Ένωσαν δυνάμεις για την αξιοπρέπεια εργαζομένων

Κώδικας ΣΕΚ, ΠΕΟ και ΟΕΒ κατά της σεξουαλικής παρενόχλησης στην εργασία

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

ΣΕΚ, ΠΕΟ και ΟΕΒ ένωσαν δυνάμεις και υπέγραψαν στις 6 Ιουνίου 2019 Κώδικα Αντιμετώπισης της Παρενόχλησης και της Σεξουαλικής Παρενόχλησης στην Απασχόληση. Τον Κώδικα υπέγραψαν οι ηγέτες των δύο Συντεχνιών και της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων, με στόχο «την πρόληψη και αντιμετώπιση απαράδεκτων συμπεριφορών στους χώρους εργασίας που επιβαρύνουν τη ψυχική υγεία των εργαζομένων και  διασαλεύουν την εργασιακή ηρεμία και ομαλότητα», όπως αναφέρουν σε κοινή ανακοίνωσή τους οι τρεις οργανισμοί. Τον Κώδικα υπέγραψαν σε δημοσιογραφική διάσκεψη στο οίκημα της ΣΕΚ στον Στρόβολο, ο Ανδρέας Μάτσας Γενικός Γραμματέας ΣΕΚ, ο Πάμπης Κυρίτσης Γενικός Γραμματέας ΠΕΟ και ο Μιχάλης Αντωνίου Γενικός Διευθυντής ΟΕΒ πλαισιωμένοι από τη Γραμματέα του Τμήματος Εργαζομένων Γυναικών ΣΕΚ Δέσποινα Ησαϊα, τη Γραμματέα του Κεντρικού Γραφείου Γυναικών Εργατοϋπαλλήλων της ΠΕΟ Μαρίνα Κούκου και τη Διευθύντρια Εργασιακών Σχέσεων ΟΕΒ Λένα Παναγιώτου. Όπως αναφέρουν στην κοινή τους ανακοίνωση οι τρεις εταίροι, «η παρενόχληση και σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία είναι πολυσύνθετα κοινωνικά φαινόμενα, τα οποία επηρεάζουν δυσμενώς τόσο τους εργαζόμενους όσο και τις επιχειρήσεις, αφού συνδέονται με τη δημιουργία δυσάρεστων καταστάσεων, υποτιμητικών και επιβαρυντικών συμπεριφορών και οδηγούν  σε προστριβές,  χαμηλή παραγωγικότητα και  αυξημένες απουσίες από την εργασία. Για τον σκοπό αυτό ΣΕΚ, ΠΕΟ και ΟΕΒ ενώνουν δυνάμεις και  αναδεικνύουν για ακόμη μια φορά προς την Κυπριακή Κοινωνία, την ωφελιμότητα του Κοινωνικού Διαλόγου και της εποικοδομητικής συνεργασίας των τριών οργανώσεων που έχουν ως απώτερο στόχο την πρόοδο, την κοινωνική ευημερία και την ομαλή και υγιή λειτουργία των εργασιακών σχέσεων. Οι τρεις οργανώσεις ΣΕΚ, ΠΕΟ και ΟΕΒ, εκπροσωπούν τη συντριπτική πλειοψηφία εργαζομένων  και εργοδοτών του ιδιωτικού και ημιδημόσιου τομέα στους οποίους τυγχάνουν διαπραγμάτευσης, συνομολογούνται και εφαρμόζονται συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Υπογράφουν τον Κώδικα, αναγνωρίζοντας την τεράστια σημασία που πρέπει να αποδίδεται στα ζητήματα της αξιοπρέπειας στην εργασία και τη σημαντική συμβολή εργαζομένων και εργοδοτών στην διατήρηση ασφαλών χώρων εργασίας. Οι τρεις οργανώσεις, λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση των φαινομένων αυτών και των προβλημάτων που δημιουργούνται από αυτά, θα προχωρήσουν στην ενσωμάτωση του Κώδικα ως παράρτημα στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, τόσο στον ιδιωτικό τομέα όσο και στον ευρύτερο δημόσιο, με στόχο την εμπέδωση κουλτούρας σεβασμού και αξιοπρέπειας για καταπολέμηση τέτοιων φαινομένων. Σημειώνεται πως την ευθύνη των εργοδοτών να προστατεύουν τους εργαζομένους αποτρέποντας φαινόμενα σεξουαλικής παρενόχλησης και παρενόχλησης στον εργασιακό χώρο καθορίζει η εθνική νομοθεσία που προνοεί για την υποχρέωση λήψης  προληπτικών  μέτρων  για αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων που πιθανό να διασαλεύσουν την εργασιακή ομαλότητα».

