Ευκαιρίες επενδύσεων στην Ουκρανία  

Της Αλεξίας Καφετζή

Στις άριστες σχέσεις Ουκρανίας-Κύπρου και τις τεράστιες προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών αναφέρεται σε συνέντευξή της στην εφημερίδα μας η κ. Nataliia Sirenko, Επιτετραμένη της Ουκρανίας στην Κύπρο.  Σήμερα οι εμποροοικονομικές συναλλαγές μεταξύ Κύπρου και Ουκρανίας ανέρχονται σε δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ αυξητικούς ρυθμούς παρουσιάζει ο τουρισμός. Η κ. Σιρένκο μιλά ακόμα για τις προσπάθειες δημιουργίας της νέας όπως αναφέρει Ουκρανίας, λέγοντας ότι η χώρα της βελτιώνει θεαματικά τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη της οικονομίας. Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης με την κ. Σιρένκο:

-Σε ποιο βαθμό βρίσκονται οι σχέσεις Λευκωσίας-Κιέβου;

Υπάρχει διμερής πολιτικός διάλογος σε τακτική βάση ανάμεσα στην Ουκρανία και την Κύπρο μέσα στο πλαίσιο διεθνών εκδηλώσεων καθώς και σε διμερή μορφή. Η Διακυβερνητική Επιτροπή Κύπρου-Ουκρανίας εργάζεται για την υποστήριξη της ανάπτυξης των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των χωρών. Είναι ένα σημαντικό ορόσημο στη γοργά διευρυνόμενη σχέση μεταξύ των δύο χωρών. Έχουμε την ευκαιρία να εξετάσουμε νέες ιδέες και πρωτοβουλίες για να ενδυναμώσουμε, να εμπλουτίσουμε και να εμβαθύνουμε τη μελλοντική μας συνεργασία.

-Ισχύει αυτό και στον οικονομικό τομέα;

Η Κύπρος έχει γίνει σημαντικός εμπορικός και επενδυτικός εταίρος της Ουκρανίας.   Δεκάδες κυπριακές επιχειρήσεις έχουν αντιπροσωπείες στην Ουκρανία (Δικηγορικά Γραφεία και Κτηματικές Επιχειρήσεις) με τη συνολική άμεση κυπριακή επένδυση το 2019, να φτάνει τα 9,9 δισεκατομμύρια δολάρια ή το 29,4% των συνολικών άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ουκρανία. Υπάρχουν αρκετές χιλιάδες νομικά πρόσωπα (εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, καταπιστεύματα, κ.ά.) με ουκρανικά κεφάλαια που είναι εγγεγραμμένα στην Κύπρο. Ο όγκος των άμεσων ουκρανικών επενδύσεων στην οικονομία της Κύπρου το 2019 ανήλθε στα 5,9 δισεκατομμύρια δολάρια ή στο 94,6 τοις εκατό των συνολικών άμεσων ουκρανικών επενδύσεων στο εξωτερικό.

Επίσης από το 2006, ο Σύνδεσμος Επιχειρηματιών Κύπρου-Ουκρανίας εργάζεται με το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο για να αναπτύξει επαγγελματική συνεργασία μεταξύ Ουκρανίας και Κύπρου, ενώ διοργανώνονται σε τακτική βάση επιχειρηματικά φόρουμ. Το 2019, ο όγκος των διμερών συναλλαγών σε αγαθά και υπηρεσίες μεταξύ Ουκρανίας και Κύπρου ανήλθε στα 360,5 δισεκατομμύρια δολάρια.

-Ξέρουμε ότι υπάρχει μια ροή Ουκρανών τουριστών προς την Κύπρο. Ποια στοιχεία έχετε για το θέμα αυτό;

Ο τουρισμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Η τουριστική ροή από την Ουκρανία στην Κύπρο αυξάνεται σταθερά χρόνο με το χρόνο. Ο αριθμός τουριστών από την Ουκρανία έφτασε τις 60,000 το 2019, αλλά  και περισσότεροι από 16,000 Κύπριοι επισκέφθηκαν την Ουκρανία. Σημαντικό ρόλο έπαιξε η χαλάρωση της πολιτικής θεωρήσεων εισόδου για όλους τους πολίτες της Ε.Ε. από την Ουκρανία και η εφαρμογή από την Κύπρο ηλεκτρονικής βίζας χωρίς χρέωση. Υπάρχουν επίσης απευθείας πτήσεις μεταξύ Κιέβου-Λάρνακας που προσφέρονται από τους Διεθνείς Αερομεταφορείς της Ουκρανίας  WizzAir, SkyUp, Ryanair, Windrose Airlines.

