Συνωστισμός κέντρων κατασκοπείας στην χώρα μας: Από την πρωτεύουσα, στο Τρόοδος (Φωτός)

Ποτέ και σε καμία άλλη χώρα του κόσμου δεν υπήρχαν τόσοι πολλοί και μαζεμένοι σταθμοί παρακολούθησης και συλλογής πληροφοριών στον κόσμο όπως στην μικρή Κύπρο. Για δεκαετίες στο νησί μας λειτούργησαν και λειτουργούν πάνω από 10 σημεία από τα οποία ξένες μυστικές υπηρεσίες συνέλεγαν πληροφορίες για τις εξελίξεις κυρίως στις χώρες της Μέσης Ανατολής.

Ένα θέμα του συνάδελφου Μιχάλη Πολυδώρου στο Reporter πριν από μερικά χρόνια, φέρνουμε σήμερα στο προσκήνιο ξανά μιας και οι πολιτικές εξελίξεις γύρω από το νησί, επηρεάζουν και εμάς όσο και αν η «πολιτική σιωπή» κυριαρχεί τις τελευταίες μέρες.

Σύμφωνα με απόρρητα έγγραφα της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ (NSA), ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος σύναψε δεκαετή συμφωνία με την Αμερικανική Κυβέρνηση στην Ουάσιγκτον, σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ θα πλήρωναν πάνω από 1 εκατομμύριο δολάρια το χρόνο για να χρησιμοποιούν την Κύπρο για σκοπούς κατασκοπείας μέσω των σταθμών κυρίως σε Καραβά και Γερόλακκο και Μια Μηλιά.

Η βάση του Αγίου Νικολάου στην Αμμόχωστο θεωρείται η πιο σημαντική που υπήρχε και υπάρχει στην Κύπρο. Αν και η Βρετανία ακόμα και σήμερα υποστηρίζει πως οι εγκαταστάσεις του Αγίου Νικολάου αποτελούν απλά ένα τηλεπικοινωνιακό κέντρο, ο Άγιος Νικόλαος αποτελεί για πάνω από μισό αιώνα τα αυτιά και τα μάτια των Δυτικών στη Μέση Ανατολή.

Αραβοισραηλινός Πόλεμος, Κρίση του Σουέζ, Εθνικοαπελευθερωτικός Αγώνας της ΕΟΚΑ, Ταραχές του 1963, Πόλεμος των έξι ημερών, Πόλεμος του Γιομ Κηπούρ, τουρκική εισβολή, Πόλεμος Ιράν-Iρακ, Κρίση του Κόλπου, Πόλεμος της Γιουγκοσλαβίας, Επίθεση στο Ιράκ το 2003… Όλα τα σημαντικά γεγονότα καταγράφηκαν από το κατασκοπευτικό κέντρο των Βρετανών στον Άγιο Νικόλαο και αποτέλεσαν τη σημαντικότερη πηγή πληροφόρησης για το πώς σκέφτονται οι αντιμαχόμενοι στις σημαντικότερες κρίσεις.

Οι πληροφορίες που συλλέγονταν από το σταθμό του Αγίου Νικολάου στην Αμμόχωστο θεωρούνταν τεράστιας σημασίας  για να παρθούν αποφάσεις τόσο από το Λονδίνο, όσο κι από την Ουάσιγκτον.

Ο σταθμός πρωτολειτούργησε το 1947 όταν και μεταφέρθηκε από την Παλαιστίνη στην Κύπρο. Αρχικά λειτουργούσε υπό την ευθύνη του 9ου Συντάγματος Διαβιβάσεων του Βρετανικού Στρατού ενώ από το 1999 έχει μετονομαστεί σε JOINT (Joint Service Signals Unit δηλαδή Μονάδα Διαβιβάσεων των Ενοποιημένων Σωμάτων).

O σταθμός του Αγίου Νικολάου αποτελεί ένα από τους σημαντικότερους σταθμούς της GCHQ και κατατάσσεται ως ο δεύτερος μεγαλύτερος πίσω από το σταθμό της RAF στο Menwith Hill του Yorkshire και εντάσσεται στο σύστημα ECHELON συλλέγοντας πληροφορίες από πολλές πηγές όπως κινητά τηλέφωνα, σταθερά, emails, ανταλλαγής δεδομένων μέσω διαδικτύου, φαξ και οτιδήποτε αποστέλλεται από ένα σημείο σε άλλο μέσω δορυφόρων.

Πέργαμος

Λίγα χιλιόμετρα δυτικότερα του σταθμού του Αγίου Νικολάου λειτουργούσε ο Σταθμός του Περγάμου που μεταφέρθηκε από το Ιράκ στις αρχές της δεκαετίας του ᾽50 και έκλεισε το 1968.  Η λειτουργία του σταθμού ελεγχόταν από τους Βρετανούς και τα καθήκοντα των αξιωματικών που υπηρετούσαν ήταν περίπου τα ίδια με αυτά στον Άγιο Νικόλαο.

