Η ζωή κατά της εμπόλεμης βίας!

Ανακοινώθηκε η ίδρυση του ZOE vs War Violence από 7 γυναίκες με όραμα και ψυχή…

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Με μια αποκαλυπτική περιγραφή του διαχρονικού εφιάλτη της εμπόλεμης βίας σε βάρος των γυναικών και των παιδιών σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και στην Κύπρο, όπως η χώρα μας τη βίωσε το μαύρο καλοκαίρι του 1974,  ανακοινώθηκε στις 16 Μαϊου 2019 σε εκδήλωση στο Πανεπιστήμιο Frederick στη Λευκωσία, από την Αλίκη Χατζηγεωργίου Πρόεδρο του μη κερδοσκοπικού Ιδρύματος ZOE vs War Violence και από τα άλλα μέλη του Διοικητικού του Συμβουλίου, η δημιουργία του Ιδρύματος, «με στόχο την αναγνώριση, καταδίκη και τερματισμό όλων των μορφών  βίας κατά γυναικών, κοριτσιών, παιδιών και ευάλωτων ατόμων, θυμάτων και μαρτύρων κατά τη  διάρκεια ένοπλων συρράξεων, όπως  οι  βιασμοί, η σεξουαλική εκμετάλλευση, η παρενόχληση, η κακοποίηση  και η κάθε μορφή βίας που δέχονται γυναίκες, κορίτσια και παιδιά». Πρόκειται όπως λέχθηκε «για ένα  πρωτοποριακό και καινοτόμο οργανισμό για τη μικρή μας χώρα, που φιλοδοξεί να συνενώσει δυνάμεις και με άλλους  διεθνείς οργανισμούς, εναντίον της εμπόλεμης βίας».  Η εκδήλωση περιλάμβανε καλωσόρισμα από τη Νόρα Δικαίου Γραμματέα του Δ. Σ. του Ιδρύματος και χαιρετισμούς από την Επίτροπο Ισότητας των Φύλων Ιωσηφίνα Αντωνίου και την Πρόεδρο του Συμβουλίου του Frederick Νατάσσα Φρειδερίκου. Βαθιά συγκίνηση προκάλεσε στους παρευρισκόμενους  η συγκλονιστική μαρτυρία της 17χρονης Χάϊφα από τη Συρία, μαθήτριας του Λυκείου Παλουριώτισσας, για το εφιαλτικό οδοιπορικό της προσφυγιάς για την ίδια σε ηλικία 8 χρόνων και την οικογένειά της από τη Συρία στην Τουρκία και από εκεί μέσω θαλάσσης στα κατεχόμενα και στη συνέχεια στις ελεύθερες περιοχές. Σε μικρή ταινία που μεταδόθηκε στην έναρξη της εκδήλωσης, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ε.Ε., περισσότερες από 20 χιλιάδες μουσουλμάνες έπεσαν θύματα βιασμού κατά την διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία – τη δεκαετία 1990 – τουλάχιστον 500 χιλιάδες γυναίκες έπεσαν θύματα βιασμού κατά την διάρκεια της γενοκτονίας του 1994 στη Ρουάντα, 94% των οικογενειών που εκτοπίστηκαν από τις εστίες τους στη Σιέρα Λεόνε, ανέφεραν περιστατικά σεξουαλικής επίθεσης, βιασμού, βασανισμού και σεξουαλικής δουλείας και αυτά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται κατά τρόπο απαράδεκτο ως πολεμική τακτική σε εμπόλεμες περιοχές σε ολόκληρο τον κόσμο».

