Ξενοδοχεία εντόμων… και δρόμοι του μελιού!

Προτεραιότητα της ΕΕ η προστασία της βιοποικιλότητας και η βελτίωση των οικοτόπων στην Ευρώπη

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

«Τα ξενοδοχεία εντόμων αποτελούν ένα μέσο για την προστασία και διατήρηση της βιοποικιλότητας» γράφει η πινακίδα του Τμήματος Δασών που είναι τοποθετημένη δίπλα σε ένα τέτοιο ξενοδοχείο, στο Άλσος της Ακαδημίας, ένα δημοφιλές στους πολίτες δημοτικό πάρκο στη Λευκωσία, κοντά στα κτίρια του Πανεπιστημίου Κύπρου μεταξύ περιοχής Λυκαβητού και Αγλαντζιάς, ενώ ο υπογράφων βρέθηκα στον χώρο αυτό την Κυριακή 19 Μαϊου 2019. Την ίδια μέρα οργανώθηκε στην ορεινή κοινότητα Οράς Λάρνακας  το 1ο Φεστιβάλ Μέλισσας, που σύμφωνα με την Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης και Προβολής (ΕΤΑΠ) Λάρνακας «αποτελεί κομμάτι των Δρόμων του Μελιού στην ορεινή Λάρνακα, που δημιουργήθηκαν από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα MEDFEST». Στην πινακίδα του Άλσους Ακαδημίας αναγράφεται επίσης ότι «τα ξενοδοχεία εντόμων κατασκευάζονται με πολύ απλά υλικά, με σκοπό να αποτελέσουν καταφύγιο για πολλά είδη ωφέλιμων εντόμων αφού φιλοξενούν και προστατεύουν μοναχικές μέλισσες, σκαθάρια, πασχαλίτσες, αράχνες, νυχτοπεταλούδες και πολλά άλλα είδη εντόμων. Τα έντομα αυτά βοηθούν τόσο στην επικονίαση των φυτών, όσο και στην καταπολέμηση άλλων επιβλαβών εντόμων σε φυσικά και τεχνητά οικοσυστήματα».

Να σωθούν οι μέλισσες στην Ευρώπη

Λίγες μέρες προηγουμένως, στις 15 Μαϊου 2019  το Κολέγιο των Επιτρόπων που ασκεί τη Διοίκηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Κομισιόν), είχε καταχωρήσει επίσημα την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών με τίτλο «Σώστε τις μέλισσες! Προστασία της βιοποικιλότητας και βελτίωση των οικοτόπων για τα έντομα στην Ευρώπη», που καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση «να θεσπίσει νομοθεσία για τη διατήρηση και τη βελτίωση των οικοτόπων για τα έντομα, ως δεικτών ενός περιβάλλοντος που δεν έχει υποστεί ζημία». Η πρωτοβουλία των πολιτών αναφέρεται στον καθορισμό υποχρεωτικών στόχων «ώστε να καταστεί η προστασία της βιοποικιλότητας ένας γενικός στόχος της κοινής γεωργικής πολιτικής, να μειωθεί σημαντικά η χρήση φυτοφαρμάκων, να απαγορευτούν να βλαβερά φυτοφάρμακα χωρίς εξαίρεση και να τροποποιηθούν να κριτήρια επιλεξιμότητας. Επίσης να προωθηθεί η διαρθρωτική πολυμορφία των αγροτικών τοπίων, να μειωθούν αποτελεσματικά τα θρεπτικά στοιχεία (π. χ. Natura 2000), να καθοριστούν αποτελεσματικά προστατευμένες περιοχές, να ενταθούν η έρευνα και η παρακολούθηση και να βελτιωθεί η εκπαίδευση».

Η Κομισιόν σημειώνει ότι σύμφωνα με τις Συνθήκες, η ΕΕ μπορεί να αναλάβει νομική δράση σε τομείς όπως η εσωτερική αγορά, η γεωργική πολιτική καθώς και η προστασία της δημόσιας υγείας και της ποιότητας του περιβάλλοντος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών νομικά παραδεκτή και αποφάσισε να την καταχωρήσει, ενώ δεν εξέτασε σε αυτό το στάδιο την ουσία της πρωτοβουλίας. Βάσει της διαδικασίας από τις 27 Μαΐου 2019, οι διοργανωτές έχουν προθεσμία ενός έτους για να συγκεντρώσουν ένα εκατομμύριο δηλώσεις υποστήριξης από τουλάχιστον 7 διαφορετικά κράτη μέλη, ενώ η Κομισιόν θα πρέπει να αντιδράσει εντός 3 μηνών. Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει είτε να δώσει συνέχεια στο αίτημα είτε όχι. Και στις δύο περιπτώσεις, θα πρέπει να αιτιολογήσει το σκεπτικό της.

