Αγνοούν το trafficking οι φοιτητές στην Κύπρο

Αποκαλυπτική έρευνα της Επιτροπής κατά της Βίας και Εμπορίας Προσώπων

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Δεν έχουν καμιά γνώση του φαινομένου της εμπορίας προσώπων (trafficking) οι φοιτητές στην Κύπρο, όπως έδειξε πρόσφατη έρευνα της Επιτροπής κατά της Βίας και Εμπορίας Προσώπων στο πλαίσιο του Εθνικού Μηχανισμού για τα Δικαιώματα της Γυναίκας, ανέφερε η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων Ιωσηφίνα Αντωνίου προς τις βουλευτίνες της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στη συνεδρία της Δευτέρας 3ης Ιουνίου 2019. Η παρέμβαση της κυρίας Αντωνίου ήταν και η μοναδική στη συζήτηση, που αναβλήθηκε για τη Δευτέρα 10 Ιουνίου, λόγω απουσίας εκπροσώπου του Υπουργείου Εσωτερικών. Η συνεδρία είχε θέμα της την πορεία υλοποίησης της νομοθεσίας περί της καταπολέμησης της εμπορίας και της εκμετάλλευσης προσώπων και της προστασίας των θυμάτων, ιδιαίτερα όσον αφορά στη λειτουργία της Πολυθεματικής Συντονιστικής Ομάδας, του Υπουργείου Εσωτερικών. Σε γραπτή δήλωσή της αμέσως μετά την αναβολή της συνεδρίας η βουλευτίνα του ΑΚΕΛ Σκεύη Κουκουμά επισημαίνει ότι «απουσία εκπροσώπου του Υπουργείου Εσωτερικών έρχεται να επιβεβαιώσει τα παράπονα που δεχόμαστε από  εμπλεκόμενους φορείς και έχουν να κάνουν  με την αδιαφορία του Υπουργείου και κυρίως την υπολειτουργία της Πολυθεματικής». Προστίθενται τα ακόλουθα, στη δήλωση Κουκουμά: «Όπως διαπιστώνεται η Πολυθεματική συνεδρίασε για τελευταία φορά τον περασμένο Σεπτέμβρη με αποτέλεσμα να έχουν συσσωρευτεί μια σειρά από προβλήματα τα οποία δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν άμεσα. Τα πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει η εφαρμογή της νομοθεσίας δεν περιορίζονται μόνο στην απουσία συνεδριάσεων της Πολυθεματικής, αλλά και στην πλήρη ασυνεννοησία μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών κάτι για το οποίο χρειάστηκε να παρέμβει η Νομική Υπηρεσία πριν μερικούς μήνες για να υποδείξει στους εμπλεκόμενους ότι πρώτα και κύρια θα πρέπει να συντονιστούν μεταξύ τους και ακολούθως να ζητήσουν νομικές γνωματεύσεις για το πώς θα εφαρμόσουν τις νομοθεσίες».

