Ακτινογραφία τ/κ περιουσιών – Πάνω από €6 δισ. η αξία τους

Συγκεκριμένα, η συνολική έκταση τους ανέρχεται σε 609.110.086 τετραγωνικά μέτρα, αντιστοιχώντας στο 10,14% της έκτασης γης των ελεύθερων περιοχών.

Η συνολική εκτιμώμενη αξία τους αναφέρεται ότι φτάνει περίπου τα €6,1 δισ., βάσει της Γενικής Εκτίμησης του Κτηματολογίου για το 2018.

Συνολικά, υφίστανται 20.093 ενεργές συμβάσεις μίσθωσης Τουρκοκυπριακών περιουσιών στις ελεύθερες περιοχές, με το 86,5% αυτών να έχουν παραχωρηθεί σε πρόσφυγες και το υπόλοιπο 13,5% σε κρατικές και τοπικές αρχές, οργανισμούς δημοσίου δικαίου και ιδιώτες μη πρόσφυγες.

Σύμφωνα με την ανάλυση των τ/κ περιουσιών ανά είδος περιουσίας, οι γεωργικοί κλήροι καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο ποσοστό, 43% του συνόλου, ενώ ακολουθούν μόνιμες κατοικίες (23%), επαγγελματικά υποστατικά (14%), άλλοι χώροι (14%) και εξοχικές κατοικίες (6%).

Τα ετήσια έσοδα από ενοίκια, όπως αυτά προϋπολογίζονται για το 2025, ανέρχονται σε περίπου €6,6 εκατομμύρια, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της διαχείρισης και της ορθής αξιοποίησης των Τουρκοκυπριακών περιουσιών για τα δημόσια οικονομικά.

Τα έσοδα και οι καθυστερημένες οφειλές

Την ίδια ώρα, σημαντική βελτίωση παρουσιάζουν τα οικονομικά στοιχεία του Ταμείου Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών την τελευταία διετία, τόσο ως προς τη μείωση των καθυστερημένων οφειλών όσο και ως προς την αύξηση των εσόδων από ενοίκια.

Σύμφωνα με τα δεδομένα όπως αποτυπώνονται για το 2024, οι καθυστερημένες οφειλές προς το Ταμείο ανήλθαν στα €5,5 εκατ., σημειώνοντας μείωση 28,2% σε σύγκριση με τα €7,66 εκατ. του 2023, και 33,73% λιγότερο από το 2021.

Από το συνολικό ποσό των οφειλών, τα €4,27 εκατ. αφορούν καθυστερήσεις χωρίς λήψη νομικών μέτρων, €1,24 εκατ. αντιστοιχούν σε περιπτώσεις όπου έχουν ήδη κινηθεί νομικές διαδικασίες, ενώ €2,25 εκατ. βρίσκονται σε διαδικασία διακανονισμού.

Παράλληλα, τα εισπραχθέντα έσοδα του Ταμείου από ενοίκια κατέγραψαν διαδοχική αύξηση τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας τα €6,56 εκατ. το 2025, αυξημένα κατά €855 χιλ. ή 15% σε σύγκριση με €5,70 εκατ. το 2024. 

Ενδεικτικά, το 2021 τα ετήσια έσοδα περιορίζονταν στα €5 εκατ., το 2022 αυξήθηκαν στα €5,32 εκατ. ενώ το 2023 έφτασαν τα €5,43 εκατ..

Έλεγχοι συμβάσεων και παραβίαση όρων

Το Υπουργείο Εσωτερικών, παρουσίασε επίσης, στοιχεία αναφορικά με τους ελέγχους συμβάσεων μίσθωσης επαγγελματικών υποστατικών.

Σύμφωνα με αυτά, από σύνολο 4032 ελέγχων που έγιναν σε τ/κ υποστατικά, σε 512 διαπιστώθηκε παραβίαση των όρων σύμβασης, σε 146 διαπιστώθηκε παραβίαση συμμόρφωσης, ενώ για 162 δόθηκαν επιστολές τερματισμού/τοιχοκολλήσεις.

Επιπλέον σε 118 από τα ελεγχόμενα υποστατικά στάλθηκαν προειδοποιητικές επιστολές, ενώ 36 από αυτά ανακτήθηκαν από το κράτος και για 50 εφαρμόζονται νομικά μέτρα.

