Αναζήτησαν στο…συρτάρι το χαμένο Πρωτόκολλο!

Μόνο στα χαρτιά αναγνωρίζεται το δικαίωμα των παιδιών να είναι μαζί τους οι γονείς τους στις ιατρικές εξετάσεις

ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Στο…συρτάρι του Υπουργείου Υγείας όπου κατέληξε το Πρωτόκολλο για το δικαίωμα των Παιδιών να είναι μαζί τους οι γονείς τους όταν γίνονται ιατρικές εξετάσεις, το αναζήτησαν οι βουλευτίνες της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στη συνεδρία της Δευτέρας 2 Σεπτεμβρίου 2019 αφού δύο χρόνια μετά τη δημιουργία του, δεν έχει ακόμα κοινοποιηθεί τουλάχιστον στα δημόσια, αλλά και στα ιδιωτικά νοσηλευτήρια. «Αποφάσισα την επανάληψη της συζήτησης του θέματος δύο χρόνια μετά, γιατί πληροφορήθηκα από γονείς ότι το Πρωτόκολλο δεν εφαρμόζεται από όλους τους γιατρούς στα δημόσια νοσηλεύτρια», είπε η Πρόεδρος της Επιτροπής βουλευτίνα του ΔΗΣΥ Στέλλα Κυριακίδου, ενώ η βουλευτίνα του ΑΚΕΛ Σκεύη Κουκουμά χαρακτήρισε «κοροϊδία» τον χειρισμό του θέματος, «με τις δεσμεύσεις και υποσχέσεις της Κυβέρνησης να μένουν στο χαρτί». Ιδιαίτερα επικριτική και η επίσης βουλευτίνα του ΑΚΕΛ Ειρήνη Χαραλαμπίδου που τόνισε ότι «είναι υπόλογο το Υπουργείο Υγείας γιατί δεν εφάρμοσε το Πρωτόκολλο και δεν μπορούμε να ερχόμαστε εμείς να καλύπτουμε το κενά του Υπουργείου που δεν κάνει τη δουλειά του». Αναφέρονταν κυρίως στις σχετικές καταγγελίες των μελών της Ομάδας Πρωτοβουλίας Μαζί με το Παιδί μας Κατά την Παροχή Υπηρεσιών Υγείας στην Κύπρο και ιδιαίτερα της παρευρισκόμενης στη συνεδρία Ελένης Σιδερά που ανακίνησε τον        σχετικό δημόσιο διάλογο από το 2015, όταν, όπως δήλωσε μετά τη συζήτηση, απομακρύνθηκε από την αίθουσα του Μακάρειου Νοσοκομείου προκειμένου να τοποθετηθεί ορρός στον γιο της (12 μηνών τότε). «Πηγαινοερχόμαστε δύο χρόνια και είναι προφανές ότι δεν συμφέρει σε κάποιους γιατρούς και δεν θέλουν να προχωρήσουν και προτιμούν να βάλουν το Πρωτόκολλο στο συρτάρι και να παίξουν πελλόν. Εσείς είστε διατεθειμένοι να συνεδριάζετε και να συζητάτε και οι άλλοι να κάνουν τους Κινέζους;», είπε απευθυνόμενη στα μέλη της Επιτροπής στη διάρκεια της συζήτησης. Δήλωσε εμφαντικά  ότι «εμείς θέλουμε να κοινοποιηθεί και εφαρμοστεί το Πρωτόκολλο σε όλα τα νοσηλευτικά ιδρύματα, θέλουμε να μάθουμε γιατί παραμένει στη διακριτική ευχέρεια των ιατρικών λειτουργών αν θα το εφαρμόσουν και θέλουμε να εξασφαλίσουμε την επίβλεψη της εφαρμογής του από κάποιο φορέα, ώστε αυτό να μην καθιστά την προσπάθεια τη δική μας και της Βουλής χωρίς αποτέλεσμα». Συγχαρητήρια στην Ομάδα Πρωτοβουλίας έδωσε με δήλωσή της η Αλεξία Σακαδάκη μέλος της Πολιτικής Επιτροπής του Κινήματος Οικολόγων-Συνεργασία Πολιτών, γιατί όπως επεσήμανε, «έδωσε το έναυσμα να συζητηθεί αυτό το σοβαρό θέμα και τέτοιες πρωτοβουλίες βοηθούν την κοινωνία μας στη βελτίωση των ζητημάτων».