Παρενόχληση και απαράδεκτη συμπεριφορά

Σύμφωνα με τον Κώδικα, «σεξουαλική παρενόχληση είναι οποιαδήποτε ανεπιθύμητη από τον/την αποδέκτη της συμπεριφορά σεξουαλικής φύσεως που εκφράζεται με λόγια ή έργα και έχει ως σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειας ενός προσώπου, ιδίως όταν δημιουργεί ένα εκφοβιστικό, εχθρικό, εξευτελιστικό, ταπεινωτικό ή επιθετικό περιβάλλον κατά την απασχόληση ή την επαγγελματική εκπαίδευση ή κατάρτιση ή κατά την πρόσβαση σε απασχόληση ή επαγγελματική εκπαίδευση ή κατάρτιση. Παρενόχληση είναι οποιαδήποτε ανεπιθύμητη από τον/την αποδέκτη της συμπεριφορά που σχετίζεται με το φύλο ενός προσώπου και έχει ως σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειάς του/της, ιδίως όταν δημιουργεί ένα εκφοβιστικό περιβάλλον κατά την απασχόληση ή την επαγγελματική εκπαίδευση ή κατάρτιση ή κατά την πρόσβαση σε απασχόληση ή επαγγελματική εκπαίδευση ή κατάρτιση. Ανεπιθύμητη συμπεριφορά είναι η κάθε συμπεριφορά που είναι δυσάρεστη και προσβλητική για μια γυναίκα ή έναν άνδρα. Δεν έχει σημασία αν τέτοια συμπεριφορά είναι μεμονωμένη ή επαναλαμβανόμενη. Δεν έχει, επίσης, σημασία πώς αντιλαμβάνεται ο/η δράστης/τρια τη συμπεριφορά του/της έναντι του/της αποδεκτή/τριας, ούτε χρειάζεται ο/η αποδέκτης/τρια της συμπεριφοράς να ενημερώσει τον/την δράστη/τρια ότι η συμπεριφορά του/της είναι ανεπιθύμητη. Η σεξουαλική παρενόχληση   και παρενόχληση οφείλονται σε απαράδεκτη συμπεριφορά που εκφράζεται από ένα ή περισσότερα άτομα. Μπορεί να εκδηλώνονται σε διαφορετικές μορφές, μερικές από τις οποίες προσδιορίζονται ευκολότερα από άλλες».

Οι υποχρεώσεις εργοδότη/τριας

Όπως τονίζεται στον Κώδικα, ο εργοδότης/τρια «έχει τη νομική ευθύνη και υποχρέωση  να παρέχει στους/στις εργαζόμενους/νες του/της ένα ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον απαλλαγμένο από ανεπιθύμητες συμπεριφορές. Θεωρείται συνυπεύθυνος/νη με  τον/την δράστη, σε περίπτωση που δεν δράσει για  άρση οποιασδήποτε παρενοχλητικής συμπεριφοράς.

*Λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για την πρόληψη της σεξουαλικής παρενόχλησης και παρενόχλησης στον χώρο εργασίας μόλις ενημερωθεί/ειδοποιηθεί για το σχετικό γεγονός.

*Απαγορεύεται να διενεργεί σεξουαλική ή άλλου  είδους παρενόχληση στον χώρο εργασίας.

*Καθιστά σαφές ότι στην επιχείρησή του/της δε γίνεται  ανεκτή η παρενόχληση οποιασδήποτε μορφής.

*Διενεργεί διερεύνηση περιστατικών-ορίζει υπεύθυνο χειρισμού για κάθε περίπτωση.

*Φροντίζει  να  ενημερωθεί το  προσωπικό για το τι  συνιστά σεξουαλική παρενόχληση και παρενόχληση  στο χώρο εργασίας.

*Απαγορεύεται να προβεί σε οποιαδήποτε άμεση ή  έμμεση δυσμενή ενέργεια σε βάρος θύματος  παρενόχλησης, επειδή υπέκυψε, απέκρουσε  ή  κατάγγειλε το περιστατικό.

*Διασφαλίζει τη μη θυματοποίηση του θύματος στον  χώρο εργασίας.

*Οφείλει να λαμβάνει κάθε πρόσφορο μέτρο για την  παύση παρενοχλητικής συμπεριφοράς, μόλις τέτοια  συμπεριφορά  περιέρχεται στη γνώση  του.

*Διασφαλίζει ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη τυγχάνουν αμερόληπτης ακρόασης και δίκαιης μεταχείρισης.

*Φροντίζει για τη διερεύνηση και εξέταση των καταγγελιών σε εύλογο χρονικό διάστημα, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

*Συστήνει επιτροπή ισότητας στον Οργανισμό/επιχείρηση ή διορίζει άτομο υπεύθυνο εφόσον κρίνει ότι τέτοιο μέτρο είναι απαραίτητο. Νοείται ότι η επιτροπή ισότητας αυτή λειτουργεί με συγκεκριμένους όρους και διαδικασίες».

Οι υποχρεώσεις των εργαζομένων

«Οι εργαζόμενοι έχουν υποχρέωση να σέβονται τους/τις συναδέλφους/σσες και να συνυπάρχουν αρμονικά μαζί τους στον εργασιακό τους χώρο», αναφέρεται στον Κώδικα και προστίθεται:

*«Απαγορεύεται να διενεργούν σεξουαλική ή άλλου  είδους παρενόχληση στον χώρο εργασίας.

*Καθιστούν σαφές ότι δεν γίνεται ανεκτή η  παρενόχληση οποιασδήποτε  μορφής στον εργασιακό τους χώρο.