Όσον αφορά ειδικά τις περιουσίες που έχουν παραχωρηθεί σε Δήμους, καταγράφονται 275 συμβάσεις μίσθωσης, εκ των οποίων 224 (82%) χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τους όρους της μίσθωσης. Την ίδια ώρα, 31 (11%) βρίσκονται σε παραβίαση των όρων ή παραμένουν ανεκμετάλλευτες, ενώ 20 (7%) είναι υπό διαμόρφωση, σχεδιασμό ή κατασκευή.

Αντίστοιχα, σε ότι αφορά τις περιουσίες που διαχειρίζονται Κοινοτικά Συμβούλια, έχουν παραχωρηθεί συνολικά 589 συμβάσεις, και από αυτές 509 (86%) χρησιμοποιούνται ορθά, 47 (8%) παραβιάζουν τους όρους ή είναι ανεκμετάλλευτες και 33 (6%) είναι υπό διαμόρφωση ή κατασκευή.

Δράσεις για τον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης

Στο πλαίσιο δράσεων για την εξυγίανση και τον εκσυγχρονισμό της οικονομικής διαχείρισης, το Ταμείο εφαρμόζει ολοκληρωμένο σχέδιο που περιλαμβάνει την αναπροσαρμογή ενοικίων σε υφιστάμενες συμβάσεις μίσθωσης, τη βελτίωση των διαδικασιών ελέγχου, αλλά και την ενίσχυση της στελέχωσης με πρόσληψη 10 εργοδοτουμένων ορισμένου χρόνου για την υποστήριξη των επαρχιακών κλάδων.

Το ευρύτερο σχέδιο δράσης περιλαμβάνει επίσης, την αξιολόγηση όλων των υφιστάμενων συμβάσεων μίσθωσης, και την συνεργασία με το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας για εκτίμηση ενοικίων,

Επίσης προτείνεται η αγορά υπηρεσιών εκτιμητών από τον ιδιωτικό τομέα, η εφαρμογή σχεδίων κλιμακωτής αναπροσαρμογής ενοικίων, και η ανάθεση της λήψης δικαστικών μέτρων σε ιδιώτες δικηγόρους έναντι στρατηγικών κακοπληρωτών και μισθωτών που παραβιάζουν συστηματικά τους όρους των συμβάσεων.

Στόχος των πιο πάνω κινήσεων, όπως υπογραμμίζεται, είναι η διασφάλιση της δίκαιης αξιοποίησης των Τουρκοκυπριακών περιουσιών, η βελτίωση της εισπρακτικής ικανότητας του Ταμείου και η εξυγίανση της οικονομικής διαχείρισης προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος.

Αυξήσεις ενοικίων

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αναπροσαρμογής ενοικίων που θα επέλθουν με βάση το νέο πλαίσιο διαχείρισης που ανακοίνωσε το ΥΠΕΣ, αποτυπώνονται στη βάση παραδειγμάτων για έξι υποστατικά σε Λεμεσό, Λάρνακα και Πάφο.

Στη Λεμεσό, για δύο χώρους πώλησης αυτοκινήτων με υφιστάμενα ετήσια ενοίκια €5.085 και €840, τα ενοίκια με βάση το νέο πλαίσιο διαχείρισης θα αναπροσαρμοστούν στα €30.512 και €12.600 αντίστοιχα, ενώ στην Πάφο, ετήσιο ενοίκιο €308 για υποστατικό που χρησιμοποιείται ως εστιατόριο, αναθεωρείται στα €6.000.

Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι αναπροσαρμογές που αφορούν τρία υποστατικά στη Λάρνακα. Συγκεκριμένα, ετήσιο ενοίκιο για ηλεκτρολογικό εργαστήριο που βρίσκεται στα €62 το χρόνο θα ανέλθει στα €5.280, ετήσιο ενοίκιο για αποθήκη εξαρτημάτων από €82 αναπροσαρμόζεται στα €3.312 και ετήσιο ενοίκιο φωτογραφείο από €41 στα €3.840. Τα παραδείγματα καταδεικνύουν πολλαπλασιασμό των ετήσιων ενοικίων, με την αύξηση σε ορισμένες περιπτώσεις να ξεπερνά το 9000%.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν τόσο την έκταση και την οικονομική σημασία του θέματος, όσο και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κρατική διαχείριση στην επίβλεψη της ορθής χρήσης των Τουρκοκυπριακών περιουσιών, ειδικά σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης.

Επισυνάπτεται η σχετική παρουσίαση του Υπουργείου Εσωτερικών.