Εγκλωβισμένοι σε λάθος σώμα…

Γονείς διεμφυλικών παιδιών πήγαν στη Βουλή και διεκδικούν νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

«Σήμερα βρισκόμαστε εδώ επειδή είχατε την καλοσύνη να μας δεχτείτε και να μας δώσετε βήμα, ώστε να δώσουμε πολύ επιγραμματικά έστω, μία αντιπροσωπευτική εικόνα του τι σημαίνει να είσαι γονέας ενός διεμφυλικού ατόμου. Είμαστε εδώ για να ζητήσουμε τη δική σας βοήθεια στην προώθηση του δικαιώματος της νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου», είπε διαβάζοντας από γραπτό σημείωμά της η φιλόλογος Αγάθη Χαραλάμπους, μητέρα διεμφυλικού παιδιού, απευθυνόμενη στις βουλευτίνες της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στη συνεδρία της 10ης Ιουνίου 2019 και πλαισιωμένη από άλλους τρεις γονείς διεμφυλικών παιδιών, την Ιωάννα Παναγιώτου, την Άντρη Ιωάννου και τον Κώστα Ιντζεγιάννη, που τόλμησαν να σπάσουν τη σιωπή τους και να μιλήσουν για πρώτη φορά δημόσια γι’ αυτό το κοινωνικό ταμπού διεκδικώντας μια ζωή με αξιοπρέπεια για όλα τα τρανς παιδιά, τους γονείς και τις οικογένειές τους. «Είναι μια δυνατότητα», είπε η κυρία Χαραλάμπους, «την οποία από τη μια πλευρά δεν θα ήθελα για χίλιους δυο λόγους να έχω, εφόσον δεν είναι καθόλου απλό να αναγνωρίσω μέσα μου (εγώ που πάντοτε ήθελα να αποκτήσω μια κόρη και που μετά από πολλαπλές αποτυχημένες εγκυμοσύνες τα κατάφερα, εγώ που την γέννησα, που της έδωσα το όνομα της δικής μου μητέρας, που την μεγάλωσα ως κορίτσι όπως νόμιζα τότε ότι ήταν) αυτή την αλλαγή ή διόρθωση εν πάση περιπτώσει. Παράλληλα, πρόκειται για μια αναγκαιότητα αδήριτη κι επιτακτική για αυτά τα παιδιά, τα οποία έχουν πολύ σοβαρούς λόγους να θέλουν τη ψήφιση αυτού του νομοσχεδίου. Λόγους που έχουν να κάνουν όχι μόνο με την ποιότητα ζωής των ιδίων και των οικογενειών τους, αλλά και με την ίδια την επιβίωσή τους, τη βιολογική και τη συναισθηματική».

Όταν η εμφάνιση δεν συνάδει με τα έγγραφα

Να σημειώσουμε ότι στη συνεδρία παρέστησαν η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδα Κουρσουμπά, η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Μαρία Λοττίδη, η Λειτουργός της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας Αλεξία Καλησπέρα, ο εκπρόσωπος της Accept-ΛΟΑΤΙ Κύπρου Al Davidian και ο Σύμβουλος του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας για θέματα διακρίσεων Κώστας Γαβριηλίδης.  Δήλωσε χαρακτηριστικά μετά τη συνεδρία, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Στέλλα Κυριακίδου: «Είναι εξαιρετικά σημαντικό ότι μετά από αίτημα είχαμε συνάντηση με ομάδα γονιών διεμφυλικών παιδιών από την οργάνωση Accept-ΛΟΑΤΙ Κύπρου. Εδώ και αρκετό καιρό συζητούμε την ανάγκη να υπάρχει ρύθμιση για τη νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου. Ήταν η πρώτη φορά που ήρθαν οι ίδιοι οι γονείς των τρανς ατόμων στην Επιτροπή για να πουν οι ίδιοι πώς νιώθουν, έχοντας ένα παιδί διεμφυλικό που δεν μπορεί να αλλάξει τα επίσημα έγγραφα του. Μας ανέφεραν προβλήματα εκφοβισμού που βιώνουν τα παιδιά τους και εξεύρεσης εργασίας, αφού η εξωτερική τους εμφάνιση δεν συνάδει με τα έγγραφα που έχουν, όταν προβούν στις αλλαγές που τα ίδια τα άτομα επιθυμούν. Επίσης έχουν δυσκολία να έχουν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Όλοι οι άνθρωποι έχουν τα ίδια δικαιώματα κι εδώ μια ομάδα συμπολιτών μας βρίσκεται εγκλωβισμένη σε διαδικασίες που εμείς ως κράτος δεν ρυθμίσαμε για να τους προστατεύσουμε. Θεωρώ αρκετά χρήσιμη αυτή την πρώτη συζήτηση, το νομοσχέδιο βρίσκεται στη Νομική Υπηρεσία για επεξεργασία, για να πάει στη συνέχεια στο Υπουργικό και να έρθει επιτέλους για ψήφιση στη Βουλή. Εμείς θα ξανασυναντήσουμε τους γονείς ελπίζω μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, μαζί με εκπροσώπους των Υπουργείων Παιδείας και Υγείας. Είναι πραγματικά πολύ τραγικό να είσαι γονιός ενός παιδιού που σε κάποιο στάδιο αναγνωρίζει ότι είναι διαφορετικό, ότι ενώ τα βιολογικά χαρακτηριστικά με τα οποία γεννήθηκε προσδιορίζουν το ένα φύλο, το ίδιο το παιδί αισθάνεται ότι η ταυτότητα του είναι το άλλο φύλο και να μην έχεις τον τρόπο να το προστατεύσεις και να το βοηθήσεις όταν αποφασίσει να αλλάξει την ταυτότητα του, ώστε να μπορεί ν΄αλλάξει και τα χαρτιά του. Στις περισσότερες χώρες της ΕΕ αυτό το θέμα έχει ρυθμιστεί και επιτέλους πρέπει κι εμείς να προχωρήσουμε».

