Οι επικίνδυνες γέφυρες των Βρετανών

Η Βρετανία αποτελούσε πάντοτε τον κακό δαίμονα του Κυπριακού γιατί πέραν της ιδιαίτερης εμπλοκής στην Κύπρο έχει και την ευθύνη συγγραφής των κειμένων του Συμβουλίου Ασφαλείας που έχουν να κάνουν με το πρόβλημα. Μια προνομιακή θέση την οποία το Λονδίνο εντέχνως εκμεταλλεύεται στο έπακρο, προκειμένου να ωθήσει τη συζήτηση στο Κυπριακό εκεί που το ίδιο ήθελε. Με την ομπρέλα των Ηνωμένων Εθνών την οποία γνώριζε πως κανείς δεν θα αμφισβητούσε. 

Είναι αυτή την πρακτική που οι Βρετανοί διπλωμάτες κατονομάζουν «normal procedure» (συνήθης διαδικασία) θέλοντας να δικαιολογηθούν στο πολύ απλό ερώτημα «γιατί να αναλώνονται τόσες ώρες για αλλαγές σε κείμενα που από την αρχή μπορούν να συγγραφούν κατά τρόπο καθαρό». Ως penholders (αυτοί που έχουν την ευθύνη να γραφτεί κείμενο στο ΣΑ) οι Βρετανοί ανέλαβαν τις τελευταίες εβδομάδες να ετοιμάσουν δύο κείμενα που αφορούσαν τις εξελίξεις στην Κύπρο. Το ένα κείμενο είναι το ψήφισμα για την ανανέωση της θητεία της ΟΥΝΦΙΚΥΠ που πέρασε ομόφωνα την περασμένη Πέμπτη, και το άλλο ήταν η δήλωση του Προέδρου του Συμβουλίου Ασφαλείας η οποία συμφωνήθηκε ομόφωνα μια εβδομάδα προηγουμένως.

Η πορεία των δύο θεμάτων, από το αρχικό κείμενο μέχρι το τελικό, έδειξε πως οι Βρετανοί ως οι penholders ήθελαν να εκμεταλλευθούν τη θέση τους προκειμένου να περάσουν κυρίως μέσα από το ψήφισμα για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ τις δικές τους απόψεις στο Κυπριακό. Οι ίδιοι στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις που είχαν και στις δύο πλευρές της διαχωριστικής γραμμής τις ονομάζουν «τροφή προς σκέψη», ή και «γεφυρωτικές προτάσεις» που μπορεί να βοηθήσουν στην άρση του αδιεξόδου.

Επιδίωξη των Βρετανών ήταν να ανοίξει μια ακόμα ομπρέλα εποικοδομητικής ασάφειας κατά τρόπο που να επιτρέπει στην τουρκική πλευρά να συζητά και επισήμως στη βάση των δύο κρατών. Κάτι για το οποίο από την αρχή η κυπριακή κυβέρνηση αντέδρασε, απορρίπτοντας τις βρετανικές ιδέες. Από την άλλη, δεν είναι τυχαίο που η τουρκοκυπριακή πλευρά, μετά από κάθε συνάντηση με Βρετανούς αξιωματούχους, εμφανιζόταν να είναι ικανοποιημένη για την κατανόηση που έβρισκε από τους συνομιλητές της.

Ήθελαν ουρά στο 2587

Αν είναι κάτι που χαρακτηρίζει τους Βρετανούς στο Κυπριακό είναι το γεγονός ότι ποτέ δεν τα βάζουν κάτω ακόμα κι αν οι προτάσεις ή γεφυρωτικές ιδέες που προωθούν δεν γίνονται αποδεκτές.  Πηγαινοέρχονται μέχρι να το καταφέρουν. Και έτσι έδρασαν και στην προκειμένη περίπτωση. Το γεγονός ότι η μια πλευρά δεν συμφωνούσε με τις «γεφυρωτικές ιδέες» που έριχναν ανεπισήμως στη διάρκεια των συζητήσεών τους δεν σημαίνει ότι τους αφαιρούσε το δικαίωμα να συνεχίζουν να προσπαθούν. Και θέλησαν να τις βάλουν στο χαρτί μέσω ενός ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας, για να αποκτήσουν και την ανάλογη «βαρύτητα» και «νομιμότητα».

Ετοιμάζοντας το κείμενο του ψηφίσματος για την ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ η Βρετανία δεν έμεινε στο λεκτικό της έκθεσης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών αλλά επιχείρησε να βάλει τα δικά της στοιχεία μέσα στο κείμενο. Συγκεκριμένα επιχείρησε να βάλει «συμβιβαστικές αναφορές» μέσα στην παράγραφο 4 στο προοίμιο του ψηφίσματος. Αναφορές οι οποίες ωστόσο θα διεύρυναν την έννοια της βάσης λύσης και θα ενέτασσαν το στοιχείο της ικανοποίησης των ανησυχιών των δύο πλευρών.

