Εμβολιασμός με πρόσθετο €1.8 δισ. ελέω COVID

Η πανδημία του κορωνοϊου έφερε τούμπα τους οικονομικούς σχεδιασμούς της Κύπρου, καθώς και όλων των χωρών. Ό,τι κατάφεραν να χτίσουν τα προηγούμενα χρόνια με την αυστηρή δημοσιονομική πολιτική γκρεμίστηκε, καθώς κάθε μήνα οι χώρες δαπανούν εκατομμύρια ευρώ για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις που αφήνει η πανδημία. Η Κομισιόν και η ΕΚΤ, σε μια προσπάθεια να βοηθήσουν τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προχώρησαν σε δημοσιονομικές και άλλες χαλαρώσεις, έτσι ώστε οι χώρες να είναι πιο ευέλικτες να αντιμετωπίσουν τη COVID-19.

Συγκεκριμένα, επέτρεψαν υπερβάσεις των προϋπολογισμών και ελλείμματα, καθώς και πρόσθετο φθηνό δανεισμό, πάνω από τα όρια που θεωρούνταν έως και το 2019 απαραβίαστα.

Το 2022 αναμένεται να επανέλθει η εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, κάτι που προβληματίζει τα κράτη μέλη, καθώς εν μέσω της πανδημίας, θα αναγκαστούν να επιστρέψουν στην εφαρμογή αυστηρών δημοσιονομικών πολιτικών.

Στην Κύπρο, τους τελευταίους 18 μήνες έχουν δοθεί επιπρόσθετες δαπάνες, πέραν του €1.8 δισ. για εφαρμογή σχεδίων στήριξης των εργαζόμενων, την παραχώρηση εφάπαξ χορηγίας στις επιχειρήσεις, για τη διενέργεια διαγνωστικών εξετάσεων (rapid test και PCR test), για ξενοδοχεία καραντίνας, για φάρμακα και για εμβόλια. Οι τεχνοκράτες του υπουργείου Οικονομικών θεωρούν πως η πανδημία είναι ένας από τους δημοσιονομικούς κινδύνους που θα επηρεάσει τον οικονομικό σχεδιασμό της κυβέρνησης για το 2022 και θα δημιουργήσει αρνητικές επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά. Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, τυχόν έξαρση της πανδημίας του κορωνοϊού στη χώρα θα έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω επιδείνωση της οικονομικής δραστηριότητας.

Πάει κι έρχεται στη Βουλή το ΥΠΟΙΚ

Από τα στοιχεία που συνέλεξε ο «Φ», φαίνεται πως μέχρι στιγμής το κράτος απευθύνθηκε εννέα φορές στη Βουλή, στη διάρκεια της πανδημίας, ζητώντας την έγκριση συμπληρωματικών προϋπολογισμών, συνολικού ύψους €1.5 δισ. Παρόλο που ο νόμος περί Δημοσιονομικής Ευθύνης προβλέπει την κατάθεση μόνο δύο συμπληρωματικών προϋπολογισμών τον χρόνο, πέρσι και φέτος, εξαιτίας των δημοσιονομικών χαλαρώσεων που αποφάσισε η Κομισιόν τον Μάρτιο του 2020, κατατέθηκαν εννέα συμπληρωματικοί προϋπολογισμοί, για να μπορέσει το κράτος να ανταποκριθεί στις ανάγκες που προκύπτουν από τον κορωνοϊό.

Βάσει του νόμου, ο υπουργός Οικονομικών έχει δικαίωμα να υποβάλει για ψήφιση συμπληρωματικό προϋπολογισμό πριν την 15η Ιουνίου, όταν ισχύουν ειδικές περιστάσεις, όπως ασυνήθιστο γεγονός που εκφεύγει του ελέγχου της Δημοκρατίας και έχει σημαντικές επιπτώσεις στη δημοσιονομική κατάσταση της γενικής κυβέρνησης ή σε περιόδους σοβαρής οικονομικής ύφεσης.

Οι 9 συμπληρωματικοί 

Από τους εννέα συμπληρωματικούς προϋπολογισμούς που κατατέθηκαν στη Βουλή από την κυβέρνηση τους τελευταίους 18 μήνες, οι 5 κατατέθηκαν το 2020 και φέτος μέχρι στιγμής 4. Συγκεκριμένα, τον Μάρτιο του 2020, κατά το πρώτο lockdown, άρον – άρον το Κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσθετες πιστώσεις €369 εκατ., οι οποίες επιβάρυναν τα δημοσιονομικά κατά 1,3% του ΑΕΠ. Οι πρόσθετες πιστώσεις των €369 εκατ. διοχετεύτηκαν για τη χορήγηση «Ειδικής Άδειας» σε γονείς που εργάζονταν στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, για τη φροντίδα παιδιών ηλικίας μέχρι 15 ετών (μέχρι και την τρίτη τάξη γυμνασίου) λόγω αναστολής της λειτουργίας σχολείων, δημόσιων και ιδιωτικών, βρεφοκομικών και παιδοκομικών σταθμών (€40 εκατ).

