Ο προαγγελθείς ανασχηματισμός

Της Αλεξίας Καφετζή

Στην τελευταία συνέντευξή του στο «Σίγμα», ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ρωτήθηκε και για τον φημολογούμενο ανασχηματισμό. Φήμες, όχι αβάσιμες, που συντηρούνται εδώ και μήνες χωρίς όμως ενδείξεις για κάτι συγκεκριμένο και οριστικό. Απάντησε λοιπόν ο Πρόεδρος ότι «όταν αποφασίσω θα το μάθετε».

Μόνο που η εκκρεμότητα έχει παρατραβήξει και αυτό δεν είναι καλό για κανένα. Για τους υπό αντικατάσταση Υπουργούς, οι οποίοι γνωρίζουν ότι οι μέρες τους είναι μετρημένες, για τον ίδιο τον Πρόεδρο, αλλά κυρίως για το κυβερνητικό έργο με επιπτώσεις στην καθημερινότητα του πολίτη.

Απ’ όλη αυτή την εκκρεμότητα και αβεβαιότητα αυτός που αισθάνεται άνετα καίτοι θα αντικατασταθεί είναι ο υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης ο οποίος είναι υπό παραίτηση από την περασμένη άνοιξη μετά τις επικρίσεις που δέχθηκε κυρίως για το θέμα του Συνεργατισμού και της διάλυσής του. Ωστόσο, ο ίδιος σαν έτοιμος από καιρό, δεν έχει κανένα πρόβλημα περιμένοντας χωρίς άγχος τις αποφάσεις του Προέδρου για να κάνει τα επόμενα βήματά του που σίγουρα δεν θα τον οδηγήσουν μακριά από την πολιτική.

Σε αντίθεση με τον Χάρη Γεωργιάδη οι άλλοι υποψήφιοι προς αντικατάσταση Υπουργοί κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα αναμένοντας την προεδρική εντολή για να υποβάλουν τις παραιτήσεις τους. Κι αν αυτό δεν έχει γίνει ως τώρα, οφείλεται σε άλλες επείγουσες οι μεν υποθέσεις που έχει να χειριστεί ο πρόεδρος, απρόοπτες οι δε που προκύπτουν καθημερινά και ανατρέπουν σχέδια και προγραμματισμούς.

Τρεις είναι οι Υπουργοί, πέραν του Χάρη Γεωργιάδη, που ανήκουν στο σημερινό κυβερνητικό σχήμα και αναμένουν την έξοδό τους. Υπουργός Παιδείας, Υπουργός Ενέργειας, Υπουργός Μεταφορών. Συμπτωματικά και οι τρεις προϊστανται Υπουργείων που τα ονόματά τους μοιάζουν με σιδηρόδρομο κι αυτό δείχνει και το εύρος των ευθυνών και δραστηριοτήτων τους. Κώστας Χάμπιαούρης, Γιώργος Λακκοτρύπης και Βασιλική Αναστασιάδη, είναι με το ένα πόδι εκτός Κυβέρνησης εδώ και μήνες και όπως είναι φυσικό όσο παρατείνεται η κατάσταση και δεν υπάρχουν οριστικές αποφάσεις για την τύχη και το μέλλον τους, αυτή δυσκολεύει τη ζωή και το έργο τους. Όταν μάλιστα έχουν να πάρουν σημαντικές αποφάσεις βρίσκονται σε δύσκολη θέση και συνάμα αποτελούν εύκολο στόχο, δεχόμενοι δικαίως ή αδίκως τα πυρά πανταχόθεν.

