Τα ταμπού εκπαιδευτικών – γονιών, κατά της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα σχολεία!

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

«Τα προγράμματα υποχρεωτικής σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης και οι επιμορφώσεις των εκπαιδευτικών έχουν να κάνουν με τις ανασφάλειες κάποιων εκπαιδευτικών και γονέων, με τις αξίες και τα ταμπού που έχουμε ως κοινωνία και με δυσκολίες όπως η διαχείριση κάποιων γονέων που αντιδρούν και επιτίθενται στους εκπαιδευτικούς…», είπε η Επιθεωρήτρια του Υπουργείου Παιδείας Ελένη Χαραλάμπους απευθυνόμενη στις βουλευτίνες της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και στην Αναστασία Παπαδοπούλου Πρόεδρο του Συμβουλίου «Φωνή»  για Εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής για την Καταπολέμηση της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας, μιλώντας στη συνεδρία της Επιτροπής τη Δευτέρα 1η Ιουλίου 2019  όπου συζητήθηκε η πορεία εφαρμογής της Εθνικής Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης. Ήταν ουσιαστικά η συνέχεια της συζήτησης πάνω στο ίδιο θέμα, που έγινε στη συνεδρία της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 15 Απριλίου 2019, στη διάρκεια της οποίας η Αναστασία Παπαδοπούλου υπέβαλε εκ μέρους της «Φωνής» υπόμνημα όπου μεταξύ άλλων επεσήμανε ότι «έχει γίνει κάποια εκπαίδευση των εκπαιδευτικών Ειδικής Εκπαίδευσης του προγράμματος «Keep me Safe», αλλά δυστυχώς δεν έχει προχωρήσει η εφαρμογή προς τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, τα οποία αποτελούν μια εξαιρετικά ευάλωτη ομάδα».

«Πρέπει να ψάξεις βαθιά μέσα σου…»