*Αξίζει να αναφερθεί ότι στις 20 Μαϊου 2019 η Eurostat ανακοίνωσε με αφορμή την «Παγκόσμια Ημέρα Μελισσών» ότι το 2018, τα κράτη μέλη της ΕΕ εισήγαγαν περί τους 208 χιλιάδες τόνους φυσικού μελιού από τρίτες χώρες, αξίας 452 εκατ. ευρώ. Ο Επικεφαλής Εκπρόσωπος της Κομισιόν Μαργαρίτης Σχοινάς, υπενθύμισε με την ευκαιρία, από το βήμα της καθημερινής ενημέρωσης των συντακτών ότι «η προστασία της μέλισσας αποτελούσε προτεραιότητα της Κομισιόν Γιούνκερ την τελευταία πενταετία».

Οι φύλακες της φύσης και της ζωής στη γη

Να σημειώσουμε ότι το Φεστιβάλ Μέλισσας στην Ορά περιλάμβανε μεταξύ άλλων σεμινάριο για την προστασία της μέλισσας, πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα, γαστρονομία με μέλι, αγορά μελιού και προϊόντων μέλισσας, καλλυντικά και χειροτεχνίες με θέμα τη μέλισσα. Η εκδήλωση έγινε υπό την αιγίδα της Επιτρόπου Περιβάλλοντος Ιωάννας Παναγιώτου, που ανέφερε σε ανακοίνωση της ότι «η καθιέρωση της Ημέρας της Μελισσοκομίας αποφασίστηκε από τον ΟΗΕ και φανερώνει πως η κοινωνία όλης της ανθρωπότητας έστρεψε επί τέλους την προσοχή της προς το πολύτιμο αυτό έντομο. Η 20η Μαΐου επιλέγηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Μελισσών, καθώς συμπίπτει με τα γενέθλια του Anton Janša, ο οποίος τον 18ο αιώνα πρωτοστάτησε στις σύγχρονες τεχνικές μελισσοκομίας στην πατρίδα του τη Σλοβενία». Προστίθεται ότι «τα τελευταία χρόνια ανακοινώνονται και συζητιούνται τα λόγια του Αϊνστάιν ότι αν καταστραφούν οι μέλισσες θα χαθεί και η ζωή πάνω στη γη, ωστόσο αυτή τη διαπίστωση την ένιωθαν και τη νιώθουν όσοι γνωρίζουν από κοντά την προσφορά της μέλισσας στη ζωή των ανθρώπων». Σύμφωνα με την ανακοίνωση «έρευνες παλαιοντολόγων απέδειξαν πως οι μέλισσες παρουσιάστηκαν στη γη εδώ και εβδομήντα εκατομμύρια χρόνια, μαζί με όλα τα είδη των φυτών, δέντρων και χόρτων και προετοίμασαν τον ερχομό του ζωικού βασιλείου και του ανθρώπινου γένους, ενώ η παραγωγή καρπών, ο πολλαπλασιασμός των φυτών και η παραγωγή τροφής, εξασφαλίστηκαν χάρις στην επικονίαση και γονιμοποίηση των ανθέων των δέντρων και χόρτων παντός είδους, με τη βοήθεια των μελισσών». Στην ανακοίνωση της Επιτρόπου Περιβάλλοντος σημειώνεται ακόμα ότι «οι μέλισσες εκτός του ρόλου τους ως εγγυήτριες φύλακες της φύσης και της ζωής στη γη, παράγουν πολύτιμα προϊόντα, το μέλι, η γύρη, ο βασιλικός πολτός, η πρόπολη, το κερί και το δηλητήριο που αφήνει το κεντρί τους. Το μέλι έχει μεγάλη θρεπτική αξία για τον άνθρωπο και πολλές θεραπευτικές ιδιότητες, αφού μεταξύ άλλων θεραπεύει ή βελτιώνει καρδιακά νοσήματα, έλκος δωδεκαδακτύλου, εγκαύματα και τραύματα, δερματικές παθήσεις, παθήσεις των νεφρών, ηπατικές παθήσεις και αϋπνία».