Η Βρετανία δεν έμεινε στο συμφωνημένο κείμενο όπως αναφέρεται στο ψήφισμα που υιοθετήθηκε τον Γενάρη του 2021 για ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Κάτι που στις συζητήσεις εντός του Συμβουλίου Ασφαλείας, είχαν επισημάνει και οι Αμερικανοί. Σύμφωνα με πληροφορίες από την έδρα των Ηνωμένων Εθνών, οι Αμερικανοί είχαν ζητήσει όπως το λεκτικό επιστρέψει στη μορφή που είχε συμφωνηθεί τον περασμένο Γενάρη. Θέση με την οποία συμφώνησαν Ρωσία, Γαλλία, Κίνα, Ινδία, Ιρλανδία, Μεξικό και Εσθονία.

Στην αρχική της μορφή η παράγραφος είχε ως εξής: 

«Εκφράζοντας πλήρη υποστήριξη για τις συνεχιζόμενες προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα και σημειώνοντας τη σημασία του να είναι ανοιχτοί, της ευελιξίας και του συμβιβασμού για την εξεύρεση κοινού εδάφους για την αντιμετώπιση των ανησυχιών των δύο πλευρών με στόχο την επιστροφή σε επίσημες διαπραγματεύσεις, και, προτρέποντας τις πλευρές να ανανεώσουν τις προσπάθειές τους για επίτευξη μιας διαρκούς, περιεκτικής και δίκαιης διευθέτησης που βασίζεται στις παραμέτρους μιας δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της 4ης παραγράφου του διατακτικού του ψηφίσματός του 716 (1991), σημειώνοντας πως αυτές οι παράμετροι παρέχουν ένα καθαρό πλαίσιο για μια σειρά ρυθμίσεων, μπορούν να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες των δύο πλευρών».

Αυτή τη φορά ήταν η σειρά της Κίνας να πάρει πρώτη το λόγο και να ζητήσει επιστροφή της παραγράφου 4 στην αρχική και συμφωνημένη της μορφή. Θέση την οποία στήριξαν οι ΗΠΑ, η Γαλλία, το Μεξικό και η Ινδία, οι οποίες με τη σειρά τους επανέλαβαν το αρχικό τους αίτημα ως προς τις αλλαγές που έπρεπε να γίνουν.

Αποτέλεσμα αυτών των πιέσεων ήταν οι φράσεις «για την αντιμετώπιση των ανησυχιών των δύο πλευρών» και «σημειώνοντας πως αυτές οι παράμετροι παρέχουν ένα καθαρό πλαίσιο για μια σειρά ρυθμίσεων, μπορούν να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες των δύο πλευρών». Και στο ψήφισμα 2587 η παράγραφος διαμορφώθηκε ως εξής:

«Εκφράζοντας πλήρη υποστήριξη για τις συνεχιζόμενες προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα και σημειώνοντας τη σημασία του να είναι ανοιχτοί, της ευελιξίας και του συμβιβασμού για την εξεύρεση κοινού εδάφους με στόχο την επιστροφή σε επίσημες διαπραγματεύσεις, και, προτρέποντας τις πλευρές να ανανεώσουν τις προσπάθειές τους για επίτευξη μιας διαρκούς, περιεκτικής και δίκαιης διευθέτησης που βασίζεται στις παραμέτρους μιας δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της 4ης παραγράφου του διατακτικού του ψηφίσματός του 716 (1991)».

Η ουρά την οποία επιχείρησαν να προσθέσουν οι Βρετανοί δεν ήταν κάτι το τυχαίο και χωρίς σκοπιμότητα. Η στόχευσή τους ήταν πολύ συγκεκριμένη αφού ήθελαν το τεθεί – μέσω ψηφίσματος – ένα πλαίσιο το οποίο θα έδινε το δικαίωμα στην τουρκική πλευρά να βάλει επισήμως στο τραπέζι την πρότασή της για διάλογο ανάμεσα σε δύο ίσες κρατικές οντότητες αλλά και στο να οδηγήσει τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία εγγύτερα προς μια συνομοσπονδιακή μορφή λύσης.

Κλωτσούσε για Βαρώσι

Στην παράγραφο που αναφερόταν στο θέμα της Αμμοχώστου επιχείρησε και πάλι να πετύχει αυτό που απέτυχε μια εβδομάδα προηγουμένως, δηλαδή να μην υπάρχει στο κείμενο ονομαστική αναφορά στους ηγέτες της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων. Κατά τη συγγραφή της Προεδρικής Δήλωσης για τις εξελίξεις στην Αμμόχωστο οι Βρετανοί ως penholders είχαν επιχειρήσει να αφήσουν εκτός κειμένου ονομαστική αναφορά στους ηγέτες Τουρκίας και Τουρκοκυπρίων, ενέργεια που προκάλεσε αντιδράσεις από τα άλλα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Και στην τελική πέρασε η θέση τους και υπήρξε ονομαστική αναφορά.

Λαμβανομένου υπόψη ότι το ψήφισμα είναι ισχυρότερο από μια προεδρική δήλωση, οι Βρετανοί επιχείρησαν μέσω του 2587 να απαλείψουν αναφορές στην τουρκική ηγεσία.

