Η τελευταία δόση στη ρωσική ρουλέτα της ουσιοεξάρτησης…

Ημέρα ευαισθητοποίησης και μνήμης για τους χρήστες που πέθαναν από υπερβολική δόση

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

«Μείνετε μακριά από όλες τις ουσίες εξάρτησης γιατί η συστηματική χρήση και κατάχρησή τους συσσωρεύει κινδύνους, όπως κάποια σοβαρή ψυχική νόσος ή ακόμα και ο θάνατος, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά κάποιες από αυτές», είναι το μήνυμα που στέλνουν μέσω της «24» με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Υπερβολική Δόση (International Overdose Awareness Day) που είναι η 31η Αυγούστου κάθε χρόνου, δύο ιδιώτες ψυχίατροι με αναγνωρισμένη εμπειρογνωμοσύνη πάνω στο ζήτημα αυτό, ο Δρ Αργύρης Αργυρίου και ο Δρ Κυριάκος Βερεσιές και η γνωστή ακτιβίστρια κατά των εξαρτήσεων Ευρυδίκη Νεοφύτου, μητέρα νεαρού χρήστη που πριν 15 χρόνια πέθανε από νοθευμένη ηρωίνη στην τελευταία, υπερβολική δόση του, αμέσως μετά την αποφυλάκισή του και την υποχρεωτική αποχή που είχε κάνει από τη χρήση, τους μήνες του εγκλεισμού του. «Ο θάνατος από υπερβολική δόση, μπορεί να προληφθεί», είναι το σχετικό μήνυμα που στέλνει η κρατική Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου γι’ αυτή τη Διεθνή Ημέρα, που όπως αναφέρει σε σχετική ανακοίνωση, «στοχεύει στην ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την υπερβολική δόση, στην πρόληψη του φαινομένου αλλά και στη μείωση του στίγματος του θανάτου που σχετίζεται με τη χρήση ουσιών εξάρτησης».

Θάνατοι στην Ευρώπη και στην Κύπρο

Η Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου (ΑΕΕΚ) αναφέρεται σε πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης για τα Ναρκωτικά και την Τοξικομανία (EMCDDA 2019) σε σχέση με τους θανάτους που οφείλονται στη χρήση ουσιών στην Ευρώπη, σύμφωνα με την οποία το 2017 στην ΕΕ συνέβηκαν 8200 θάνατοι που οφείλονταν στη χρήση μίας ή πολλαπλών ουσιών. Τέσσερις στους πέντε θανάτους αφορούσαν άντρες και 8-9 από τους 10 θανάτους αφορούσαν τη χρήση οπιοειδών, όπως η ηρωίνη. Τονίζεται στην έκθεση ότι οι πλείστοι θάνατοι αφορούσαν νεαρά άτομα 30-40 ετών. Στην Κύπρο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Τμήματος Παρακολούθησης/ ΕΚΤΕΠΝ, κατά το 2017 έχουν καταγραφεί 16 θάνατοι οφειλόμενοι στην υπερβολική δόση, αριθμός αυξημένος σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη. Οι θανόντες βρίσκονται στην ηλικιακή κατηγορία των 25-29 ετών και 8 στους 10 είναι άνδρες.

Βέλτιστες πρακτικές πρόληψης και επιβίωσης

Υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση της ΑΑΕΚ ότι τα μέτρα που προωθούνται στην Ευρώπη για αντιμετώπιση των θανάτων που συνδέονται με τη χρήση ουσιών επικεντρώνονται κυρίως στην πρόληψη της υπερβολικής δόσης, αλλά και στην επιβίωση των ατόμων που παθαίνουν υπερβολική δόση. Συγκεκριμένα, ως βέλτιστες πρακτικές θεωρούνται τα εξής μέτρα (EMCDDA, 2017):

* Ένταξη και διατήρηση των χρηστών οπιοειδών στη θεραπεία υποκατάστασης και διασφάλιση της συνέχειας της θεραπείας στις φυλακές και κατά την επανένταξη στην κοινότητα.

*Προώθηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την υπερβολική δόση, ιδιαίτερα γύρω από τους βασικούς παράγοντες κινδύνου, όπως ο συνδυασμός χρήσης ουσιών με αλκοόλ ή/και βενζοδιαζεπινών.

