Σε τοξικό κλίμα οι συνομιλίες

Στη Νέα Υόρκη μεταφέρεται τις επόμενες μέρες το θέατρο των διεργασιών για το Κυπριακό. Διεργασίες που αρχικά στόχο έχουν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για επανέναρξη των συνομιλιών για λύση του προβλήματος. Βασική προϋπόθεση η συμφωνία στους όρους αναφοράς, στόχος όχι και τόσο εύκολος.

Του Αντώνη Άσσου

Παρόλο που η απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Τζέιν Χολ Λουτ, κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στην Κύπρο όπου παρέμεινε σχεδόν μια βδομάδα, βοήθησε τα δυο μέρη να καλύψουν μεγάλο μέρος του δρόμου προς τη συμφωνία των όρων αναφοράς, εντούτοις η προσπάθεια έμεινε μισοτέλειωτη. Προσμονή κι ελπίδα είναι η ολοκλήρωση της προσπάθειας κατά την παραμονή του Προέδρου Αναστασιάδη και του Μουσταφά Ακκιντζί στη Νέα Υόρκη. Εκεί όπου θα έχουν την ευκαιρία να συνομιλήσουν και κατ΄ ιδίαν, αλλά και σε κοινή συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες. Κι ασφαλώς παράλληλα θα διεξάγονται παρασκηνιακές και μη, επαφές και άλλων παραγόντων που είναι σε θέση να επηρεάσουν τις εξελίξεις.

Διαφορετικές διαπραγματεύσεις θέλει ο Γκουτέρες

Ο στόχος της επίτευξης συμφωνίας στους όρους αναφοράς δεν είναι εύκολη υπόθεση καθώς οι προσπάθειες καταβάλλονται σε νοσηρό έως τοξικό περιβάλλον και μόνο η επιμονή και η αποφασιστικότητα του Γκουτέρες είναι δυνατόν να ανατρέψει το κλίμα αυτό. Ήδη ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ έδωσε δείγμα των προθέσεών του με τις προχθεσινές δηλώσεις του. Αφού εξέφρασε την ελπίδα να μπορέσουν να ξεκινήσουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις στο Κυπριακό, οι οποίες αυτή τη φορά να είναι, όπως είπε, διαφορετικές από το παρελθόν, ο Αντόνιο Γκουτέρες που μιλούσε σε δημοσιογραφική διάσκεψη που παραχώρησε με την ευκαιρία της έναρξης της 74ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ανέφερε.

«Το μήνυμά μου είναι πως είναι πολύ σημαντικό να έλθουν ταχέως σε συμφωνία στους όρους αναφοράς για να μπορέσουμε να ξεκινήσουμε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, οι οποίες αυτή τη φορά να είναι διαφορετικές από το παρελθόν. Αυτό είναι το μήνυμά μου σ’ όλους τους ηγέτες που θα συναντήσω. Είναι καιρός να συμφωνήσουμε τουλάχιστον στους όρους αναφοράς, στη βάση του έργου που έγινε, κυρίως στο Κραν Μοντανά. Γιατί πιστεύω σθεναρά ότι η πολιτική διαδικασία χρειάζεται να επανεκκινήσει».

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ εξήγησε ότι αυτό είναι επίσης πολύ σημαντικό και για τα μέρη.

«Βλέπω αρκετή ανυπομονησία, από το Συμβούλιο Ασφαλείας, λόγω του γεγονότος ότι δεν υπάρχει πρόοδος και πιστεύω ότι υπάρχουν πολύ καλοί λόγοι για να καταλάβουν τα μέρη ότι θα πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία, τουλάχιστον στους όρους αναφοράς», συμπλήρωσε.

Η εμμονή του Γενικού Γραμματέα και η επίκληση της «ανυπομονησίας» του Συμβουλίου Ασφαλείας του Διεθνούς Οργανισμού, δημιουργεί κάποιες ελπίδες ότι κάτι καλό μπορεί να προκύψει τη φορά αυτή. Ωστόσο οι ενέργειες της Τουρκίας, αλλά και οι συνεχείς δηλώσεις εκ μέρους της Άγκυρας και μέρους της τουρκοκυπριακής ηγεσίας που θέλουν να πείσουν ότι το Κυπριακό όπως το ξέραμε ως τώρα δεν υπάρχει, γεννά αμφιβολίες αν η προσπάθεια του Γκουτέρες θα φέρει αποτέλεσμα.