Τα γυναικόπαιδα, τρόπαιο νίκης

«Μέσα στις εμπόλεμες ζώνες διαδραματίζονται γεγονότα που δεν μπορεί να τα συλλάβει ο ανθρώπινος νους, αφού τα γυναικόπαιδα, εκτός από τον τρόμο του πολέμου, στερούνται ακόμα και τα πιο στοιχειώδη για την υγεία και την επιβίωσή τους» επεσήμανε στην ομιλία της η Αλίκη Χατζηγεωργίου και συνέχισε: «Εκεί που προελαύνει ο εχθρός, ο εντοπισμός γυναικόπαιδων είναι τρόπαιο νίκης. Οι βιασμοί γυναικών, κοριτσιών και η κακομεταχείριση μικρών παιδιών, η σεξουαλική δουλεία, ο εξαναγκασμός σε πορνεία, οι ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, οι αναγκαστικές στειρώσεις και άλλες μορφές βίας, αποτελούν πολεμικές τακτικές σε εμπόλεμες περιοχές σε ολόκληρο τον κόσμο που με τη σειρά τους αποτελούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου. Ελάχιστα γνωρίζουμε για την τουρκική εισβολή στο Αφρίν. Είδαμε μόνο την υποδοχή που έστησε η τουρκική προπαγάνδα για το δήθεν καλωσόρισμά τους, ως απελευθερωτές. Μεγάλος αριθμός κοριτσιών κουρδικής καταγωγής, βιάζονταν για μέρες και αρκετά θανατώθηκαν. Πόσοι αλήθεια γνωρίζουν τι πραγματικά έγινε στην Κύπρο το 1974 με την τουρκική εισβολή; Πόσες αθώες γυναίκες και κορίτσια υπέστησαν εξευτελισμούς, βιασμούς, ατομικά ή και μαζικά, δημόσια ή ενώπιον της οικογένειας τους; Πόσες από αυτές βρέθηκαν αντιμέτωπες με ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες  και υπέστησαν αναγκαστικές  εκτρώσεις; Φυσικά, λυπάμαι να πω πως κάποιοι σύζυγοι εγκατέλειψαν τις συζύγους τους που είχαν βιαστεί, μη μπορώντας να κατανοήσουν, αλλά και  να σταθούν επάξια στο ύψος των περιστάσεων. Τα στοιχεία μιλούν για 800 περίπου εκτρώσεις σε εγκυμονούσες που είχαν βιαστεί. Η σεξουαλική και ψυχολογική κακοποίηση κατά τη διάρκεια του πολέμου, έχουν καταστροφικές συνέπειες στα θύματά, δεδομένου ότι αποτελούν αντικείμενο στιγματισμού, απόρριψης και κακομεταχείρισης, ενώ θεωρούνται ατιμασμένα και συχνά εκδιώκονται από τις κοινότητές τους ή ακόμη και δολοφονούνται. Αυτή τη στιγμή στη Συρία κοντά στα σύνορα με την Τουρκία, έχουν καταφύγει 4 εκατομμύρια  πρόσφυγες που εγκατέλειψαν τα σπίτια και τη χώρα τους. Τουλάχιστον 2,500,000 είναι γυναικόπαιδα  έρμαια μιας αμφισβητούμενης φιλοξενίας για την οποία εισπράττονται υπέρογκα ποσά από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την επιδιωκόμενη ανθρωπιστική υποστήριξή τους. Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης τους, οι ανεπάρκειες σε φαγητό και νερό, οι σοβαρές ελλείψεις στην παροχή φαρμακευτικής βοήθειας, δημιουργούν άπειρα προβλήματα και ερωτήματα. Οι παραπλήσιες πόλεις κατακλύζονται από επαίτες μικρά παιδιά, πολλά από τα οποία εξαφανίζονται. Νεαρά κορίτσια μεταφέρονται συγκαλυμμένα για εργασία σε βιομηχανίες, ενώ οδηγούνται ουσιαστικά σε σεξουαλική δουλεία ή και αναγκαστική πορνεία. Οι έμποροι οργάνων, οι σωματέμποροι, οι παιδεραστές και οι σεξουαλικοί τουρίστες είναι σήμερα οι πιο τακτικοί επισκέπτες σε χώρες που φιλοξενούν πρόσφυγες. Οι αριθμοί των εξαφανισμένων παιδιών τρομάζουν. Κορίτσια σε οίκους ανοχής, ενώ στους καταυλισμούς αυξάνεται δραματικά ο αριθμός των αυτοκτονιών και περιστατικών αιμομιξίας».