Ακάλυπτος ο Χάμπιαουρης

Τρανό παράδειγμα ο Υπουργός Παιδείας με την περιπέτεια που είχε με όλη εκείνη την ιστορία της ακύρωσης της παρέλασης της 28ης Οκτωβρίου. Ένας τρίτος παρατηρητής, διαπιστώνει ότι ενώ ο κ. Χάμπιαουρης δέχθηκε πανταχόθεν κριτικές και επικρίσεις, δεν του προσφέρθηκε καμιά κάλυψη από πλευράς Κυβέρνησης. Παρόλο που όπως έχει μεταδοθεί η απόφαση για ματαίωση της παρέλασης δεν ήταν αποκλειστικά δική του, αλλά λήφθηκε σε συνεννόηση με το Προεδρικό (άλλες πληροφορίες λένε ότι πήρε εντολή από εκεί να ματαιώσει τις εκδηλώσεις), δεν ακούστηκε καμιά δήλωση στήριξης του Υπουργού. Αντίθετα κάποιες ενέργειες και κάποιες δηλώσεις της κυβερνητικής παράταξης, μάλλον έμοιαζαν σαν οι εκφραστές τους ήθελαν να τραβήξουν το χαλί κάτω από τα πόδια του Υπουργού Παιδείας. Για παράδειγμα το γεγονός ότι Υπουργοί και ο ίδιος ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Πρόδρομος Προδρόμου, στήθηκαν σε εξέδρες και δέχθηκαν τον χαιρετισμών παρελάσεων που πραγματοποιήθηκαν παράτυπα και παρά τις εντολές του αρμόδιου Υπουργού δεν μπορεί παρά να αποτελεί πισώπλατη μαχαιριά. Πιο χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Υπουργού Οικονομικών. Ευρισκόμενος στη Λεμεσό ο κ. Γεωργιάδης μίλησε τηλεφωνικώς με τον κ. Χάμπιαουρη. Ο εκπρόσωπος τύπου του Υπουργείου Παιδείας Σπύρος Αντωνέλος, επιβεβαίωσε τη συνομιλία λέγοντας ότι ο Υπουργός Παιδείας στη συνομιλία του με τον κ. Γεωργιάδη δεν έδωσε άλλη εντολή από την αρχική. Ωστόσο ο τελευταίος δέχθηκε τον χαιρετισμό της παρέλασης στη Λεμεσό.

Εξάλλου το γεγονός ότι παρά το μπάχαλο που δημιουργήθηκε και τις πάμπολλες δηλώσεις και αντιδηλώσεις, ο κ. Χάμπιαουρης απέφυγε επιμελώς να εμφανισθεί και να κάνει δηλώσεις δίνοντας τη δική του εκδοχή δεν μπορεί παρά να εκληφθεί ότι είναι χολωμένος από τη μεταχείριση που είχε εκ των έσω.

Προεδρική δυσφορία

Το θέμα του ανασχηματισμού έχει γίνει προσφιλές για τα μέσα ενημέρωσης και τελευταία όλο και περισσότερο δημοσιεύουν σχετικές πληροφορίες. Πρόσφατα η «Καθημερινή» έδινε ενδιαφέρουσες πληροφορίες γύρω από το θέμα και μεταξύ άλλων έγραφε σχετικά και τα εξής:

«Μπροστά στην ονοματολογία που δίνει και παίρνει από το καλοκαίρι, στενοί συνεργάτες του Προέδρου απαντούν πως «όλα θα εξαρτηθούν από τον Πρόεδρο». Και για το πότε και για το ποιοι θα αντικατασταθούν. Ο Πρόεδρος, όπως λένε κυβερνητικές πηγές, δεν θα διαμορφώσει το νέο υπουργικό σχήμα, με στόχο να μπουν συγκεκριμένα στελέχη του ΔΗΣΥ στη Βουλή, και εκτιμούν πως ενδεχομένως να ακολουθήσει το μοντέλο «Σαββίδη», υπουργών που δεν προέρχονται από τον ΔΗΣΥ, ούτε έχουν ιστορικό στο πολιτικό σκηνικό.