*Διασφάλιση διαθεσιμότητας της ναλοξόνης (ανταγωνιστή των οπιοειδών) και εκπαίδευση των επαγγελματιών πρώτης γραμμής στη χρήση της, για ανατροπή της υπερβολικής δόσης. (Ο Δρ Κυριάκος Βερεσιές, μας είπε ότι «η ναλοξόνη χορηγείται για άμεση αντιμετώπιση ως αντίδοτο σε περίπτωση οξέων περιστατικών με δυσκολίες στην αναπνοή ή και επερχόμενο κώμα και πραγματικά σώζει ζωές»).

*Εκπαίδευση και κατάρτιση των χρηστών, των ομότιμων και των μελών της οικογένειάς τους στην αναγνώριση της υπερβολικής δόσης και στη χορήγηση ναλοξόνης, μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο.

*Εγκαθίδρυση χώρων εποπτευόμενης χρήσης, όπου η χρήση γίνεται σε ένα πιο ασφαλές και υγιές πλαίσιο υπό την εποπτεία καταρτισμένου προσωπικού υγείας.

Ναλοξόνη σε μορφή ρινικού σπρέι

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, στην Κύπρο, η ΑΑΕΚ «συντονίζει μια ολοκληρωμένη παρέμβαση για την παροχή ναλοξόνης (σε μορφή ρινικού σπρέι) σε χρήστες οπιοειδών που συμμετέχουν στα προγράμματα υποκατάστασης και μείωσης της βλάβης. Η παρέμβαση προϋποθέτει την εκπαίδευση των χρηστών σε θέματα όπως η αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου που οδηγούν στην υπερβολική χρήση, η αναγνώριση της υπερβολικής χρήσης, οι σωστοί τρόποι αντιμετώπισης της υπερβολικής χρήσης, οι μέθοδοι χορήγησης ναλοξόνης, η χρονική περίοδος διάρκειας της αποτελεσματικότητας της ναλοξόνης και οι βασικές τεχνικές πρώτων βοηθειών». Προστίθεται ότι «στόχος της ΑΑΕΚ είναι στο επόμενο στάδιο να προωθηθεί η εκπαίδευση των μελών της οικογένειας των χρηστών στη χορήγηση ναλοξόνης».

*Να σημειώσουμε ότι το πρόγραμμα χορήγησης ενός άλλου υποκατάστατου ηρωίνης, του oxycontin, καταργήθηκε από τον Ιανουάριο 2018.

Μια μικρή θανατηφόρα δόση…

«Η υπερβολική δόση που οδηγεί στο θάνατο, συνδέεται περισσότερο με την ενέσιμη ηρωίνη, καθώς η υπερβολική δόση άλλων ουσιών μπορεί να οδηγήσει μάλλον σε εκδήλωση ψυχικών προβλημάτων και όχι σε άμεσο θάνατο», μας είπε ο Επιστημονικός Διευθυντής του ΚΕΝΘΕΑ (Κέντρου Ενημέρωσης για τα Ναρκωτικά και Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων) νευρολόγος ψυχίατρος Δρ Κυριάκος Βερεσιές. Πρόσθεσε ότι «σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση βρίσκεται ο χρήστης που για κάποιο λόγο κάνει αποχή για ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα, οπότε μειώνεται η ανοχή του εγκεφάλου και οποιαδήποτε δόση, ακόμα και πολύ μικρή, μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο». Πρόσθεσε ότι «υπήρξαν δύο περιπτώσεις πριν λίγα χρόνια στην Κύπρο που βγήκαν από τη φυλακή και που η πρώτη τους δόση μετά τον εγκλεισμό τους, ήταν και η τελευταία τους». Συνέχισε με τα εξής: «O θάνατος μπορεί να προέλθει από υπερβολική δόση που μπορεί να μπλοκάρει το κέντρο λειτουργίας της καρδίας και της αναπνοής. Όταν σταματήσει κάποιος την ηρωίνη, αυτόματα η ανοχή του στην ηρωίνη πέφτει. Δηλαδή αν έπαιρνε μισό γραμμάριο και σταμάτησε, θα πεθάνει αν πάρει μισό γραμμάριο μετά από ένα μήνα. Η πρώτη δόση για εκείνον που παίρνει ηρωίνη για πρώτη φορά, μπορεί να είναι και η τελευταία του. Πριν λίγα χρόνια είχαμε την περίπτωση μιας 24χρονης στη Λεμεσό που πέθανε στην πρώτη της δόση – μια πολύ χαμηλή δόση 50 χιλιοστών του γραμμαρίου, όπως είπαν οι φίλοι της».