«Ένα τεράστιο θέμα» από την Επίτροπο

Στη διάρκεια της συζήτησης η – απερχόμενη – Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδα Κουρσουμπά δήλωσε σχετικά μεταξύ άλλων:  «Από τον Ιούνιο 2018 είχα γραπτή απάντηση σε δική μου επιστολή, εκ μέρους του Υπουργείου Υγείας και της Γενικής Διευθύντριας, ότι οριστικοποιήθηκε το Πρωτόκολλο και ότι θα στελνόταν σε όλα τα δημόσια και ιδιωτικά νοσηλευτήρια και θα λαμβάνονταν όλα εκείνα τα μέτρα ώστε να περιέλθει σε γνώση των παρόχων υγείας και να εφαρμόζεται. Δυστυχώς δεν έχει γίνει αυτό. Οι εκπρόσωποι του Μακάρειου Νοσοκομείου, του κατ’ εξοχήν ιατρικού νοσηλευτηρίου παιδιών δεν είχαν γίνει κοινωνοί του Πρωτοκόλλου και αυτό είναι ένα τεράστιο θέμα». Η κυρία Κουρσουμπά αναφερόταν στον κυβερνητικό Παιδοψυχίατρο Δρα Κωνσταντίνο Λαζάρου που ανέφερε στη συνεδρία ότι «δεν είχε καμιά σχετική ενημέρωση» και στην Παιδίατρο στο Μακάρειο Νοσοκομείο Δρα Μαρία Πέτρου που επιβεβαίωσε ότι «δεν έχουμε επίσημη ενημέρωση στο Μακάρειο Νοσοκομείο για το Πρωτόκολλο, από το Υπουργείο Υγείας». Παρούσα στη συνεδρία ήταν και η εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας Δρ Ζήνα Ζήνωνος που όταν ρωτήθηκε από τη Στέλλα Κυριακίδου γιατί το Πρωτόκολλο δεν κοινοποιήθηκε σε όλα τα δημόσια νοσηλευτήρια και τα παιδιατρικά τμήματα όπως είχε υποσχεθεί η Δρ Μαρία Κολιού εκ μέρους της Γενικής Διευθύντριας Ιατρικών Υπηρεσιών, περιορίστηκε να πει ότι «…είναι μια δύσκολη περίοδος αναδιοργάνωσης των Υπηρεσιών…», ενώ παίρνοντας το λόγο σε άλλο σημείο είπε ότι  «υπήρχαν διαφωνίες από τους Παιδίατρους ως προς τις αποφάσεις στο Πρωτόκολλο…».

Δεν απέδωσε η…μελέτη στα θρανία

Η Στέλλα Κυριακίδου ανακοίνωσε πάντως ότι η Επιτροπή θα στείλει επιστολή στον Υπουργό και στη Γενική Διευθύντρια του Υπουργείου Υγείας με την οποία θα τους καλούν να ενημερώσουν την Επιτροπή στην επόμενη συνεδρίαση για το θέμα, σε τρεις βδομάδες. Να υπενθυμίσουμε ότι στην προηγούμενη συζήτηση του θέματος στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 3 Απριλίου 2017, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας Δρ Χαράλαμπος Χαριλάου είχε πει χαρακτηριστικά ότι «έγινε πολλή δουλειά για το Πρωτόκολλο, γιατί χρειαζόταν πολλή μελέτη – δηλαδή καθίσαμε στα θρανία στο τέλος της ημέρας, να μελετήσουμε βιβλιογραφία και άλλα δεδομένα». Είχε προσθέσει ότι «έγινε το πρώτο βήμα και το επόμενο στάδιο είναι η ενημέρωση των γονιών και των επαγγελματιών υγείας, για υιοθέτηση και εφαρμογή αυτού του Πρωτοκόλλου σε όλα τα δημόσια νοσηλευτήρια».