Ένα διεθνές όνομα, ένα όμορφο θαύμα

«Όλα αυτά ξύπνησαν μέσα μου γνώριμα συναισθήματα οργής και φόβου, ντροπής και αντίδρασης όπως ένιωσα και πριν 30 περίπου χρόνια όταν αποφάσισα να ασχοληθώ με την βία κατά των γυναικών μέσα στην ίδια τους την οικογένεια», συνέχισε η Αλίκη Χατζηγεωργίου και πρόσθεσε: «Είμαι σίγουρη πως μας διακατέχουν τα ίδια συναισθήματα και όσο για τον εαυτό μου, δεν ξέρω αν από αυτά γεννήθηκε μια έμπνευση ή μια κρίση συνείδησης. Σκέφτηκα όμως ότι με πολλά λιθαράκια κτίζεται ένας στόχος. Και όταν λέω λιθαράκια, εννοώ τις προσπάθειες όλων μας. Με πολλά παρόμοια συναισθήματα μπορούμε να κτίσουμε το τοίχος της αντίστασης. Αν ενώσουμε πολλές φωνές μαζί, ίσως τρομάξουμε το θηρίο της βίας. Πριν από ένα ακριβώς χρόνο είχα μοιραστεί με φίλες τη σκέψη μου για τη δημιουργία αυτού του οργανισμού με σκοπό την προστασία γυναικών, κοριτσιών και παιδιών που βιώνουν την εμπόλεμη βία, αλλά και την καταπολέμηση της ατιμωρησίας όσων την ασκούν. Η σκέψη μου βρήκε ένθερμες υποστηρίκτριες και έτσι ξεκινήσαμε να εργαζόμαστε θέτοντας κατά σειρά προτεραιότητας όλα τα θέματα για την ίδρυσή του. Του δώσαμε το όνομα ΖΟΕ, όνομα διεθνές για πολλές γυναίκες, αλλά και σαν το πιο όμορφο θαύμα όταν έρχεται στον κόσμο μια ζωή. Το ΖΟΕ λοιπόν θα διεκδικεί από εδώ και μπρος το δικαίωμα των γυναικών όλου του κόσμου να χαίρονται τα όνειρά τους σε ένα πιο όμορφο κόσμο. Πλαισιώσαμε το Ιδρυτικό Σώμα με τις πιο κάτω φίλες, γυναίκες με προσωπικότητα,  δράση, όραμα, αλλά και μεγάλη προσφορά σε θέματα γυναικών, προάσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και προώθησης της ειρήνης στον κόσμο. Τη Σοφία Γιωργαλλά, Πρόεδρο της διεθνούς οργάνωσης Γυναίκες Χωρίς Σύνορα. Τη Νόρα Δικαίου, Πρόεδρο του ομίλου ΖΟΝΤΑ Λευκωσίας. Τη Γιολάντα Χατζησωτηρίου, μέλος του Ομίλου ΖΟΝΤΑ Λευκωσίας. Τη Ζωή Βennett, Πρόεδρο Μέσης Ανατολής της διεθνούς οργάνωσης Συνομοσπονδία Γυναικών για την Παγκόσμια Ειρήνη. Τη Ζωή Μαυρογένους, μέλος του Δ. Σ. του Συνδέσμου Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Βίας στην Οικογένεια. Την Αναστασία Φρειδερίκου, Πρόεδρο του Συμβουλίου του Πανεπιστημίου Frederick. Και την υποφαινόμενη Επίτιμη Πρόεδρο Συνδέσμου Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ)». Η κυρία Χατζηγεωργίου ανέφερε ότι τα μη μόνιμα μέλη του Δ. Σ. του ZOE είναι η Μαρίνα Παπαδοπούλου, Επιχειρηματίας, Πρόεδρος Σώματος Κυπρίων Οδηγών και μέλος του Δ. Σ. του ΣΠΑΒΟ, Δρ Άντρη Ανδρονίκου, Κοινωνική Λειτουργός και Ακαδημαϊκός σε θέματα Οικογενειακής και Παιδικής Προστασίας, του Τμήματος Ψυχολογίας και Κοινωνικής Εργασίας του Πανεπιστημίου Frederick, Ρίτα Καρατζιά, Πρώην Διευθύντρια Επικοινωνίας, Δημοσίων Σχέσεων και θεμάτων Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης της Cyta και τώρα συνιδρυτής της SocialWiz και Ελένη Κωνσταντινίδου, Νομικός και Αντιπρόεδρος της διεθνούς οργάνωσης Γυναίκες Χωρίς Σύνορα. Όραμα μας είναι να εργαστούμε όλες μαζί για τη δημιουργία μιας Παγκόσμιας  Οικογένειας με βαθιές ρίζες σε αρχές και αξίες, όπως είναι ο σεβασμός, η ισότητα, η ειρήνη».