Κάποιες εταιρίες σχεδιάζουν να συνδέσουν την Κύπρου  με μεγάλες πόλεις της Ουκρανίας όπως Χάρκοβο, Οδησσό, Λβιβ, Ζαπορίζια μέσα στο 2020. Θα φέρει νέες τουριστικές ευκαιρίες και για τις δύο χώρες. Η διαπεριφερειακή συνεργασία μεταξύ των χωρών έχει επίσης μακρά ιστορία. Η Οδησσός και η Μαριούπολη ενδυναμώνουν πολιτιστικούς και τουριστικούς δεσμούς, μεταξύ άλλων με το βοήθεια των Επίτιμων Πρόξενων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το 2019 έγιναν σε Λευκωσία και Λάρνακα αντίστοιχα τα αποκαλυπτήρια της αναμνηστικής πλακέτας που αναπαριστά τον Κοζάκο Μαμάι και του τουριστικού συμβόλου της Οδησσού, της «Άγκυρας-Καρδιάς».

-Εκτός από τις εμποροοικονομικές σχέσεις, ποιοι άλλοι δεσμοί θεωρείτε ότι συνδέουν τις χώρες μας;

Η Ουκρανία έχει πολλά κοινά με την Κυπριακή Δημοκρατία. Μοιραζόμαστε κοινές ευρωπαϊκές αξίες που αποτελούν τη βάση της Ε.Ε., ανήκουμε στην ίδια Ορθόδοξη κοινότητα, μας ενώνει η προσπάθειά μας να αποκαταστήσουμε την εδαφική ακεραιότητα των κρατών μας. Δυστυχώς, όπως και η Κύπρος, η Ουκρανία υποφέρει από ξένη στρατιωτική επιθετικότητα και κατοχή και όπως και η Κύπρος γνωρίζουμε πόσο δύσκολο είναι να έχεις ένα οπλισμένο, εχθρικό γείτονα. Είναι πραγματικά μια δοκιμασία δύναμης για το κράτος. Οι Ουκρανοί, ίσως περισσότερο από κάθε άλλο λαό, αντιλαμβάνονται τον πόνο και την αδικία αυτής της κατάστασης.  Αλλά παραμένουμε αισιόδοξοι. Γιατί, εκτός από τους «γείτονες», και οι δύο χώρες έχουν καλούς φίλους και εταίρους.

Δημιουργούμε τη νέα Ουκρανία

-Ποια είναι η σημερινή πολιτική κατάσταση στην Ουκρανία, μετά και την αλλαγή στη διακυβέρνηση της χώρας;

Μετά την Επανάσταση της Αξιοπρέπειας, οι Ουκρανοί έχουν επιβεβαιώσει την επιθυμία τους να ζήσουν σε μια ελεύθερη, δημοκρατική, δυτικά-προσανατολισμένη και οικονομικά σταθερή χώρα, τροποποιώντας το Σύνταγμα της Ουκρανίας όσο αφορά τη στρατηγική πορεία του κράτους για πλήρη ένταξη στην Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ.Παρά τις πενταετείς συγκρούσεις  στην ανατολική Ουκρανία με αυτονομιστές υποστηριζόμενους από τη Ρωσία που προκάλεσαν το θάνατο τουλάχιστον 13,000 ανθρώπων, η Ουκρανία, με διεθνή στήριξη, έχει αρχίσει να εφαρμόζει ένα πλήρες επιχειρηματικό και οικονομικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων.

