Δύο παιδιά με αναπηρίες δικαιώνει η Επίτροπος

Διαπιστώνει «σωρεία παραβιάσεων των δικαιωμάτων τους»

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Σωρεία παραβιάσεων των δικαιωμάτων δύο παιδιών με αναπηρία, οι οικογένειες των οποίων προσέφυγαν με παράπονα τους στο Γραφείο της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδας Κουρσουμπά, διαπιστώνεται από την Επίτροπο, σύμφωνα με σχετικό Πόρισμά της που δόθηκε στις 17 Ιουλίου 2019 στη δημοσιότητα. Τα παράπονα αφορούσαν τη μη πρόσβαση των παιδιών αυτών στα σχέδια κοινωνικών παροχών που διαχειρίζεται το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες, λόγω του καθεστώτος παραμονής τους στις περιοχές που ελέγχονται από την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας. «Και στις δύο περιπτώσεις», αναφέρεται στο Πόρισμα, «παραβιάστηκαν και οι τέσσερις βασικές Αρχές της Σύμβασης: η Αρχή της Μη Διάκρισης, η Αρχή της Ανάπτυξης, η Αρχή της Συμμετοχής και η Αρχή του Συμφέροντος του Παιδιού.  Παράλληλα, η μη πρόσβαση σε συγκεκριμένα Σχέδια Παροχών επηρέασαν και παραβίασαν το δικαίωμα των δύο παιδιών στην πληροφόρηση, στην άσκηση της θρησκείας, του συνεταιρίζεσθαι, στην υγεία, στην εκπαίδευση, στο κατάλληλο επίπεδο ζωής και στο παιχνίδι, αφού οι συνθήκες που διευκολύνουν την πρόσβαση και συμμετοχή των παιδιών σε αυτά τα δικαιώματα, δεν διασφαλίστηκαν.  Επιπρόσθετα, τα δύο παιδιά έμειναν εκτεθειμένα σε συνθήκες βίας, αφού η ανυπαρξία δομών που θα απομάκρυναν τα εμπόδια του περιβάλλοντος που δυσχεραίνουν την αποτελεσματική συμμετοχή των δύο παιδιών σε όλους τους τομείς της κοινωνίας αναγνωρίζεται ως μορφή έμμεσης βίας, ενώ η προσβολή του σεβασμού και της αξιοπρέπειας των δύο παιδιών αποτελεί μορφή άμεσης βίας».

Το μεταφέρει στην πλάτη η μητέρα του!

Περιγράφεται στο Πόρισμα ότι «το πρώτο παράπονο αφορούσε την περίπτωση παιδιού 6 ετών με οπτική αναπηρία, το οποίο γεννήθηκε στην Κύπρο και φοιτά στη Σχολή Τυφλών.  Η μητέρα του παιδιού είναι υπήκοος τρίτης χώρας και εργάζεται στην Κύπρο τα τελευταία 18 χρόνια.  Το παιδί παρουσιάζει εκ γενετής τύφλωση, νευρο-αναπτυξιακή και ψυχοκινητική διαταραχή, φάσμα αυτιστικών χαρακτηριστικών, μικροκεφαλία, απουσία λόγου και ομιλίας και δυσκολίες στην κίνηση, που έχουν ως αποτέλεσμα να χρειάζεται στήριξη ή μεταφορά από άλλο άτομο για τις μετακινήσεις του.  Το παιδί είναι δικαιούχος του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (Ε.Ε.Ε.) και λαμβάνει μηνιαίως το ποσό που ορίζεται από τη νομοθεσία, ως παιδί με αναπηρία.  Παρόλα αυτά, σύμφωνα με το παράπονο που μου υποβλήθηκε, δεν δικαιούται οποιαδήποτε παροχή μέσω των Σχεδίων που τυγχάνουν χειρισμού από το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες (ΤΚΕΑΑ), όπως την ειδική χορηγία σε τυφλούς, τροχοκάθισμα, κάρτα στάθμευσης και άλλες, αφού δεν εμπίπτει στις κατηγορίες που προνοούνται στις σχετικές νομοθεσίες και σχέδια παροχών. Η μη πρόσβαση του παιδιού στις συγκεκριμένες κοινωνικές παροχές, έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο παιδί, με χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως αναφέρεται στο παράπονο που μου υποβλήθηκε, το παιδί να μεταφέρεται από τη μητέρα στην πλάτη της για τις μετακινήσεις του».