Το θέμα πρωτο-συζητήθηκε στην Επιτροπή στις 27 Ιουνίου 2016, μετά από έγγραφη καταγγελία μητέρων, εναντίον αυτής που αποκάλεσαν «απαρχαιωμένη τακτική απομάκρυνσης της μητέρας ή/και του πατέρα ή/και φροντιστή, από το δωμάτιο στο οποίο πρόκειται να διενεργηθεί ιατρική πράξη σε ανήλικο, στα δημόσια νοσοκομεία της  Κύπρου». Στη συνεδρία είχαν προσκληθεί και μιλήσει η Ελένη Σιδερά και η Άννα Κουζαλή.

Η εκ των προτέρων ενημέρωση

Το Πρωτόκολλο για Επαγγελματίες Υγείας σε σχέση με την παρουσία γονέων κατά τη διενέργεια ιατρικών εξετάσεων σε ανήλικα παιδιά, θέτει ως στόχο του την εξοικείωση των παιδιών με τις διαδικασίες που απαιτούνται, τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια των ιατρικών πράξεων. Ανάμεσα στους στόχους του είναι επίσης «η εκ των προτέρων ενημέρωση τους, για το τι θα ακολουθήσει, με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία και το βαθμό ωριμότητας τους. Η ενημέρωση των γονιών για να είναι σε θέση να προετοιμάσουν επαρκώς τα παιδιά τους. Η διασφάλιση της παρουσίας των γονιών εκεί κατά τη διάρκεια της διενέργειας μιας ιατρικής πράξης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μείωση του άγχους που βιώνει ένα παιδί και ταυτόχρονα, στην καταπράυνση του πόνου του». Ως νομικό πλαίσιο εφαρμογής του Πρωτοκόλλου, αναφέρονται η Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών και οι Νόμοι περί των Δικαιωμάτων του Παιδιού και περί της Κατοχύρωσης και της Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ασθενών.

Το υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας

Αναφέρονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα, στην εισαγωγή του Πρωτοκόλλου: «Η Υγεία στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού προσεγγίζεται με την ευρύτερη έννοια του όρου, δηλαδή, ως η κατάσταση πλήρους φυσικής, νοητικής και κοινωνικής ευημερίας και όχι, απλώς, ως η απουσία ασθένειας. Τα άρθρα 24 της Σύμβασης και του περί της Συμβάσεως περί των Δικαιωμάτων του Παιδιού (Κυρωτικός) Νόμος του 1990, αναφέρονται στο δικαίωμα του παιδιού να απολαμβάνει το υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας και να τυγχάνει των διευκολύνσεων ιατρικής περίθαλψης και αποκατάστασης της υγείας του. Τα περισσότερα παιδιά, κάποια στιγμή κατά την παιδική ηλικία, χρειάζεται να υποστούν ένα ιατρικό τεστ, μια εξέταση, μια διαγνωστική επέμβαση όπως αιμοληψία, εμβόλιο, χορήγηση ένεσης και τοποθέτηση ενδοφλέβιου καθετήρα για χορήγηση υγρών. Τα παιδιά πολύ συχνά δεν είναι εξοικειωµένα και βιώνουν έντονο άγχος, ακόµη και µε τις απλές ιατρικές πράξεις, ενώ κάποιες από αυτές, υπό συγκεκριµένες συνθήκες µπορεί να εξελιχθούν σε επώδυνες και τραυµατικές εµπειρίες. Ο φόβος εξάλλου και ο τυχόν πόνος κατά τη διενέργεια των ιατρικών εξετάσεων, µειώνει συχνά τη δυνατότητα συνεργασίας του παιδιού και δυσχεραίνει την παροχή της αναγκαίας ιατρικής φροντίδας και συνεπώς το έργο του ιατρικού ή νοσηλευτικού προσωπικού».