Η κίνηση για άνοιγμα της Αμμοχώστου, το ερευνητικό πρόγραμμα της Τουρκίας στις θάλασσες γύρω από την Κύπρο, αλλά και γεγονότα όπως αυτό με τη σύλληψη δυο Ελληνοκυπρίων γυναικών στη Μόρφου και το περιστατικό με τον νεαρό που κατέβασε την τουρκική σημαία στη Λύση και τις τουρκικές αντιδράσεις που επακολούθησαν, δεν είναι εύκολο να αποσυνδεθούν από τις εξελίξεις. Κι ασφαλώς δεν βοηθούν τις προσπάθειες για επανέναρξη του διαλόγου. Όπως ασφαλώς δεν βοηθούν και οι εκ των προτέρων όροι που έχουν να κάνουν με την ουσία του Κυπριακού.

Πάντως διάχυτη είναι η εντύπωση ότι ο Γενικός Γραμματέας αυτή τη φορά θα επιμείνει να φέρει τις δύο πλευρές στο τραπέζι των συνομιλιών για συζήτηση των καυτών πτυχών του προβλήματος και σε περίπτωση που δεν ικανοποιηθεί από τη στάση και την ανταπόκρισή τους, θα προχωρήσει ακόμα και σε απόδοση ευθυνών.

Αυτό μπορεί να το διαβάσει κανείς και πίσω από τις γραμμές της σύντομης δήλωσής του η οποία στη Λευκωσία χαρακτηρίζεται από κυβερνητικούς κύκλους συμπυκνωμένη σε νόημα και με μηνύματα προς την Άγκυρα.

Αντίθετα με δηλώσεις τους στελέχη του ΑΚΕΛ υποδείκνυαν χτες ότι τα μηνύματα Γκουτέρες έχουν αποδέκτες και τις δυο πλευρές. Ενδεικτικά ο εκπρόσωπος Τύπου του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου ανέφερε χτες ότι η δήλωση του ΓΓ του ΟΗΕ για το Κυπριακό επιβεβαιώνει την ανάγκη να καταλήξουν ταχέως οι δύο ηγέτες στους Όρους Αναφοράς προκειμένου να προχωρήσουμε στην επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Εξέφρασε ακόμα τη θέση ότι η κυβέρνηση, οι πολιτικές δυνάμεις, όλοι οι Κύπριοι πρέπει να διαγνώσουν σωστά τις μηνύματα πίσω από τις αναφορές του ΓΓ του ΟΗΕ για ανυπομονησία του Συμβουλίου Ασφαλείας να επαναρχίσει η διαδικασία αλλά και ότι «υπάρχουν πολύ καλοί λόγοι για να καταλάβουν τα μέρη ότι θα πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία, τουλάχιστον στους Όρους Αναφοράς».

«Αυτά συνιστούν ηχηρά μηνύματα για όλους. Ο εφιάλτης της οριστικής διχοτόμησης και οι κίνδυνοι για την ασφάλεια στο νησί και στην περιοχή μας είναι κάτι περισσότερο από ορατοί» πρόσθεσε ο Στέφανος Στεφάνου
Πάντως τις τελευταίες μέρες και ενόψει των αναμενόμενων διεργασιών στη Νέα Υόρκη υπάρχει σχετική ανακωχή στις αψιμαχίες μεταξύ Κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

Παραπέμπουν στην πολιτική ισότητα

Στα κατεχόμενα ο εκπρόσωπος του Μουσταφά Ακκιντζί, Μπαρίς Μπουρτζιού επανέλαβε ότι το κυπριακό πρόβλημα θα επιλυθεί με τη σχέση πολιτικά ίσων οντοτήτων όχι με σχέση μειονότητας-πλειοψηφίας και η «ε/κ ηγεσία» πρέπει να αντιληφθεί αυτή την απλή πραγματικότητα, που έχει από καιρό καταστεί παράμετρος των Ηνωμένων Εθνών. Σε γραπτή του δήλωση ο κ. Μπουρτζιού αναφέρεται σε δήλωση του Προέδρου Αναστασιάδη, που μεταδόθηκε στο πλαίσιο συνέντευξης στο AssociatedPress και λέγει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας «συνεχίζει το λάθος να προσδιορίζει το κυπριακό πρόβλημα σε μια σχέση μειονότητας-πλειοψηφίας».