Αυτό το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, θα εναρμονίσει τους νόμους μας με αυτούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα αλλάξει τον τρόπο που συναλλασσόμαστε εφαρμόζοντας τις αρχές της ελευθερίας, των δικαιωμάτων, της δικαιοσύνης και της διαφάνειας σε όλους τους τομείς της κοινωνίας. Έτσι, πιστεύουμε ότι η νέα Ουκρανία θα λειτουργήσει ως μια φυσιολογική δυτική δημοκρατία χωρίς τα εμπόδια και τις διεφθαρμένες πρακτικές του παρελθόντος. Η Ουκρανία θα είναι για πάντα ένα ευρωπαϊκό κράτος συνδεδεμένο με τη διεθνή κοινότητα με κοινές αξίες και στόχους και θα εργαζόμαστε μαζί ανοιχτά και με διαφάνεια.

Και πιστεύω ακράδαντα ότι τα όποια οικονομικά προβλήματα είναι αυτή τη στιγμή υπό έλεγχο και ο πόλεμος περιορίζεται σε ένα μικρό κομμάτι της χώρας μας. Όσο αφορά την υπόλοιπη Ουκρανία, είμαστε ανοικτοί για τις επιχειρήσεις.

Η νεαρότερη  Κυβέρνηση στην Ουκρανία

-Με την εκλογή νέου προέδρου παρατηρούνται αλλαγές σε πρόσωπα και πολιτικές στο Κίεβο;

Το 2019, ο Ουκρανός Πρόεδρος Volodymyr Zelenskyy και το κόμμα του, δημιούργησαν τη νεότερη κυβέρνηση της μετα-επαναστατικής Ουκρανικής ιστορίας. Τα πρόσωπο της κυβέρνησης άλλαξε και το προσωπικό του παλιού καθεστώτος αντικαταστάθηκε. Με τον μέσο όρο ηλικίας των συμμετεχόντων να βρίσκεται κάτω από τα 40, η νέα κυβέρνηση ανακοινώθηκε στις 29 Αυγούστου. Ο Oleksiy Honcharuk, 35 ετών έγινε ο νεαρότερος πρωθυπουργός που είχε ποτέ η χώρα.

Τον Οκτώβριο του 2019 το Βερχόβνα Ράντα (Κοινοβούλιο) της Ουκρανίας, ενέκρινε το Πρόγραμμα Δράσης του Υπουργικού Συμβουλίου της Ουκρανίας το οποίο παρουσίασε ο νέος πρωθυπουργός της χώρας Oleksiy Honcharuk. Αποτελεί τη βάση των μελλοντικών εργασιών της Κυβέρνησης και στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, οικονομική ανάπτυξη και δημιουργία αποτελεσματικού κράτους.

Μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, η Κυβέρνηση σχεδιάζει να συνεχίσει σε μεγάλο βαθμό τη δημιουργία μιας Νέας Ουκρανικής Σχολής, που αποτελεί μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης και της υγείας πάνω στη βάση «το χρήμα ακολουθεί τον ασθενή» και τη συνέχιση του προγράμματος Διαθέσιμων Φαρμάκων.

Κατά τη διάρκεια των επόμενων 5 ετών, ο στόχος της Κυβέρνησης είναι να πετύχει οικονομική ανάπτυξη της τάξης του 40% στόχο που θεωρεί αρκετά ρεαλιστικό. Αυτό απαιτεί αυξανόμενα επίπεδα οικονομικής ελευθέριας στη χώρα αφού ο ελεύθερος άνθρωπος είναι και πιο αποδοτικός. Η ιδεολογική Ουκρανική πλατφόρμα, που αποτελεί τη βάση της Ουκρανικής οικονομικής στρατηγικής, είναι, φυσικά, η οικονομική ελευθερία.

Επενδυτικές Ευκαιρίες

-Ποιοι τομείς της οικονομικής δραστηριότητας στην Ουκρανία παρουσιάζουν ανάπτυξη και επενδυτικές ευκαιρίες;

Η Ουκρανική Τεχνολογική βιομηχανία είναι ένας από τους πιο γρήγορα αναπτυσσόμενους τομείς στη χώρα. Είναι επίσης εξαιρετικά διευρυμένος και έχει να επιδείξει από πρωτοποριακές δουλειές στην τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοασφάλεια,, επεξεργασία φυσικών γλωσσών και νανοτεχνολογία, μέχρι εξαιρετικά εμπορικές επιχειρήσεις σε blockchain, FinTech, διαχείριση μεγάλων δεδομένων, gaming, αγροτεχνολογία και ηλεκτρονικό εμπόριο.