Το ερώτημα βεβαίως είναι για ποιο λόγο ο ανασχηματισμός παίρνει παράταση. Είναι γνωστό πως ο Πρόεδρος δυσφορεί εδώ και καιρό με χειρισμούς συγκεκριμένων στελεχών και αντιλαμβάνεται πως μία αλλαγή ίσως να δώσει στην κυβέρνηση μία σχετική ανάσα από το ένα χαστούκι που ακολουθεί το άλλο. Κύρια αιτία της αναβολής του ανασχηματισμού αποτελεί η παράταση στην διαμόρφωση της Κομισιόν που έδωσε στον Νίκο Αναστασιάδη την πολυτέλεια χρόνου για να πάρει τις τελικές του αποφάσεις. Άλλωστε ο ίδιος φαίνεται πως δεν έχει καταλήξει σε συγκεκριμένα πρόσωπα για τις θέσεις που ακούγονται τόσο σε ό,τι αφορά το υπουργείο Παιδείας όσο και το υπουργείο Συγκοινωνιών. Λέγεται μάλιστα, πως οι πιέσεις τόσο από ΜΜΕ όσο και από συγκεκριμένους κύκλους που ζητούν ανασχηματισμό, μάλλον προκαλούν το αντίθετο αποτέλεσμα. Το ζήτημα είναι πως κυβερνητικοί κύκλοι εκτιμούν πως όσο καθυστερεί ο ανασχηματισμός τόσο χάνεται το στοίχημα για μία ολική επανεκκίνηση ή τουλάχιστον το στοίχημα να περάσει το μήνυμα στην κοινωνία πως ο Πρόεδρος είναι έτοιμος για αλλαγές».

Δυνατότερος κρίκος ο Γενικός Διευθυντής

Σε σχέση με την αλλαγή Υπουργών, θα πρέπει και ο πολίτης να γνωρίζει ότι το κυβερνητικό έργο και η υπουργική συμμετοχή σε αυτό επηρεάζεται και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από την απόδοση του αντίστοιχου Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου. Έτσι μια αλλαγή Υπουργού δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και εγγύηση ότι όλα θα πάνε καλύτερα ή ότι θα υπάρξει θεαματική αλλαγή. Κυρίως αν ο Γενικός Διευθυντής πάσχει από αγκυλώσεις, διακρίνεται από ανεπάρκεια ή προτιμά αντί να εργάζεται να προβάλλει προσκόμματα ακόμα και στις υπουργικές προσπάθειες. Οι παλαιότεροι θα θυμούνται την επική τηλεοπτική σειρά του BBC, Yes Minister, στην οποία ο πρωταγωνιστής Γενικός Διευθυντής χωρίς να λέει ποτέ όχι στον προϊστάμενο Υπουργό του κατάφερνε πάντα να κάνει ό,τι ήθελε ο ίδιος.

Έχοντας την ίδια πολιτική και οργανωτική δομή της κυβερνητικής μηχανής και στην Κύπρο δεν είναι άγνωστα τέτοια φαινόμενα και σε μας. Έτσι ουκ ολίγες φορές κρίσιμης σημασίας στην προώθηση του κυβερνητικού έργου είναι ποιος Γενικός Διευθυντής ηγείται του μηχανισμού του Υπουργείου.

Στην Κύπρο συνήθως αποφεύγουμε να δούμε την πραγματικότητα αυτή στρέφοντας την προσοχή αποκλειστικά στον Υπουργό αποδίδοντάς του ακόμα και ευθύνες που δεν του ανήκουν. Κι όμως ακόμα και σήμερα στα διάφορα Υπουργεία υπηρετούν καλοί και ικανοί Γενικοί Διευθυντές αλλά και άλλοι που αποφεύγουν να πάρουν ευθύνες, να δώσουν εντολές και να κατευθύνουν περιοριζόμενοι στα τυπικά τους καθήκοντα τεμπελιάζοντας και αδιαφορώντας για στόχους και επιτεύγματα. Παρατηρείται ακόμα μακρόχρονη παραμονή σ’ ένα Υπουργείο αφού η εναλλαξιμότητα δεν λειτουργεί όσο έπρεπε. Όπως ακόμα δεν δίνονται τα αποφασιστικής σημασίας Υπουργεία σε έμπειρους, ικανούς και αποφασιστικούς τεχνοκράτες. Ακόμα και στην επιλογή-προαγωγή στη θέση του Γενικού Διευθυντή πρέπει να γίνεται αυστηρό κοσκίνισμα και τις θέσεις να καταλαμβάνουν οι πραγματικά άξιοι και ικανοί, οι έτοιμοι να δουλέψουν και να προσφέρουν.