Υποστήριξε περαιτέρω ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης επιχειρεί να αλλοιώσει την πραγματικότητα, λέγοντας ότι η αρχή της θετικής ψήφου και αποτελεσματικής συμμετοχής σε αποφάσεις εισήλθε στην ατζέντα λόγω επιβολής από την Τουρκία.

Η αρχή της πολιτικής ισότητας και της αποτελεσματικής συμμετοχής που αναφέρεται σε εκθέσεις των Ηνωμένων Εθνών και σε διάφορα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, είναι μια από τις πιο θεμελιώδεις προσεγγίσεις που συμφωνήθηκαν ποτέ στις διαπραγματεύσεις, πρόσθεσε ο κ. Μπουρτζιού.

«Κατ’ ακρίβεια, η αρχή της θετικής ψήφου στο Υπουργικό ήδη συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο πλευρών», είπε.

Πάνε κι έρχονται τα τουρκικά γεωτρύπανα

Πληροφορίες για τις κινήσεις και δραστηριότητα των τουρκικών ερευνητικών σκαφών στην ανατολική Μεσόγειο δημοσίευσε η τουρκική φιλοκυβερνητική εφημερίδα «ΓενίΣαφάκ».
Σύμφωνα λοιπό με την εφημερίδα το τουρκικό πλωτό γεωτρύπανο Φατίχ (Πορθητής), ολοκήρωσε τη γεώτρησή του ανοικτά της Πάφου και ετοιμάζεται να επιστρέψει σε κάποιο τουρκικό λιμάνι. Ακολούθως θα κατευθυνθεί για νέα γεώτρηση στη Μαύρη Θάλασσα όπου ήταν αρχικά ο προορισμός του, αλλά οι εξελίξεις, γράφει η εφημερίδα το οδήγησαν στην κυπριακή ΑΟΖ.

Η ίδια εφημερίδα γράφει επίσης ότι το «Γιαβούζ», που έφυγε πρόσφατα από την περιοχή της Καρπασίας ναυλοχεί στο λιμάνι της Αττάλειας για συντήρηση και ακολούθως ενδέχεται να σταλεί στη θάλασσα νότια της Κύπρου για νέα γεώτρηση. Γίνεται αναφορά για την περιοχή όπου το Μπαρμπαρός έχει διεξάγει έρευνες.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα πάντως, την ώρα που τα δύο τουρκικά πλωτά γεωτρύπανα Πορθητής και Γιαβούζ αναμένουν νέες εντολές για γεωτρήσεις, το ερευνητικό πλοίο ΟρούτςΡέις αναχώρησε από την Αττάλεια υπό τη συνοδεία του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, γεγονός που έχει ανησυχήσει τους Έλληνες θεωρώντας ότι κατευθύνεται ανατολικά της Κρήτης. Σύμφωνα πάντως με το δημοσίευμα, ακόμη δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως προς τα πού θα κινηθεί το τουρκικό ερευνητικό πλοίο ΟρούτςΡέις.

«Οι Έλληνες ανησυχούν που το ΟρούτςΡέις έστριψε το πηδάλιό του προς τα ανατολικά της Κρήτης», γράφει η εφημερίδα σχολιάζοντας σκωπτικά ότι οι Έλληνες θεωρούν τις περιοχές που η Τουρκία διεξάγει έρευνες ως «λεγόμενης ελληνικής δικαιοδοσίας».

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, «το ερευνητικό πλοίο του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Επιστημών του Πολυτεχνείου της Άγκυρας Bilim-2, το οποίο διεξάγει έρευνες στην περιοχή, έλαβε επίσης αυστηρή σήμανση από το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, την ώρα που ο ελληνικός τύπος διατηρεί εδώ και αρκετό διάστημα στην επικαιρότητα το θέμα των προετοιμασιών της Τουρκίας για έρευνες στις ‘λεγόμενες’ ελληνικές θαλάσσιες περιοχές. Στον ελληνικό τύπο γίνονται επικίνδυνες εκκλήσεις, ακόμη και για επέμβαση στα τουρκικά ερευνητικά πλοία και πλωτά γεωτρύπανα», αναφέρει το δημοσίευμα.

Σύμφωνα με τη «ΓενίΣαφάκ», η Τουρκία είναι «αποφασισμένη να συνεχίσει τόσο τις γεωτρήσεις όσο και τις έρευνές της, παρακολουθώντας στενά τη δημιουργία τετελεσμένων που επιδιώκει ο άξονας Ε/Κ και Ελλάδας».