Η Ελένη Χαραλάμπους επιβεβαίωσε ότι «από το 2017 που ξεκίνησε η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, διαπιστώθηκε μια καθυστέρηση στην εφαρμογή του συγκεκριμένου εκπαιδευτικού προγράμματος». Πρόσθεσε ότι η εφαρμογή του «δεν είναι κάτι απλό… υπήρξε θέληση και προσπάθεια και ακριβώς αυτές τις μέρες έγινε πλάνο εφαρμογής του και για την επόμενη σχολική χρονιά στα οκτώ Ειδικά Σχολεία, μαζί με τη Σχολή Κωφών και τη Σχολή Τυφλών. Η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε τέτοια προγράμματα, διαλαμβάνει τέτοιο πλαίσιο που πρέπει να ψάξεις βαθιά μέσα σου και να διαπιστώσεις τις δικές σου αξίες και αρχές…δεν είναι ένα εγχειρίδιο που πας και το εφαρμόζεις σε μια αίθουσα διδασκαλίας…Έπρεπε λοιπόν να βρεθεί ο τρόπος που οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί θα μπορέσουν να το εφαρμόσουν. Έγινε πλάνο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με βασικό συνεργάτη τον Κυπριακό Σύνδεσμο Οικογενειακού Προγραμματισμού και ήδη σε κάποια σχολεία εφαρμόζετα και μπαίνει στο ατομικό πρόγραμμα κάθε παιδιού. Δεν είναι απλό ζήτημα, γι’ αυτό δεν υπήρξε ολοκληρωμένη εφαρμογή του. Όσον αφορά τα παιδιά με ειδικές ανάγκες που εντάσσονται στα κανονικά σχολεία, εντάσσονται στο πρόγραμμα εκπαίδευσης των υπόλοιπων παιδιών, δηλαδή στα προγράμματα Αγωγής Υγείας. Έγιναν φέτος σημαντικές και επιτυχημένες προσπάθειες υποχρεωτικής επιμόρφωσης εκπαιδευτικών για σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών και θα συνεχισθούν συστηματικά και την επόμενη χρονιά». Παίρνοντας το λόγο η Αναστασία Παπαδοπούλου τόνισε ότι «το Υπουργείο Παιδείας που αναλαμβάνει και το μεγαλύτερο βάρος, ανταποκρίθηκε ίσως καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη Υπηρεσία στην πορεία υλοποίησης της Εθνικής Στρατηγικής για την σεξουαλική κακοποίηση, εκμετάλλευση και παρενόχληση παιδιών». Σχολιάζοντας αυτά η Ελένη Χαραλάμπους ανέφερε ότι «δεν ωραιοποιούμε τα πράγματα, αλλά γίνεται δουλειά, αφού τα τελευταία 4-5 χρόνια έγιναν και συνεχίζονται υποχρεωτικές δράσεις επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών για να ευαισθητοποιούνται όλο και πιο πολλοί από αυτούς». Απαντώντας σε σχετική ερώτηση της βουλευτίνας Σκεύης Κουκουμά η Ελένη Χαραλάμπους είπε ότι «το 33% των καταγγελιών περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών προέρχονται από εκπαιδευτικούς που τα έχουν εντοπίσει. Αυτό το στοίχημα κερδήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας, αφού οι εκπαιδευτικοί αναφέρουν τα περιστατικά», κατέληξε. Στο σημείο αυτό παρενέβη η βουλευτίνα του ΑΚΕΛ Ειρήνη Χαραλαμπίδου και επιβεβαίωσε την κυρία Χαραλάμπους, λέγοντας ότι «οι εκπαιδευτικοί σήμερα είναι ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένοι, καταγγέλλουν τα περιστατικά σε βάρος παιδιών και μάλιστα οι ίδιοι συχνά βρίσκονται εκτεθειμένοι και δέχονται απειλές από εμπλεκόμενους και πρέπει η Αστυνομία να δράσει γιατί δεν μπορεί ένας εκπαιδευτικός να βρίσκεται στο στόχαστρο οποιουδήποτε επειδή κάνει το καθήκον του». Να σημειώσουμε ότι σε σύντομη παρέμβασή της η λειτουργός του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δρ Έλενα Παπαμιχαήλ ανέφερε ότι «συνεχίσθηκαν φέτος όλες οι δράσεις που σχεδίασε το Παιδαγωγικό στο πλαίσιο του προηγούμενου Σχεδίου Δράσης για 90 δημοτικά σχολεία και 30 νηπιαγωγεία σε διάφορες επαρχίες και οι δράσεις θα συνεχισθούν και στο επόμενο Σχέδιο Δράσης».

Πώς απαντούν ΥΚΕ και Νομική Υπηρεσία

Στην αρχή της συζήτησης της 1ης Ιουλίου 2019 η Αναστασία Παπαδοπούλου απαντώντας σε ερωτήσεις των βουλευτίνων της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής είπε ότι μόνο το Υπουργείο Δικαιοσύνης απάντησε στο υπόμνημα της «Φωνής», του Απρίλη 2019. «Δεν έχουν ανταποκριθεί ακόμα οι Υπηρεσίες που αναφέρονταν στο υπόμνημα μας», είπε. Να υπενθυμίσουμε ότι στο υπόμνημα επισημαίνεται μεταξύ άλλων ότι «οι πλείστες δράσεις που αφορούσαν τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας σε σχέση με τη Δευτερογενή Πρόληψη έχουν καθυστερήσει λόγω της εμπλοκής η οποία υπήρξε με το σύστημα CAN-MDS που αφορά την ανάπτυξη της μεθοδολογίας για τον ορισμό ενός ελάχιστου συνόλου δεδομένων σχετικά με τις περιπτώσεις κακοποίησης και παραμέλησης παιδιών». Καταγράφεται ακόμα ότι «δεν έχουν εφαρμοστεί δράσεις επιμόρφωσης των δικηγόρων της Νομικής Υπηρεσίας. Έχουν διεξαχθεί επιμορφωτικές ημερίδες για το Δικαστικό Σώμα, αλλά δεν υπήρξε ικανοποιητική συμμετοχή. Σχεδιάζεται για το επόμενο τριετές Σχέδιο Δράσης συνεργασία με τη νεοσύστατη Σχολή Δικαστών, μέσω της οποίας ευελπιστούμε ότι θα καταστεί εφικτή η περαιτέρω επιμόρφωση και εκπαίδευση του Δικαστικού Σώματος».