Να περιορίζονται αρνητικά συναισθήµατα

«Για να αµβλυνθούν οι δυσµενείς αυτές συνέπειες», συνεχίζει το κείμενο του Πρωτοκόλλου, «οι ειδικοί στο χώρο της υγείας συγκλίνουν όλο και περισσότερο στην άποψη ότι πρέπει να καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια, προκειµένου να περιορίζονται τα αρνητικά αυτά συναισθήµατα των παιδιών κατά τη διάρκεια των ιατρικών πράξεων και των νοσηλευτικών διαδικασιών, µε την αξιοποίηση µέσων απόσπασης της προσοχής και, κυρίως, µε την υποστηρικτική/καθησυχαστική παρουσία του γονέα. Ειδικά για τις αιµοληψίες, η Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας προτρέπει την ενθάρρυνση της συµµετοχής των γονέων, µε την υιοθέτηση καλών πρακτικών από το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Παράλληλα, στις συστάσεις της Αµερικανικής Παιδιατρικής Ακαδηµίας αναγνωρίζεται η κοµβική σηµασία του θεσµού της «οικογενειοκεντρικής» φροντίδας (family-centered care) που επικρατεί σταδιακά στο πλαίσιο της παροχής ιατρικών υπηρεσιών, και περιλαµβάνεται σαφής οδηγία για υποστήριξη της παρουσίας του γονέα ακόµη και στα επείγοντα περιστατικά. Στο ίδιο ακριβώς πνεύµα άλλωστε κινούνται οι αναλυτικότερες συστάσεις (Policy Statement) της Committee on Hospital Care και του Institute for Patient and Family – Centered Care της ίδιας Ακαδηµίας, σχετικά µε τον ρόλο του παιδιάτρου στο πλαίσιο της παροχής φροντίδας εστιασµένης στον ασθενή και στην οικογένεια.  Συγκεκριμένα, μεταξύ των συστάσεων αναφέρεται ότι, «οι γονείς ή οι κηδεμόνες θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να παρίστανται μαζί με το παιδί τους στις ιατρικές πράξεις και να λαμβάνουν υποστήριξη πριν και μετά τη διαδικασία» και «οι οικογένειες θα πρέπει να ενθαρρύνονται ισχυρά, ώστε να παρευρίσκονται κατά τη νοσηλεία του παιδιού τους και οι παιδίατροι θα πρέπει να συμβάλλουν, ώστε να αναγνωρίζεται μεταξύ των παρόχων ιατρικής φροντίδας, η σημασία της παρουσίας της οικογένειας».

Φύλο, ηλικία και αίτιο της εισαγωγής

Σύμφωνα με το Πρωτόκολλο, «ο βοηθητικός ρόλος της συµµετοχής των γονέων/συνοδών στις περισσότερες ιατρικές πράξεις, µε στόχο την καλύτερη δυνατή διαχείριση του παιδιατρικού πόνου, φαίνεται να κερδίζει έδαφος και να αναγνωρίζεται επομένως σταδιακά στη σχετική θεωρία, ενώ τεκμηριώνεται ερευνητικά κατά τα τελευταία χρόνια. Στους παράγοντες που επηρεάζουν την επίδραση της συµµετοχής του γονέα, συγκαταλέγονται το φύλο, η ηλικία του παιδιού και το αίτιο της εισαγωγής. Επομένως, γονείς και επαγγελματίες υγείας, χρειάζεται να κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους για να απαλύνουν τον πόνο των παιδιών κατά την διάρκεια αυτών των διαδικασιών. Τα παιδιά, μικρά και μεγάλα, που μιλούν ή ακόμα όχι, έχουν το δικαίωμα να αντιμετωπίζουν τον λιγότερο δυνατό πόνο και δυσφορία κατά την διάρκεια εξετάσεων και δοκιμασιών. Οι γονείς είναι καλό να είναι ενημερωμένοι και προετοιμασμένοι για αυτές τις καταστάσεις, να γνωρίζουν τους τρόπους που μπορεί να μειωθεί η ανησυχία του παιδιού, ο πόνος και το άγχος του».

Καταρχήν ευεργετική παρουσία

Προστίθεται στο Πρωτόκολλο, ότι «με βάση τις πιο πάνω επιστημονικές παραδοχές, η παρουσία του γονέα/συνοδού κατά την τέλεση ιατρικών πράξεων στο παιδί, θα πρέπει να θεωρείται καταρχήν ευεργετική και, ως εκ τούτου, να επιτρέπεται και να ενθαρρύνεται από τους επαγγελματίες υγείας, εφόσον δεν αποκλείεται για συγκεκριμένους λόγους. Η θέσπιση του νομικού πλαισίου ή και η εφαρμογή πρωτοκόλλων για τα δικαιώματα των παιδιατρικών ασθενών έχει σημαντικό όφελος, καθώς η κάθε πλευρά γνωρίζει εκ των προτέρων τι να πράξει και τι να παραλείψει και συνεπώς περιορίζει κάθε δυσλειτουργία στο χώρο της υγείας, όπως συγκρούσεις και τριβές και μειώνει κάθε κλίμα ανασφάλειας».