Επιμορφωτικά – βιωματικά εργαστήρια στο Frederick

Στη σύντομη παρέμβασή της στην κοινοβουλευτική συνεδρία της 3ης Ιουνίου, η Επίτροπος Ισότητας εξήγησε ότι η προαναφερόμενη έρευνα της Επιτροπής κατά της Βίας και Εμπορίας Προσώπων, έγινε το 2018 και περιλάμβανε επιμορφωτικά και βιωματικά εργαστήρια στο Πανεπιστήμιο Frederick στη Λευκωσία. «Μετά τα εργαστήρια», είπε, «φάνηκε καθαρά ότι η ενημέρωση που είχαν οι φοιτητές/τριες, τους βοήθησε να αντιμετωπίζουν αυτές τις γυναίκες ως θύματα σωματεμπορίου, ενώ πριν την ενημέρωσή τους, τις αντιμετώπιζαν  ως γυναίκες που είχαν έρθει στην Κύπρο για τουρισμό και για οτιδήποτε άλλο. Θα ακολουθήσει δεύτερη φάση της έρευνας σε κάποια άλλα πανεπιστημιακά ιδρύματα». Στον σχολιασμό των αποτελεσμάτων της έρευνας που περιλαμβάνεται στη συνοπτική έκθεση αποτελεσμάτων, επισημαίνεται ότι «με την ολοκλήρωση της έρευνας, διαφάνηκε πως οι φοιτητές/τριες, ελάχιστες γνώσεις διέθεταν σχετικά με το φαινόμενο της εμπορίας προσώπων, κάτι που θεωρείται ανησυχητικό, τόσο από πλευράς ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, αλλά και από το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα επαγγέλματα έχουν αρκετές πιθανότητες μελλοντικής εμπλοκής με το trafficking. Επίσης το σεμινάριο είχε σημαντική επίδραση, τόσο στις γνώσεις, όσο και στις αντιλήψεις των φοιτητών/τριων, κυρίως σε επίπεδο ερμηνείας, νομοθεσίας και προστασίας θυμάτων». Σε ό,τι αφορά τις διαπιστώσεις/εισηγήσεις της έρευνας, τονίζεται ότι «τα σεμινάρια βοήθησαν τόσο στον εμπλουτισμό της γνώσης, όσο και στην αλλαγή των υφιστάμενων αντιλήψεων. Η συνέχιση των σεμιναρίων για ενημέρωση και πληροφόρηση των φοιτητών/τριών των εμπλεκόμενων κλάδων, αλλά και η προοπτική εμπλοκής και διαφορετικών κατευθύνσεων φοίτησης κρίνεται απαραίτητη, καθώς το φαινόμενο της εμπορίας αποτελεί ευρύτερο κοινωνικό πρόβλημα που αφορά την ευαισθητοποίηση όλων μας. Τέλος, θεωρείται αναγκαία, η εισαγωγή μαθήματος που να αφορά την ένταξη της διάστασης του φύλου, καθώς αποτελεί κύριο άξονα για την ανάλυση και αντίληψη του ζητήματος αυτού».

Καταγραφή και αξιολόγηση αντιλήψεων

Στη συνοπτική έκθεση αποτελεσμάτων αναφέρεται ότι «γενικός στόχος της έρευνας ήταν η καταγραφή και αξιολόγηση των αντιλήψεων των φοιτητών/ριών σχετικά με την εμπορία προσώπων και πιο συγκεκριμένα τη σεξουαλική εκμετάλλευση γυναικών, πριν και μετά την εκπαίδευση τους». Προστίθεται ότι «οι επιμέρους στόχοι της έρευνας ήταν η αξιολόγηση των γνώσεων σε ζητήματα νομοθετικού πλαισίου, αλλά και ευθύνης των πελατών, έτσι ώστε να δοθεί μια σφαιρική εικόνα, για το πώς αντιλαμβάνονται τα άτομα, το φαινόμενο της εμπορίας και εκμετάλλευσης. Στόχος της έρευνας ήταν επίσης η καταγραφή της επίδρασης των σεμιναρίων στους/στις φοιτητές/τριες». Σε σχέση με τη μεθοδολογία της έρευνας αναφέρεται ότι  «έγιναν επτά εξάωρα σεμινάρια σε Τμήματα των Κλάδων Προδημοτικής και Δημοτικής Εκπαίδευσης, Κοινωνικής Εργασίας, Δημοσιογραφίας, Ψυχολογίας, Νομικής και Νοσηλευτικής, που θεωρούνται εν δυνάμει σχετικοί να υποδεχθούν/ασχοληθούν με θύματα, αλλά και που μπορούν να αλλάξουν και να καλλιεργήσουν μη στερεότυπες αντιλήψεις σε μικρά παιδιά. Για να διερευνηθεί η επίδραση του σεμιναρίου, δόθηκαν δύο ερωτηματολόγια, ένα πριν την έναρξη και ένα με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου. Το σεμινάριο χωρίστηκε σε τρεις άξονες (δίωρα), αρχικά, το θεωρητικό πλαίσιο και τη διάσταση του φύλου, στη συνέχεια, το νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο, αλλά και τη στήριξη των θυμάτων και τέλος, την αναγνώριση των θυμάτων, τον ρόλο της Αστυνομίας, τη ζήτηση και το δίπολο πορνεία-εμπορία προσώπων».