Απαντώντας εκ μέρους της Νομικής Υπηρεσίας η Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας Λουϊζα Ζανέττου Χριστοδουλίδου σχολίασε ότι είναι δύσκολο να γίνονται επιμορφώσεις των δικηγόρων της Νομικής Υπηρεσίας, λόγω του φόρτου εργασίας τους. «Όταν είναι ο καιρός του δικαστικού έργου», είπε, «είναι πάρα πολύ δύσκολο να συγκεντρωθούν και να πάνε σε σεμινάρια, αφού εκδικάζουν υποθέσεις σε όλες τις πόλεις της Κύπρου». Η κυρία Ζαννέτου υποσχέθηκε πάντως να θέσει το θέμα στον Γενικό Εισαγγελέα ώστε οι δικηγόροι της Νομικής Υπηρεσίας να παρακολουθούν κάποια επιμορφωτικά μαθήματα «τουλάχιστον τους καλοκαιρινούς μήνες που είναι κλειστά τα Δικαστήρια».

Από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας η Χαρά Ταπανίδου ανέφερε στη συνεδρία της 1η Ιουλίου ότι «έχουν προωθηθεί δράσεις επιμόρφωσης για ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών στην αναγνώριση των χαρακτηριστικών και στον εντοπισμό περιστατικών παιδιών που μπορεί να έχουν υποστεί σεξουαλική βία και υπάρχουν πολύ ξεκάθαρες οδηγίες στους λειτουργούς για το τι να κάνουν όταν περιέλθουν σε γνώση τους τέτοια περιστατικά. Υπάρχει – πρόσθεσε – ιδιαίτερη ευαισθησία για τα παιδιά υπό φροντίδα και για τα ασυνόδευτα ανήλικα, οπότε υπάρχει διαδικασία και εντός των Στεγών και κάποια έχουν παραπεμφθεί και στο Σπίτι του Παιδιού. Υπάρχει συνεργασία και με το Γραφείο της Αστυνομίας για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Προσώπων όσον αφορά την εμπορία παιδιών με σκοπό την εκμετάλλευση».

Ασυνόδευτα και ευάλωτα παιδιά

Σημειώνουμε ότι στη διάρκεια της συνεδρίας της 1ης Ιουλίου 2019, ο Αστυνόμος Κώστας Βέης, Υπεύθυνος του Γραφείου για Θέματα 0ικογενειακής Βίας και Κακοποίησης Ανηλίκων στο Αρχηγείο Αστυνομίας, αναφέρθηκε σε προγράμματα για ασυνόδευτα παιδιά και για παιδιά που διαμένουν σε Στέγες σε διάφορες πόλεις στο πλαίσιο συνεργασίας της Αστυνομίας με τον οργανισμό Hope for Children. Εξάλλου ο Ανώτερος Υπαστυνόμος Ανδρέας Αναστασιάδης Υπεύθυνος του Γραφείου της Αστυνομίας για Καταπολέμηση του Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, απαντώντας σε ερώτηση της Προέδρου της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Στέλλας Κυριακίδου, κατά πόσο ένα θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης στο διαδίκτυο, παραπέμπεται στο Σπίτι του Παιδιού, είπε ότι «διερευνούμε την υπόθεση και αν κριθεί από εκπαιδευμένα προς τούτο, μέλη της Αστυνομίας, ότι το παιδί χρειάζεται στήριξη, βεβαίως». Κατέληξε λέγοντας ότι αναμένεται να συζητήσει τα ζητήματα αυτά σε επικείμενη συνάντηση με την Αναστασία Παπαδοπούλου.

