Αμμόχωστος, μια υπόθεση προσωπική και παγκόσμια!

Το ρεπορτάζ άρχισε ήδη να γράφεται μέσα στο λεωφορείο που μετέφερε τους λιγοστούς Βαρωσιώτες επιβάτες του από τη Λευκωσία στο πολιτιστικό κέντρο του Δήμου Αμμοχώστου στη Δερύνεια, στην εκδήλωση διαμαρτυρίας «Είμαστε όλοι Αμμόχωστος» την περασμένη Δευτέρα 19η Ιουλίου 2021 σε μια διαδρομή περισσότερο… εσωτερική, που… ξεστράτιζε συνεχώς στην όμορφη χώρα των παιδικών αναμνήσεων, αλλά και σε εκείνη των ανεκπλήρωτων επιθυμιών και του χρόνου που περνά. Ήταν ένα οδοιπορικό μνήμης γεμάτο ανάμικτα συναισθήματα απογοήτευσης κι ελπίδας, ελπίδας κι απογοήτευσης, λιγότερο πολιτικό και περισσότερο προσωπικό, που κορυφώθηκε στη διάρκεια της εκδήλωσης και αποτυπώθηκε ακόμα και στις τοποθετήσεις των ομιλητών από το βήμα. 

Με την κατοχική Τουρκία να παίζει τώρα κυριολεκτικά με αυτά τα συναισθήματα και ν’ απευθύνεται πλέον, όχι στον πολιτικό αξιωματούχο αλλά στον πολίτη της περίκλειστης πόλης, το βάρος των 47 χρόνων του βίαιου εκτοπισμού προστίθεται στο βάρος της απόφασης σε σχέση με την επιστροφή στο σπίτι του και γίνεται ασήκωτο. «Η πρόσκληση στους νόμιμους ιδιοκτήτες της περίκλειστης περιοχής να επιστρέψουν κάτω από τη διοίκηση του ψευδοκράτους, σίγουρα μας προκαλεί προβληματισμό και θα μας φέρει μπροστά σε μεγάλα και τραγικά διλήμματα» είπε στην ομιλία του ο δήμαρχος Σίμος Ιωάννου. Στην επιστολή εξάλλου προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ που ο κ. Ιωάννου επέδωσε εκ μέρους του δημοτικού συμβουλίου Αμμοχώστου σε αξιωματούχο της ΟΥΝΦΙΚΥΠ στο οδόφραγμα της Δερύνειας μετά το τέλος της εκδήλωσης, τονίζεται ότι «η υπόθεση των Βαρωσίων μετατρέπεται σε μια παγκόσμια υπόθεση η οποία θα δείξει εάν θα επικρατήσει τελικά ο νόμος της ζούγκλας ή εάν ο πολιτισμένος κόσμος θα βρει τρόπους να βάλει τέλος στις παράνομες φιλοδοξίες του Προέδρου Ερντογάν, που επιθυμεί να αναβιώσει μια προ καιρού τελειωμένη αυτοκρατορία τον 21ο αιώνα».

Η κόρη της πρώτης μου δασκάλας…

Ήμασταν μετρημένοι στα δάκτυλα του ενός χεριού οι Βαρωσιώτες που επιβιβαστήκαμε το απόγευμα της περασμένης Δευτέρας στο λεωφορείο που διέθεσε ο Δήμος Αμμοχώστου από τη Λευκωσία με προορισμό τη Δερύνεια, όμως η αρχική δυσανασχέτηση εξαφανίστηκε όταν διαπίστωσα ότι ανάμεσα στους επιβάτες ήταν μια αγαπημένη μορφή της παιδικής μου ηλικίας, η Εύα Αλέκου Ξενοφώντος η κόρη της πρώτης μου δασκάλας Ελένης Μιντή Αλέκου στο δημοτικό σχολείο της κατεχόμενης από το 1974 Κάτω Δερύνειας. Μαζί της μάλιστα ήταν και οι δύο θυγατέρες της Ελένη και Άντρια που τη συνόδευσαν στην εκδήλωση διαμαρτυρίας. Μιλήσαμε φυσικά για τη μητέρα της, την Ελένη, που είχε πρωτοδιοριστεί κι εργάστηκε στο δημοτικό σχολείο της Κάτω Δερύνειας για πολλά χρόνια μέχρι το 1969 οπότε μετατέθηκε στο δημοτικό σχολείο της ενορίας Σταυρού δίπλα από το σπίτι της οικογένειας στην Αμμόχωστο. Μετά το 1974 και την προσφυγιά διορίστηκε και εργάστηκε σε σχολεία της Λάρνακας όπου έζησε η οικογένεια. «Η μητέρα μου πέθανε το 1998 με την πίκρα ότι δεν μπορούσε να πάει πίσω στο Βαρώσι», μου είπε η Εύα. Η δασκάλα και λογοτέχνιδα Ελένη Μιντή Αλέκου έγραψε ποιήματα και θεατρικά με επίκεντρο τον πόθο των προσφύγων για επιστροφή και συγκαταλέγεται στους συγγραφείς – στυλοβάτες της κυπριακής παιδικής λογοτεχνίας στη μετά το 1974 εποχή, όπως αναφέρεται σε σχετικό αφιέρωμα.

