «Το συγκεκριμένο ερευνητικό έργο», όπως ανέφερε η  Επιστημονικά Υπεύθυνη του Προγράμματος ΠροΘεΣυ Δρ Λευκή Κουρέα Επίκουρη Καθηγήτρια Ειδικής Αγωγής, στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, «αποτελεί καινοτόμο πρόταση στα εκπαιδευτικά δρώμενα της Κύπρου. Απώτερος σκοπός του, είναι ο ανασχεδιασμός της πειθαρχίας σε σχολικές μονάδες, με έμφαση στη δημιουργία και ανάπτυξη ασφαλούς, θετικού και ενιαίου σχολικού περιβάλλοντος, μέσα από πολυ-επίπεδη προσέγγιση πρόληψης και αντιμετώπισης μαθησιακών και συμπεριφορικών προβλημάτων. Στην επιτυχία αυτής της προσέγγισης, έχει βαρύνουσα σημασία, η στήριξη και ενθάρρυνση μιας γερής Διευθυντικής ηγεσίας, ενός βοηθητικού εξωτερικού παράγοντα, μιας ενδοσχολικής Ομάδας Πυρήνα – δηλαδή έχει σημασία, μια γερή φωνή εκπαιδευτικών, που προσπαθούν σιγά σιγά να σπάσουν αντιστάσεις…». Εκτός από την Επιθεωρήτρια Ελένη Παπανικόλα, βασικοί ομιλητές στο σεμινάριο ήταν, σε επίπεδο τάξης η δασκάλα στο Δημοτικό σχολείο Καθαρής Θέκλα Σιημητρά και σε επίπεδο σχολικής μονάδας ο Διευθυντής του ίδιου σχολείου Μιχάλης Μάγος. Φιλοξενούμενος ομιλητής ήταν ο Δρ Tim Lewis, Καθηγητής Ειδικής Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο της Αμερικανικής Πολιτείας Missouri στην πόλη Columbia. Σύντομους χαιρετισμούς απηύθυναν ο Δρ Αιμίλιος Α. Σολωμού Διευθυντής Έδρας UNESCO του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και η Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου εκ μέρους της Διευθύντριας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δρα Αθηνάς Μιχαηλίδου Ευριπίδου που ανακοίνωσε ότι «το Ινστιτούτο έχει πρόσφατα εξασφαλίσει μέσω μιας επιτυχημένης πρότασης σε συνεργασία με το διεθνές ερευνητικό κέντρο CARDET και με εταίρους από τη Φινλανδία, Ελλάδα και Ρουμανία, χρηματοδότηση για εφαρμογή του Συστήματος ΠροΘεΣυ σε Δημοτικά σχολεία της Κύπρου στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Erasmus Key Action 3 Policy Experimentation».

Ο εκπαιδευτικός καταναλωτισμός…

Η Ελένη Παπανικόλα τόνισε στην παρέμβασή της ότι «ο παιδαγωγικός μας ρόλος δεν πρέπει να εστιάζεται μόνο στη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και στην ανάπτυξη των κοινωνικών-συναισθηματικών δεξιοτήτων τους και πιο ειδικά στην απόκτηση αναμενόμενων υγιών συμπεριφορών μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο». Όπως επεσήμανε, «ακούμε συχνά στα σχολεία απόψεις εκπαιδευτικών ότι είναι ευθύνη της οικογένειας και όχι του σχολείου να διδάξει τα παιδιά πώς να συμπεριφέρονται στο σχολείο και γενικότερα, αλλά πρέπει να δούμε να δούμε και τον δικό μας ρόλο». Αναφέρθηκε στο φαινόμενο του «εκπαιδευτικού καταναλωτισμού» (συνεχείς αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, νέες ορολογίες, πολλές δράσεις και εκδηλώσεις στα σχολεία), που όπως είπε, δεν βοηθά τη βελτίωση της ποιότητας. «Για να πετύχουμε την ποιότητα και την αλλαγή», πρόσθεσε, «χρειάζεται χρόνος για να αναστοχαστούμε στα βήματα που κάνουμε, να σκεφτούμε γιατί και πώς δρούμε και έτσι να επιφέρουμε μια αλλαγή στις αντιλήψεις και στις δομές. Η διδασκαλία κοινωνικών δεξιοτήτων είναι μέρος του αναλυτικού προγράμματος, αφού εμπεριέχονται ως στρατηγικές μάθησης και ως δεξιότητες σε κάθε γνωστικό αντικείμενο».