*Φροντίζουν να ενημερωθούν για το τι συνιστά  σεξουαλική παρενόχληση και παρενόχληση στον χώρο  εργασίας.

*Θέτουν τέλος σε τυχόν ανεπιθύμητη συμπεριφορά προς συνάδελφο που την απορρίπτει, σεβόμενοι την άποψή του.

*Στηρίζουν ηθικά θύματα παρενόχλησης.

*Δρουν ως μάρτυρες σε κάθε περιστατικό λανθασμένης συμπεριφοράς».

Οι υποχρεώσεις των Συντεχνιών και τα μέτρα

*«Οφείλουν να γνωρίζουν τη νομοθεσία και τις διαδικασίες χειρισμού παραπόνου/καταγγελίας

*Φροντίζουν σε συνεργασία με τον/την εργοδότη/τρια να διερευνηθεί τάχιστα η καταγγελία.

*Συστήνουν τη λήψη μέτρων με στόχο τη προστασία του θύματος

*Καθοδηγούν, συμβουλεύουν, παραπέμπουν στους αρμόδιους φορείς για υποβολή καταγγελίας».

Προστίθενται τα εξής στον Κώδικα, ως μέτρα αντιμετώπισης: «Κάθε θύμα παρενόχλησης οφείλει να αντιδράσει σε συμπεριφορά που συνιστά σεξουαλική παρενόχληση από οποιονδήποτε κι αν προέρχεται.

*Αντιμετωπίζει τον/την δράστη κατά πρόσωπο ή μέσω  αντιπροσώπου (π. χ. συνάδελφο/σσα, συνδικαλιστή/τρια  ή άλλο) προφορικά ή γραπτά, για  να  εξηγήσει τη συμπεριφορά που τον/την ενόχλησε  και να καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί την  επανάληψή της.

*Ενημερώνει/καταγγέλλει στον/στην εργοδότη/τρια στην περίπτωση που ο/η θύτης συνεχίζει την ανεπιθύμητη συμπεριφορά.

*Σημειώνει υπό τύπο ημερολογίου κάθε συμπεριφορά που ενοχλεί.

*Υποβάλλει το παράπονό του/της  στους φορείς/θεσμούς εφόσον:

*Ο/Η δράστης συνεχίζει ακόμα και μετά που μίλησε στον/στην εργοδότη/τρια του/της, την παρενοχλητική συμπεριφορά.

*Ο/Η δράστης είναι ο/η ίδιος/ια ο/η εργοδότης/τρια του/της.

*Δεν είναι ευχαριστημένος/η με τον τρόπο χειρισμού του παραπόνου του/της στον χώρο εργασίας ή με το αποτέλεσμα της διερεύνησης.

*Προσφεύγει στο Δικαστήριο.  Αρμόδιο Δικαστήριο είναι το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών».

Αχρείαστα αγγίγματα, νοήματα, σχόλια…

Αναφέρονται στον Κώδικα ως ενδεικτικές  συμπεριφορές σεξουαλικής παρενόχλησης, οι ακόλουθες:

*«Προσβλητικά ή αχρείαστα αγγίγματα  σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος.

*Χειρονομίες με οποιοδήποτε μέρος του σώματος ή νοήματα με τα μάτια, το στόμα κτλ.

*Ανήθικες ή προσβλητικές προτάσεις.

*Σχόλια για το σώμα, το πρόσωπο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, τις σεξουαλικές επιδόσεις ή τα σεξουαλικά ελαττώματα κάποιου.

*Υπονοούμενα που προσβάλλουν τη γενετήσια αξιοπρέπεια.

*Γραπτές ή προφορικές ύβρεις σεξουαλικού περιεχομένου.

*Γραπτά ή προφορικά ερωτόλογα.

*Προβολή ή έκθεση εικόνων, φωτογραφιών, ταινιών, μηνυμάτων κτλ. σεξουαλικού περιεχομένου με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο, ηλεκτρονικό (π. χ. e-mails, SMS κτλ.) ή μη.

*Παράκληση ή απαίτηση για σεξουαλικές χάρες, ιδιαίτερα με την υπόσχεση πρόσληψης, προαγωγής, μη απόλυσης κτλ.

*Παρατηρήσεις με σεξουαλικά υπονοούμενα.

*Μειωτικές παρατηρήσεις για το φύλο ή την εμφάνιση.

*Ερωτήσεις αναφορικά με τη σεξουαλική συμπεριφορά ή εξιστόρηση σεξουαλικών εμπειριών στο θύμα.

*Σωματική επίθεση σεξουαλικού περιεχομένου και εξαναγκασμός σε σεξουαλική επαφή .

*Αστεία ή πειράγματα σεξουαλικού περιεχομένου.

*Συνεχείς προσκλήσεις σε δείπνο ή εξόδους παρά την απόρριψή τους από το θύμα».

Φώτο: Από αριστερά Μιχάλης Αντωνίου, Λένα Παναγιώτου, Μαρίνα Κούκου, Δέσποινα Ησαϊα, Ανδρέας Μάτσας και Πάμπης Κυρίτσης στην εκδήλωση υπογραφής του Κώδικα.