Τελειώνοντας ευχαρίστησε τις 16 πρώτες γυναικείες προσωπικότητες που υπέγραψαν τη Διακήρυξη του Ιδρύματος – τις Κλαίρη Αγγελίδου, Ερατώ Μαρκουλή, Ανδρούλα Βασιλείου, Ιωσηφίνα Αντώνιου, Στέλλα Κυριακίδου, Λήδα Κουρσουμπά, Μαίρη Πύργου, Σκεύη Κουκουμά, Μαίρη Παπαδοπούλου, Μαίρη Κουτσελίνη, Αντιγόνη Αθηαινίτου, Μαρία Κυριάκου, Καλλιόπη Ιωσηφίδου, Άννα Προκοπίου – Κουκίδου, Αντρούλα Αγρότου και Αναστασία Παπαδοπούλου.

Ένα θέμα που κρατήθηκε χαμηλά…

Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενο ρεπορτάζ μας, συγκινητική ήταν η παρέμβαση – εκτός προγράμματος – της βουλευτίνας του ΑΚΕΛ Σκεύης Κουκουμά που μίλησε υπό την ιδιότητά της ως Πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων, Εγκλωβισμένων, Αγνοουμένων και Παθόντων, συναισθηματικά έντονα φορτισμένη, για τις γυναίκες (Ελληνοκύπριες και Τουρκοκύπριες) που υπέστηκαν βιασμό στη διάρκεια της τουρκικής εισβολής του 1974 «και τις οποίες αφήσαμε αβοήθητες, μόνες τους να τα βγάλουν πέρα με τον στιγματισμό που έχουν βιώσει». Είπε ότι «ο λόγος που πήρε το λόγο, είναι για να αναφέρει αυτά που ως Κύπρος αφήσαμε στο περιθώριο τόσα πολλά χρόνια, κρυμμένοι πίσω από τα ταμπού της κοινωνίας μας. Εδώ και δύο χρόνια – συνέχισε – με τη συζήτηση στην Επιτροπή Προσφύγων της Βουλής αναδείξαμε αυτό το θέμα και μετά την πρώτη δήλωση που έκανα σε σχέση με αυτό, άρχισαν να μου τηλεφωνούν γυναίκες για να μου πουν ακριβώς την τραγωδία που βίωσαν και συνεχίζουν να βιώνουν. Πραγματικά ένιωσα μπορώ να πω και ντροπή, γιατί και ως μέλος Γυναικείας Οργάνωσης δεν είχα μπει νωρίτερα μπροστά για να στηρίξουμε αυτές τις γυναίκες. Έχω συνομιλήσει μέχρι τώρα με περίπου 50 γυναίκες και την περασμένη βδομάδα με τον δεύτερο άντρα που με πήρε τηλέφωνο (ο πρώτος ακύρωσε το ραντεβού μας την τελευταία στιγμή και μου είπε ότι δεν έχει το θάρρος να μιλήσει). Δεν έχουμε δημοσιοποιήσει πολύ αυτό το θέμα, το κρατάμε χαμηλά γιατί και οι ίδιες οι γυναίκες δεν θέλουν σε καμιά περίπτωση να φανούν και είναι με τη δέσμευση και την υπόσχεση τη δική μου και της Υπουργού Εργασίας – που και η ίδια μπήκε μπροστά – και καταφέραμε ώστε οι γυναίκες αυτές να αναγνωριστούν ως παθούσες σύμφωνα με τον Περί Παθόντων Νόμο και να παίρνουν ένα επίδομα 50% του επιδόματος που παίρνουν άτομα με αναπηρία που προκλήθηκε το 1974. Το επόμενο στάδιο είναι με τη δική μας ενθάρρυνση και στήριξη ως Γυναικείες Οργανώσεις, ως Εθνικός Μηχανισμός για τα Δικαιώματα της Γυναίκας στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και ως Υπουργείο Εργασίας, να τολμήσουν να ζητήσουν βοήθεια  και ψυχολογική στήριξη, όσες μέχρι τώρα δεν το έκαναν».