Και σ’ αυτή την περίπτωση οι ΗΠΑ ενήργησαν υποστηρικτικά για την Κύπρο και ζήτησαν όπως στις παραγράφους 7 (προοίμιο) και 14 (διατακτικό) περιληφθούν όλα τα βασικά στοιχειά που περιλαμβάνονται και στο Προεδρική Δήλωση του Συμβουλίου Ασφαλείας για το θέμα των Βαρωσίων. Με τους Αμερικανούς συμπορεύθηκαν Κίνα, Γαλλία, Ινδία, Ιρλανδία και Εσθονία και περιλήφθηκε αναφορά στην τουρκική και τουρκοκυπριακή ηγεσία: «Υπενθυμίζοντας την Προεδρική του Δήλωση (S / PRST / 2021/13), η οποία καταδικάζει την ανακοίνωση της 20ής Ιουλίου από Τούρκους και Τουρκοκύπριους ηγέτες για το θέμα των Βαρωσίων και καλεί για την άμεση αντιστροφή αυτής της πορείας δράσης και την αντιστροφή όλων των βημάτων που ελήφθησαν για τα Βαρώσια από τον Οκτώβριου του 2020, επιβεβαιώνοντας το καθεστώς των Βαρωσίων όπως παρατίθεται στα προηγούμενα ψηφίσματά του και επιβεβαιώνοντας ότι δεν θα πρέπει να αναλαμβάνονται δράσεις σε σχέση με τα Βαρώσια οι οποίες δεν είναι σε συμφωνία με αυτά τα ψηφίσματα και τονίζοντας την ανάγκη αποφυγής οποιωνδήποτε μονομερών ενεργειών που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν εντάσεις στο νησί και να υπονομεύσουν τις προοπτικές μιας ειρηνικής διευθέτησης».

Aπέδωσε καρπούς η κινητοποίηση της Βρετανίας

Η κυπριακή διπλωματία όλο αυτό το διάστημα βρισκόταν σε συνεχή κινητοποίηση τόσο στη Λευκωσία όσο και σε διάφορες πρωτεύουσες αλλά κυρίως στα βασικά κέντρα τα οποία ασχολήθηκαν με τις εξελίξεις στην Κύπρο, Νέα Υόρκη και Βρυξέλλες.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης είχε αναλάβει όλο το βάρος των προσπαθειών τόσο σ’ ό,τι αφορά την Προεδρική Δήλωση και το ψήφισμα για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ όσο και για την κοινή δήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα μαζί του έτρεξαν οι διπλωματικές αποστολές στη Νέα Υόρκη και στις Βρυξέλλες, τις πόλεις που ήταν στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων. Κινητοποίηση όμως υπήρξε και σε άλλες πρωτεύουσες.

Είναι εμφανές από το μέχρι στιγμής αποτέλεσμα πως η κινητοποίηση έχει αποφέρει καρπούς. Κι αν είναι κάτι που κρατά αυτή τη στιγμή η Λευκωσία ως σημαντικό σημείο αναφοράς, είναι η στήριξη που είχε από χώρες που δεν ανέμενε να κάνουν δυναμικές παρεμβάσεις.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρωταγωνίστησαν αυτή τη φορά στις συζητήσεις εντός του Συμβουλίου Ασφαλείας και στάθηκαν σε αρκετά σημεία απέναντι στους Βρετανούς. Ενδεχομένως να είναι και η πρώτη φορά που οι Αμερικανοί ήταν τόσο ξεκάθαροι και απαιτητικοί στις τοποθετήσεις τους απέναντι στους Βρετανούς σ’ ό,τι αφορά συζήτηση για το Κυπριακό. Η Ρωσία, η Γαλλία και η Κίνα ήταν οι τρεις χώρες πάνω στις οποίες μέχρι πρόσφατα στηριζόταν περισσότερο η Κύπρος.

Πολύ ιδιαίτερης σημασίας αποτελούν και οι παρεμβάσεις που είχαν γίνει από πλευράς Ισραήλ. Η πρώτη παρέμβαση έγινε προς την κατεύθυνση της Γερμανίας σε σχέση με την κοινή δήλωση των 27 της ΕΕ για τις εξελίξεις στην Αμμόχωστο. Το Βερολίνο είχε ενστάσεις οι οποίες παραμερίστηκαν μετά από ενέργειες της Ιερουσαλήμ.

Παρεμβάσεις από ισραηλινής πλευράς αλλά και από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν γίνει και κατά τη συζήτηση του ψηφίσματος για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Ενέργειες όπως αυτές ικανοποιούν τη Λευκωσία, η οποία βλέπει να αποδίδουν καρπούς οι συμμαχίες και συνέργειες που κτίζει στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και στον Κόλπο. Κι αυτή είναι για την κυπριακή κυβέρνηση η καλύτερη απάντηση που μπορεί σήμερα να δώσει προς όσους αμφισβήτησαν ή αμφισβητούν τη σημασία αυτών των συνεργασιών.

Philenews