Δικαιώματα που καταπατούνται κατάφωρα

Ακολουθεί απόσπασμα από το εκτεταμένο σημείωμα της Αγάθης Χαραλάμπους προς τη Βουλή: «Αξιοποιώ τη δυνατότητα που μου δίδεται σήμερα να εκφράσω τις σκέψεις μου και να κάνω – όσο γίνεται – γνωστή μία κατάσταση την οποία άτομα όπως το παιδί μας βιώνουν και την οποία το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας δεν θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί, ακόμα και αν είχε την καλύτερη προαίρεση. Λέγομαι Αγάθη Χαραλάμπους και είμαι η μητέρα τεσσάρων πολύ ξεχωριστών παιδιών. Τεσσάρων παιδιών που είναι ένα από τα πολλά πράγματα που έχω στη ζωή μου, τα οποία μπορώ πλέον να λέω ότι εκτός από αγάπη και χαρά, μου προσφέρουν και τη δυνατότητα να νιώθω πολύ, μα πολύ περήφανη. Περήφανη τόσο για τα «straight» όσο και για τα «μη straight» παιδιά μου, με διαφορετική αιτιολογία για το καθένα. Περηφάνια, η οποία θα ήταν πολύ πιο χρήσιμη κατά τη γνώμη μου, εάν εκφραζόταν μερικές φορές με λιγότερο πανηγυρικό τρόπο, από αυτόν με τον οποίο προβάλλεται στις διάφορες πορείες υπερηφάνειας. Αν διερωτηθεί κανείς ποια ανθρώπινα δικαιώματα όσων έτυχε να γεννηθούν εγκλωβισμένοι σε λάθος σώμα και κατατάσσονται από τους ειδικούς στην κατηγορία των «διεμφυλικών» καταπατούνται κατάφωρα (κατηγορία όχι τόσο μικρή όσο μέχρι τώρα νομίζαμε, ή για διάφορους λόγους θέλουμε να πιστεύουμε) ή των ανθρώπων που έλκονται περισσότερο από άτομα του ιδίου φύλου παρά του αντίθετου, θα πρέπει να αναζητήσει την απάντηση τολμώντας να μπει στη θέση τους, να φανταστεί έστω και σχηματικά την καθημερινότητά τους. Κι αυτό, δεν είναι τόσο δύσκολο αν κανείς αφουγκραστεί τι μας λένε τα τραγικά περιστατικά εγκλήματος τα οποία κατακλύζουν τα πρωτοσέλιδα του καθημερινού τύπου, τα αλλεπάλληλα κρούσματα κακοποίησης, αυτοκτονιών, εκφοβισμού κλπ. τα οποία βάλλουν καθημερινά και διαταράζουν τον βαθύ ύπνο μας:  Ποιο δικαίωμα, λ. χ. απολαμβάνει το – σύμφωνα με το πιστοποιητικό γέννησης – κορίτσι που μπήκε ξαφνικά στην εφηβεία και πασχίζει καθημερινά να κρύψει το στήθος του δένοντάς το με όση δύναμη και επιδεξιότητα μπορεί ένα κατατρομαγμένο και αδύναμο παιδί