Ένα εγχείρημα με σκοπό και ουσία

«Είναι πραγματικά με ιδιαίτερη χαρά, συγκίνηση και τιμή που σας καλωσορίζω σε αυτή τη δημοσιογραφική διάσκεψη για την εξαγγελία του Ιδρύματος Zoe Vs War Violence, που διοργανώνεται εδώ στο Πανεπιστήμιο μας», είπε στον χαιρετισμό της η Νατάσσα Φρειδερίκου Πρόεδρος του Συμβουλίου του  Πανεπιστημίου Frederick και ιδρυτικό μέλος του νέου οργανισμού. «Πριν από ένα χρόνο περίπου», συνέχισε, «δέχθηκα ένα τηλεφώνημα από την κ. Αλίκη Χατζηγεωργίου. Την κυρία Αλίκη την ήξερα βέβαια μέσα από το έργο της στο Σύνδεσμο Πρόληψης και Αντιμετώπισης Βίας στην οικογένεια. Με εκείνο το τηλεφώνημα, μου μίλησε για το όνειρο της να δημιουργηθεί μια ομάδα που σκοπό θα είχε τη διοργάνωση και την εμπλοκή σε δράσεις και δραστηριότητες που αφορούν στην πρόληψη, στην αναγνώριση, στην καταδίκη  και στον τερματισμό όλων των μορφών βίας κατά γυναικών/κοριτσιών και παιδιών κατά τη  διάρκεια ενόπλων συρράξεων. Σήμερα επιβάλλεται η ίδρυση ενός τέτοιου Ιδρύματος και είμαι σίγουρη ότι το εγχείρημα της κυρίας Αλίκης είχε και σκοπό και ουσία. Με μεγάλη μου χαρά λοιπόν εντάχθηκα στην ομάδα των υπολοίπων θαυμάσιων γυναικών που η κάθε μια εκπροσωπεί κυπριακούς και διεθνείς οργανισμούς και έχει ήδη προσφέρει σε θέματα γυναικών. Θεωρώ πως η συμβολή του Πανεπιστημίου Frederick που ήδη ενεργοποιείται σε σχέση με πρόσωπα που χρήζουν προστασίας λόγω ενόπλων συρράξεων, θα βοηθήσει και θα ενισχύσει το σκοπό και τους στόχους του Ιδρύματος ZOE. Εδώ θα ανοίξω μια παρένθεση για να πω πως το Πανεπιστήμιο Frederick αποτέλεσε ένα από τα δέκα ιδρυτικά μέλη ενός παγκόσμιου δικτύου πανεπιστημίων που δημιουργήθηκε για την προώθηση της εκστρατείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με τίτλο «UN TOGETHER», η οποία έχει ως στόχο την προαγωγή του σεβασμού και της αξιοπρέπειας των προσφύγων και την καταπολέμηση της ξενοφοβίας και των διακρίσεων. Υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου πραγματοποιούνται διεθνή συνέδρια για τα δικαιώματα των προσφύγων, ενώ εκπονούνται μελέτες και διοργανώνονται σχετικά σεμινάρια και διαλέξεις στο πλαίσιο προγραμμάτων επιδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έμπρακτη συμπαράσταση μέσω παροχής εθελοντικών συμβουλευτικών υπηρεσιών που προσφέρουν φοιτητές και υποτροφιών που απονέμει το Πανεπιστήμιο σε πρόσφυγες, μπορεί να διευρυνθεί προς εκπλήρωση του σκοπού σύστασης του Ιδρύματος για την προώθηση μέτρων προστασίας των θυμάτων κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος ενόπλων συρράξεων. Ενδεικτικά, να αναφέρω ότι, το Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Frederick ανακοίνωσε πρόσφατα την ίδρυση Νομικής «Κλινικής» αποτελούμενης από φοιτητές του Τμήματος, με σκοπό την παροχή νομικών συμβουλών σε πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο που διαμένουν στην Κύπρο. Σήμερα αγαπητοί φίλοι, με την εξαγγελία του Ιδρύματος ΖΟΕ vs War Violence είμαι αισιόδοξη ότι θα μπορέσουμε να βάλουμε το δικό μας λιθαράκι και να ενώσουμε τις δυνάμεις μας με άλλους οργανισμούς ανά το παγκόσμιο για την αντιμετώπιση του τεράστιου αυτού προβλήματος».