Εξάλλου, ποσό €110 εκατ., δόθηκε για την εφαρμογή του σχεδίου αναστολής εργασιών σε επιχειρήσεις που είχαν αναστείλει τις εργασίες τους και σε επιχειρήσεις οι οποίες, παρόλο που συνέχισαν τη λειτουργία τους, είχαν μείωση 25% του κύκλου εργασιών. Στόχος των σχεδίων ήταν η αποτροπή των απολύσεων εργαζόμενων.

Αξίζει να σημειωθεί πως στους εργαζόμενους των οποίων οι χώροι εργασίας ήταν κλειστοί λόγω του lockdown, είχαν παραχωρηθεί ανεργιακά επιδόματα. Δόθηκαν και €10 εκατ. για την εφαρμογή του Σχεδίου Στήριξης Μικρών Επιχειρήσεων. Το σχέδιο απευθυνόταν σε επιχειρήσεις που εργοδοτούσαν μέχρι 5 άτομα, υπό την προϋπόθεση ότι διατηρούν τους υπαλλήλους τους στην εργασία και έχουν υποστεί μείωση του κύκλου εργασιών τους πέραν του 25%. Τότε, η κυβέρνηση επιδοτούσε το 70% των μισθών τους.

Κονδύλια €16 εκατ. αφορούσαν την καταβολή επιδόματος ασθενείας, κατά μέσο όρο €800 μηνιαίως, σε σειρά δικαιούχων εργαζομένων. Δόθηκαν και €100 εκατ. για ενίσχυση του τομέα υγείας και για την απασχόληση πρόσθετου ιατρικού, νοσηλευτικού και υποστηρικτικού προσωπικού, ενίσχυση σε εξοπλισμό και υλικοτεχνική υποδομή, ενίσχυση του Ινστιτούτου Νευρολογίας & Γενετικής σε ανθρώπινο δυναμικό και υλικοτεχνική υποδομή. Άλλα €15 εκατ. καταβλήθηκαν για το Επίδομα Παραμονής Φοιτητών στο εξωτερικό, ύψους €750, που αφορούσε στην κάλυψη των εξόδων φοιτητών που φοιτούσαν στο εξωτερικό και δεν επέστρεψαν στην Κύπρο την περίοδο των διακοπών του Πάσχα, καθώς και €11 εκατ. για την ανάκαμψη του τουρισμού.

Ο δεύτερος συμπληρωματικός προϋπολογισμός του 2020 ήταν ύψους €220  εκατ., για εφαρμογή  σχεδίων για στήριξη των επιχειρήσεων, των εργαζομένων, των φοιτητών, της υγείας και γενικότερα της οικονομίας. Η επιβάρυνση του δημοσιονομικού ισοζυγίου ανερχόταν στο 1,1% του ΑΕΠ.

Ο τρίτος συμπληρωματικός προϋπολογισμός του 2020 προέβλεπε πρόσθετες πιστώσεις ύψους €231.1 εκατ. και επέφερε επιβάρυνση στο δημοσιονομικό ισοζύγιο ύψους 1,14% του ΑΕΠ. Τα χρήματα του τρίτου προϋπολογισμού διοχετεύθηκαν για τη συνέχιση των κυβερνητικών σχεδίων στήριξης εργαζομένων με €150 εκατ., για την ικανοποίηση αιτημάτων που υπέβαλαν Ανεξάρτητες Υπηρεσίες/Υπουργεία/Υφυπουργεία/Τμήματα προς το Υπουργείο Οικονομικών, για κάλυψη πρόσθετων αναγκών για κοινωνικές παροχές, παροχές υγείας, καθώς και άλλων δαπανών. Παράλληλα, καταργήθηκαν και αναβαθμίστηκαν αριθμός θέσεων στο δημόσιο, αυξήθηκε ο αριθμός των εκπαιδευτικών κατά 243 άτομα και δημιουργήθηκαν εννέα νέες θέσεις δημοσίων κατηγόρων στη Νομική Υπηρεσία, μια νέα θέση λειτουργού διασφάλισης ποιότητας στο Υφυπουργείο Τουρισμού, μια νέα θέση επόπτη στο Συμβούλιο Αμπελοοινικών Προϊόντων.

Ο τέταρτος συμπληρωματικός προϋπολογισμός του 2020 προέβλεπε την παραχώρηση πρόσθετων πιστώσεων ύψους €667 χιλ. για την πρόσληψη 200 Συμβασιούχων Οπλιτών (ΣΥΟΠ), ωστόσο καταψηφίστηκε από τη Βουλή.

Ο πέμπτος συμπληρωματικός προϋπολογισμός προέβλεπε πρόσθετες πιστώσεις ύψους €254,2 εκατ. Η επιβάρυνση του δημοσιονομικού ισοζυγίου από την έγκριση του συμπληρωματικού προϋπολογισμού ανήλθε στο 0,2% του ΑΕΠ.