να έχει και προκαλώντας έτσι δυσκολίες στην αναπνοή του; Ποιο δικαίωμα στερείται όταν καθημερινά πρέπει να επιλέγει ανάμεσα στα φορέματα που με καμάρι η μητέρα του κρεμάει σιδερωμένα στην ντουλάπα του και στα ανδρικά ρούχα και εσώρουχα που «δανείζεται» το βράδυ στα κρυφά από τον αδερφό του, ένα παιδί το οποίο επίσης προσπαθεί να διαχειριστεί τη δική του εφηβεία και τη μετάβαση σε έναν κόσμο που ήδη από μόνος του είναι τρομακτικά δύσκολος; Για ποιο δικαίωμα μιλάμε όταν μπαίνοντας το πρωί στην τάξη και υψώνοντας το χέρι στην αρχή της χρονιάς κάθε φορά που ένας καθηγητής ελέγχει τον κατάλογο με τα ονόματα των μαθητών, αυτό κατηγορείται ότι λέει ψέματα ή ότι τον κοροϊδεύει λέγοντας ότι είναι κάποιος άλλος, εφόσον η όψη του δεν ταιριάζει με το όνομα που έχει μπροστά του;  Ή όταν πια η ταυτότητά σου έχει λήξει και κάνεις αυτό που όλοι κάνουμε, δηλαδή πας στην αρμόδια υπηρεσία για να την ανανεώσεις και σου λένε ότι τους έδωσες λανθασμένο αριθμό, οπότε εσύ πρέπει να εξηγήσεις σε έναν λειτουργό τον οποίο βλέπεις για πρώτη φορά, πως δεν πρόκειται για αβλεψία; Για ποιο ακριβώς ανθρώπινο δικαίωμα πρόκειται όταν την στιγμή που άλλα δεκαπεντάχρονα κοιτάζονται στον καθρέφτη κάθε πρωί προτού φύγουν για το σχολείο για να βεβαιωθούν ότι δεν φαίνεται το σπυράκι της εφηβικής τους ακμής, τρέχοντας να το καλύψουν με μέικ απ, ή ότι το μαλλί τους είναι καλά χτενισμένο, ενώ το δικό σου παιδί προσπαθεί μάταια να καλύψει τις πληγές που το ίδιο χάραξε στα λιγνά χεράκια του, για να μην αντιληφθούν οι «φυσιολογικοί» συνάνθρωποί τους την δική του προσπάθεια να καλύψει τη δική του πολύ εφιαλτικότερη μετάβαση προς την εφηβεία; Ακόμα και το αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα στη ζωή δεν είναι καθόλου μα καθόλου διασφαλισμένο ούτε αυτονόητο, όταν άνθρωποι όπως ο εθελοντής και ακτιβιστής Ζαχαρίας Κωστόπουλος, γνωστός ως Ζακ (ξέρω, δεν είναι Κύπριος, αλλά πόσο μακριά μας αλήθεια έχουμε την ψευδαίσθηση πως είναι;), χτυπήθηκε άνανδρα μέχρι θανάτου από ανθρώπους που η κοινωνία θεωρούσε περισσότερο «φυσιολογικούς» ή ηθικούς από τον ίδιο;».

Και αν είναι το δικό μας παιδί;