Αλεύρι, πούδρα, σκόνη από χάπια…

Απαντώντας σε ερώτηση της «24» που αφορά τη σχέση υπερβολικής δόσης και νοθευμένης ηρωίνης, επεσήμανε ότι «η  νοθευμένη ηρωίνη είναι ο κανόνας και στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Το ποσοστό καθαρότητας της ηρωίνης –  συνέχισε – που υπάρχει στην πιάτσα σε κάθε χώρα, όπως και στην Κύπρο, είναι περίπου 25%-35%. Τα υπόλοιπα είναι προσμείξεις οποιασδήποτε ουσίας μοιάζει με την ηρωίνη. Μπορεί να είναι αλεύρι, νισιαστέ που φτιάχνουν το μαχαλεπί, γάλα σκόνη, λιωμένο νεσκαφέ για την καφετιά ηρωίνη, πούδρα, σκόνη από χάπια πανατόλ κλπ. Στην Ελλάδα έχουν βρει ακόμα και αλεσμένο τούβλο μέσα σε σκόνη ηρωίνης! Ο καθένας αγοράζει, νοθεύει και πουλά, οπότε είναι θέμα τύχης αν ζήσει, αφού καθημερινά παίζει κάτι σαν τη ρωσική ρουλέτα. Γι’ αυτό λέμε ότι η επόμενη δόση μπορεί να είναι και η τελευταία και με αυτό τον τρόπο αντιμετωπίζεται η εξάρτηση. Ο θάνατος  μπορεί να προέλθει από ανακοπή λόγω εμβόλου, δηλαδή κάποια από τις ουσίες που περιέχονται, δεν διαλύεται κατά το «μαγείρεμα» της ηρωίνης. Μια από τις αδρανείς ουσίες μπορεί να μη διαλυθεί καλά και ο κόκκος που κυκλοφορεί στο αίμα μπορεί να πάει σε μια βασική για τον ανθρώπινο οργανισμό αρτηρία, όπως είναι της καρδίας ή του εγκεφάλου. Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με μια κατάσταση λίγο διαφορετική από την υπερβολική δόση, γιατί ο παράγοντας των επιπλοκών δεν είναι η ίδια η ηρωίνη, αλλά οι ουσίες που αναμιγνύονται με αυτήν. Σας υπενθυμίζω ότι για ένα διάστημα στην Κύπρο, ήταν στη μόδα η κοινή χρήση ηρωίνης-κοκαϊνης, η λεγόμενη χιονοστιβάδα (snowball) και πολλοί χρήστες πέθαναν γιατί η κοκαϊνη δεν έλιωνε με τον ίδιο τρόπο και δημιουργούνταν μικροί θρόμβοι με αποτέλεσμα εγκεφαλικά ή καρδιακά επεισόδια».

Suboxone – πλεονεκτήματα υποκατάστατων

Σύμφωνα με τον Δρα Βερεσιέ, «αυτή τη στιγμή παρατηρείται ανοδική πορεία στη χρήση κοκαϊνης και crystal meth, ενώ η χρήση ηρωίνης στην Κύπρο είναι στα χαμηλότερα επίπεδα». Είπε ότι περίπου 300 άτομα είναι σε πρόγραμμα του υποκατάστατου μακροχρόνιας χρήσης  Suboxone (βουπρενορφίνη)», προσθέτοντας ότι «χρειάζεται όμως να λειτουργήσει ταυτόχρονα και πρόγραμμα χορήγησης μεθαδόνης». Είπε ότι τα πλεονεκτήματα της χρήσης υποκατάστατων είναι τα ακόλουθα:

*«Αποφεύγεται το παράνομο εμπόριο ηρωίνης. Μειώνεται η ζήτηση. Δεν ενισχύονται οι έμποροι. Μειώνεται η εγκληματικότητα. Μειώνεται ο αριθμός των καταδικασθέντων.

*Αποφεύγονται οι επιπλοκές της χρήσης (μολυσματικές ασθένειες και θάνατοι από υπερβολική δόση και νοθευμένη ηρωίνη).

*Απελευθερώνεται ο χρήστης από την πιάτσα και τις παρέες της χρήσης και μπορεί να βοηθηθεί να αλλάξει ρουτίνα και συνήθειες. Μπορεί πιο εύκολα να ενταχθεί σε πρόγραμμα απεξάρτησης.

*Έχει την ευκαιρία ο χρήστης να εργάζεται και να αποκατασταθεί επαγγελματικά και κοινωνικά».

