Μόνιμη αιμορραγία τα κρατικά ενοίκια

Της Αλεξίας Καφετζή

Ανοικτή πληγή για τα οικονομικά του κράτους αποτελούν τα υπέρογκα ποσά που καταβάλλονται για ενοικίαση κτιρίων που στεγάζουν κυβερνητικές υπηρεσίες. Πολλά από αυτά τα συμβόλαια συνήφθησαν κάτω από ύποπτες και αδιαφανείς διαδικασίες.

Όπως έγινε γνωστό  500 συμβάσεις εκμίσθωσης ιδιωτικών κτιρίων που στεγάζουν κυβερνητικές θα ελεγχθούν από το γραφείο του Γενικού Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδης, οποίος σαν μοναχικός καβαλάρης αγωνίζεται να νοικοκυρέψει τα οικονομικά του κράτους.

Η έρευνα έχει προφανείς στόχους. Χρόνια τώρα συζητούνται και στιγματίζονται πολιτικές που στόχο είχαν να βολέψουν ημετέρους με χρήματα του δημοσίου. Ακόμα και περιπτώσεις που χωρίς πραγματικές ανάγκες, κάποιοι κατάφερναν να εξασφαλίζουν από το κράτος μακροχρόνια συμβόλαια ενοικίασης κτιρίων με ψηλότερα μάλιστα ενοίκια από τα ισχύοντα στην αγορά. Όλα αυτά θα τεθούν στο μικροσκόπιο του Γενικού Ελεγκτή με ιδιαίτερη προσοχή για να διαπιστωθεί αν στον κατάλογο με τους ιδιοκτήτες των κτηρίων, περιλαμβάνονται πρώην και νυν κρατικοί αξιωματούχοι, στελέχη κομμάτων, όπως και υψηλόβαθμοι του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα. Σε τέτοιες περιπτώσεις θα εξετασθεί αν οι σχετικές συμβάσεις είναι ετεροβαρείς σε βάρος του δημοσίου.

Θα εξεταστεί ακόμα αν τα ενοικιαζόμενα κτίρια έχουν τις απαραίτητες εγκρίσεις και πιστοποιητικά τελικής έγκρισης, αφού υπάρχουν στοιχεία που καταδεικνύουν ότι αριθμός ενοικιαζόμενων από το κράτος κτιρίων δεν είναι νομότυπα.

Υπάρχει επίσης η διάσταση της μη αξιοποίησης κρατικών κτιρίων, τη στιγμή που υπουργεία και άλλες κυβερνητικές υπηρεσίες στεγάζονται σε ενοικιαζόμενα ακίνητα.

Τα στοιχεία που υπάρχουν και είναι γνωστά σε πολλούς, μαρτυρούν ότι γύρω από το θέμα αυτό έχουμε πάρτι στο οποίο αρκετοί τρώνε με χρυσά κουτάλια σε βάρος του δημοσίου.

Με καθυστέρηση η έρευνα

Με πολλή καθυστέρηση θα έλεγε κανείς, η Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής εξασφάλισε από το  υπουργείο Οικονομικών όλες τις συμβάσεις εκμίσθωσης καθώς και τα σχετικά συνοδευτικά έγγραφα, τα οποία και απέστειλε στον Οδυσσέα Μιχαηλίδη με την παράκληση του προέδρου της Επιτροπής Άγγελου Βότση, να διερευνηθούν το συντομότερο. Δείγμα του ενδιαφέροντος της κοινοβουλευτικής επιτροπής είναι και το γεγονός ότι ενόψη της  ολοκλήρωσης της έρευνας, οι βουλευτές μέλη της, αποδέσμευσαν κονδύλια που καλύπτουν την καταβολή ενοικίων από το κράτος μόνο μέχρι τον Ιούνιο.