«Έχουμε πρόσφατα γίνει μάρτυρες – και ως ένα βαθμό συνένοχοι κατά τη άποψή μου, με την ανοχή μας – αρκετών περιστατικών όπου ο εκφοβισμός έχει οδηγήσει σε τραγικές συνέπειες, ακόμα και στο θάνατο παιδιών τα οποία υπήρξαν θύματα πολλαπλής ψυχολογικής, αλλά και σωματικής βίας», αναφέρει η Αγάθη Χαραλάμπους και προσθέτει: «Τα περιστατικά αυτά βεβαίως καταδικάστηκαν με «σθένος» και με «πάθος» από όλους μας – κατόπιν εορτής εννοείται – απλά γιατί έτυχε να γίνουν γνωστά και επειδή συνήθως αφορούν παιδιά που, για τα κριτήρια της κοινωνίας μας, αποτελούν πρότυπο, ή τουλάχιστον δεν αποτελούν παιδιά-εκτρώματα όπως αντιμετωπίζονται συχνά μερικά άλλα περισσότερο παρεκκλίνοντα – ή και αποκλίνοντα – άτομα. Δεν αποτελεί είδηση, επίσης, πλέον ότι το ποσοστό αυτοκτονιών σε ανήλικα ή ενήλικα διεμφυλικά άτομα είναι δραματικά αυξημένα – αν και δεν είμαι σίγουρη πως μας ενοχλεί ιδιαίτερα όλους το συγκεκριμένο φαινόμενο. Έρευνα η οποία διεξήχθη στις ΗΠΑ με δείγμα απαντήσεων 6,450 ατόμων που αντιμετωπίζουν αυτό που στην ψυχιατρική ονομάζεται «δυσφορία φύλου», έδειξε πως το 41% είχαν αποπειραθεί να αυτοκτονήσουν. Αυτό ίσως να είναι και βολικό για πολλούς ανθρώπους, αφού διευκολύνει την ευκαιρία «εκκαθάρισης» της κοινωνίας μας από μη φυσιολογικά άτομα, από άτομα που συνήθως μας προκαλούν ντροπή, αποτροπιασμό, αν όχι και ανεξέλεγκτο μίσος. Η άρνηση να ανεχτούμε είτε ως άτομα είτε ως κοινωνία οποιανδήποτε σωματική ή λεκτική κακοποίηση, οποιανδήποτε ψυχολογική ή άλλη μορφή βίας αποσκοπεί στον εκβιασμό, στην υποχώρηση και στην αποθάρρυνση διεκδίκησης οποιουδήποτε δικαιώματος, ακόμα και στην ψυχική ικανοποίηση αυτού που την ασκεί είτε σε μας, είτε σε κάποιον άλλο άνθρωπο (τον οποίο, θεωρώ, ότι έχουμε την ίδια υποχρέωση να υποστηρίξουμε με όποιον τρόπο μπορούμε), είναι η καλύτερη απάντηση – άρα και βασική υποχρέωσή μας – σε αυτή τη συμπεριφορά που δεν μπορεί να είναι καθόλου αθώα ή επιπόλαιη όπως συνήθως αντιμετωπίζεται ή εκλαμβάνεται. Αν από την άλλη αγνοήσουμε ή κάνουμε πως δεν βλέπουμε αυτή την κατάσταση, αυτό είναι, το λιγότερο, υποκριτικό και ανέντιμο, εννοείται απάνθρωπα άδικο και δεν έχει καμία σχέση με την αγάπη, την αλληλεγγύη και όσα φιλάνθρωπα αισθήματα συχνά μας αρέσει να διακηρύττουμε από άμβωνες ή μετά το πέρας της θείας λειτουργίας στην αυλή της εκκλησίας κάθε Κυριακή. Κι ένα πράγμα που δεν πρέπει να αγνοούμε είναι η πιθανότητα το διαφορετικό, το εκφοβισμένο παιδί, το παιδί που απορρίπτεται από την κοινωνία, κάποια στιγμή να είναι το δικό μας, αν όχι το δικό μας, αυτό του γείτονά μας, του αδελφού μας, του φίλου μας, ή του δικού μας παιδιού, όταν αυτό μας προσφέρει εγγόνια».