Καλύτερη η «δουλειά στο δρόμο»

Ο Δρ Βερεσιές τόνισε την ανάγκη ανάπτυξης προγραμμάτων, των αποκαλούμενων «δουλειά στο δρόμο», για πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος της χρήσης ουσιών. Είπε χαρακτηριστικά ότι μόνο ένας στους δέκα χρήστες καταφεύγει στους ειδικούς για θεραπεία και ότι οι υπόλοιποι «συνεχίζουν καθημερινά να παίζουν τη ρουλέτα των νοθευμένων ναρκωτικών». Πρόσθεσε ότι «αφού δεν έρχεται ο ναρκομανής κοντά μας, πρέπει να πάμε εμείς κοντά του, δηλαδή το κράτος και οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις να στείλουν ομάδες ειδικών να προσεγγίσουν τους χρήστες εκεί που συχνάζουν και να τους μιλούν, να τους συμβουλεύουν για το πώς να έχουν ασφαλή χρήση, πώς να απευθυνθούν για θεραπεία κλπ».

«Το ασημόχαρτο δεν γράφει τα συστατικά»

Ο ιδιώτης ψυχίατρος στη Λεμεσό Δρ Αργύρης Αργυρίου, πρώην υπεύθυνος του κυβερνητικού Κλειστού Προγράμματος Αποτοξίνωσης «Άνωση» στο παλιό νοσοκομείο της Λεμεσού, συμφώνησε ότι «τις περισσότερες φορές οι θάνατοι από υπερβολική δόση αφορούν την ηρωίνη, αλλά έχουμε θανάτους από υπερβολική δόση και άλλων ουσιών όπως κοκαϊνης και crystal meth (μεθαμφεταμίνης), η χρήση των οποίων παρουσιάζει μεγάλη αύξηση στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια. Πρόσθεσε ότι «ο θάνατος χρηστών ηρωίνης, συνήθως προέρχεται όχι από νοθευμένες δόσεις αλλά από υπερβολικές δόσεις, όπως βλέπουμε να γίνεται τα τελευταία χρόνια. Όπως εξήγησε, η υπερβολική δόση ηρωίνης ορίζεται από το μέγεθος της δόσης εθισμού του κάθε χρήστη τη δεδομένη στιγμή. Και πρόσθεσε: «Επειδή συνήθως οι δόσεις που παίρνουν οι χρήστες ηρωϊνης είναι νοθευμένες, κάποια στιγμή τους πετυχαίνει μια δόση πιο καθαρή. Βλέπετε, το ασημόχαρτο ή το χαρτάκι που αγοράζουν την ηρωίνη από το λαθρεμπόριο, δεν γράφει πάνω τα συστατικά και την ποσότητα που περιέχει, όπως γίνεται με τα προϊόντα του περιπτέρου της γειτονιάς»… Πρόσθεσε ότι έτσι κι αλλιώς η ηρωίνη νοθεύεται από τους εμπόρους σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό. «Εξαρτάται», είπε, και με τι τη νοθεύουν. Αν τη νοθεύουν με αδρανείς ουσίες, οι ζημιές στον οργανισμό μπορεί να είναι λιγότερες. Αν βάζουν μέσα στην ηρωίνη π. χ πούδρα ή κιμωλία, η ζημιά που προκαλεί η χρήση της είναι λιγότερη από όση αν έβαζαν ζάχαρη άχνη. Οι ουσίες που αναμιγνύουν μπορεί να δημιουργήσουν εμβολές, φλεγμονές και άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας. Αλλά κυρίως οι θανατηφόρες δόσεις δεν είναι από νοθευμένες δόσεις, αλλά από υπερβολικές δόσεις. Η καθαρότερη δόση είναι και πυκνότερη, οπότε για κάποιους χρήστες που είναι συνηθισμένοι σε πιο νοθευμένες, συνεπώς και αραιότερες, μπορεί να τους έρθει υπερβολική. Σε κάθε περίπτωση – κατέληξε –  αυτό που κατά την άποψή μου έχει σημασία να προβάλλεται δημοσιογραφικά, είναι η εναντίωση στη χρήση ναρκωτικών και όχι κατά πόσο κάποιος πέθανε από νοθευμένη ή καθαρή ηρωίνη. Σημασία έχει ότι κάποιος χρήστης είναι υποψήφιος να πεθάνει για εκατό λόγους, είτε γιατί η δόση του είναι νοθευμένη, είτε γιατί είναι ακάθαρτη, είτε γιατί η βελόνα είναι μολυσμένη, είτε γιατί η δόση είναι υπερβολική, άρα μπορεί να πάθει ζημιές και αναπηρίες ή να πεθάνει».