Όπως υπολογίζεται με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία, πέραν του 30% των κυβερνητικών τμημάτων και υπηρεσιών στεγάζεται σε ενοικιαζόμενα κτήρια. Όπως φαίνεται και στους κρατικούς προϋπολογισμούς, τα τελευταία 10 χρόνια, το κράτος δαπάνησε το συνολικό ποσό των €260 εκατ. περίπου σε ενοικίαση κτηρίων. Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στη Βουλή η Υπουργός Μεταφορών και Έργων Βασιλική Αναστασιάδου, κατόπιν σχετικής ερώτησης του βουλευτή Γιώργου Περδίκη, τα τελευταία επτά χρόνια το κράτος κατέβαλε το συνολικό ποσό των €180,6 εκατ. για την ενοικίαση περίπου 500 κτηρίων σε όλη την Κύπρο, ως ακολούθως:

  • 2011:€30,9 εκατ.
    ● 2012: €30,2 εκατ.
    ● 2013:€27,4 εκατ.
    ● 2014: €23,2 εκατ.
    ● 2015: €22,7 εκατ.
    ● 2016: €22,8 εκατ.
    ● 2017: €23,4 εκατ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι  τα τελευταία 10 χρόνια, από τον Φεβρουάριο του 2008 μέχρι το 2017, ποσό πέραν των €5 εκατομμυρίων καταβλήθηκε για την ενοικίαση μέρους του κτηριακού συγκροτήματος «Γιώρκειο» στη Λευκωσία, το οποίο στεγάζει τη Διοίκηση του Υπουργείου Υγείας και το Τμήμα Ιατρικών Υπηρεσιών. Κοντά σε αυτό να αναφερθεί ότι μόνο το κόστος μετακόμισης του Υπουργείου Υγείας στο «Γιώρκειο» το 2008 ξεπέρασε  τα €3,5 εκατομμύρια! Η γενική διευθύντρια του Υπουργείου Υγείας Χριστίνα Γιαννάκη με παλαιότερη επιστολή της προς την Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής ανέφερε πως η μόνη περίπτωση να μετακινηθεί το Υπουργείο Υγείας είναι να αποκτήσει ιδιόκτητη στέγη.

Σχέδια μόνο στα χαρτιά

Διαχρονικά υπήρξε εγκληματική αδιαφορία στο θέμα της ανέγερσης κρατικών κτιρίων που να καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες του κρατικού μηχανισμού. Μόνο εξαγγελίες και ασαφείς υποσχέσεις υπήρξαν. Τελευταία αναφορά στο θέμα έγινε από την Κυβέρνηση Χριστόφια που είχε εξαγγείλει σχέδια για ανέγερση κτιριακών συγκροτημάτων στην περιοχή Έγκωμης για τη στέγαση των κυβερνητικών υπηρεσιών χωρίς όμως ποτέ να υλοποιηθούν τα σχέδια.

Συγκεκριμένα τον Σεπτέμβριο του 2009 είχε ανακοινωθεί πως ο σχεδιασμός ήταν πως τo Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο, το Επαρχιακό Γραφείο του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, της Επαρχιακής Διοίκησης Λευκωσίας και του Επαρχιακού Γραφείου του Φόρου Εισοδήματος, θα μεταφέρονταν στον χώρο της Διεθνούς Κρατικής Έκθεσης. Όπως εξηγηθεί τότε, θα πετύχαινε το Κράτος την αποκέντρωση, τη συγκοινωνιακή αποσυμφόρηση και θα αποκτούσε ιδιόκτητες εγκαταστάσεις και το δημόσιο θα απαλλασσόταν από τον μόνιμο βραχνά της καταβολής ενοικίων. Ο χώρος της κρατικής έκθεσης είναι, ως γνωστό, κρατική γη, που μισθώνεται στην Αρχή Κρατικών Εκθέσεων, με συμφωνία από το 1986. Μετά από τις ανακοινώσεις τότε, για τη στέγαση κρατικών υπηρεσιών στην Έγκωμη υπήρξαν αντιδράσεις από τους κατοίκους αλλά και από τον δήμο της περιοχής.