Αναδιοργάνωση-στήριξη όλων των παιδιών

Όπως ανέφερε προς τους δεκάδες εκπαιδευτικούς που παρακολούθησαν το σεμινάριο, η Δρ Λευκή Κουρέα, «αυτό έχει στόχο να παρουσιάσει τις κατευθυντήριες γραμμές που μια σχολική μονάδα μπορεί να ακολουθήσει για να δομήσει ένα ενιαίο πλαίσιο πειθαρχίας και πρόληψης στο σχολείο. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές – πρόσθεσε – στηρίζονται στο πλαίσιο του Συστήματος Προώθησης Θετικής Συμπεριφοράς (School-wide Positive Behavior Support), ενώ το συγκεκριμένο πλαίσιο άρχισε στη βόρεια Αμερική και επεκτάθηκε στην Αυστραλία, Νορβηγία και Φινλανδία τα τελευταία 25 χρόνια όπως καταγράφεται στη ξένη βιβλιογραφία. Στην παρούσα φάση έχει δημιουργηθεί το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Positive Behavior Europe Network με τη συμμετοχή 20 ευρωπαϊκών χωρών που εμπλέκονται με τον δικό της ρυθμό η κάθε χώρα, στην εφαρμογή αυτού του Συστήματος. Το Σύστημα ΠροΘεΣυ (στα αγγλικά SWPBS) έχει εφαρμογές σε όλες τις σχολικές μονάδες από τα Δημοτικά μέχρι τα Λύκεια και στην Κύπρο είμαστε στην τέταρτη χρονιά εφαρμογής του με έναρξη στη Δημοτική Εκπαίδευση, με εγχώρια και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και με τη στήριξη του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Κύπρου μέσω της επαγγελματικής μάθησης». Όπως σημείωσε η Δρ Κουρέα, «το σεμινάριο παρουσιάζει μια διαφορετική προσέγγιση για την παραβατικότητα – αντί να σκεφτόμαστε την εξεύρεση μιας λύσης με μια διαδικασία που αφορά μερικά παιδιά που θεωρούμε ότι έχουν προβλήματα συμπεριφοράς, να προσπαθήσουμε ώστε το υφιστάμενο πλαίσιο της σχολικής μονάδας να αναδιοργανωθεί και να στηρίξει όλα τα παιδιά. Αυτό μπορεί να γίνει σε τρία επίπεδα –  πρώτο της Πρωτογενούς Πρόληψης που αφορά όλους τους εκπαιδευτικούς, όλα τα παιδιά και όλους τους γονείς σε μια σχολική μονάδα. Το δεύτερο επίπεδο της Δευτερογενούς Πρόληψης αφορά τα παιδιά υψηλού ρίσκου και το τρίτο επίπεδο της Τριτογενούς Πρόληψης εστιάζεται στα παιδιά με χρόνια προβλήματα που χρειάζονται στοχευμένη στήριξη».

Προβληματική συμπεριφορά και αξίες

Σύμφωνα με το Πρόγραμμα ΠροΘεΣυ, οι προβληματικές συμπεριφορές, διαβαθμίζονται ως εξής, ανάλογα με το επίπεδο σοβαρότητάς τους: Ασήμαντες, είναι οι συμπεριφορές σύντομης διάρκειας, που δεν παρεμποδίζουν τη διδασκαλία και μάθηση. Π. χ. το παιδί ονειροπολεί, σταματά για λίγο, καθώς εργάζεται. Ήπιες, είναι οι συμπεριφορές χαμηλής συχνότητας, που παραβιάζουν τους κανόνες της τάξης, αλλά δεν παρεμποδίζουν σε σοβαρό βαθμό τη διδασκαλία και μάθηση. Π. χ. το παιδί φωνάζει, χωρίς να σηκώνει το χέρι, σηκώνεται από τη θέση του, παίζει με αντικείμενα στο μάθημα, γράφει σημειώματα. Χρόνιες, είναι οι συμπεριφορές που διακόπτουν το μάθημα, ή παρεμποδίζουν τη μάθηση, εξαιτίας της αυξημένης συχνότητας. Επίσης, ήπιες συμπεριφορές που όταν επαναληφθούν, τρεις-τέσσερις φορές την ίδια μέρα, τότε κρίνονται ως χρόνιες. Π. χ. το παιδί αντιμιλά στον εκπαιδευτικό, δεν κάνει την εργασία, σηκώνεται από τη θέση του. Σοβαρές, είναι οι συμπεριφορές που παρουσιάζουν απειλή στην ασφάλεια και τάξη του σχολικού περιβάλλοντος, καθώς και χρόνιες συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται πολλές φορές την ίδια βδομάδα. Π. χ. παράνομες συμπεριφορές, φυσική βία, ασέβεια, βρισιές. Μέσω του Προγράμματος, προωθούνται οι ακόλουθες αξίες: Σεβασμός: α) Είμαι ενεργός ακροατής. β) Χρησιμοποιώ ευγενικές λέξεις. γ) Σηκώνω το χέρι. δ) Κρατώ το επίπεδο της φωνής μου από 0 έως 2. Υπευθυνότητα: α) Μπαίνω στην τάξη μόλις χτυπήσει το κουδούνι. β) Ακολουθώ τις οδηγίες του δασκάλου μου. Ασφάλεια: α) Ζητώ άδεια όταν θέλω να σηκωθώ. β) Διατηρώ τον αυτοέλεγχό μου. γ) Χρησιμοποιώ υλικά και εργαλεία με προσοχή.

