Από το νηπιαγωγείο στο Δημοτικό…το πιο κρίσιμο στάδιο στη ζωή του παιδιού

Η μετάβαση από το νηπιαγωγείο στο Δημοτικό θεωρείται πολύ κρίσιμο στάδιο στη ζωή του παιδιού. Κατά την περίοδο αυτή το παιδί βιώνει δύο διαστάσεις μετάβασης: αλλαγή σχολικής βαθμίδας και αναπτυξιακή αλλαγή. Αυτή η σημαντική αλλαγή στη ζωή των παιδιών,  δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη από τους γονείς στους οποίους συνήθως προκαλεί σκέψεις, προβληματισμούς και συναισθήματα. Πολλές φορές τα στοιχεία αυτά είναι έντονα και αυξάνονται όσο πλησιάζει ο χρόνος της μετάβασης. Η παιδοψυχολόγος Δώρα Παπαγεωργίου μας δίνει χρήσιμες συμβουλές για να την προετοιμασία των παιδιών από το νηπιαγωγείο στο Δημοτικό.

Με ποιο τρόπο γίνεται η μετάβαση του παιδιού από το νηπιαγωγείο στο Δημοτικό;

Καταρχήν να πούμε πως η προετοιμασία του παιδιού για την αναγκαία αλλαγή περνά μέσα από την προετοιμασία των γονιών. Αποτελεί μια ολόκληρη διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει όλες τις περιπλοκές που συνεπάγεται μια αλλαγή. Είναι μια μετάβαση  από το γνώριμο στο άγνωστο, που προκαλεί πολλά ερωτηματικά στους γονείς για το πώς θα εξελιχθεί. Δηλαδή κατά πόσο το παιδί τους θα μπορέσει να προσαρμοστεί, να ανταποκριθεί μαθησιακά και κοινωνικά και, τελικά, αν θα τα καταφέρει να προσαρμοστεί και αν συνακόλουθα θα είναι χαρούμενο. Παράλληλα προκαλεί κάποια συναισθήματα, όπως ανησυχία, κάποιες φορές φόβο και άγχος.

Πώς οι γονείς μπορούν να διαχειριστούν αυτή την κατάσταση;

Αρχικά θα πρέπει να προσπαθήσουν να είναι ήρεμοι. Να διαχειριστούν τα δικά τους συναισθήματα, χωρίς να τα μεταδώσουν στα παιδιά τους. Η συνεννόηση μεταξύ των δύο γονιών είναι αναγκαία και υποβοηθητική.

Η επιλογή του σχολικού πλαισίου γίνεται από τους γονείς. Δεν πρέπει να μεταθέσουν μια τέτοια ευθύνη στο παιδί. Βέβαια είναι σημαντικό να λαμβάνουν υπόψη την πραγματικότητα του παιδιού. Οι ανάγκες κάθε παιδιού, όπως και κάθε οικογένειας, είναι διαφορετικές.

Η μεγάλη ανησυχία των γονιών είναι κατά πόσο το παιδί θα καταφέρει να αντεπεξέλθει σε αυτή τη μετάβαση. Αυτό εξαρτάται από την ετοιμότητα του παιδιού γι’ αυτή τη μετάβαση, η οποία βασίζεται σε μια σειρά από παράγοντες, όπως η γλωσσική και η γνωστική ανάπτυξη, η συναισθηματική ωριμότητα και οι δεξιότητες  (κοινωνικές, συναισθηματικές, αδρές και λεπτές δεξιότητες).

Προτεραιότητα των γονιών θα πρέπει να είναι η ενδυνάμωση του παιδιού γι’ αυτή την μετάβαση. Πρέπει να αφιερώσουν χρόνο στο παιδί για την απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων, με υπομονή και θετικότητα. Πρέπει να αρχίσουν με την οργάνωση ενός σταθερού καθημερινού προγράμματος της οικογένειας, το οποίο κτίζεται με τη συμμετοχή του παιδιού. Πρέπει να περιλαμβάνει ρουτίνες, όρια και κανόνες, αλλά και αγάπη, χαρά και αλληλοσεβασμό.

Βάζουμε στόχους δηλαδή…

Ακριβώς. Στόχος είναι να βοηθήσουν το παιδί να γίνει ανεξάρτητο και υπεύθυνο στην καθημερινότητά του (τουαλέτα, φαγητό, ντύσιμο, καθαριότητα, ύπνος κλπ). Να μπορεί να αποχωρίζεται τους γονείς, να συμμετέχει σε δραστηριότητες με συνομήλικούς του, να περιμένει, να αντέχει την απογοήτευση, να αποδέχεται να χάνει, να ακολουθεί κανόνες, να ολοκληρώνει εργασίες.

Μεταξύ άλλων, να υποστηρίζουν κάθε πρωτοβουλία του για πράγματα που προσπαθεί να κάνει μόνο του  και να του δείχνουν ότι πιστεύουν ότι μπορεί να τα καταφέρνει. Πρέπει να δημιουργήσουν ευκαιρίες και να προσφέρουν εμπειρίες μέσα από παιχνίδια, αποδράσεις στη φύση για ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων (τρέξιμο, σκαρφάλωμα, ποδήλατο κλπ) και ευκαιρίες για καλό χειρισμό μικρών και λεπτών αντικειμένων (ψαλίδι, πινέλο, ζυμάρι, μολύβι).