Αλλαγή πολιτικής

Στο μεταξύ ξενίζει η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με την οποία καταργήθηκε ο Κεντρικός Φορέας Στέγασης Κρατικών Υπηρεσιών και την ανάθεση της αρμοδιότητας εξέτασης των αιτημάτων στέγασης κρατικών υπηρεσιών στα Υπουργεία Μεταφορών και Οικονομικών. Πιο ειδικά  το Τμήμα Δημοσίων Έργων ανέλαβε την αξιολόγηση των τεχνικών χαρακτηριστικών της εισήγησης για ενοικίαση κτηρίου στην οποίαν προβαίνει η ενδιαφερόμενη κρατική υπηρεσία, μετά από δημόσιο διαγωνισμό και το Υπουργείο Οικονομικών, ανέλαβε να αξιολογεί και να διαπραγματεύεται το ύψος του ενοικίου και την περίοδο ενοικίασης.

Λεπτομέρειες για τη νέα διαδικασία έδωσε η υπουργός Μεταφορών, Βασιλική Αναστασιάδου, με την απαντητική της επιστολή προς τη Βουλή, ημερομηνίας 16/8/2018.  Όπως ανέφερε η κ. Αναστασιάδου με τη νέα πολιτική, που τέθηκε σε ισχύ από την 1/1/2018 το Υπουργικό Συμβούλιο ευελπιστεί ότι θα μειώσει τα υπέρογκα ποσά που καταβάλλει ετησίως σε ενοίκια.

Σύμφωνα με την κ. Αναστασιάδου η διαδικασία που ακολουθείται, ήδη, είναι η ακόλουθη: Οι Κρατικές Υπηρεσίες υποβάλλουν τα αιτήματά τους για στέγαση/μεταστέγαση στο Τμήμα Δημοσίων Έργων του Υπουργείου Μεταφορών συνοδευόμενα από τα τεχνικά χαρακτηριστικά που επιθυμούν να έχει το κτήριο για κάλυψη των αναγκών στέγασής τους. Ακολούθως, το Τμήμα Δημοσίων Έργων εξετάζει το σχετικό αίτημα και υποδεικνύει τυχόν διαθεσιμότητα υφιστάμενων κρατικών ακινήτων με βάση το Μητρώο Κρατικών και Ενοικιαζόμενων Ακινήτων που διατηρεί. Σε περίπτωση μη διαθεσιμότητας υφιστάμενου κρατικού ακινήτου, το Τμήμα Δημοσίων Έργων εξουσιοδοτεί την ενδιαφερόμενη κρατική υπηρεσία να προχωρήσει στην προκήρυξη δημόσιου διαγωνισμού.

Μετά την αξιολόγηση των προσφορών, η ενδιαφερόμενη κρατική υπηρεσία υποδεικνύει ποια είναι κατά την άποψή της η πλέον κατάλληλη επιλογή, καταθέτοντας εμπεριστατωμένη έκθεση στο Τμήμα Δημοσίων Έργων και στο Υπουργείο Οικονομικών.

Το Τμήμα Δημοσίων Έργων αναλαμβάνει την αξιολόγηση των τεχνικών χαρακτηριστικών της πιο πάνω επιλογής και το Υπουργείο Οικονομικών την αξιολόγηση του ύψους του ενοικίου και της περιόδου ενοικίασης. Εφόσον δοθούν οι σχετικές εγκρίσεις, η ενδιαφερόμενη κρατική υπηρεσία προχωρεί στην κατακύρωση της προσφοράς.

Με όλα τα πιο πάνω υπόψη είναι φανερό ότι αναμένει πολλή δουλειά τον Γενικό Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη, οποίος θα έχει να αντιμετωπίσει συμφέροντα, οικονομικά, κομματικά και άλλα. Μαζί με την έρευνα Μιχαηλίδη χρειάζονται όμως και αποφάσεις από την εκτελεστική εξουσία και διάθεση από το Κράτος να διαχειριστεί αντιδράσεις που θα προκύψουν. Αυτό όμως που πρέπει πρωτίστως να πρυτανεύσει είναι το δημόσιο συμφέρον.