Σύστημα επιβράβευσης των παιδιών

Βάσει των αποτελεσμάτων σχετικής έρευνας, προέκυψε πως όταν το σχολείο εστιάζει μόνο στον μαθησιακό τομέα, δεν είναι αρκετό για μεγιστοποίηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Διαπιστώθηκε επίσης, πως η αντιμετώπιση προβλημάτων συμπεριφοράς πυροσβεστικού χαρακτήρα (π. χ. αποβολές, ποινές, τιμωρίες) αυξάνουν την παραβατικότητα και τα προβλήματα συμπεριφοράς, μακροχρόνια. Έτσι, στο πλαίσιο του Προγράμματος, το κάθε σχολείο προχώρησε σε ανασχεδιασμό της πειθαρχίας, δίνοντας έμφαση στη δημιουργία και ανάπτυξη ασφαλούς, θετικού και ενιαίου σχολικού περιβάλλοντος, για πρόληψη και αντιμετώπιση μαθησιακών προβλημάτων, αλλά και προβλημάτων συμπεριφοράς. Αρχικά, τα δύο εμπλεκόμενα σχολεία, προχώρησαν σε καταγραφή των προβληματικών συμπεριφορών. Στη συνέχεια, καθορίστηκαν κοινές σχολικές αξίες και αναμενόμενες συμπεριφορές για όλους, δημιουργήθηκαν κοινά σχέδια μαθήματος για διδασκαλία βασικών συμπεριφορών σε όλες τις τάξεις, ενώ παράλληλα καταρτίστηκε ένα σύστημα επιβράβευσης των παιδιών.

Αδέσποτες σφαίρες πάνω απ’ τα κεφάλια τους!

Παρουσιάζοντας τον Δρα Tim Lewis, η Δρ Λευκή Κουρέα ανέφερε ότι ο Αμερικανός Καθηγητής είναι ένας από τους πρωτεργάτες του Συστήματος ΠροΘεΣυ στις ΗΠΑ με εμπειρία 30 χρόνων στον χώρο της εκπαίδευσης, με ειδικότητα στις περιπτώσεις παιδιών με συναισθηματικά προβλήματα και θέματα ψυχικής υγείας. Όπως τόνισε μεταξύ άλλων στην παρέμβασή του ο Καθηγητής Lewis, «επικεντρωνόμαστε στην πρόληψη γιατί τουλάχιστον στις ΗΠΑ ένα στα πέντε παιδιά (20% – 25%) κάποια στιγμή στη ζωή τους, θα παρουσιάσουν κάποια ψυχική διαταραχή για την οποία θα χρειαστούν βοήθεια –  και δυστυχώς μόνο το ένα τρίτο από αυτά, θα πάρει αυτή τη βοήθεια». Πρόσθεσε ότι «αυτή τη στιγμή στις ΗΠΑ περισσότερα από 2 εκατομμύρια παιδιά δεν λαμβάνουν βοήθεια για προβλήματα ψυχικών διαταραχών που αντιμετωπίζουν» και επεσήμανε ότι «συνήθως όταν αναγνωρισθούν τα παιδιά που χρειάζονται αυτή τη βοήθεια, είναι πολύ αργά. Η ιδέα είναι – συνέχισε – να εντοπισθούν αυτά τα παιδιά όσο το δυνατό πιο νωρίς και όχι μετά που τα προβλήματά τους γίνουν χρόνια».  Ο Δρ Lewis έδωσε και τη συγκλονιστική πληροφορία ότι σε κάποιες περιοχές των ΗΠΑ «το σχολείο είναι το πιο υγιές περιβάλλον για τα περισσότερα παιδιά που χρειάστηκε να βοηθήσει, καθώς προέρχονται από επικίνδυνες και δυσλειτουργικές γειτονιές, όπου κάποια από αυτά μαθαίνουν ακόμα και να κοιμούνται στο πάτωμα των δωματίων τους για να αποφύγουν αδέσποτες σφαίρες από τις ανταλλαγές πυρών μεταξύ τοπικών συμμοριών! Αυτή είναι η πραγματικότητα που βιώνουν, οπότε σκεφτείτε ότι όταν έρθουν στο σχολείο μπορεί να είναι συγχυσμένα και ανήσυχα και πραγματικά διψούν για ό,τι μπορούμε να τους προσφέρουμε ως δάσκαλοι».