Ο αγώνας για αποδοχή του Δικτύου Natura 2000

Την Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 και την Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας, που γιορτάζονται στις 21 και 22 Μαΐου, αντίστοιχα, τίμησε φέτος  το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος την Τρίτη 21 Μαϊου 2019 με εκδήλωση στο Περιβαλλοντικό Κέντρο Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης Κάβο Γκρέκο.  Στη διάρκεια της εκδήλωσης τιμήθηκαν επίσης τα άτομα που έθεσαν τις βάσεις και ήταν πρωτεργάτες για τη δημιουργία του Δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο», όπως ανακοινώθηκε σχετικά.

«Η φύση χρειάζεται άμεσα βοήθεια και το Δίκτυο Natura 2000 αποτελεί ένα σημαντικότατο εργαλείο για να διασφαλίσουμε ένα περιβάλλον που αρμόζει στην αξιοπρέπεια και τις ευαισθησίες τόσο της δικής μας, όσο και των μελλοντικών γενεών», τόνισε χαιρετίζοντας την εκδήλωση ο Υπουργός Γεωργίας Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Κώστας Καδής. Πρόσθεσε ότι «ο αγώνας για αποδοχή του Δικτύου είναι συνεχής και η νέα πρόκληση που έχουμε μπροστά μας είναι η θεσμοθέτηση εξειδικευμένων μέτρων διαχείρισης για την κάθε περιοχή, ανάλογα με τις ανάγκες προστασίας, λαμβάνοντας πάντα υπόψη και τις κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες και τις απαιτήσεις της κάθε μιας από τις περιοχές αυτές». Την εκδήλωση χαιρέτισε ο Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο Ιερόθεος Παπαδόπουλος αναφέροντας μεταξύ άλλων ότι «σύμφωνα με εκτιμήσεις, 4. 4 εκατομμύρια θέσεις εργασίας εξαρτώνται άμεσα από υγιή οικοσυστήματα στην Ευρώπη και οι επενδύσεις στη φύση μπορούν να είναι πολλαπλά ανταποδοτικές. Ωστόσο, τα οφέλη αυτά δεν θα μπορούν να αξιοποιηθούν, όσο τα είδη και οι οικότοποι, η βάση των υγιών οικοσυστημάτων, απειλούνται και είναι σε κακή κατάσταση», παρατήρησε.

Τιμήθηκαν οι πρωτεργάτες και στελέχη Υπηρεσιών

Στην εκδήλωση, όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση, «τιμήθηκε η ομάδα του Τμήματος Βιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία ανέπτυξε προσπάθειες μελέτης, διατήρησης και ορθολογικής διαχείρισης της κυπριακής βιοποικιλότητας από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 και από τότε συνεχίζει μέχρι και σήμερα να πρωταγωνιστεί στις προσπάθειες αυτές. Ως πρωτεργάτης της δημιουργίας του Δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο, ο Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κυριάκος Γεωργίου παρουσίασε τα πρώτα βήματα του δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο. Τιμήθηκαν επίσης, τα στελέχη του Τμήματος Δασών, του Τμήματος Περιβάλλοντος, του Τμήματος Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών και της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας που, σε συνεργασία με τους επιστήμονες από την Ελλάδα, έφεραν σε πέρας ένα τεράστιο σε εμβέλεια και σημασία έργο.  Στην εκδήλωση τιμήθηκαν και επιστήμονες από άλλους χώρους και Υπηρεσίες που πλαισίωσαν την προσπάθεια για να γίνει όσο το δυνατό πιο ολοκληρωμένη τεκμηρίωση των περιοχών που εντάχθηκαν στο Δίκτυο».

Στιγμιότυπο από το Φεστιβάλ Μέλισσας στην Ορά.

Φώτο: Ο Μάριος Δημητρίου δίπλα σε ξενοδοχείο εντόμων του Τμήματος Δασών στο Άλσος Ακαδημίας στη Λευκωσία.