Παραθέτοντας τις διαδικασίες πριν από την εξέταση, το Πρωτόκολλο αναφέρεται στα εξής:

*Επεξήγηση με απλά και κατανοητά λόγια στους γονείς και στο παιδί, του λόγου για τον οποίο θα γίνει η εξέταση και ποιο όφελος θα προκύψει από αυτήν.

*Περιγραφή του τόπου όπου θα γίνει η εξέταση, τι περίπου θα συμβεί, τι περίπου θα νιώσει το παιδί.

*Απαντήσεις με σαφήνεια και κατανοητή γλώσσα σε τυχόν ερωτήσεις, τόσο του παιδιού, όσο και του γονέα.

*Όσο πιο μεγάλο είναι το παιδί (σχολικής ηλικίας και έφηβοι), οι επεξηγήσεις πρέπει να γίνονται δυο τρεις μέρες πριν την εξέταση, ενώ όσο πιο μικρό είναι το παιδί, οι επεξηγήσεις πρέπει να γίνονται αμέσως πριν την επέμβαση».

Σωματική επαφή με τους γονείς

«Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, οι γονείς είναι καλό να είναι παρόντες και μαζί με το παιδί τους, ανεξάρτητα από ηλικία», τονίζεται στο κείμενο και προστίθεται: «Ενθάρρυνση της παρουσίας των γονέων κατά την διάρκεια της εξέτασης και κατάλληλης καθοδήγησης της μητέρας/πατέρα, στο πως θα βοηθήσουν το παιδί τους. Ακόμα και αν μετά από ενθάρρυνση και προετοιμασία η μητέρα νιώθει ότι δεν μπορεί να παρευρίσκεται, είναι σημαντικό να ενθαρρύνεται η παρουσία άλλου προσώπου, που είναι οικείο στο παιδί. Η συντριπτική πλειονότητα των εξετάσεων, μπορεί και πρέπει να γίνουν με το παιδί σε σωματική επαφή με τους γονείς του: στην αγκαλιά, ή τουλάχιστον κρατώντας το χέρι του παιδιού. Ο μητρικός θηλασμός κατά τη διάρκεια μιας επώδυνης για το παιδί διαδικασίας ή αμέσως μετά, έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον πόνο και το κλάμα του παιδιού και πρέπει να ενθαρρύνεται από τους επαγγελματίες υγείας. Ο εμβολιασμός για παράδειγμα, μπορεί να γίνεται με το μωρό αγκαλιά στο στήθος της μαμάς του».

Έλεγχος και μικρές, έστω, επιλογές

«Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας», επισημαίνεται στο Πρωτόκολλο, «είναι σημαντικό το παιδί να αισθανθεί ότι διατηρεί κάποιον έλεγχο, έστω μικρών επιλογών: πού θέλει να κάτσει; Πώς θέλει να κάτσει; Θέλει να κοιτάξει την βελόνα ή όχι; Πώς θέλει να αποσπαστεί η προσοχή του; Εάν το παιδί κλάψει κατά τη διάρκεια της εξέτασης, είναι σημαντικό γονείς και επαγγελματίες υγείας, να το κάνουν να νιώσει με τα λόγια τους ότι είναι εντάξει που κλαίει, ότι δεν είναι κακό».

Λόγοι αποκλεισμού από τη διαδικασία

Το Πρωτόκολλο καταλήγει αναφέροντας ότι «ο αποκλεισμός του γονέα ή συνοδού του παιδιού, θα πρέπει να μπορεί να λαμβάνει χώρα µόνο µε ειδική κατά περίπτωση αιτιολόγηση εκ µέρους των επαγγελματιών υγείας και για τους ακόλουθους λόγους:

*Για λόγους ασφάλειας του παιδιού (όταν υπάρχει υπόνοια ή καταγγελία ότι το παιδί κακοποιείται από τους γονείς του και η εξέταση αφορά την κακοποίηση).