Το μπλε δελτίο στάθμευσης

Η Λήδα Κουρσουμπά αναφέρει ότι «το δεύτερο παράπονο αφορούσε την περίπτωση παιδιού 4 ετών, υπήκοο τρίτης χώρας.  Ο πατέρας του παιδιού εργάζεται στην Κύπρο, ενώ το παιδί βρίσκεται στην Κύπρο τα τελευταία 3 χρόνια.  Η οικογένεια του παιδιού υπέβαλε αίτηση για παροχή κάρτας στάθμευσης, λόγω της αναπηρίας που το παιδί αντιμετωπίζει και δεν μπορεί να περπατά καθόλου.  Η αίτηση του παιδιού απορρίφθηκε από το ΤΚΕΑΑ, γεγονός για το οποίο η οικογένεια ενημερώθηκε με επιστολή, ημερομηνίας 02/08/2018.  Στην εν λόγω επιστολή αναγράφονται οι δικαιούχοι για το μπλε δελτίο στάθμευσης, ενώ δεν αναφέρονται οι λόγοι απόρριψης της αίτησης της συγκεκριμένης οικογένειας, παρά μόνο υπάρχει τονισμός στο σημείο (e), όπου αναγράφεται ότι το μπλε δελτίο στάθμευσης, παραχωρείται μόνο σε πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Αξιοπρέπεια και τεχνοκρατικές εφαρμογές

Γράφει τα εξής μεταξύ άλλων στο Πόρισμα της η Επίτροπος: «Όσον αφορά στο παιδί με οπτική αναπηρία, η αίτησή του για την παροχή της ειδικής χορηγίας σε τυφλούς, αλλά και προμήθεια τροχοκαθίσαμτος απορρίφθηκε, λόγω του ότι σύμφωνα με τα υφιστάμενα Σχέδια δεν εμπίπτει στους δικαιούχους αφού δεν είναι Κύπριος πολίτης ή πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε είναι πρόσωπο με αναγνωρισμένο καθεστώς πρόσφυγα ή συμπληρωματικής προστασίας. Συναφώς, χαιρετίζω την Απόφαση του Υπουργικού (Μαρτίου 2017), με την οποία επεκτάθηκε η εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων των περί Προσφύγων Νόμων 2000-2016 από το ΤΚΕΑΑ, ώστε όλα τα πρόσωπα με αναγνωρισμένο καθεστώς πρόσφυγα ή συμπληρωματικής προστασίας που παρουσιάζουν αναπηρία, να θεωρούνται δικαιούχοι των εν λόγω δύο Νόμων και των εννέα Σχεδίων Κοινωνικών Παροχών του ΤΚΕΑΑ.  Επισημαίνω ότι, η διασφάλιση των δικαιωμάτων του παιδιού δεν εξαρτάται από τον αριθμό των παιδιών που επηρεάζονται.  Αντίθετα, ο μικρός αριθμός μπορεί να συμβάλλει στην αύξηση της ευαλωτότητας των συγκεκριμένων παιδιών.  Επαναλαμβάνω την τοποθέτησή μου ότι, τόσο οι νομοθεσίες, πολιτικές και πρακτικές που εφαρμόζονται πρέπει να διασφαλίζουν σε κάθε παιδί το σεβασμό της αξιοπρέπειάς του και πρόσβαση σε όλα του τα δικαιώματα περιλαμβανομένου του δικαιώματός του σε επαρκές βιοτικό επίπεδο. Διαπιστώνω ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση παιδιού, εν έτει 2019 αναγκάζεται η μητέρα να το κουβαλεί στην πλάτη της για τις διακινήσεις του.    Εισηγούμαι όπως, το συγκεκριμένο παιδί θεωρηθεί άμεσα δικαιούχο για την παροχή οικονομικής βοήθειας για την προμήθεια τροχοκαθίσματος, μέσω του εν λόγω Σχεδίου. Η αξιοπρέπεια του παιδιού αυτού καταρρακώθηκε, από μία τεχνοκρατική εφαρμογή του συστήματος κοινωνικών παροχών που αδυνατούσε να επιδείξει ευελιξία για εξεύρεση εναλλακτικής λύσης».