Η Εύα παντρεύτηκε και ζει στη Λευκωσία από το 1988 και εργάστηκε σε θυγατρική εταιρεία της Τράπεζας Κύπρου μέχρι το 2019. «Με λύπη μου βλέπω ότι οι συμπολίτες μας πηγαίνουν μαζικά σε συγκεντρώσεις για θέματα πολύ λιγότερο σημαντικά», παρατήρησε. «Εδώ», πρόσθεσε, «χάνεται η πατρίδα μας και η γη μας… και δυστυχώς δεν συνειδητοποιούμε ότι με αυτό που γίνεται τώρα στην Αμμόχωστο, διχοτομείται ίσως οριστικά η Κύπρος και μπορεί να γίνουν και χειρότερα με τις επεκτατικές τάσεις της Τουρκίας. Έπρεπε η κουλτούρα και η παιδεία μας να μεταφέρει το μήνυμα ότι η πατρίδα μας χάνεται. Έπρεπε οι νέοι να είναι πιο μπροστά από εμάς… αλλά εμείς φταίμε που δεν τους εμπνεύσαμε. Στη δική μου περίπτωση, με τις δύο κόρες μου προσπαθώ προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά παραδέχομαι ότι θα μπορούσα να κάνω περισσότερα. Χαίρομαι πάντως που είναι σήμερα μαζί μου και οι δύο»…

«Πρέπει να αντιδράσουμε τώρα!»

H νεαρή Ελένη Ξενοφώντος μας είπε: «Αυτή είναι η πρώτη φορά που συμμετέχω σε αντικατοχική εκδήλωση για την Αμμόχωστο γιατί μέχρι πριν λίγους μήνες ζούσα και εργαζόμουν για 8 περίπου χρόνια στη Γερμανία όπου είχα κάνει και μεταπτυχιακές σπουδές. «Νιώθω απογοήτευση για τη δική μου γενιά γιατί θεωρώ ότι είναι και δικό μας χρέος εμάς των νέων, όχι μόνο των μεγαλύτερων να κάνουμε ενέργειες ώστε να μην αφήνουμε τη χώρα μας να παραδίδεται στο έλεος της Τουρκίας. Πολύ φοβάμαι ότι θα κάνουμε τα ίδια λάθη του παρελθόντος και δυστυχώς είμαστε ένας λαός που δεν μαθαίνει από τα λάθη του. Υπάρχουν πολλές εσωτερικές διχόνοιες που διαιωνίζονται και όλα δυστυχώς εξελίσσονται προς το χειρότερο…

Δεν πήγα ποτέ στην Αμμόχωστο και ένιωσα πραγματικά ένα σφίξιμο στο στομάχι παρακολουθώντας πρόσφατα μια τηλεοπτική εκπομπή για το πώς ήταν και πώς έγινε η πόλη. Παρατήρησα ότι στις εκδηλώσεις που έτυχε να δω για την Αμμόχωστο είναι πάντα μικρή η συμμετοχή της νεολαίας… πρέπει να συμμετέχουμε σε τέτοιες εκδηλώσεις γιατί η μη συμμετοχή σημαίνει και αποδοχή. Οι Τούρκοι είναι αποφασισμένοι να προχωρήσουν στο άνοιγμα και την εκμετάλλευση της Αμμοχώστου και μεταλαμπαδεύουν αυτή τους τη θέληση και στις νέες γενιές κι αυτό πρέπει να μας προβληματίσει. Πρέπει η παιδεία μας και ιδιαίτερα η μέση εκπαίδευση να δώσει περισσότερη σημασία στη σύγχρονη ιστορία του νησιού και ιδιαίτερα στα κατεχόμενα. Υπάρχουν πηγές για καταγραφή της ιστορίας.

Θεωρώ σωστό να γίνεται μια αντικειμενική διδασκαλία της σύγχρονης ιστορίας μας κι εδώ έχουμε πολλά περιθώρια βελτίωσης.

Στο εξωτερικό επενδύεται πολύς χρόνος στο εκπαιδευτικό σύστημα για τη σύγχρονη ιστορία κάθε χώρας – με επισκέψεις σε ιστορικούς χώρους, με ταινίες εποχής, με διαδραστικά εργαστήρια κι αν το κάναμε κι εμείς θα είχαμε πολλά να ωφεληθούμε σαν λαός. Παρόλο που χάνονται γενιές, αν μπορούσαν να γίνονται οργανωμένες επισκέψεις μαθητών στα κατεχόμενα και αντικειμενική παρουσίαση των γεγονότων, τα σημερινά παιδιά θα κρατούσαν επαφή με τις ρίζες τους».