Βοηθά επίσης η καθημερινή ανάγνωση, διήγηση και συζήτηση παραμυθιών, με την ενεργητική συμμετοχή του παιδιού, καθώς επίσης παιχνίδια με λέξεις, αναγνώριση γραμμάτων/φωνημάτων με τα οποία αρχίζει μια λέξη και εντοπισμός λέξεων που αρχίζουν με τέτοια γράμματα/φωνήματα. Βοηθούν τέλος τα παιχνίδια ομαδοποίησης, σειροθέτησης, παιχνίδια με αριθμούς και ενδυνάμωσης της μνήμης.

Σε ότι αφορά τις συναναστροφές με άγνωστα παιδιά, πως διαχειριζόμαστε την «κατάσταση» για τις νέες τους φιλίες;

Η αλληλεπίδραση με συνομήλικους είναι πρωταρχικής σημασίας. Οργανώνουμε συχνά συναντήσεις με άλλα παιδιά για να τους δώσουμε την ευκαιρία να παίξουν, να μοιραστούν, να περιμένουν τη σειρά τους. Βοηθούμε το παιδί να μάθει να ακούει, αλλά και να εκφράζει με σαφήνεια αυτό που θέλει. Το βοηθούμε επίσης να εκφράζει τα συναισθήματα του, να κατανοεί τα συναισθήματα των άλλων και να μπορεί να τους βοηθά όταν έχουν ανάγκη, δείχνοντας έτσι σημάδια ενσυναίσθησης.

Η μετάβαση από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό είναι μια αναπόφευκτη αλλαγή στη ζωή του παιδιού, αλλά και των γονιών. Όπως και πολλές άλλες αλλαγές, χρειάζεται υπομονή και θετικότητα από όλους.

Είναι βοηθητικό να κουβεντιάζουμε με το παιδί για το νέο σχολείο, μιλώντας με πειστικότητα, λέγοντάς του αλήθειες και αποφεύγοντας τις υπερβολές. Οι αναφορές στο νέο σχολείο, καθώς και οι πληροφορίες για το τι σημαίνει «δημοτικό», «μαθήματα» κλπ, πρέπει να ανταποκρίνονται στις απορίες του ιδίου του παιδιού, χωρίς να του δημιουργούν επιπλέον σύγχυση και ανησυχία. Αφήνουμε το παιδί να εκφράσει τις ανησυχίες και τις απορίες του, δεν τις υποτιμούμε και δεν γελούμε μαζί του. Του δίνουμε τις απαραίτητες πληροφορίες και του δείχνουμε πώς μπορεί να διαχειριστεί τις ανησυχίες του.

Βασικές προϋποθέσεις για ομαλή μετάβαση είναι η θετική στάση των γονιών απέναντι στο σχολείο και στους εκπαιδευτικούς. Είναι  η δέσμευση τους ότι θα είναι δίπλα στο παιδί σε αυτή τη διαδρομή. Είναι η υπομονή και η επιείκεια που πρέπει να δείχνουν, καθώς και η προσαρμογή των προσδοκιών τους με τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντά του.

Επίσης η δημιουργία ενός ήρεμου οικογενειακού περιβάλλοντος, καθώς και οι κατάλληλες συνθήκες μελέτης, κατά την οποία ο γονιός θα έχει ενεργητική παρουσία, βοηθώντας το παιδί να μάθει να οργανώνεται, να διαχειρίζεται το χρόνο του, να μελετά. Σε καμιά περίπτωση δεν θα πρέπει ο γονιός υποκαθιστά το παιδί και να κάνει τις δικές του υποχρεώσεις.

Εύλογα, σε περίπτωση που ένα παιδί παρουσιάζει δυσκολίες οι οποίες δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από τους γονείς, η εμπλοκή ειδικών είναι αναγκαία.

Θα ήθελα να μας σκιαγραφήσετε την ψυχολογία ενός παιδιού που μεταβαίνει από το το νηπιαγωγείο στο Δημοτικό

Τα παιδιά, ιδιαίτερα σε μικρές ηλικίες, μαθαίνουν μέσα από τη μίμηση. Οι γονείς είναι τα πρώτα πρότυπα των παιδιών. Ως εκ τούτου, η συμπεριφορά των γονιών και η σχέση που κτίζουν με τα παιδιά τους, είναι καθοριστική στην ανάπτυξή τους και στην ψυχική τους ανθεκτικότητα. Τα εφόδια που παίρνουν τα παιδιά μέσα από τη σχέση και την επικοινωνία με τους γονείς τους, καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την ικανότητά τους να πιστέψουν στον εαυτό τους και να καταφέρουν να διαχειριστούν τις διάφορες αλλαγές που θα έχουν στη ζωή τους.

Καταλήγοντας, η επιτυχία του γονιού εξαρτάται από τον ίδιο. Αν θα διαχειριστεί σωστά την αλλαγή στη ζωή του παιδιού του, αν θα είναι δίπλα του, αν θα πιστέψει στο παιδί του, αν θα αποδεχθεί τις πραγματικότητές του.

Της Νικολέτας Χρήστου