Κι όμως είμαστε χώρα καλής πρακτικής!

Η Στέλλα Κυριακίδου δήλωσε μετά τη συνεδρία ότι «ως κυπριακή κοινωνία και Πολιτεία μπορούμε να αισθανόμαστε περήφανοι γιατί η Κύπρος έχει επιδείξει έργο και θεωρείται χώρα καλής πρακτικής στον τομέα της αντιμετώπισης του φαινομένου της σεξουαλικής κακοποίησης, εκμετάλλευσης και παρενόχλησης παιδιών», όπως αναφέρθηκε πριν λίγες μέρες στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης. Επισημάνθηκε στη Συνέλευση ότι από το 2014 μέχρι σήμερα, η Κύπρος κύρωσε τη Σύμβαση Λανζαρότε που αφορά τη σεξουαλική κακοποίηση και παρενόχληση παιδιών, άλλαξε την εθνική νομοθεσία, σχεδίασε Εθνική Στρατηγική και δημιούργησε τη «Φωνή». Η κυρία Κυριακίδου ανέφερε ότι τον Οκτώβρη 2019, η Επιτροπή Λανζαρότε θα συνεδριάσει στην Κύπρο, σημειώνοντας πως η Επιτροπή δεν συνεδριάζει συχνά εκτός Στρασβούργου. Η Επιτροπή, όπως εξήγησε, έχει την ευθύνη της παρακολούθησης της πορείας υλοποίησης της Σύμβασης Λανζαρότε. Η κυρία Κυριακίδου συνεχάρη τα μέλη και την Πρόεδρο του Συμβουλίου της «Φωνής», καθώς τον τελευταίο χρόνο έχουν να επιδείξουν σημαντικό έργο.

Συγχαρητήρια στην Αναστασία Παπαδοπούλου για το ρόλο της στη μέχρι τώρα προώθηση και εφαρμογή της νομοθεσίας και της Στρατηγικής, έδωσε μετά τη συνεδρία και η βουλευτίνα του ΑΚΕΛ Σκεύη Κουκουμά, τονίζοντας ότι «είναι μονόδρομος η εφαρμογή της νομοθεσίας και η Βουλή από την πλευρά της ασκεί τον έλεγχο και πιέζει προς αυτή τη κατεύθυνση». Μεταξύ άλλων ανέφερε ότι σύμφωνα με ενημέρωση της εκπροσώπου της Νομικής Υπηρεσίας, οι ιερείς περιλαμβάνονται στους επαγγελματίες που έρχονται σε επαφή με παιδιά και έχουν υποχρέωση και τη νομική ευθύνη να καταγγέλλουν περιπτώσεις κακοποίησης παιδιών, όταν ενημερώνονται για τέτοια περιστατικά μέσα από την εξομολόγηση».

Από το Σπίτι του Παιδιού στο Δικαστήριο

Υπενθυμίζουμε ότι στο υπόμνημα της Αναστασίας Παπαδοπούλου στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αναφέρεται μεταξύ άλλων οτι «μέσω της γενναιόδωρης εισφοράς της ΑΤΗΚ και της συνεργασίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει εγκατασταθεί στο Σπίτι του Παιδιού σύστημα τηλεοπτικής του σύνδεσης με αίθουσα του Δικαστηρίου Λευκωσίας, ώστε να καταστεί εφικτή η μαρτυρία των παιδιών θυμάτων/μαρτύρων κατά την ακροαματική διαδικασία από το Σπίτι του Παιδιού. Η ενεργοποίηση αυτού του συστήματος έχει καταστεί εξαιρετικά επείγουσα, εφόσον με την πυρκαγιά στο Δικαστήριο Λευκωσίας τον Μάρτιο 2018, έχει καταστραφεί το υφιστάμενο σύστημα του Δικαστηρίου με αποτέλεσμα στις ακροαματικές διαδικασίες από τον Μάρτιο του 2018 τα παιδιά θύματα/μάρτυρες να βρίσκονται στην ίδια αίθουσα με τον θύτη/κατηγορούμενο και να μαρτυρούν πίσω από παραβάν. Ενώ η τεχνική υποδομή είναι έτοιμη, αναμένεται ακόμη η τροποποίηση της νομοθεσίας για να μπορεί να εφαρμοστεί η δράση αυτή». Στη διάρκεια της συνεδρίας της 15ης Απριλίου 2019 η λειτουργός του Υπουργείου Δικαιοσύνης Ανθή Παπουτσίδου είπε ότι «το νομοσχέδιο έχει ετοιμασθεί, έχει ολοκληρωθεί ο νομοτεχνικός έλεγχος και αναμένεται να κατατεθεί σύντομα για ψήφιση στη Βουλή ώστε τα παιδιά θύματα σεξουαλικής κακοποίησης να μπορούν να καταθέτουν από ειδικό χώρο εκτός Δικαστηρίου. Έχει προς τούτο συσταθεί ειδική ανακριτική ομάδα της Αστυνομίας».