-Ξέρουμε ότι και οι συνθήκες για ανάπτυξη της γεωργίας είναι ευνοϊκές. Τι έχετε να μας πείτε;

Γνωστή ιστορικά ως «ο σιτοβολώνας της Ευρώπης», η Ουκρανία είναι έτοιμη να γίνει ένα παγκόσμιο «καλάθι τροφίμων» με τεράστιες δυνατότητες για  παραγωγή οργανικών τροφών. Με 33% του παγκόσμιου μαύρου χώματος (chornozem) συγκεντρωμένο στην Ουκρανία, ευνοϊκό κλίμα και γειτνίαση με βασικές αγορές, η Ουκρανία μεταμορφώνεται σε μια κινητήρια δύναμη στον τομέα των γεωργικών εξαγωγών.

Η Ουκρανική γεωργία, που ήδη απολαμβάνει σημαντικά οικονομικά πλεονεκτήματα λόγω των χαμηλών μισθωμάτων γης, εξαιρετικά εύφορου χώματος, ανταγωνιστικών μισθών και εφοδιαστικών αλυσίδων, έχει αρκετό περιθώριο ακόμα για αύξηση της αποδοτικότητας αφού, οι αποδόσεις ανά εκτάριο παραμένουν χαμηλότερες από τα δυτικά πρότυπα. Ποικιλόμορφα συστήματα μεταφοράς παρέχουν τη δυνατότητα αποτελεσματικής μεταφοράς των γεωργικών προϊόντων σε σημαντικές αγορές.

Η θέση της Ουκρανίας στην παγκόσμια αγορά τροφίμων:

1- παραγωγή ηλιόσπορων, παραγωγή και εξαγωγή ηλιανθέλαιου

3- εξαγωγή μελιού, εξαγωγή ελαιοκράμβης

4 – εξαγωγή καλαμποκιού, παραγωγή και εξαγωγή κριθαριού

5- εξαγωγή σιταριού, παραγωγή μελιού

7 – εξαγωγή σόγιας, παραγωγή κραμβέλαιου

-Ιστορικά γνωρίζουμε ότι η χώρα σας διέθετε και βαριά βιομηχανία. Ισχύει το ίδιο και σήμερα;

Η Ουκρανία έχει τεράστια βιομηχανική βάση που ιστορικά ήταν συγκεντρωμένη στη βαριά βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων εξορύξεων, τροχαίου σιδηροδρομικού υλικού, εργαλειομηχανών, μηχανών αεροσκαφών καθώς και στην ελαφρά βιομηχανία και στην βιομηχανία τροφίμων.

Στον τομέα της βαριάς βιομηχανίας κυριαρχεί ένα εκτενές δίκτυο επιχειρήσεων κατασκευής μηχανημάτων. Πάνω από 25% του πληθυσμού εργοδοτείται από κατασκευαστικές εταιρείες που ασχολούνται με τις εξορύξεις, το σιδηροδρομικό υλικό, την ενέργεια, τα γεωργικά μηχανήματα και τα τροχαία κατασκευαστικά υλικά. Αυτές οι κατασκευαστικές δυνατότητες σε συνδυασμό με εξαιρετικά εκπαιδευτικά ινστιτούτα, έχουν επιτρέψει στην Ουκρανία να γίνει ανταγωνιστής σε παγκόσμιο επίπεδο σε εξειδικευμένες βιομηχανίες όπως η παραγωγή μηχανών αεροσκαφών και εξοπλισμού για τη ελαφρά βιομηχανία και τη βιομηχανία τροφίμων.