Το όνομα που νιώθει μέσα του το άτομο

«Το δικαίωμα ζωής, προστασίας και αποδοχής ατόμων που κινδυνεύουν με οποιονδήποτε τρόπο δεν είναι όμως το μόνο για το οποίο πρέπει να παλέψουμε, είτε μας αφορά είτε όχι ο συγκεκριμένος κίνδυνος», αναφέρει το σημείωμα και συνεχίζει: «Κάθε άτομο έχει εξ ορισμού το ίδιο δικαίωμα να ζει με τον τρόπο που τον εκφράζει, να δουλέψει με τον τρόπο που μπορεί, να ζήσει όπου η μοίρα τον αναγκάζει να καταφύγει, να ονομάζει τον εαυτό του χρησιμοποιώντας το όνομα που ταιριάζει περισσότερο με αυτό που νιώθει μέσα του και να απολαμβάνει οποιοδήποτε αγαθό, όφελος ή υπηρεσία έχει ανάγκη ως άνθρωπος ή πολίτης ενός κράτους. Η διεκδίκηση του δικαιώματος νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου, δεν είναι πολυτέλεια. Η ψήφιση της νομικής αναγνώρισης φύλου και η εφαρμογή ενός τέτοιου δικαιώματος θα απαλλάξει αρκετούς (σίγουρα περισσότερους από όσους φανταζόμαστε) συνανθρώπους μας από την απίστευτα ψυχοφθόρα διαδικασία την οποία αναγκάζονται να περάσουν κάθε φορά που πρόκειται να υπογράψουν ένα οποιοδήποτε έντυπο σε μία υπηρεσία, να συστηθούν σε ένα άτομο λέγοντας, ας πούμε, «Χαίρω πολύ, Θέο» την ίδια στιγμή που κάποιος άλλος το φωνάζει «Θεοδώρα μου, τι κάνεις;», να χρησιμοποιήσουν δημόσιες τουαλέτες, να παίξουν ποδόσφαιρο σε γυναικεία ή αντρική ομάδα, να πραγματοποιήσουν τη δυνατότητα που τους δίνεται λόγω άλλων προσόντων ή κοπιωδών προσπαθειών τους να βραβευτούν, να συμμετάσχουν σε μία σχολική εκδρομή για την οποία την τελευταία στιγμή εξαιρούνται λόγω διαφορετικότητας, να συμμετάσχουν στην μαθητική παρέλαση χωρίς να εξαναγκάζονται να φορέσουν φούστα λόγου χάριν, ενώ έχουν μία εμφάνιση απολύτως αρσενική, ή (last but not least) να περάσουν ένα βράδυ καλά με τους συμμαθητές τους και να χαρούν το γεγονός της αποφοίτησής τους από το σχολείο, χωρίς να χρειάζεται να βγουν στη σκηνή με το ανδρικό κούρεμα, με το μούσι και με το καινούριο κουστούμι που συνηθίζουν να φοράνε οι άρρενες τελειόφοιτοι, για να παραλάβουν το βραβείο της «Miss Fullpack», δηλαδή της θήλεος τελειόφοιτης η οποία διαθέτει ολόκληρο το πακέτο των θηλυκών προσόντων».

Μια φυσιολογική ζωή δεν είναι πολυτέλεια…

Όπως επισημαίνει στο σημείωμά της προς τους βουλευτές η Αγάθη Χαραλάμπους, «μια φυσιολογική και απλή ζωή δεν είναι πολυτέλεια, είναι κάτι που πρέπει να διεκδικούμε για όλους τους ανθρώπους, μια ζωή στην οποία να μην πλήττεται καθημερινά και κατάφωρα η αξιοπρέπεια όσων δεν είχαν την «τύχη» να γεννηθούν «σαν εμάς». Συνεχίζει με τα ακόλουθα: «Κανείς δεν διεκδικεί τον οίκτο των άλλων, κανείς δεν έπρεπε να νιώθει την ανάγκη να «προκαλέσει» την προσοχή ή την αντίδραση των άλλων ανθρώπων για να νιώσει με αυτό τον τρόπο ότι επιβάλλει σε αυτούς την αποδοχή. Αυτό που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο, είναι το αναφαίρετο δικαίωμα όλων των ανθρώπων, όσο διαφορετικοί και αν είναι, να έχουν μια φυσιολογική ζωή – χωρίς να χρειάζεται να πολεμούν ή να βασανίζονται τόσο πολύ καθημερινά – να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες με τους «μη διαφορετικούς», δεδομένου ότι θα εκπληρώνουν και τις ίδιες υποχρεώσεις με όλους τους άλλους.  Είναι φυσικό, όταν ένας άνθρωπος αντιμετωπίζεται ή θεωρείται κατώτερος, ασήμαντος, αντιδραστικός, ταραχοποιός, εγκληματίας κ.ο.κ. ότι θα αρχίσει να συμπεριφέρεται με τρόπο που να επιβεβαιώνει και στο τέλος να επαληθεύει την ταμπελοποίηση ή τις προσδοκίες που έχουμε για αυτόν».