Η «αναβολή υπηρεσιών» του Συνδέσμου Συγγενών

«Τα ναρκωτικά βρίσκονται σήμερα σε πολλά περισσότερα σπίτια από τα προηγούμενα χρόνια, λόγω και της οικονομικής κρίσης, ενώ σήμερα τόσο οι χρήστες όσο και οι συγγενείς τους ζητούν βοήθεια και δεν κρύβουν το πρόβλημα όπως παλιά που υπήρχε στρουθοκαμηλισμός και κρύβονταν πίσω από το δάκτυλο τους για να μην το μάθουν άλλοι συγγενείς ή φίλοι και γνωστοί», μας είπε η δυναμική ακτιβίστρια κατά των εξαρτήσεων Ευρυδίκη Νεοφύτου η πρώτη μητέρα παιδιού θύματος, που μίλησε δημόσια στα ΜΜΕ για την περίπτωση του θανάτου του γιου της από νοθευμένη ηρωίνη. Η κυρία Νεοφύτου υπήρξε ενεργό μέλος του Συνδέσμου Συγγενών και Φίλων Εξαρτημένων Ατόμων Κύπρου που ανακοίνωσε τον Νοέμβριο 2018 στη σελίδα του στο Facebook ότι «οι υπηρεσίες του αναβάλλονται προσωρινά». Σχολίασε με απογοήτευση την εξέλιξη αυτή, λέγοντας ότι «το επόμενο διάστημα, μέσα στον Σεπτέμβρη 2019, θα προσπαθήσουμε να ενεργοποιήσουμε τον Σύνδεσμο, ελπίζοντας σε συνεργασία και με την ΑΑΕΚ  γιατί πολλοί συγγενείς των χρηστών είναι προς το παρόν αποδιοργανωμένοι και αδρανοποιημένοι κι αυτό δεν πρέπει να συνεχιστεί». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο κλειστό πρόγραμμα της Αγίας Σκέπης, που όπως είπε «λειτουργεί πολύ καλά ενόψει και του νέου, πολύ σωστού νόμου που προβλέπει παραπομπή των εξαρτημένων ατόμων  σε θεραπεία, ως εναλλακτική επιλογή, αντί της φυλάκισης».

«Είπα στον δικαστή να τον φυλακίσει»…

Υπενθυμίζουμε την τραυματική εμπειρία της Ευρυδίκης Νεοφύτου, κατοίκου Λακατάμιας, που τον Φεβρουάριο 2004, ανακάλυψε νεκρό στο αυτοκίνητό του, τον 21χρονο γιο της Νεόφυτο, μετά που εκείνος έκανε χρήση νοθευμένης ηρωίνης. Μας μίλησε για το διαζύγιο της από τον σύζυγό της όταν ο Νεόφυτος ήταν 6 χρόνων και ότι «παρόλο που μεγαλώνοντας δεν του έλειπε τίποτε και τα είχε όλα, μπλέχτηκε στην εφηβεία του με μια παρέα χρηστών, που τον χρησιμοποιούσαν για να τους μεταφέρει από διάρρηξη σε διάρρηξη, για τη δόση τους, χωρίς η ίδια να γνωρίζει τίποτε, εκείνη την περίοδο». Πρόσθεσε τα εξής: «Στον στρατό υπηρέτησε για ένα χρόνο στις Καταδρομές, αλλά οι φίλοι του, τον έπεισαν να φύγει από το Σταυροβούνι και να μετατεθεί στο Πυροβολικό, στο Τσέρι και στη συνέχεια, κατάφερε να απολυθεί πρόωρα, χωρίς να συμπληρώσει τη θητεία του. Χρήση ηρωίνης άρχισε να κάνει μετά το στρατό, έξι μήνες πριν πεθάνει. Εκείνο το διάστημα, επανασυνδέθηκε με τον πατέρα του και εργαζόταν μαζί του. Εγώ έμαθα ότι είναι χρήστης, τον Μάϊο 2003, όταν το παραδέχτηκε ο ίδιος, ότι ήταν χρήστης. Προσπάθησα να τον βοηθήσω να απεξαρτηθεί, αλλά στην Αγία Σκέπη δεν τον δέχτηκαν, γιατί πριν πάει εκεί, έκανε χρήση και αρνιόταν να δώσει δείγμα ούρων, ενώ δεν έφερε αποτέλεσμα, ούτε η παρέμβαση που έγινε από το ΚΕΝΘΕΑ. Τον Ιούλιο  2003 και μετά από δική μου έκκληση προς τον Δικαστή, για να του επιβάλει ποινή φυλάκισης, ώστε να μείνει μακριά από τα ναρκωτικά, καταδικάστηκε σε 8 μήνες φυλάκιση, για συμμετοχή σε διαρρήξεις».