Η Ουκρανία είναι μια από τις ελάχιστες χώρες με ανεπτυγμένη αεροναυπηγική βιομηχανία: κατασκευάζει επιβατικά, στρατιωτικά και εμπορικά αεροσκάφη και προσφέρει στη διαστημική βιομηχανία ολοκληρωμένο κύκλο σχεδιασμού, παραγωγής και λειτουργίας ανεπτυγμένων αεροσκαφών ενώ, είναι σημαντικός παγκόσμιος προμηθευτής στροβιλοκινητήρων για αεροσκάφη, ελικόπτερα και τη διαστημική βιομηχανία.

Η Βιομηχανία ένδυσης είναι ο τομέας που έχει πιο πρόσφατα γνωρίσει πρωτοφανή ανάπτυξη. Μεγάλος αριθμός διεθνών οίκων μόδας όπως οι Hugo Boss, Marks & Spencer, Tommy Hilfiger έχουν ήδη εγκαταστάσεις παραγωγής στην Ουκρανία εκμεταλλευόμενοι το αποδοτικό κόστος παραγωγής. Η Ουκρανία έχει αρχίσει επίσης να γίνεται γνωστή ως κέντρο μόδας αφού κομψές και εντυπωσιακές συλλογές από την Ουκρανία έχουν τραβήξει την προσοχή των καλύτερων οίκων μόδας και των πελατών τους ανά το παγκόσμιο.

Η Αυτοκινητοβιομηχανία είναι ένας από τους πιο γοργά αναπτυσσόμενους κατασκευαστικούς τομείς λόγω ενός ευνοϊκού συνδυασμού αυξημένης ζήτησης, διαθεσιμότητας εξειδικευμένων εργατών, ανταγωνιστικών μισθών και ενσωμάτωσης στην ευρωπαϊκή αλυσίδα προσφοράς. Επιπλέον, καθώς αυξάνονται οι πωλήσεις νέων οχημάτων, οι τοπικοί κατασκευαστές οχημάτων αυξάνουν την παραγωγή και εξετάζονται νέες επενδυτικές ευκαιρίες όπως ηλεκτρικά αυτοκίνητα και μπαταρίες, με  την Ουκρανία να κατέχει τα μεγαλύτερα αποθέματα λιθίου στον κόσμο.

Ο Φαρμακευτικός τομέας είναι ένας από τους πιο γοργά αναπτυσσόμενους και μια από τις πιο ανθεκτικές στην κρίση καταναλωτικές βιομηχανίες στην οικονομία. Ένα σημαντικό κίνητρο ανάπτυξης είναι η αντικατάσταση των εισαγωγών, με διεθνείς φαρμακευτικές εταιρίες να πείθονται να αυξήσουν την επένδυσή τους εξαγοράζοντας υπάρχοντες παίκτες ή κτίζοντας τις δικές τους βιομηχανίες στην Ουκρανία.

 Επίσης το φυσικό αέριο αποτελεί ένα σημαντικό ποσοστό του ενεργειακού μίγματος στην Ουκρανία και αυτή τη στιγμή απαρτίζει το 30% των ενεργειακών αναγκών της χώρας. Με την κατανάλωση φυσικού αερίου στα 32 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα το 2018, η Ουκρανία εισάγει το ένα τρίτο το συνολικών της αναγκών.

 Κι αν θέλαμε να τοποθετήσουμε την  Ουκρανία στους διεθνείς χάρτες του εμπορίου, ποια εικόνα έχουμε;

Στη λίστα της Παγκόσμιας Τράπεζας για την Ευκολία του Επιχειρείν για το 2019 η Ουκρανία βρίσκεται στη θέση 71 ανεβαίνοντας 81 θέσεις από το 2012. Η Ουκρανία βρίσκεται στις 50 κορυφαίες χώρες του κόσμου στον Δείκτη Ανθρώπινου Δυναμικού της Παγκόσμιας Τράπεζας. Στον Παγκόσμιο Δείκτη Καινοτομίας, η Ουκρανία ανέβηκε 7 θέσεις από το 2018 και βρίσκεται στη θέση 43 από την 50.Η παγκόσμια προσφορά της Ουκρανίας σε Επιστήμη και Τεχνολογία βρισκόταν το 2018 στην αξιοθαύμαστη 1η θέση ανάμεσα σε 153 χώρες.