Σημειώνεται πως στους σταθμούς του Περγάμους και του Αγίου Νικολάου δούλευαν πάνω από 1000 πρόσωπα.

Κάβο Γκρέκο

20 χιλιόμετρα ανατολικότερα του Αγίου Νικολάου υπήρχε για χρόνια σταθμός έγκαιρης προειδοποίησης τηλεπικοινωνιών που χρησιμοποιείτο από το ΝΑΤΟ μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1980.  Το 1994 ο σταθμός καταστράφηκε μετά από εκρήξεις βομβών που τοποθέτησαν οι Βρετανοί και ο χώρος παραδόθηκε στην Κυπριακή Δημοκρατία όπου μέχρι σήμερα στεγάζει στρατόπεδα. H στρατιωτική βάση της Μεγάλης Βρετανίας δυτικά της Λεμεσού ήταν μέρος των συμφωνιών Ζυρίχης – Λονδίνου και δημιουργήθηκε μετά το 1960.

Στη βάση ακρωτηρίου οι Βρετανοί διαθέτουν δυο διαφορετικά συστήματα παρακολούθησης και καταγραφής τηλεπικοινωνιακών δεδομένων.

Πρόκειται για τις μεγάλες αντένες που υπάρχουν στον βιότοπο του Ακρωτηρίου και τις κεραίες σε θόλους στην περιοχή της Επισκοπής.

Ακρωτήρι

Κοντά στο Ακρωτήρι θα δει κανείς τις τεράστιες αντένες με την κωδικοί ονομασία ΠΛΟΥΤΩ ύψους 100 μέτρων και μήκους 200 μέτρων. Από τις συγκεκριμένες κεραίες καταγράφονται πληροφορίες που αφορούν αεροπορική και πυραυλική κίνηση μέχρι το Αφγανιστάν, το Καζακστάν και μέρους της Ρωσίας.

Σύμφωνα με στοιχεία των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών που αποκαλύφθηκαν το Ακρωτήρι ήταν ο κεντρικός παρατηρητής των δοκιμών βαλλιστικών πυραύλων που πραγματοποίησε η Σοβιετική Ένωση το 1964. Για πολλά χρόνια η Βάση του Ακρωτηρίου χρησιμοποιείτο από τις Βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες για συλλογή πληροφοριών από τους πράκτορες τρίτων χωρών. Το συγκεκριμένο τμήμα έκλεισε οριστικά το 2008 αφού οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες βρήκαν ευκολότερους τρόπους κατασκοπείας.

Σημειώνεται πως η βάση του Ακρωτηρίου είναι η μεγαλύτερη βάση της Βρετανίας εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου. Αξίζει να αναφερθεί πως για την εγκατάσταση της δεύτερης τεράστιας κεραίας στην περιοχή οι Βρετανοί δεν τήρησαν τη συμφωνία που συνάφθηκε με την ΚΔ για διενέργεια περιβαλλοντικής μελέτης από ανεξάρτητο θεσμό και εγκατέστησαν αυθαίρετα τις κεραίες, ενώ η τότε κυβέρνηση απέκρυψε το γεγονός από την Βουλή και την κοινή γνώμη με αποτέλεσμα να ξεσπάσει σάλος μετά την αποκάλυψή του.

Επισκοπή

Ο σταθμός της Επισκοπής ανήκει στην ίδια συστοιχία με αυτόν του Τροόδους και θεωρητικά παρέχει ασφαλή επικοινωνία μεταξύ της Κύπρου και της Βρετανίας αφού συνδέεται με το σύστημα SKYNET της Βρετανίας. Όμως σύμφωνα με μελετητές η δουλειά που παράγεται στη βάση της Επισκοπής, είναι αντίστοιχη με αυτή που γίνεται στον Άγιο Νικόλαο της Αμμοχώστου.

Πρώτιστος στόχος των Βρετανικών εγκαταστάσεων στην περιοχή της Επισκοπής είναι η καταγραφή πληροφοριών.

Πρόσφατα δύο από τις τρεις σφαιρικούς θόλους του σταθμού αφαιρέθηκαν. Ωστόσο, η ασφάλεια γύρω από τις εγκαταστάσεις εξακολουθεί να είναι σε υψηλό επίπεδο.

Τρόοδος

Η περιοχή που σήμερα αποτελεί έδαφος των Βρετανικών Βάσεων στον Όλυμπο αποτελεί στρατιωτική Βάση από τις πρώτες μέρες εγκατάστασης των Βρετανών στην Κύπρο το 1878.