Περί της «διδασκαλίας των ρουτίνων»

Η Θέκλα Σιημητρά ανέφερε στην ομιλία της ότι είναι δασκάλα για 15 χρόνια και ότι φέτος είναι ο πρώτος της χρόνος στο Δημοτικό σχολείο Καθαρής Λάρνακας και πρώτος χρόνος εμπλοκής της στο Σύστημα ΠροΘεΣυ και στην Ομάδα Πυρήνα του Συστήματος. «Μας δόθηκε», είπε, «η ευκαιρία να εφαρμόσουμε στην τάξη μας την Πρωτογενή Πρόληψη μέσω του ΠροΘεΣυ και μειώθηκε η εμφάνιση νέων ανεπιθύμητων συμπεριφορών και όχι απλά η αντιμετώπιση τους. Η πρόληψη στην τάξη γίνεται μέσω της συστηματικής διδασκαλίας κοινωνικών δεξιοτήτων και συμπεριφορών, αλλά και της παρουσίας συγκεκριμένης θετικής ανατροφοδότησης». Η κυρία Σιημητρά μίλησε για τη «διδασκαλία των ρουτίνων» λέγοντας ότι στο σχολείο έχουμε δύο ρουτίνες, το σήμα προσοχής και τη γραμμή μετακίνησης. Τα παιδιά ακούγοντας το σήμα προσοχής, σταματούν ό,τι κάνουν, κρατούν τα χέρια στον εαυτό τους και τα πόδια στο πάτωμα, σε επίπεδο φωνής μηδέν και έχοντας τα μάτια στον δάσκαλο ή τη δασκάλα. Με τη γραμμή μετακίνησης, βγαίνουν αμέσως έξω από την τάξη, περπατώντας αθόρυβα κρατώντας τη φωνή στο επίπεδο μηδέν με χέρια και πόδια στο σώμα τους, βρίσκουν τη θέση τους στη σειρά, στοιχίζονται με τον μπροστινό τους και περπατούν ακολουθώντας τις οδηγίες της δασκάλας τους». Συνοψίζοντας είπε ότι «με την Πρωτογενή Πρόληψη γίνεται σωστή αξιοποίηση του διδακτικού χρόνου, αφού μακροπρόθεσμα εξοικονομείται χρόνος με τη μείωση των ανεπιθύμητων και την αύξηση των θετικών συμπεριφορών. Στην Πρωτογενή Πρόληψη διδάσκω τις αξίες του σεβασμού, της ασφάλειας και της υπευθυνότητας και αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μεγιστοποίηση της μαθησιακής και της κοινωνικής επίδοσης των μαθητών μας. Υπάρχει επίσης μια κοινή πορεία μεταξύ των συναδέλφων, αφού νιώθουμε σιγουριά και αυτοπεποίθηση σε αυτό που κάνουμε, ενώ υπάρχει μεταξύ μας συνεργασία και ανταλλαγή απόψεων και σκέψεων, καθώς μακροπρόθεσμα βλέπουμε αλλαγή της κουλτούρας στο σχολείο. Υπάρχει θετικό κλίμα στην τάξη και στην αυλή του σχολείου και επικρατούν δύο σημαντικά στοιχεία, η συστηματικότητα και η συλλογικότητα».