«Ίσως υπάρχει ακόμα μια μικρή ελπίδα»…

Οι συνεπιβάτες μας στο λεωφορείο Σωτήρης Χριστοδούλου 69 χρόνων από το Κάτω Βαρώσι και Ντίνος Κωνσταντίνου 72 χρόνων μαζί με τη σύζυγο του Ανθούλα από την ενορία Σταυρού, συμφωνούν με τις αδελφές Ελένη και Άντρια Ξενοφώντος.

Μας είπε ο Σωτήρης Χριστοδούλου: «Πάω στην εκδήλωση με ανάμικτα συναισθήματα… Είναι δύσκολο να ξαναπάμε στο Βαρώσι… Οι άνθρωποι της ηλικίας μας ενδιαφέρονται για το Βαρώσι, αλλά όχι οι νεότεροι γιατί δεν το γνώρισαν και δεν το έζησαν. Οι γιοι μας και οι κόρες μας παντρεύτηκαν και βρήκαν δουλειές και έκτισαν τα σπίτια τους στις ελεύθερες περιοχές. Τι έχουν εκεί για να παν; Δούλεψε ο παράγοντας χρόνος πάνω στον οποίο πόνταραν ο Ντενκτάς και η Τουρκία…»

«Εγώ θέλω να πάω στο σπίτι μας στον Σταυρό και θα πάω, αλλά όχι με τους Τούρκους», μας είπε η Ανθούλα Κωνσταντίνου. «Ήμουν 24 όταν έφυγα από το Σταυρό και τώρα είμαι 72», μας είπε ο Ντίνος Κωνσταντίνου. «Οι άνθρωποι της προηγούμενης γενιάς πέθαναν, τα παιδιά δεν νοιάζονται, αποκαταστάθηκαν, έκαναν τη δουλειά τους στη Λεμεσό, είναι Λεμεσιανοί… Η αδελφή μου είναι Βαρωσιώτισσα, παντρεύτηκε στη Λεμεσό, έκανε τρία παιδιά στη Λεμεσό που νιώθουν Λεμεσιανοί, …Τέλειωσε το Κυπριακό… Όταν πεθάνει η γενιά μας θα λυθεί το Κυπριακό αφού δεν θα υπάρχει επιθυμία επιστροφής. Και τώρα να μου πουν να πάω, δεν πάω».

«Ακούγεσαι απογοητευμένος αλλά είσαι στο λεωφορείο και πας στην εκδήλωση διαμαρτυρίας»… του είπαμε. Και ο Ντίνος Κωνσταντίνου απάντησε:  «Ναι… ίσως υπάρχει ακόμα μια μικρή ελπίδα…».

«Η δική μας γενιά να κάνει πιο αισθητή την αντικατοχική παρουσία της»

Το πως αντιλαμβάνεται η γενιά όσων γεννήθηκαν 20 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή μας μίλησε η Άντρια Ξενοφώντος:

«Οι νέοι της δικής μου γενιάς γεννηθήκαμε περίπου 20 χρόνια μετά την εισβολή σε μια παγιωμένη μεταπολεμική κατάσταση που ακόμα συνεχίζεται. Δεν υπάρχει ενδιαφέρον ανάμεσα στους νέους που γεννήθηκαν πολλά χρόνια μετά την εισβολή. Αν δεν υπάρχει ο ζήλος από τους γονείς να μεταφέρουν στα παιδιά το αίσθημα της δικαίωσης, δεν νοιάζονται. Ξέρω αρκετούς που είναι πρόσφυγες και δεν είναι καν δηλωμένοι στο μητρώο των προσφύγων. Αν φύγει κι αυτή η γενιά, θα μείνουν τα άτομα που ήταν στον πόλεμο 10-12 χρονών. Μετά τι γίνεται; Συνεπώς ό,τι πρέπει να γίνει, πρέπει να γίνει τώρα, πρέπει να αντιδράσουμε τώρα γιατί ήδη χάθηκε χρόνος και έχουμε τα προβλήματα με τον Ερντογάν που τα τελευταία χρόνια ισλαμοποιεί τα κατεχόμενα κτίζοντας τεράστια τζαμιά σε διάφορες περιοχές…

Ο χρόνος που περνά είναι καταλυτικός γιατί μαθαίνεις να ζεις με αυτό το γεγονός, δίνεις την εντύπωση ότι συμβιβάζεσαι και δέχεσαι ότι αυτή είναι η πραγματικότητα. Η Τουρκία συνεχίζει να κάνει ουσιαστικά ό,τι θέλει. Μιλούμε για ευρωπαϊκούς εταίρους, για ισχυρές φιλίες και συνεργασίες με χώρες του εξωτερικού που θα μας βοηθήσουν… αλλά ουσιαστικά είμαστε μόνοι γιατί εκείνοι τελικά βλέπουν τα συμφέροντα τους. Μόνο τα τελευταία χρόνια που η πολιτική της Τουρκίας αρχίζει να επηρεάζει αρνητικά και τα συμφέροντα της Ευρώπης, άρχισε κάπως να αντιδρά. Πρέπει η δική μας γενιά να κάνει πιο αισθητή την αντικατοχική παρουσία της γιατί τώρα ζει στον μικρόκοσμο της και στη ρουτίνα της»…

Philenews