«Αν πιστέψουμε σε εσάς τους πολιτικούς»…

«Οι περισσότεροι φίλοι και γνωστοί μου», είπε η κυρία Χαραλάμπους, «θεωρούν ότι είναι ανώφελο να είμαι σήμερα εδώ, εξαιτίας της απαξίωσης της πολιτικής στην οποία οδηγήθηκε η κοινωνία λόγω πολλαπλών παραγόντων που έχουν να κάνουν με το πολιτικοοικονομικό κυρίως σύστημα και με το καθεστώς ρουσφετοκρατίας ή – το λιγότερο – αναξιοκρατίας που επικρατεί σήμερα και τους οποίους δεν είμαι εγώ η αρμόδια να αναπτύξω. Παρόλα αυτά αποφάσισα να μιλήσω εδώ σήμερα, πιστεύοντας ότι αν κι εγώ και στη συνέχεια άλλοι πολίτες αυτού του τόπου πιστέψουν σε σας, διεκδικήσουν σωστά και αγωνιστούν συλλογικά, υπάρχει ελπίδα για μικρή έστω βελτίωση της κατάστασης και σταδιακή ανατροπή της. Αν αυτή τη στιγμή που σας μιλώ πιστέψω ότι οι βουλευτές λ. χ. που με ακούν δεν σκέφτονται μόνο τις ψήφους ή το προσωπικό και κομματικό τους συμφέρον, αν αναλογιστούμε την έννοια μιας άλλης πολυχρησιμοποιημένης λέξης, της λέξης «πολιτικός» η οποία βασίζεται στην αρχαιοελληνική σημασία του ατόμου που, ως πολίτης, είναι ελεύθερος και όχι δούλος και, ως έχων την εξουσία, είναι υποχρεωμένος να διασφαλίσει έτσι ώστε όλοι οι πολίτες θα ζουν ελεύθερα και ισότιμα, αν εγώ η ίδια πρώτη το θελήσω και το πιστέψω, τότε θεωρώ ότι μπορεί να είναι εφικτό».

Οι ακατανίκητες δυνάμεις της αλληλεγγύης

«Ας αναζητήσουμε όλοι μαζί, πολίτες και πολιτικοί», αναφέρεται καταληκτικά στο σημείωμα της Αγάθης Χαραλάμπους, «τις απίστευτες δυνατότητες που υπάρχουν μέσα μας, τις ακατανίκητες δυνάμεις που μας δίνει η αλληλεγγύη, η αποδοχή και η συνεργασία με τους άλλους, είτε αυτοί οι άλλοι είναι οι συμπολίτες μας, είτε οι ξένοι πρόσφυγες που αναγκάστηκαν να ζήσουν μαζί μας, είτε οι πολιτικοί μας αντίπαλοι στους οποίους επιρρίπτουμε μονίμως την ευθύνη για όλα τα δεινά του τόπου, είτε αυτά είναι θέματα παιδείας, οικονομίας ή εξωτερικής πολιτικής. Ας κάνουμε μία διαφορετική επιλογή αυτή τη φορά, ας εφαρμόσουμε αυτό που είναι το πρέπον και το ηθικά και νομικά σωστό και ας μη φοβηθούμε ακόμη και να παραβιάσουμε αν χρειαστεί (και εν τέλει, να αναθεωρήσουμε) το νόμο όταν κάτι τέτοιο είναι ωφελιμότερο προς τον άνθρωπο και την πραγματικά ελεύθερη κοινωνία, ακόμα και αν αυτό πιθανόν να έχει πολιτικό κόστος ή να μειώσει τη δημοτικότητα, τα κέρδη ή την ακροαματικότητά μας. Κλείνοντας, θα ήθελα να επαναφέρω τη συζήτηση επί του προκειμένου. Δεν έχω πλατειάσει μόνο επειδή είμαι φιλόλογος και μου αρέσει να μιλάω πολύ, αλλά γιατί πιστεύω ακράδαντα ότι τα πάντα σχετίζονται με όλα τα υπόλοιπα ζητήματα που απασχολούν τη ζωή μας και που ταλαιπωρούν και βασανίζουν τόσους συνανθρώπους μας καθημερινά. Θεωρώ ότι αν δεν ιδωθούν συνολικά και συνδυαστικά, οποιαδήποτε λύση ή μέτρο θα είναι σπασμωδικό και άρα αναποτελεσματικό».

Παρούσες στη συνεδρία η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδα Κουρσουμπά και η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Μαρία Λοττίδη.

Φώτο: Η Αγάθη Χαραλάμπους διαβάζει το συγκλονιστικό σημείωμα της προς τους βουλευτές στη συνεδρία της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έχοντας δίπλα της την Ιωάννα Παναγιώτου, την Άντρη Ιωάννου και τον Κώστα Ιντζεγιάννη.