Ο προικισμένος δάσκαλος και ο «άλλος» δάσκαλος…

Υπενθυμίζουμε ότι σε δήλωση του στην «24» στο περιθώριο της περσινής τελετής βράβευσης των σχολείων που εφάρμοσαν καλές πρακτικές πρόληψης της βίας και της νεανικής παραβατικότητας κατά τη σχολική χρονιά 2017 – 2018, ο Διευθυντής του Δημοτικού σχολείου Καθαρής Μιχάλης Μάγος τόνισε ότι «το κλειδί για την επίλυση πολλών προβλημάτων συμπεριφοράς μαθητών, είναι μέσα στο κάθε σχολείο και το Πρόγραμμα ΠροΘεΣυ αντιμετωπίζει τη συμπεριφορά σαν ένα αντικείμενο μάθησης». Πρόσθεσε ότι «με βάση αυτό, αλλάξαμε τον τρόπο που προσεγγίζουμε τα παιδιά – αντί να τους κάνουμε παρατήρηση, δίνουμε έπαινο στις θετικές συμπεριφορές, οπότε παρατηρήσαμε θετική επίδραση. Σημαντικό στοιχείο του Προγράμματος, είναι η πολλαπλή επιμόρφωση του προσωπικού. Στην αρχή, όταν το παρουσιάσαμε, οι συνάδελφοι ήταν επιφυλακτικοί. Δεν μπορούσαν να σκεφτούν, π. χ. ότι δεν πρέπει να θυμώσουν σε κάποιο μαθητή, που κάνει αταξίες. Κι εγώ στην αρχή, είχα τις αμφιβολίες μου για το Πρόγραμμα, γιατί μάθαμε να βλέπουμε με καχυποψία, κάτι καινούργιο – μέχρι που νιώσαμε ότι η μπάλα, είναι στα πόδια μας… Ό,τι γινόταν, γινόταν από εμάς, οι αποφάσεις παίρνονταν από εμάς. Οι επί μέρους διαφωνίες μεταξύ μας, φέρνουν αποτέλεσμα, γιατί υπάρχει κοινή γραμμή στο τι γίνεται στο σχολείο και είναι ένα από τα δυνατά στοιχεία του Προγράμματος». Μιλώντας στο σεμινάριο της 10ης Απριλίου 2019  είπε ότι το Σύστημα ΠροΘεΣυ εφαρμόζεται για δεύτερη χρονιά στο σχολείο του και ότι συντονίζεται από την Ομάδα Πυρήνα «πάντα σε συνεννόηση και συντονισμό με την Υπεύθυνη του Προγράμματος Δρα Λευκή Κουρέα και με την Αγγέλα Λιασίδου και πάντα με κοινή γλώσσα». Ο κ. Μάγος μίλησε για «παιδιά που πιθανόν ζητούν απεγνωσμένα τη βοήθειά μας με τη συμπεριφορά που επιδεικνύουν» και είπε ότι «κάποιοι δάσκαλοι είναι προικισμένοι και γεννημένοι για τη δουλειά τους  και δεν έχουν καν την ανάγκη επιμόρφωσης, μπορούν να σταθούν στην τάξη και να φέρουν καλά αποτελέσματα. Οι υπόλοιποι χρειάζεται να συντονιστούμε ως άτομα και σχολική μονάδα για να μπορούμε να μιλούμε όλοι την ίδια γλώσσα».

Σε ερώτηση του υπογράφοντος – στη διάρκεια της συζήτησης που ακολούθησε τις βασικές τοποθετήσεις των ομιλητών – για το «ποιος είναι ο προικισμένος δάσκαλος και ποιος είναι ο άλλος δάσκαλος», ο Μιχάλης Μάγος είπε ότι «προικισμένος δάσκαλος είναι αυτός που αγαπά το παιδί…Ο άλλος δάσκαλος είναι αυτός που δεν έχει στο μυαλό του ξεκάθαρη την εικόνα και προσπαθεί να είναι επαγγελματίας…».

Ο Μιχάλης Μάγος, Διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Καθαρής στη Λάρνακα, μαζί με μαθητές του σχολείου στις 8 Μαϊου 2018, όταν το σχολείο του βραβεύτηκε σε τελετή στο κτίριο της ΠΟΕΔ στη Λευκωσία για το Πρόγραμμα ΠροΘεΣυ (Σχολικό Σύστημα Προώθησης Θετικής Συμπεριφοράς), ανάμεσα σε άλλα 14 σχολεία Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης που πήραν βραβεία ή έπαινο γιατί εφάρμοσαν καλές πρακτικές πρόληψης της βίας και της νεανικής παραβατικότητας, κατά τη σχολική χρονιά 2017 – 2018.

Δύο στιγμιότυπα από τη συζήτηση που ακολούθησε τις βασικές τοποθετήσεις των ομιλητών.

Φώτο: Η διοργανώτρια της εκδήλωσης Δρ Λευκή Κουρέα, Επίκουρη Καθηγήτρια Ειδικής Αγωγής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ Μάγια Πάρπα