Ανοικτή η πόρτα της Επιτρόπου Ισότητας

«Η σύσταση του Ιδρύματος Ζoe vs War Violence συμπίπτει χρονικά με την ολοκλήρωση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης της Κύπρου για την εφαρμογή του ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας 1325», υπέδειξε στη δική της παρέμβαση η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων Ιωσηφίνα Αντωνίου. «Το ψήφισμα που υιοθετήθηκε ομόφωνα στις 30 Οκτωβρίου 2000», πρόσθεσε, «διατυπώνει την έμφυλη διάσταση των εγκλημάτων πολέμου όπως είναι π. χ. οι βιασμοί γυναικών ως όπλα πολέμου. Το ψήφισμα επισημαίνει ακόμα τις επιπτώσεις που οι συγκρούσεις και οι συρράξεις επιφέρουν στις γυναίκες, αλλά δεν περιορίζεται μόνο στην αναγνώριση των γυναικών ως θύματα.  Παράλληλα, αναδεικνύει το σύνθετο ρόλο που οι γυναίκες μπορούν να διαδραματίσουν στην πρόληψη των συγκρούσεων, στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και στη συνεισφορά τους για την αποκατάσταση της πολιτικής και κοινωνικό-οικονομικής ζωής της χώρας τους. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης της Κύπρου, για εφαρμογή του 1325, δημιουργεί ένα δια-δραστικό πλαίσιο με μία σειρά δράσεων που περιλαμβάνονται. Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια ανοίγεται ένα πεδίον τεράστιο για τον οργανισμό σας και θέλω να σας διαβεβαιώσω πως ο Εθνικός Μηχανισμός για τα Δικαιώματα της Γυναίκας και το Γραφείο της Επιτρόπου Ισότητας θα είναι πάντα στη διάθεση σας για όποια συνεργασία θελήσετε να έχουμε».

Από αριστερά  Ζωή Βennett, Νόρα Δικαίου, Αλίκη Χατζηγεωργίου, Σοφία Γιωργαλλά και Ζωή Μαυρογένους στη διάρκεια της εκδήλωσης.

Η βουλευτίνα Σκεύη Κουκουμά στη διάρκεια της παρέμβασής της.

Φώτο: Ακόμα και εν καιρώ πολέμου, η νέα ζωή φέρνει την ελπίδα….