Το παιδί πίσω από ένα παραβάν…

Πιο έντονη ήταν η σχετική τοποθέτηση της βουλευτίνας του ΑΚΕΛ Σκεύης Κουκουμά που δήλωσε ότι στη διάρκεια της συνεδρίας της 15 Απριλίου 2019 ότι  «ασκήθηκαν πιέσεις ώστε το νομοσχέδιο αυτό να φτάσει στη Βουλή και να ψηφιστεί, πριν  διακόψει τις εργασίες της το καλοκαίρι. Ανησυχούμε – πρόσθεσε – γιατί παρουσιάζεται εδώ μια ακόμα παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού, αφού σήμερα το παιδί βρίσκεται στο Δικαστήριο και καταθέτει πίσω από ένα παραβάν. Αυτό είναι λυπηρό γιατί το παιδί πρέπει να έχει τις διευκολύνσεις και τις υποδομές ώστε να μπορεί να καταθέτει από άλλο χώρο, χωρίς να νιώθει την πίεση της παρουσίας του στο Δικαστήριο. Και με την ευκαιρία, αναφέρω τις μεγάλες καθυστερήσεις στην εκδίκαση των υποθέσεων που αφορούν σεξουαλική κακοποίηση παιδιών. Ενημερωθήκαμε ότι η εξέταση των υποθέσεων που εκδικάζονται στο Κακουργιοδικείο ολοκληρώνεται σε ένα χρόνο, αλλά οι δυστυχώς οι υποθέσεις που εκδικάζονται στα Επαρχιακά Δικαστήρια διαρκούν δύο, τρία ή και περισσότερα χρόνια κι αυτό ταλαιπωρεί παιδιά και οικογένειες – αυτούς δηλαδή που τόλμησαν να προβούν σε καταγγελίες. Οικογένειες μας καταγγέλλουν ότι τα παιδιά τους βιώνουν καθημερινά αυτή την αγωνία, πότε θα τους ξανακαλέσουν στο Δικαστήριο να μιλήσουν και στις πλείστες περιπτώσεις τα παιδιά και οι οικογένειες μετανιώνουν γιατί προχώρησαν στην καταγγελία».

Από αριστερά Λουϊζα Ζαννέτου Χριστοδουλίδου, Αναστασία Παπαδοπούλου και Χαρά Ταπανίδου.

Σε πρώτο πλάνο δεξιά ο Αστυνόμος Κώστας Βέης και δίπλα του ο Ανώτερος Υπαστυνόμος Ανδρέας Αναστασιάδης στη διάρκεια της συνεδρίας της 1ης Ιουλίου 2019.

Οι βουλευτίνες του ΑΚΕΛ Ειρήνη Χαραλαμπίδου και Σκεύη Κουκουμά  παρεμβαίνουν στη συζήτηση.

Φώτο: Στο μικρόφωνο της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων η εκπρόσωπος του Υπουργείου Παιδείας Ελένη Χαραλάμπους. Δίπλα της η εκπρόσωπος των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Σεμέλη Βύζακου.