Μια θλιβερή μέρα που έβρεχε…

«Τη μέρα της αποφυλάκισής του, 3 Φεβρουαρίου 2004», συνέχισε η κυρία Νεοφύτου, «παρέλαβα τον γιο μου από τη φυλακή, πολύ χαρούμενο που επιτέλους ήταν ελεύθερος, πήγαμε βόλτα με το αυτοκίνητο στην πόλη, επισκεφθήκαμε ψυχολόγο για να του δώσει κουράγιο και το βράδυ προσκαλέσαμε στο σπίτι κάποιους φίλους και συγγενείς, για να γιορτάσουμε την επιστροφή του. Την επόμενη μέρα, ήταν ορισμένη στο Δικαστήριο, μια υπόθεσή του για μια μικρή τροχαία παράβαση. Επίτηδες δεν του έδωσα το κινητό του, για να μην επικοινωνήσει με τους παλιούς φίλους του στη χρήση. Επειδή όμως, δεν μου τηλεφώνησε από το κουρείο όπου θα πήγαινε μετά το Δικαστήριο, ανησύχησα, πήρα το αυτοκίνητο και πήγα στον χώρο των Δικαστηρίων να τον βρω, λίγο πριν τις 12 μεσημέρι. Θυμάμαι έβρεχε πολύ εκείνη τη μέρα και όταν πέρασα έξω από το Δικαστήριο, δίπλα στο υπό ανέγερση – τότε – Ανώτατο, είδα το αυτοκίνητο του, πρόχειρα παρκαρισμένο, με αναμμένη τη μηχανή και τον γιο μου ακίνητο, καθισμένο στη θέση του οδηγού. Κατέβηκα και πλησίασα, με την εντύπωση ότι άκουγε μουσική…το παράθυρο ήταν ανοιχτό, ενώ ήταν σε λειτουργία η θέρμανση και το ραδιόφωνο στο αυτοκίνητο. Πρόσεξα καλύτερα και είδα μελανιασμένα τα χείλη του και κίτρινο το πρόσωπό του. Τον ταρακούνησα, αλλά δεν ανταποκρίθηκε…οπότε άρχισα να φωνάζω για βοήθεια…Προσέτρεξαν αστυνομικοί που βρίσκονταν στο Δικαστήριο, ειδοποιήθηκε ασθενοφόρο…αλλά ήταν αργά. Η έκθεση του ιατροδικαστή για τον θάνατό του, αναφερόταν σε εγκεφαλικό και σε πνευμονικό οίδημα, από νοθευμένη ηρωίνη, που περιείχε μαρμαρόσκονη»…

Δυσκολότερη από τη θεραπεία, η επανένταξη

Ειδικοί στον τομέα της Ψυχικής Υγείας, θεωρούν ότι η κοινωνική αποκατάσταση κι επανένταξη εξαρτημένων χρηστών ναρκωτικών, ιδιαίτερα αν έχουν φυλακιστεί για παραβάσεις του Ποινικού Κώδικα, είναι πιο δύσκολη, ακόμα και από τη θεραπεία. Να αναφέρουμε ότι υπάρχουν σήμερα στην Κύπρο, δύο ιδιωτικά προγράμματα απεξάρτησης και αποκατάστασης – το Κλειστό Πρόγραμμα της Αγίας Σκέπης και το Κέντρο Πρόληψης Μεσόγειος. Σε ό,τι αφορά τον κρατικό τομέα, όπου παρατηρείται ότι απευθύνονται πολύ λίγοι χρήστες, λειτουργεί το Κέντρο Πολλαπλής Παρέμβασης των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και τα Προγράμματα Υποκατάστατων στη Λευκωσία (Γέφυρα) και στη Λεμεσό (Προμηθέας), που περιλαμβάνουν και πρόγραμμα κοινωνικής επανένταξης.

Η Ευρυδίκη Νεοφύτου.

Ο Δρ Κυριάκος Βερεσιές.

Ο Δρ Αργύρης Αργυρίου.