*Κάτω από αυτές τις συνθήκες οι Επαγγελματίες Υγείας θα πρέπει να συνεργάζονται με τον Οικογενειακό Σύμβουλο ή τον Λειτουργό Κοινωνικών Υπηρεσιών που παρακολουθεί την περίπτωση.

*Όταν η παρουσία τους, επιβαρύνει την ψυχολογική κατάσταση του παιδιού ή δυσχεραίνει τη συνεργασία του, παρεμποδίζοντας τις ενέργειες των ιατρών και των νοσηλευτών.

*Μετά από επιθυμία του/της εφήβου, που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, ανάλογα µε την ηλικία και την ωριμότητα ου/της».

*Σε επεμβατικές ιατρικές πράξεις όπως οσφυονωτιαία παρακέντηση, βιοψίες οργάνων ή χειρουργικές επεμβάσεις. Στις επεμβάσεις αυτές η αυτοσυγκέντρωση που απαιτείται να έχει ο γιατρός είναι πολύ μεγαλύτερη και δεν θα πρέπει να διασπάται η προσοχή του με εκφράσεις ή επιφωνήματα των παρισταμένων γονέων, καθότι μερικές φορές οι γονείς λόγω του συναισθηματικού του φόρτου από την ασθένεια του παιδιού τους, είναι αρκετά αναστατωμένοι και δεν μπορούν να συμπεριφέρονται ψύχραιμα, κάτι που δεν είναι προς όφελος του άρρωστου παιδιού. Εξάλλου ο χώρος στον οποίο συχνά επιτελούνται οι ιατρικές αυτές πράξεις επιβάλλεται να διατηρείται άσηπτος και επομένως θα πρέπει να περιορίζεται ο αριθμός των παρευρισκομένων ατόμων. Επιπλέον σε κάποιες από αυτές τις ιατρικές πράξεις, π. χ. οσφυονωτιαία παρακέντηση επιβάλλεται να διατηρείται το παιδί σε συγκεκριμένη στάση και επομένως να μην είναι δυνατή η παραμονή του στην αγκαλιά της μητέρας του. Γι’ αυτό και επιβάλλεται σαν τελικό συμπέρασμα, τον τελευταίο λόγο στην απόφαση αν θα παρίστανται ή όχι οι γονείς κατά τις ιατρικές πράξεις να τον έχει ο θεράπων ιατρός ο οποίος θα κρίνει πάντοτε σε συνεννόηση με τους γονείς του παιδιού και με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού».

Οι επεμβατικές ιατρικές πράξεις

Να σημειώσουμε ότι η τελευταία πρόνοια που αφορά τις επεμβατικές ιατρικές πράξεις όπως οσφυονωτιαία παρακέντηση, βιοψίες οργάνων ή χειρουργικές επεμβάσεις ως επιπρόσθετους λόγους αποκλεισμού των γονιών από τη διαδικασία, προστέθηκε στο Πρωτόκολλο μετά από παρέμβαση της Διευθύντριας Ιατρικών Υπηρεσιών, μέσω της Βοηθού Διευθύντριας της Παιδιατρικής Κλινικής του Μακάρειου Νοσοκομείου Δρα Μαρίας Κολιού και της Δρα Φροσούλας Θεοκλέους, όπως αναφέρει η Δρ Κολιού σε σχετική επιστολή της προς την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδα Κουρσουμπά. Στην επιστολή της ημ. 15 Ιουνίου 2018 η Δρ Κολιού διαβεβαίωνε ότι «το Πρωτόκολλο στην ολοκληρωμένη του μορφή θα κυκλοφορήσει στα δημόσια και ιδιωτικά νοσηλευτήρια καθώς και μέσω του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου στους ιδιώτες Παιδιάτρους», κάτι που δεν έγινε ακόμα, μετά από περισσότερο από ένα χρόνο, όπως αποκαλύφθηκε στη συνεδρία της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής της 2ας Σεπτεμβρίου 2019…

Αριστερά η Ελένη Σιδερά και η Νικολίνα Σολωμού στη συνεδρία της Δευτέρας όπου εκπροσώπησαν τους γονείς.

Φώτο: Φωτογραφία της  Ομάδας Πρωτοβουλίας Μαζί με το Παιδί μας Κατά την Παροχή Υπηρεσιών Υγείας στην Κύπρο.