Ξεπέρνα το €0,5 δισ.

Σε σχέση με φέτος, μέχρι στιγμής οι πρόσθετες πιστώσεις έφτασαν τα €510,2 εκατ. Στο συγκεκριμένο ποσό δεν περιλαμβάνονται οι πρόσθετες πιστώσεις €200 εκατ., που ενσωματώθηκαν στον αναθεωρημένο κρατικό προϋπολογισμό του 2021, στο πλαίσιο της ανάγκης στήριξης των επιχειρήσεων και των αυτοτελώς εργαζομένων, λόγω της εφαρμογής μέτρων για αντιμετώπιση της συνεχιζόμενης πανδημίας.

Περιλήφθηκαν, επίσης, πιστώσεις €20 εκατ. για την παροχή στήριξης και την ευρύτερη τόνωση της οικονομίας. Αναλυτικά, φέτος, ο πρώτος συμπληρωματικός προϋπολογισμός που εγκρίθηκε από τη Βουλή ήταν ύψους €250 εκατ. Τα χρήματα είχαν διοχετευθεί για στήριξη των επιχειρήσεων, των εργαζομένων και του τομέα της υγείας. Ο δεύτερος συμπληρωματικός προϋπολογισμός εγκρίθηκε λίγες εβδομάδες πριν από τη διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών και προέβλεπε την παραχώρηση επιπρόσθετων πιστώσεων €148,5 εκατ., που δαπανήθηκαν σε κοινωνικές παροχές, παροχές υγείας, αγροτικές πληρωμές και σε διάφορες άλλες ανάγκες. Ο δεύτερος συμπληρωματικός προϋπολογισμός προέβλεπε επίσης τη δημιουργία και την αναβάθμιση περιορισμένου αριθμού θέσεων εργασίας, περιλαμβανομένου και  της δημιουργίας θέσης υφυπουργού Κοινωνικής Πρόνοιας και γενικού διευθυντή. Εξάλλου, ο τρίτος συμπληρωματικός προϋπολογισμός, ο οποίος ήταν από τα πρώτα νομοθετήματα που ενέκρινε η νέα Βουλή, προνοούσε την παραχώρηση πρόσθετων πιστώσεων €20 εκατ. για στήριξη των πυρόπληκτων, από τη μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε το περασμένο καλοκαίρι σε ορεινές περιοχές των επαρχιών Λάρνακας και Λεμεσού και στην επαρχία Πάφου.

Αντίκτυπος στον προϋπολογισμό, υπερβάσεις και ελλείμματα

Η δημοσιονομική χαλάρωση που υπήρξε το 2020 και το 2021, στο πλαίσιο της κυβερνητικής πολιτικής για αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης από την πανδημία, είχε αντίκτυπο και στον κρατικό προϋπολογισμό του 2022 και το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ) 2022-2024. Το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού του 2022 παρουσιάζει χρηματοδοτικά ελλείμματα ύψους €1.2 δισ. (2022), €1.5 δισ. (2023) και €1.7 δισ. (2024). Όπως υποδεικνύει το υπουργείο Οικονομικών, το δημόσιο χρέος παραμένει σε υψηλά επίπεδα, καλώντας τα υπουργεία να τηρήσουν τις οροφές των δαπανών. Όπως επισημαίνει, μεταξύ του συνόλου των πιστώσεων του προϋπολογισμού της επόμενης χρονιάς και των συνολικών οροφών που είχαν καθοριστεί από το Υπουργικό Συμβούλιο παρατηρούνται υπερβάσεις ύψους €70 εκατ. (2022), €248.2 εκατ. (2023) και €348.4 εκατ. (2024). Το 2022 οι υπερβάσεις οφείλονται, κυρίως, στις υπερβάσεις από τις οροφές στους προϋπολογισμούς των υπουργείων, Παιδείας (€24.4 εκατ.), Εσωτερικών (€19 εκατ.), Εργασίας (€17.1 εκατ.), Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξης (€16,1 εκατ.), και Ενέργειας (€8.7 εκατ.).

Ποντάρει στις μεταρρυθμίσεις και το Σχέδιο Ανάκαμψης

Αξίζει να σημειωθεί πως η κυβερνητική πλευρά ποντάρει πολλά στην εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης, μέσω του οποίου το κράτος μέχρι το 2026 θα αντλήσει ποσό €1.2 δισ. Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν πως οι μεταρρυθμίσεις και τα έργα που περιλαμβάνονται στο ταμείο θα αποτελέσουν εργαλείο για ενίσχυση των επιχειρήσεων και των αυτοεργοδοτούμενων που έχουν πληγεί από την πανδημία. Μέσα σε δύο μήνες, η Βουλή θα πρέπει να εγκρίνει 23 νομοσχέδια, που αφορούν μεταξύ άλλων τη μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας, της δικαιοσύνης και της τοπικής αυτοδιοίκησης για να εκταμιεύσει εντός του 2022 ποσό €190 εκατ.

Philenews