Οι αρχικές απαντήσεις και η συνέχεια…

Σύμφωνα με τη συνοπτική έκθεση αποτελεσμάτων, στην ερώτηση αν γνωρίζουν τι είναι η εμπορία ανθρώπων, αρχικά οι θετικές απαντήσεις ήταν 138, ενώ μετά 142. Για το πόσο πληροφορημένοι/ες είναι για τη σεξουαλική εκμετάλλευση γυναικών, οι αρχικές απαντήσεις ήταν καθόλου (51), λίγο (86) και αρκετά (5), και μετά τη διεξαγωγή του σεμιναρίου μετατράπηκαν σε αρκετά (135) και πολύ καλά (7). Όσον αφορά τη γνώση τους για τις μορφές διακίνησης και εμπορίας προσώπων, στις αρχικές απαντήσεις κυριάρχησε η αναγκαστική εργασία και οι αναγκαστικοί γάμοι, ενώ στη συνέχεια οι πλείστες μορφές ήταν γνωστές σχεδόν σε ολόκληρο το σύνολο. Ακολούθως, οι φοιτητές/ριες ερωτήθηκαν αν είχαν γνωρίσει ποτέ θύμα εμπορίας ή εν δυνάμει θύμα, με τις αρχικές αρνητικές απαντήσεις να αγγίζουν το 135 και 132 αντίστοιχα, ενώ στη συνέχεια τροποποιήθηκε στο 99 και 37, με τις θετικές απαντήσεις να ανεβαίνουν στο 43 και 105 αντίστοιχα. Οι υπηρεσίες που ήταν γνωστές, περιορίζονταν στο καταφύγιο και το ειδικό τμήμα της Αστυνομίας, ενώ μετά το σεμινάριο, δήλωναν και τις υπόλοιπες (εκτός της συμβουλευτικής για τους θύτες). Στην  ερώτηση που αφορούσε τη συνειδητή απόφαση των γυναικών για μετανάστευση με επιδίωξη την καλύτερη ζωή, το ποσοστό μετατράπηκε σε απόλυτα θετικό, το οποίο μπορεί να επεξηγηθεί με την ανατροπή της ιδέας ότι οι γυναίκες εξαναγκάζονται με τη βία ή απάγονται, για να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Δεν χρειάζονται τέτοια μέσα για να πάρει μια γυναίκα την απόφαση να μεταναστεύσει και να διεκδικήσει κάτι περισσότερο από τη μέχρι τώρα ζωή της, χωρίς αυτό να σημαίνει πως κάτι τέτοια, ή δελεαστικές υποσχέσεις δεν εμπλέκονται στη διαδικασία είτε αρχικά, είτε στην πορεία της εκμετάλλευσης. Οι ίδιες, ως άτομα με επιδιώξεις, όνειρα και στόχους, παίρνουν αποφάσεις για τη ζωή και το μέλλον τους, εμπλέκονται στη διαδικασία της μετανάστευσης και της εργασίας, όπως οι άντρες. Η συνέχεια μπορεί να μην είναι η αναμενόμενη ή υπάρχουν αρκετές πιθανότητες να εξαπατηθούν στους όρους συμβολαίων, αλλά οι κίνδυνοι αυτοί αφορούν οποιοδήποτε άτομο, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, φυλής ή θρησκείας. Ο κυρίαρχος λόγος, γύρω από την εμπορία γυναικών, σκόπιμα αναπαράγει την ιδέα της παραμονής των γυναικών στον οίκο και στη χώρα τους, έτσι ώστε να αποφευχθούν τέτοιες καταστάσεις, επιδιώκοντας έτσι τον περιορισμό της γυναικείας κινητικότητας και μετανάστευσης».

Οι βουλευτίνες Στέλλα Κυριακίδου (ΔΗΣΥ) και Σκεύη Κουκουμά (ΑΚΕΛ) μετά τη σύντομη συζήτηση της 3ης Ιουνίου 2019 για το trafficking στην Κύπρο.

Σηκώθηκαν…πριν καλά καλά καθίσουν οι συμμετέχοντες στη συνεδρία της περασμένης Δευτέρας.

Φώτο: Από αριστερά Τζόζη Χριστοδούλου, Ιωσηφίνα Αντωνίου, Άντρη Σάββα και Αννίτα Δημητρίου αμέσως μετά την αναβολή της συνεδρίας της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής.