Οι Οικολόγοι «γέφυρα» στον Νόμο για τηλεφωνική παρακολούθηση…

Με τροπολογίες που προστατεύουν ανθρώπινα δικαιώματα

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Τις τροπολογίες του Κινήματος Οικολόγων στο νομοσχέδιο του 2017 με τίτλο «Νόμος που τροποποιεί τον περί Προστασίας του Απορρήτου της Ιδιωτικής Επικοινωνίας (Παρακολούθηση Συνδιαλέξεων και Πρόσβαση σε Καταγεγραμμένο Περιεχόμενο Ιδιωτικής Επικοινωνίας) (Τροποποιητικός Νόμος), μετέφερε για συζήτηση την Τετάρτη 29 Μαϊου 2019 στη συνεδρία της Επιτροπής Νομικών της Βουλής ο βουλευτής και Πρόεδρος του κόμματος Γιώργος Περδίκης. Όπως δήλωσε στην «24», αυτή είναι η πέμπτη φορά μέσα στα τελευταία δύο χρόνια που συζητούνται οι τροπολογίες του Κινήματος Οικολόγων, πολύ πριν το θέμα της νομιμοποίησης των παρακολουθήσεων τηλεφωνικών  συνδιαλέξεων ανακύψει έντονα στην επικαιρότητα με αφορμή την αποκάλυψη της εγκληματικής δράσης του καθ’ ομολογία κατά συρροή δολοφόνου πέντε γυναικών και δύο ανήλικων κοριτσιών, Νίκου Μεταξά, πριν δύο μήνες. «Στο θέμα αυτό», μας είπε ο Γιώργος Περδίκης, «τα κόμματα διαφωνούν μεταξύ τους και έχουν χωριστεί σε αυτά που υποστηρίζουν τον Νόμο (ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ) και σε αυτά που δεν τον υποστηρίζουν (ΑΚΕΛ και ΕΔΕΚ). Εμείς είμαστε κάπου στη μέση, προσπαθώντας να εισάξουμε κάποιες ασφαλιστικές δικλείδες, με τροπολογίες που προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, χωρίς να επηρεάζουν ουσιαστικά την αποτελεσματικότητα του Νόμου, προκειμένου να τον ψηφίσουμε. Με άλλα λόγια προσπαθούμε να κάνουμε μια «γέφυρα» για να προστατεύσουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα, αφού διαπιστώνουμε ότι υπάρχει ανάγκη να δοθούν στις διωκτικές Αρχές περισσότερα εργαλεία, δεδομένου βέβαια ότι δεν θα αφήνουν στην Αστυνομία χώρο για να αυθαιρετεί και να παραβιάζει ανθρώπινα δικαιώματα. Φαίνεται ότι η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει θετικά τις εισηγήσεις μας και τείνουμε κι εμείς να πάμε στην πλευρά των κομμάτων που τάσσονται εναντίον, αφού δεν γίνονται οι θέσεις μας δεχτές από την κυβέρνηση».

Τα δύο ή περισσότερα τηλέφωνα των παρανόμων

Μια από τις τροπολογίες του Κινήματος Οικολόγων όπως μας την περίγραψε ο κ. Περδίκης, ζητά αύξηση της ποινής, σε δέκα χρόνια, από πέντε χρόνια που προνοεί το κυβερνητικό νομοσχέδιο, σε περίπτωση που οποιοσδήποτε λειτουργός της Αστυνομίας αποδειχθεί ότι έχει διαρρεύσει υλικό που προέκυψε από παρακολούθηση και το έχει χρησιμοποιήσει για άλλους σκοπούς. Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης στη συνεδρία, Σύλβια Ευθυμιάδου, ανέφερε ότι το Υπουργείο θα εξετάσει την πρόταση αυτή για αύξηση της σχετικής ποινής.

«Μια άλλη τροπολογία μας», ανέφερε στην «24» ο Πρόεδρος του Κινήματος Οικολόγων, «επιδιώκει να εξασφαλίσει ώστε να έχει σχέση το μέσο που χρησιμοποιείται, με το αδίκημα που διερευνάται. Δηλαδή όταν παραχωρείται άδεια για τη διερεύνηση ενός ποινικού αδικήματος, να εξασφαλίζεται ότι η παρακολούθηση του ύποπτου προσώπου γίνεται σε ό,τι αφορά τα μέσα που χρησιμοποιεί για το συγκεκριμένο αδίκημα – να είναι σίγουρη η Αστυνομία ότι όταν εκδίδει διάταγμα παρακολούθησης, αυτό να αφορά το τηλέφωνο του ύποπτου με το οποίο επικοινωνεί με τους συνεργάτες του για την προετοιμασία κάποιου εγκλήματος και όχι άλλο. Αυτό περιορίζει την πιθανότητα παραβίασης των προσωπικών δεδομένων και του ιδίου και άλλων ανθρώπων με τους οποίους επικοινωνεί». Για το θέμα αυτό είπε χαρακτηριστικά στη συνεδρία ο Γιώργος Περδίκης: «Πολλοί εγκληματίες έχουν δύο τηλέφωνα – ένα για επικοινωνία με συνεργάτες τους για παράνομες δραστηριότητες και ένα για επικοινωνία με μέλη της οικογένειας τους και η Αστυνομία πρέπει να ασχοληθεί μόνο με το τηλέφωνο που αφορά τυχόν παράνομες πράξεις του υπόπτου».

Πρόσθεσε τα εξής ο κ. Περδίκης: «Η άλλη τροπολογία μας, έχει να κάνει με την καταστροφή των στοιχείων της παρακολούθησης μετά από ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Εμείς εισηγούμαστε να καταστρέφονται μόλις τελειώσει η διερεύνηση και η δικαστική διαδικασία της υπόθεσης, εκτός αν ο Γενικός Εισαγγελέας αποφασίσει ότι για κάποιο λόγο πρέπει να μείνουν στο Αρχείο της Αστυνομίας, για ένα μάξιμουμ διάστημα δέκα χρόνων. Η τελευταία τροπολογία του Κινήματος είναι να υπάρχει μια δοκιμαστική μεταβατική περίοδος ισχύος του Νόμου για τις παρακολουθήσεις, για πέντε χρόνια και αν διαπιστώσουμε ότι λειτουργεί αποτελεσματικά, να συνεχίσει η ισχύς του».

Ασφάλεια του κράτους και εγκληματικότητα

Αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα, στο κυβερνητικό τροποποιητικό νομοσχέδιο του βασικού Νόμου: Το άρθρο 6 του νέου Νόμου αντικαθίσταται με το ακόλουθο νέο άρθρο: «Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας δύναται, κατόπιν υποβολής γραπτού αιτήματος του Αρχηγού της Αστυνομίας ή του Διοικητή της ΚΥΠ ή οποιουδήποτε ανακριτή, να υποβάλει μονομερή (exparte) αίτηση στο Δικαστήριο, ζητώντας έκδοση δικαστικού εντάλματος, το οποίο να εξουσιοδοτεί ή να εγκρίνει, ή να παρατείνει την παρακολούθηση ιδιωτικής επικοινωνίας από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 του παρόντος Νόμου. Καμία αίτηση υπό ή εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα δε μπορεί να υποβληθεί και καμία εξουσιοδότηση ή έγκριση δε μπορεί να δοθεί από Δικαστή για παρακολούθηση ιδιωτικής επικοινωνίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 του παρόντος Νόμου, παρά μόνο στις περιπτώσεις ιδιωτικής επικοινωνίας

α) που είναι αναγκαία προς το συμφέρον ασφάλειας της Δημοκρατίας, ή

β) που είναι αναγκαία προς την αποτροπή, διερεύνηση, ή δίωξη αδικημάτων τα οποία περιλαμβάνονται στο Άρθρο 17 του Συντάγματος».

Εξουσιοδότηση και δικαστικό ένταλμα

Ο βασικός Νόμος τροποποιείται με την προσθήκη νέου άρθρου: Ο Αρχηγός Αστυνομίας και ο Διοικητής της ΚΥΠ ανάλογα με την περίπτωση εκδίδουν γραπτή εξουσιοδότηση για μέλη της Υπηρεσίας τους, ή πρόσωπα που εκτελούν καθήκοντα για την Υπηρεσία τους, με βάση την οποία, τα μέλη ή τα πρόσωπα αυτά δύνανται, τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου, να προβαίνουν σε παρακολούθηση ιδιωτικής επικοινωνίας και/ή να αποκτούν πρόσβαση στο σύστημα παρακολουθήσεων για σκοπούς διεκπεραίωσης των τεχνικών εργασιών που απαιτούνται για την παρακολούθηση της ιδιωτικής επικοινωνίας. Οι εξουσιοδοτήσεις εκδίδονται για περίοδο δύο ετών και δύνανται να ανανεωθούν για ακόμα δύο περιόδους των δύο ετών. Η γραπτή εξουσιοδότηση δύναται να ανακληθεί από τους εκδότες της οποτεδήποτε αυτό κριθεί αναγκαίο. Εξουσιοδοτημένο πρόσωπο που παραβιάζει τους όρους δικαστικού εντάλματος παρακολούθησης που εκδίδεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 του παρόντος Νόμου, είναι ένοχο αδικήματος και σε περίπτωση καταδίκης υπόκειται σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα 5 έτη ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις 50 χιλιάδες ευρώ ή και στις δύο αυτές ποινές».

Ο Ιωνάς Νικολάου, πριν ένα χρόνο

Να υπενθυμίσουμε ότι πριν ένα χρόνο ακριβώς στις 30 Μαϊου 2018 ο απερχόμενος Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Ιωνάς Νικολάου, είπε μιλώντας ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών, σε άλλη μια συζήτηση του παρόντος νομοσχεδίου, ότι «η παραχώρηση της δυνατότητας παρακολούθησης τηλεφωνικών συνδιαλέξεων ιδιωτικής επικοινωνίας, υπό αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις και για τα αδικήματα που προβλέπονται στο Σύνταγμα, είναι επιβεβλημένη αν θέλουμε να καταστήσουμε την Αστυνομία αποτελεσματική στη δίωξη του οργανωμένου εγκλήματος». Πρόσθεσε μεταξύ άλλων ότι «πολιτική της Κυβέρνησης είναι η αύξηση του επιπέδου ασφάλειας του πολίτη και για να επιτευχθεί αυτό, η Αστυνομία δηλώνει ότι χρειάζεται να της παραχωρηθεί αυτή η δυνατότητα, γιατί μόνο έτσι μπορεί να διώξει αδικήματα όπως είναι η εμπορία, η προμήθεια, η καλλιέργεια και η διακίνηση ναρκωτικών, που αποτελούν την κύρια πηγή εσόδων των ομάδων του οργανωμένου εγκλήματος. Δυστυχώς, στις περιπτώσεις των ομάδων του οργανωμένου εγκλήματος, τα αποτελέσματα δεν έχουν οδηγήσει στην εξάρθρωση αυτών των ομάδων». Είπε ότι «είναι ένα μέσο το οποίο χρησιμοποιείται και αξιοποιείται από όλα τα κράτη μέλη για τη διερεύνηση των σοβαρών ποινικών αδικημάτων και ειδικότερα του οργανωμένου εγκλήματος, πλην της Κύπρου. Τα 27 κράτη μέλη παραχωρούν στις διωκτικές τους Αρχές τη δυνατότητα παρακολούθησης τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, υπό όρους και κάποια μάλιστα χωρίς την έκδοση δικαστικού διατάγματος για σκοπούς ασφάλειας των πολιτών τους. Η Αστυνομία με το νομοσχέδιο ζητεί κάτι το αυτονόητο, όπως το αποκαλούν οι Αστυνομίες των άλλων κρατών μελών: ζητεί να της δοθεί η δυνατότητα να παρακολουθεί τηλεφωνικές συνδιαλέξεις υπό αυστηρές προϋποθέσεις και όρους. Ως Υπουργείο Δικαιοσύνης δηλώνουμε έτοιμοι να συζητήσουμε την περίληψη στο νομοσχέδιο και άλλων εγγυήσεων που θα περιορίζουν περισσότερο ή θα αποκλείσουν τη δυνατότητα καταχρηστικής άσκησης και χρήσης της δυνατότητας αυτής».

Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της Αστυνομίας στη συνεδρία Σύλβια Ευθυμιάδου και Νίκος Χρυσοστόμου.

Φώτο: Ο Γιώργος Περδίκης στη συζήτηση της 29ης Μαϊου 2019 στη Βουλή.