Ωστόσο είναι πλέον ξεκάθαρο πως από το συγκεκριμένο σύστημα καταγράφει για χρόνια συνομιλίες, μηνύματα και τηλεπικοινωνιακά δεδομένα που αφορούν την εύθραυστη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Από το σταθμό συλλέγονται ηλεκτρονικές πληροφορίες ενώ με τη βοήθεια ενός σημαντικού αριθμού αισθητήρων καταγράφονται οι αδυναμίες στα αμυντικά συστήματα των γειτονικών της Κύπρου χωρών ενώ παρακολουθείται η πορεία πλοίων και αεροπλάνων σε όλη την Λεκάνη της Μεσογείου, τον Κόλπο και την Ερυθρά θάλασσα.

Σύμφωνα με την επίσημη θέση των Βρετανικών Βάσεων το εν λόγω σύστημα εντάσσεται στο σύστημα SKYNET της Μεγάλης Βρετανίας.

Αμερικανική Πρεσβεία

Εντός των ορίων της πόλης της Λευκωσίας θα συναντήσει κανείς δύο σταθμούς συλλογής πληροφοριών της NSA. H πρώτη βρίσκεται στον τελευταίο όροφο και την ταράτσα της Αμερικανικής Πρεσβείας στη Λευκωσία όπου βρίσκονται εγκατεστημένες κεραίες  που καταγράφουν τηλεπικοινωνιακά δεδομένα.

Αν κάποιος παρατηρήσει καλά το κτίριο της Αμερικανικής Πρεσβείας στην Λευκωσία θα προσέξει πως ο τελευταίος όροφος δεν διαθέτει παράθυρα.

Σύμφωνα με τον Mike Frost, βετεράνο της Ασφάλειας τηλεπικοινωνιακών δεδομένων του Καναδά, που ειδικεύτηκε στην εγκατάσταση των εξελιγμένων συστημάτων σε πρεσβείες των ΗΠΑ και του Καναδά σε πολλές χώρες για 34 χρόνια, βλέποντας φωτογραφίες της Αμερικανικής Πρεσβείας στη Λευκωσία κατέληξε στο συμπέρασμα πως εντός της Πρεσβείας βρίσκεται εγκατεστημένο ένα εξελιγμένο σύστημα καταγραφής: τηλεφωνικών συνομιλιών, ανταλλαγής μηνυμάτων, ψηφιακών και αναλογικών κλήσεων,  περιήγησης στο διαδίκτυο, κωδικών από μόντεμ, συναλλαγών πιστωτικών καρτών και άλλων πολλών δυνατοτήτων.

Αρχάγγελος

Ένα χρόνο μετά το κλείσιμο του σταθμού στον Καραβά και δύο χρόνια μετά το κλείσιμο του σταθμού στον Γερόλακκο, η Αμερικανική κυβέρνηση ζήτησε από την κυπριακή δημοκρατία άδεια για να ανοίξει ξανά το σταθμό της Λευκωσίας κάτω από τη διεύθυνση της αμερικανικής πρεσβείας.

Η άδεια δόθηκε, ο σταθμός ιδρύθηκε και το 1985 μεταφέρθηκε στις σημερινές του εγκαταστάσεις στην περιοχή του Αρχαγγέλου.

Μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου, ο σταθμός εντάχθηκε στο Open Source Center.  Επίσημα στον δορυφορικό σταθμό του Αρχαγγέλου καταγράφονται δεδομένα από ενημερωτικές ιστοσελίδες, εφημερίδες, ραδιόφωνα και τηλεοράσεις από 160 χώρες σε 80 γλώσσες.  Όμως οι δυνατότητες του συγκεκριμένου κέντρου είναι πολύ περισσότερες από την απλή καταγραφή πληροφοριών στα ΜΜΕ.

Και μια και το Βικιπαίδεια και ολοκλήρος ο πλανήτης  μας βάζει ανάμεσα στις χώρες της Μέσης Ανατολής, ανήκουμε δηλαδή ανάμεσα σε άλλες χώρες όπως: Αίγυπτος, Ιορδανία, Ιρακ, Ιραν, Ισραήλ, Κατάρ, Κουβέιτ, Συρία, Λίβανο, Υεμένη…αποτελούμε για τις ΗΠΑ, Βρετανία και Ρωσία την πιο “εύκολη” χώρα για να στηθούν σταθμοί κατασκοπείας, ελέγχοντας έτσι τις γύρω περιοχές…

 

 

Πηγές:
  • Eastern Mediterranean Geopolitical Review Vol. 1,, The Geostrategic Position of Cyprus: Israel’s Prospect for Strategic Depth in the Eastern Mediterranean, Petros Savvides
  • https://cryptome.org, British Bases in Cyprus and Signals Intelligence, Giorgos Georgiou
  • Island of spies
  • Reporter
  • 24h