Να καταστεί δικαιούχος του Δελτίου Στάθμευσης

Όσον αφορά στην περίπτωση του δεύτερου παιδιού,  η Επίτροπος τονίζει ότι «η απόρριψη της αίτησης του παιδιού για έκδοση δελτίου στάθμευσης, λόγω του ότι η άδεια διαμονής του στην Κύπρο είναι υπό το καθεστώς «επισκέπτη» (visitor) (όπως αναφέρεται στην επιστολή της Διευθύντριας ΤΚΕΑΑ), δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ούτε στη βάση των ευρωπαϊκών Οδηγιών, ούτε από τον περί Ατόμων με Αναπηρίες Νόμο του 2000, αλλά ούτε και από τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στον Οδηγό. Η Σύσταση 98/376/ΕΚ δεν καθορίζει την κατηγορία των δικαιούχων, αλλά τον τύπο του μοντέλου Δελτίου Στάθμευσης, καθώς και ότι το δικαίωμα αυτό πρέπει να παρέχεται στα άτομα με ειδικές ανάγκες. Είναι, επομένως, η εθνική νομοθεσία που θα πρέπει να καθορίσει τους δικαιούχους, η οποία θα πρέπει να συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις πιο πάνω αναφερόμενες Διεθνείς Συμβάσεις.  Συνεπώς, δεν ευσταθεί η τοποθέτηση της Διευθύντριας ΤΚΕΑΑ ότι «δεν μπορεί να παρεκκλίνει από τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το χειρισμό του συγκεκριμένου Δελτίου και δεν είναι σε θέση να προσφέρει εναλλακτική λύση εάν το άτομο δεν πληροί τα καθορισμένα κριτήρια», αφού οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις των δικαιούχων τέθηκαν στη βάση της εθνικής νομοθεσίας και πολιτικής. Επιπρόσθετα, στην επιστολή της Διευθύντριας ΤΚΕΑΑ, αναφέρεται ότι «το Δελτίο Στάθμευσης δίδεται σε όλα τα άτομα με αναπηρία ανεξαρτήτως υπηκοότητας, αρκεί να πληρούν το κριτήριο της μόνιμης διαμονής στην Κύπρο και τον ορισμό της αναπηρίας».  Στο πλαίσιο των νομοθεσιών που αφορούν στο συγκεκριμένο θέμα, αλλά και του Οδηγού που εκδόθηκε από το ΥΕΠΚΑ, δεν ορίζεται η «μόνιμη» διαμονή στην Κύπρο, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει διαφάνεια ως προς το πώς αυτός ερμηνεύεται, όσον αφορά στην παροχή του Δελτίου Στάθμευσης.  Το συγκεκριμένο παιδί διαβιεί στην Κύπρο τα τελευταία τρία χρόνια, σύμφωνα με πληροφόρηση που έδωσε η οικογένεια». Η Επίτροπος αναφέρει συμπερασματικά για την υπόθεση αυτή ότι «το συμφέρον του παιδιού είναι πρωταρχικής σημασίας και επιβάλλεται να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε απόφαση που το αφορά, άμεσα ή έμμεσα.  Επί τούτου, εισηγούμαι όπως επανεξεταστεί η αίτηση του δεύτερου παιδιού για παροχή Δελτίου Στάθμευσης, αφού το παιδί διαβιεί στις περιοχές που ελέγχονται από την Κυπριακή Δημοκρατία τα τελευταία τρία χρόνια.  Τόσο οι σχετικές νομοθεσίες, όσο και ο Οδηγός που εκδόθηκε, δεν αποκλείουν την παροχή του Δελτίου Στάθμευσης σε παιδιά με διαφορετικό καθεστώς.  Συνεπώς, αφού το παιδί πληροί τα κριτήρια που έχουν τεθεί για την αναπηρία, θα πρέπει να καταστεί δικαιούχος του Δελτίου Στάθμευσης, ώστε να τερματιστεί η παραβίαση των δικαιωμάτων του».

Hispanic boy in wheelchair